MÔN HỌC VỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .Nguồn lực nào quan trọng nhất cho sự phát triển thành phố Hồ Chí Minh, Vì sao? Liên hệ thực tiễn địa phương, cơ quan đơn vị công tác. Vai trò của các Chúa Nguyễn và lưu dân người Việt trong lịch sử Sài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh (thế kỷ XVI XVIII)? Suy nghĩ của đồng chí về vấn đề này.Phân tích vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh trong một giai đoạn lịch sử đồng chí tâm đắc.
Trang 1Đơn vị………
CÂU HỎI THẢO LUẬN HỌC PHẦN: MÔN HỌC VỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Câu 1: Nguồn lực nào quan trọng nhất cho sự phát triển thành phố Hồ Chí
Minh, Vì sao? Liên hệ thực tiễn địa phương, cơ quan đơn vị công tác?
I ĐVĐ
Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, văn hóa hàng đầu của cả nước Nguồn lực chính tạo lên sự phát triển thịnh vượng cho thành phố HCM bao gồm hai yếu tố tự nhiên và và kinh tế -xã hội Yếu tố tự nhiên gồm: Vị trí địa lý, khí hầu, sông ngòi – kênh rạch, hệ sinh thái – thổ nhưỡng; yếu tố kinh tế xã hội gồm hạ tầng cơ sở
và con người – nguồn nhân lực Trong đó yếu tố con người- Nguồn nhân lực là quan trọng nhất, mang yếu tố quyết định cho sự phát triển của thành phố Hồ Chí Minh
B GQVĐ
1 Về nguồn lực con người
- Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị có con người - nguồn nhân lực tập trung, dồi dào, phong phú, đa dạng và chất lượng cao Lực lượng lao động của Thành phố bao gồm cả lao động phổ thông và lao động có trình độ chuyên môn tay nghề cao, lao động chất xám chiếm tỉ lệ rất lớn trong cả nước Đây là sức mạnh phát triển, là nguồn vốn quý báu của thành phố Hồ Chí Minh
- Con người - nguồn nhân lực thành phố Hồ Chí Minh có sức cạnh tranh rất lớn
so với các đô thị, tỉnh - thành trong cả nước Do đó, con người - nguồn nhân lực Thành phố có tính siêng năng, cần cù, thông minh, năng động sáng tạo
Trang 2- Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, lao động chuyên môn tay nghề giỏi… bởi một hệ thống giáo dục – đào tạo với mạng lưới đại học, cao đẳng, dạy nghề quy mô về số lượng, hiện đại về chất lượng và trang bị cơ sở vật chất hiện đại
2 Nguồn nhân lực mang yếu tố quyết định đối với sự phát triển của thành phố Hồ Chí Minh là con người và nguồn nhân lực Vì:
- Với số dân đông tạo cho thành phố nguồn lao động dồi dào TP Hồ Chí Minh,
có dân số, dân cư trên hàng chục triệu dân; Trong đó, có khoảng trên 8 triệu dân thuộc
TP HCM và khoảng trên 3 triệu dân đang nhập cư Tỷ lệ dân số TP HCM chiếm 10% dân số cả nước Đây là nguồn lao động lớn của thành phố
- Dân số TP Hồ Chí Minh thuộc dân số vàng do độ tuổi lao động chiếm tỷ lệ 70% (từ 16 - 17 tuổi đến dưới 60 tuổi)
- Chất lượng dân số lao động TP Hồ Chí Minh cao Phần lớn được đào tạo chuyên ngành từ các Trường Trung học, Cao đẳng, Đại học ; Đội ngũ CB-CN kỹ thuật có trình độ chuyên môn, tay nghề cao chiếm tỷ lệ 40% cả nước là một lợi thế lớn
- Nguồn nhân lực TP Hồ Chí Minh giữ vai trị, vị trí quyết định, thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững cho TP Hồ Chí Minh, Nam bộ và cả nước
- Nguồn nhân lực TP Hồ Chí Minh là tài sản vô giá, tài nguyên thiên nhiên duy nhất động lực phát triển của TP ta
- Con người là nhân tố quan trọng nhất trong việc cải tạo môi trường, biến đất hoang thành đồng ruộng, thành đất ở, đất xây dựng
- Với số dân đông tạo cho thành phố trở thành nơi tiêu thụ lớn, thúc đẩy sự phát triển kinh tế để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ
3 Liên hệ thực tiễn
Trang 3Để định hưởng phát triển thành phố trong thời gian tới, trong công tác chuẩn bị Đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội lần thứ XI của Đảng bộ thành phố, Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân cho biết, thành phố xác định có 5 yếu tố, nguồn lực quan trọng
- Đầu tiên, đó là nguồn lực về con người với nguồn lao động đông, trình độ cao,
kế thừa truyền thống năng động, sáng tạo, có văn hóa
- Thứ hai là nguồn lực về đất đai, trong đó theo hướng sử dụng hiệu quả diện tích đất hiện có cũng như dành thêm đất cho công nghiệp, dịch vụ, giao thông
- Thứ ba là nguồn lực về tài chính, thu hút đầu tư, trong đó thành phố tập trung cải thiện môi trường đầu tư, hình thành trung tâm tài chính của cả nước tại thành phố
- Thứ tư là thành phố tập trung tích lũy cơ sở hạ tầng, tài sản nông nghiệp, khả năng nghiên cứu và dịch vụ, đây là cơ sở để môi trường thu hút đầu tư thuận lợi
- Thứ năm là thúc đẩy hợp tác với các địa phương trong nước, nước ngoài, trong
đó việc hợp tác với các tỉnh, thành Đông và Tây Nam Bộ với tinh thần đôi bên cùng
có lợi, đồng thời hợp tác với nước ngoài, đặc biệt chọn đối tác chiến lược của thành phố trên cơ sở các đối tác chiến lược với Việt Nam có sự tin cậy về chính trị, hiểu nhau về công việc
III KTVĐ
Liên hệ thực tiễn địa phương, cơ quan đơn vị công tác
Câu 2 Trình bày vai trò của các Chúa Nguyễn và lưu dân người Việt trong lịch sử Sài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh (thế kỷ XVI - XVIII)? Suy nghĩ của đồng chí về vấn đề này?
I ĐVĐ
Nam bộ nói chung, Sài Gòn –TP Hồ Chí Minh nói riêng có lịch sử hình thành và phát triển trên 300 năm, so với cả nước, thì đây là khu vực còn tương đối trẻ Trong
Trang 4suốt quá tình khai phá và mở mang bờ cõi, phát triển vùng đất Nam bộ và Sài Gòn gắn liền với vai trò mở cõi của các chúa Nguyễn
II GQVĐ
1 Vai trò của lưu dân người Việt
Người Việt đến khai hoang, lập ấp cuối thế kỷ 16
- Người Việt đến Đồng Nai – Bén Nghé lập nghiệp và sinh sống với cư dân bản
địa - Nhóm người cư dân đầu tiên được xem là cư dân bản địa của vùng đất Đồng Nai – Bến Nghé có thể là những tộc người: Mạ, Stiêng, M’nông, Chro,…
- Chủ yếu là người Đàng trong (Quảng Bình, Quảng Trị và Huế) đi bằng đường hàng hải vào khai hoang, lập ấp tại vùng đất Đồng Nai – Bến Nghé Vùng đất người Việt đặt chân dầu tiên là Mô Xoài (Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay)
- Thành phần: Là tầng lớp bình dân và quan lại
+ Tầng lớp bình dân là những nông dân không có ruộng đất, bị bóc lột, tiểu thương, thủ công nghiệp, phu kéo xe, những tù nhân, quân lính khốn khó bỏ quê hương đi tìm vùng đất mới
+ Phần ít quan lại là những ông quan thất sủng, không còn đất dụng võ
Tóm lại, người Việt vào lập nghiệp tại đất Sài Gòn – Gia định đầu tiên là thành phần người lưu dân, người tứ phương, tứ xứ
- Động cơ, mục đích của người Việt đi dân vào Sài Gòn là vì kinh tế, họ tìm vùng đất mới để làm ăn, sinh sống, tạo dựng cơ nghiệp mới Họ lập phường, lập chợ: sống trên sông, họp chợ trên sông, chợ Bến tàu - ngày nay là chợ Bến Thành, chợ xóm chiếu (Quận 4) chuyên bán chiếu,… Từ đó dân cư đông đúc, phố chợ phát triển, giao thương hàng hóa
Vai trò của lưu dân người Việt đầu thế kỷ 17
Trang 5Những người lưu dân Việt tiên phong đi trước khai phá, mở mang, làm biến đổi kinh tế - xã hội, tạo ra những tiền đề quan trọng cho các chúa Nguyễn sau này đến lập chính quyền, mở mang bờ cõi đất nước
- Kinh tế: Phát triển các ngành nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương mại
- Xã hội: Hình thành thôn ấp, làng xã, phố phường
2 Vai trò của các Chúa Nguyễn: Đến sau, khôn khéo lập quan hệ ngoại giao
với Triều đình Chân Lạp
* Từ đầu thế kỹ 17 trở đi, các chúa Nguyễn từng bước chuẩn bị những cơ sở, điều kiện để chuẩn bị lập phủ Gia Định, xác lập đặt chủ quyền trên vùng đất Đồng Nai –Bến Nghé
- Năm 1620: Chú Nguyễn Phúc Nguyên gả công chúa Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp (Campuchia); 1623: Chúa Nguyễn lập trạm thuế thương chính ở Sài Gòn được lập ngay trên Gò Tân Khai – Rạch Bến Nghé
Đây là bước mở đầu cho quá trình lập chính quyền, đánh dấu cho sự mở đầu bước ngoặc quan trọng để dấn sâu hơn nền móng cơ sở cho việc lập Chính quyền
- Năm 1679: Chúa Nguyễn lập đồn dinh Tân Mỹ ở Sài Gòn (Cống Quỳnh – Nguyễn Trãi ngày nay)
Đây chính là một hình thức bộ máy chình quyền: Là chính quyền bán chính thức –thực hiện chức năng của chính quyền quản lý tổ chức chính quyền, quản lý kinh tế, bảo vệ lưu dân và quản lý về lĩnh vực an ninh, quốc phòng Cuối thề kỷ 17, Sài Gòn
đã hội đủ những điều kiện “chín muồi” cho sự ra đời một bộ máy chính quyền, đơn vị hành chính
* Cuối thế kỷ 17:
- Mùa xuân năm Mậu Dần (1698) Chúa Nguyễn cửa Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lược Ông “Lấy đất Nông Nại đặt làm phủ Gia Định, lập xứ Đồng Nai làm
Trang 6huyện Phúc Long, dựng dinh Trấn Biên, xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn Mỗi dinh đặt ra chức Lưu thủ, Cai bạ và Ký lục để giữ và chăm dân”
- Sài Gòn trở thành trung tâm hành chính, thương mại của cả vùng Cơ sở của Phủ Gia Định của huyện Tân Bình đều đóng tại Phiên Trấn – Sài Gòn Trấn phủ dinh Phiên Trấn cũng là tri huyện Tân Bình, tri phủ Gia Định Nguyễn Hữu Cảnh cũng tiến hành phân chia các đơn vị hành chính cấp cơ sở như tổng, thôn, phường, ấp, điểm, lân…
- Ông tiến hành đăng bộ đinh, điền đưa việc quản lý hành chính vào nề nếp chính quy, chấm dứt thời kỳ tự phát, tự quản của lưu dân
- Tổ chức chiêu mộ người ở miền Trung vào mở mang, khai thác vùng đất mới…, cho phép mở mang thương mại, khuyến khích làm giàu, làm ăn lớn
- Về quân sự, Chúa Nguyễn cho đắp luỹ kết hợp các con sông để bố phòng nhằm bảo vệ Sài Gòn Đối với người Hoa Minh Hương, Chúa Nguyễn cũng thực hiện một
số chính sách đồng hoá tương đối hợp lý
Sau khi lập Phủ Gia Định, Sài Gòn trở thành một trung tâm chính trị, một chiến luỹ quân sự, có nhiều phố chợ buôn bán, một bến cảng xuất nhập khẩu lớn, gắn bó với sự phát triển của toàn miền Nam
3 Suy nghĩ của bản thân về vấn đề này
- Ngay từ khi di dân, khai khẩn xuống mảnh đất phương Nam, Cha ông ta đã có
ý thức rõ ràng về tầm quan trọng về chính trị, kinh tế của nó và có những bước xác lập để khẳng định chủ quyền Quốc Gia khi còn là miền đất chưa có chủ
- Trong suốt chiều dài lich sử mở mang bờ cõi, chống thù trong giặc ngoài qua từng gia đoạn, Cha ông ta đã đổ bao mồ hôi, nước mắt, xương máu để có được như ngày hôm nay
Trang 7Vì vậy mỗi cá nhân chúng ta phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ
chuyên môn và vận dụng được vào thực tiễn góp phần của mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ một đất nước Việt Nam phồn thịnh nói chung và thành phố hồ Chí Minh rói riêng
III KTVĐ
Các lưu dân người Việt là những người đầu tiên có công khai phá mảnh đất Sài Gòn – Gia Định từ một vùng đất hoang hóa chưa có dấu chân người Các thế hệ chúa Nguyễn có vai trò quyết định trong việc sát nhập, mở rộng lãnh thổ Việt Nam, thành lập hệ thống chính quyền các cấp tại vùng đất Nam bộ, khẳng định chủ quyền lãnh thổ Đây chính là bằng chứng lịch sử để đấu tranh chống lại các quan điểm cho rặng người Việt Nam cướp đất của người Khmer Từ đó nêu cao ý thức giữa gìn và phát triển quê hương Sài Gòn – TP Hồ Chí Minh ngày càng văn minh, giàu đẹp, xứng đáng với danh hiệu công dân Tp Hồ Chí Minh
Câu 3 Phân tích vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh trong một giai đoạn lịch sử đồng chí tâm đắc? Liên hệ thực tiễn Đảng bộ địa phương, đơn vị công tác?
I ĐVĐ
Lịch sử hình thành Đảng bộ Tp.HCM đã trãi qua 3 thời kỳ, thời kỳ đầu cách mạng 1930 – 1945, thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược 1945-1975 và thời kỳ lãnh đạo Nhân dân thành phố xây dựng, phát triển và hội nhập Trong đó, thời kỳ Đảng bộ thành phố lãnh đạo Nhân dân thành phố cùng cả nước tiến hành chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược (1945-1975) mang nhiều dấu ấn đặc biệt, góp phần cả nước làm lên chiến thắng mùa xuân 1975, cả nước thống nhất bước vào thời kỳ xây dựng, phát triển và bảo vệ
II GQVĐ
Trang 81 Đảng bộ thành phố lãnh đạo Nhân dân mở đầu mở đầu cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Việt Nam lần 2
- Ngày 23/9/1945, xứ ủy Nam bộ và Đảng bộ thành phố đã lãnh đạo nhân dân Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn đứng lên chống Pháp, đi trước mở đầu cho cuộc kháng chiến chống Mỹ-Pháp kéo dài 30 năm Ngày 23/9 hàng năm được cả nước là ngày kỷ niệm “Nam bộ kháng chiến”
- Đảng bộ thành phố lãnh đạo nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định bằng các cuộc tổng bãi công, bãi khóa, các mặt trận tiền tuyến ở miền Đông, phía Tây, phía Nam Quân Pháp đã vấp phải những trận chiến đấu anh dũng của nhân dân diễn ra ở Sài Gòn: dinh Đốc Lý, ga xe lửa, cầu Ông Lãnh, chợ Bến Thành,
- Đảng bộ thành phố đã lãnh đạo Nhân dân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cầm chân quân Pháp xâm lược, tạo điều kiện cho cả nước có thời gian chuẩn bị bước vào cuộc chiến mới
Những ngày đầu khói lửa đấu tranh chống pháp, quân dân Sài Gòn chiến đấu kiên cường, quyết liệt với vũ khí thô sơ, lạc hậu, thiếu thốn trước vũ khí tối tân, hiện đại của liên quân Anh - Pháp ở trong và ngoài thành phố Quân dân ta đã đổ bao xương máu để cầm chân quân Pháp ở nội thành và qua hơn một tháng chiến đấu đã cản đường tiến quân, mở rộng chiến tranh xâm lược của chúng ra các tỉnh Nam Bộ, cả nước, góp phần cho Đảng ta có thời gian chuẩn bị lực lượng cách mạng để bước vào cuộc chiến chống Pháp lâu dài
- Tinh thần chiến đấu, sự hy sinh mất mát của quân dân miền Nam đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng danh hiệu “Thành đồng Tổ quốc” vào tháng 2/1946
2 Hoàn thành vai trò chiến trường phối hợp, góp phần thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
- Đảng bộ thành phố lãnh đạo các lực lượng vũ trang thành phố đẩy mạnh phong trào chiến tranh du kích (diễn ra ở tỉnh Gia Định: An Phú Tây, Củ Chi, Hóc Môn, )
Trang 9Đảng bộ thành phố đã lãnh đạo phát triển lực lượng chính trị (đẩy mạnh phát triển Đảng viên) hướng dẫn đấu tranh chính trị đòi quyền lợi dân sinh dân chủ, hòa bình, chống chiến tranh xâm lược
Phong trào đấu tranh chính tị diễn ra sôi nổi, quyết liệt ở nội thành với lực lượng quần chúng cách mạng vô cùng đông đảo, to lớn Điển hình:
+ 9/1/1950 với cuộc biểu tình của học sinh các trường Gia Long, Petrusky, Cuộc biểu tình, tuần hành bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu, hàng trăm học sinh bị bắt và
bị thương Trong đó, học sinh Trần Văn ơn hy sinh Ngày 9/1 hàng năm là ngày truyền thống đấu tranh cách mạng của sinh viên - học sinh Việt Nam
+ 9/3/1950: 3 vạn người biểu tình do luật sư Nguyễn Hữu Thọ dẫn đầu ở Tân Cảng phản đối tàu chiến Mỹ cập bến Sài Gòn Ngày 9/3 là ngày toàn quốc chống Mỹ Vai trò đấu tranh vũ trang: chủ yếu làm phân tán lực lượng và tinh thần của quân Pháp; phối hợp với chiến trường chính trong chiến dịch Đông Xuân 1953-1954 ở miền Bắc với trung tâm chiến trường ở Điện Biên Phủ
3 Đảng bộ thành phố lãnh đạo hoàn thành xuất sắc vai trò chiến trường chiến lược, địa bàn trọng điểm trong 21 năm (1954-1975) kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ Quốc
- Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo nhân dân chiến đấu với tinh thần, ý chí cách mạnh kiện cường, anh dũng, hiên ngang, bất khuất trước kẻ thù Các cuộc đấu tranh vũ trang của nhân dân Sài Gòn diễn ra ngay tại trung tâm đầu não, sào huyệt của Mỹ - ngụy, đóng góp to lớn cho sự phát triển của chiến tranh cách mạng ở Việt Nam Lực lượng chính trị luôn là chỗ dựa có tính quyết định đối với những thắng lợi của lực lượng vũ trang, nhất là hai thời điểm: 1968 và 1975 Các biểu tượng chống
Mỹ như: biệt động Sài Gòn, địa đạo Củ Chi, chiến tranh du kích ở vùng sông nước Nam bộ,
Trang 10Sự hy sinh anh dũng, mất mát vô cùng to lớn của nhân dân thành phố: 1968 (Mậu Thân) có 90.000 chiến sĩ hy sinh/116.500 chiến sĩ hy sinh toàn miền Nam; từ 29
- 30/4/1975 có 6000 chiến sĩ hy sinh Sự hy sinh, mất mát này đã trở thành những tấm gương chói lọi, chủ nghĩa anh hùng cách mạng mãi đến sau này
- Trong chiến tranh chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược Đảng bộ và nhân dân thành phố đi trước, về sau, chịu đựng gian khổ lâu dài, và giữ vai trò trung tâm của cách mạng Việt Nam Về đích sau cùng, quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bằng chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng
- Đảng bộ thành phố chuẩn bị đầy đủ về mọi mặt để chờ thời cơ đến, đồng thời phát triển và gia tăng về số lượng cả chất lượng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang Phát động quần chúng nổi dậy, chớp thời cơ và tổng khởi nghĩa giàng chính quyền
- Đảng bộ thành phố tập hợp sức mạnh của lực lượng chính trị, quân sự có nhiệm
vụ tiến công vào chiếm các mục tiêu trọng điểm được phân công kết họp với lực lượng quần chúng nổi dậy ở nhiều nơi, giành thắng lợi chiến dịch Hồ Chí Minh
- Đại thắng mùa Xuân 30/4/1975 với đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh tòan thắng, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ kéo dài 21 năm có đóng góp không nhỏ của Đảng bộ và nhân dân thành phố
Cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc kéo dài 30 năm trường kỳ kháng chiến kết thúc bằng chiến thắng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử minh chứng cho đường lối lãnh đạo cách mạng đúng đắn của Đảng, sư quyết tâm của cả dân tộc, cả đất nước, trong đó vai trò của Đảng bộ và Nhân dân thành phố là cực kỳ quan trọng góp phần làm nên thắng lợi chung của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta
III KTVĐ
Là đảng viên, một giáo viên, tôi tự hào với truyền thống lịch sử và vai trò của Đảng bộ thành phố và Nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước