Bài giảng nghiên cứu trên mẫu PPNCKH

Mẫu (sample) Tập hợp con của quần thể (population), đại diện cho quần thể Quy trình chọn mẫu phù hợp sẽ tạo ra mẫu đại diện cho quần thể Chọn ngẫu nhiên từ quần thể Nghiên cứu trên mẫu Không nhất thiết NC toàn bộ quần thể Chỉ cần NC trên mẫu Kết quả của MẪU khái quát chung cho QUẦN THỂ Kết quả của mẫu không giống hoàn toàn kết quả thật trong quần thể. Cần chấp nhận sai số này. Quy trình chọn mẫu phù hợp giúp giảmloại trừ sai số này.

Nghiên cứu trên mẫu

Xác định tỉ lệ bệnh đái tháo đường

ở người trưởng thành tại Đà Nẵng

Dân số: 1 triệu người

1 triệu bộ câu hỏi in, phát, thu về, kiểm tra, nhập liệu

1 triệu xét nghiệm đường máu

Tìm gặp tất cả 1 triệu người

Mẫu (sample)

•Tập hợp con của quần thể (population), đại diện

cho quần thể

•Quy trình chọn mẫu phù hợp sẽ tạo ra mẫu đại

diện cho quần thể

•Chọn ngẫu nhiên từ quần thể

Nghiên cứu trên mẫu

• Không nhất thiết NC toàn bộ quần thể

• Chỉ cần NC trên mẫu

• Kết quả của MẪU khái quát chung cho QUẦN THỂ

• Kết quả của mẫu không giống hoàn toàn kết quả thật

trong quần thể Cần chấp nhận sai số này Quy trình chọn mẫu phù hợp giúp giảm/loại trừ sai số này.

Chọn mẫu đại diện cho quần thể

• Cỡ mẫu: bao nhiêu đối tượng là đủ?

Tính khả thi

Kinh phí

Đạo đức (quá ít >< quá nhiều)

• Quy trình chọn mẫu: đảm bảo tính ngẫu nhiên

và đại diện (gần giống nhất với quần thể)

α và β

• α: thường được xác định ở mức 0.05 hay 0.01 Nếu α = 0.05

chúng ta chấp nhận 5% cơ hội phát hiện sự khác biệt giữa

các nhóm nghiên cứu khi trên thực tế không có sự khác biệt nào tồn tại (dương tính giả).

• β: thường chấp nhận 0.2 hay 0.1

• Power (1- β): xác suất mà nghiên cứu KHÔNG tìm ra sự khác

biệt giữa các nhóm nghiên cứu khi trên thực tế có sự khác biệt giữa các nhóm nghiên cứu (âm tính giả)

Ví dụ: power =80% tức là chúng ta đang chấp nhận cứ 5 lần có sự khác biệt thực tế, thì chúng ta có 1 lần không

phát hiện ra sự khác biệt này

Bài tập

Ước tính cỡ mẫu để xác định tỉ lệ sinh viên

KYD bị cận thị Công thức

•  

Ước tính cỡ mẫu để xác định số trung bình

• Công thức

SD (standard deviation): độ lệch chuẩn (NC trước

đó, báo cáo, kinh nghiệm, NC thăm dò)

 = 1.96 nếu chọn α=0.05 (p<0.05)

= 2.56 nếu chọn α = 0.01 (p<0.01)

e: sai số tuyệt đối (do nhà NC quyết định)

•  

Bài tập

Ước tính cỡ mẫu để xác định cân nặng trung

bình của sinh viên KYD

Công thức

•  

Ước tính cỡ mẫu cho NC

bệnh chứng

•Công thức

•  

NC bệnh chứng xác định mối liên quan giữa

•  

Phương pháp chọn mẫu

• Mẫu ngẫu nhiên đơn (random sample)

• Mẫu phân tầng (stratified sample)

• Mẫu phân tầng tỉ lệ

• Mẫu cụm (cluster sampling)

• Mẫu nhiều giai đoạn (multi-stage sample)

• Mẫu thuận tiện (convenient sample)

Mẫu ngẫu nhiên đơn

• Mỗi cá nhân trong quần thể có cơ hội được chọn như nhau

• 2 bước

Lập danh sách toàn bộ quần thể

Chọn ngẫu nhiên từ danh sách (phần mềm máy tính)

• Ngẫu nhiên ≠ Tùy tiện

Tùy tiện: chọn 10 bệnh nhân đang chờ khám bệnh mà

không tuân theo quy trình nào cụ thể

Ngẫu nhiên: Lập danh sách tất cả bệnh nhân đang chờ khám từ 7-11 giờ sáng, mỗi bệnh nhân cho 1 mã số, dùng phần mềm máy tính chọn ra 10 bệnh nhân

Mẫu ngẫu nhiên đơn

• Ví dụ: Chọn mẫu để tính chiều cao trung bình của SV KYD

Phần mềm (R: sample (c (1:100), size=

30, replace=T)

 Nam

 Nữ

 Nam 40%

 Nữ 60%

Có khả thi không khi lập danh sách 1 triệu dân Đà Nẵng để chọn ngẫu nhiên?

Danh sách

TTH ở Đà Nẵng

Mỗi TTH

có 1 mã riêng

Phương pháp ngẫu nhiên chọn ra 10 TTH

Mẫu nhiều giai đoạn

Thường dùng cho các nghiên cứu cộng đồng

Giai đoạn 1

mỗi TTH trong 10 trường được chọn

Mỗi HS có mã riêng

Phương pháp ngẫu nhiên chọn 100 HS

ở mỗi trường

Giai đoạn 2 Ngẫu nhiên đơn

Phân tầng

Tài liệu tham khảo

• Y học thực chứng (Nguyễn Văn Tuấn)

• How to Calculate Sample Size for Different Study Designs in Medical Research?: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3775042 /

• Methodology Series Module 5: Sampling Strategies