VĂN HÓA AN TOÀN HÀNG KHÔNG

An toàn hàng không là trạng thái mà khả năng gây hại đến con người hoặc tài sản được giảm xuống và được duy trì bằng hay dưới một mức độ chấp nhận được Acceptable Level thông qua quá trì

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM KHOA VẬN TẢI HÀNG KHÔNG



TIỂU LUẬN MÔN

AN TOÀN HÀNG KHÔNG

ĐỀ TÀI VĂN HÓA AN TOÀN HÀNG KHÔNG

Sinh viên thực hiện

TP Hồ Chí Minh – 2021

MỤC LỤC

CH ƯƠ NG 1: VĂN HÓA AN TOÀN HÀNG KHÔNG 1.1 An toàn hàng không là gì?

An toàn hàng không là trạng thái mà khả năng gây hại đến con người hoặc tài sản được giảm xuống và được duy trì bằng hay dưới một mức độ chấp nhận được (Acceptable Level) thông qua quá trình nhận dạng mối nguy hiểm (Hazard Identification ) và quản trị rủi ro an toàn (Safety Risk Management)

• Mức độ an toàn chấp nhận được thể hiện qua các mục tiêu an toàn (hoặc kỳ vọng) của cơ quan giám sát, nhà điều hành hoặc nhà cung cấp dịch vụ Được thể hiện bằng hai thước đo: chỉ số về hiệu quả an toàn và mục tiêu thực hiện an toàn

• Mối nguy hiểm tồn tại ở mọi cấp độ trong tổ chức Nhận diện mối nguy hiểm là yếu

tố tiên quyết của quản trị rủi ro an toàn

• Quản trị rủi ro an toàn (SRM) là một phần cốt lỗi của hệ thống An toàn hàng không (SMS)

1.2 Văn hóa an toàn hàng không

1.2.1 Gi i thi u v văn hóa an toàn hàng không ớ ệ ề

Văn hóa an toàn của một tổ chức là sự kết hợp văn hóa của từng cá nhân với văn hóa tổ chức Để xây dựng thành công văn hóa an toàn cần phải quan tâm và chú trong đến việc xây dựng văn hóa an toàn của mỗi cá nhân và văn hóa an toàn của tổ chức Văn hóa an toàn của cá nhân là cách cư xử, suy nghĩ, hành động của mỗi cá nhân liên quan đến vấn đề an toàn Văn hóa an toàn của tổ chức là cách xử lý, hành động của tổ chức được thể hiện bằng những quy trình, quy định trong các vấn đề liên quan đến an toàn Văn hóa an toàn trong tổ chức còn được thể hiện qua việc trao đổi thông tin an toàn để các cá nhân trong tổ chức đó nhận thức được tầm quan trọng về an toàn, niềm tin vào hiệu quả của hệ thống quản lý an toàn

Một định nghĩa rộng của văn hóa an toàn hàng không là “Văn hóa an toàn hàng không là tập hợp các giá trị, thái độ lâu dài về an toàn được chia sẽ bởi mọi

thành viên ở tất cả các cấp bậc trong tổ chức” (Doc 9859 - Safety Management Manual 2017)

Văn hóa an toàn là cách nhận thức về an toàn, được coi trọng và ưu tiên trong một tổ chức Nó phản ánh sự cam kết một cách thực sự về an toàn ở tất cả các cấp trong tổ chức Nó cũng đã được mô tả là "một tổ chức hoạt động như thế nào khi không có người giám sát"

Văn hóa an toàn không phải là một cái gì đó chúng ta sẽ có được hoặc mua được, nó là một cái gì đó của một tổ chức đạt được như một sản phẩm của các hiệu ứng kết hợp của Văn hóa Tổ chức, văn hóa tính chuyên nghiệp và thường xuyên trong công việc, Văn hóa Quốc gia

Văn hóa an toàn do đó có thể là tích cực, tiêu cực hoặc trung lập Bản chất của

nó là những gì mọi người tin tưởng về tầm quan trọng của an toàn, bao gồm cả những gì họ nghĩ rằng các đồng nghiệp, cấp trên của họ và các nhà lãnh đạo thực sự tin tưởng về sự an toàn là một ưu tiên (Tài liệu Tập huấn Năm văn hoá An toàn hàng không năm 2013)

Văn hóa an toàn tránh quy trách nhiệm hay xử phạt những cá nhân vô tình phạm lỗi hoặc hành động bất cẩn, mặt khác đảm bảo rằng mọi thông tin, báo cáo về

an toàn được tiếp nhận một cách nghiêm túc và được sử dụng làm dữ liệu cho những đánh giá an toàn thích hợp Điều này không có nghĩa là môi trường văn hóa

an toàn hoàn toàn không có xử phạt, ngược lại đó là môi trường có sự phân biệt công bằng rõ giữa lỗi vô ý và những hành động cố ý, giữa rủi ro chấp nhận được và rủi ro không chấp nhận được

Một nội dung quan trọng của văn hóa an toàn là khuyến khích báo cáo tự nguyện Văn hóa báo cáo này khuyến khích việc thu thập các thông tin liên quan đến an toàn và sử dụng những thông tin ấy cho việc thúc đẩy an toàn và không xử phạt cá nhân hay tổ chức báo cáo đối với những trường hợp phạm lỗi vô tình và không có chủ đích Việc kiểm tra, điểu tra dựa trên những thông tin, báo cáo về an

toàn được thực hiện không nhằm mục đích tìm ra sự bất tuân thủ của một cá nhân hay một đơn vị mà chủ yếu để nhận dạng mối nguy hiểm trong hệ thống công việc cũng như giúp các quá trình đánh giá an toàn và quản lý an toàn của tổ chức trở nên hiệu quả hơn

Văn hóa an toàn còn thể hiện qua việc thực hiện chia sẽ thông tin báo cáo an toàn và đánh giá an toàn của tổ chức, tạo điều kiện giúp cán bộ, nhân viên trong tổ chức nâng cao ý thức và trách nhiệm về an toàn và quản lý an toàn

1.2.2 Các y u t c u thành văn hóa an toàn ế ố ấ

Văn hoá an toàn bao gồm 5 yếu tố cơ bản

Văn hoá báo cáo tự nguyện: Là môi trường văn hoá mà ở đó các cá nhân có

thể tin cậy để tự nguyện báo cáo các vấn đề về an toàn mà không ngại bị khiển trách Người cung cấp thông tin, báo cáo an toàn cần phải được tin rằng thông tin, báo cáo mà họ cung cấp sẽ được tiếp nhận và xử lý một cách thỏa đáng

Văn hoá được thông báo: Quản lý thúc đẩy một nền văn hóa mà mọi người

hiểu được nguy cơ và rủi ro vốn có trong các khu vực hoạt động của họ Tổ chức sẽ thu thập và phân tích dữ liệu an toàn liên quan và phổ biến một cách tích cực các thông tin an toàn đến các cá nhân trong tổ chức Nhân viên được cung cấp kiến thức cần thiết, kỹ năng và kinh nghiệm làm việc an toàn và họ được khuyến khích để xác định những mối đe dọa cho sự an toàn của họ và tìm kiếm những thay đổi cần thiết

để vượt qua chúng

Văn hoá thích ứng linh hoạt: Các nhân viên khai thác trong tổ chức có khả

năng thích nghi, linh hoạt trong mọi tình huống và chủ động trong báo cáo mối nguy hiểm

Văn hoá học hỏi: Là văn hoá trong đó tổ chức có khả năng học hỏi từ chính

những sai lầm của mình và tìm cách điều chỉnh Các nhân viên được khuyến khích học hỏi, áp dụng các kỹ năng và hiểu biết của mình để nâng cao an toàn cho tổ

chức Nhân viên được phổ biến, cập nhật về các vấn đề an toàn, các hậu quả của sự

cố cũng như những bài học kinh nghiệm

Văn hoá không trừng phạt hay văn hoá đúng về an toàn: Là văn hoá an toàn

trong đó các lỗi và các hành động không an toàn sẽ không bị trừng phạt nếu các lỗi/hành động đó là bất cẩn, không cố ý và rủi ro là chấp nhận được Mặc dù môi trường không trừng phạt là nền tảng cho văn hóa báo cáo tốt, nhưng lực lượng lao động phải biết và đồng ý về những gì có thể chấp nhận được và hành vi không thể chấp nhận được là gì Quản lý không được tha thứ cho sự cẩu thả hoặc những hành

vi cố tình vi phạm Một nền văn hóa công nhận rằng, trong một số trường hợp nhất định, có thể cần có sự trừng phạt và xác định ranh giới giữa các hoạt động chấp nhận được và không thể chấp nhận

1.2.3 Vai trò c a văn hóa không tr ng ph t đ i v i s thành công c a ủ ừ ạ ố ớ ự ủ

Văn hóa An toàn hàng không

Một trong những chìa khóa để thực hiện thành công văn hóa an toàn là đạt được một "Just culture", đó là một môi trường báo cáo trong các tổ chức hàng không, quản lý và các cơ quan có thẩm quyền điều tra Nền văn hóa báo cáo có hiệu quả hay không phụ thuộc vào các tổ chức xử lý trách nhiệm và trừng phạt như thế nào

Chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ của các hành động của con người là không an toàn có chủ ý (ví dụ như hoạt động tội phạm, lạm dụng thuốc, sử dụng các chất được kiểm soát, không tuân thủ, liều lĩnh, phá hoại, v…v) và như vậy xứng đáng xử phạt mức

độ nghiêm trọng thích hợp Một sự tha thứ bao trùm lên tất cả các hành vi không an toàn sẽ thiếu độ tin cậy trong con mắt của người lao động và có thể được nhìn thấy

để chống lại sự công bằng " Văn hóa không đổ lỗi" hoặc “Văn hóa không trừng phạt” thực chất là hoặc không khả thi hoặc là không đạt được mong muốn của người quản lý

Điều cần thiết của "Văn hóa không trừng phạt", là một bầu không khí tin tưởng trong đó mọi người được khuyến khích, thậm chí thưởng, để cung cấp thông tin cần thiết liên quan đến an toàn, nhưng trong đó họ cũng phải rõ ràng về mức độ, giới hạn được đưa ra giữa hành vi chấp nhận được và hành vi không thể chấp nhận được

Nhu cầu tìm hiểu từ các tai nạn và sự cố thông qua điều tra an toàn để có hành động thích hợp để ngăn chặn sự lặp lại của các sự kiện như vậy Ngoài ra, nó quan trọng là số lần xuất hiện thậm chí sự cố nhỏ được điều tra để nhằm mục đích ngăn chặn các chất xúc tác cho các tai nạn nghiêm trọng Phân tích an toàn và điều tra là một phương tiện cần thiết và hiệu quả của việc cải thiện an toàn, bằng cách học hỏi những bài học thích hợp từ lần xuất hiện an toàn và áp dụng các hành động phòng ngừa Do đó, quan trọng là một môi trường tồn tại nơi được báo cáo xảy ra, các quy trình cần thiết là nơi để điều tra và cho sự phát triển của các hành động cần thiết phòng ngừa chẳng hạn như đào tạo lại, cải thiện giám sát

1.2.3.1 Đi u ki n đ i v i Văn hóa hóa không tr ng ph t ề ệ ố ớ ừ ạ

Theo điều kiện "Văn hóa hóa không trừng phạt" , là không được đổ lỗi cho cá nhân khi người mắc lỗi chân thành nhưng phải chịu trách nhiệm đối với các hành vi

vi phạm là cố ý và cẩu thả

Thông thường mọi người ít sẵn sàng để thông báo cho tổ chức về những sai sót của riêng mình và vấn đề an toàn hoặc nguy hiểm khác nếu họ sợ bị trừng phạt hoặc bị truy cứu Sự thiếu tin tưởng của nhân viên như vậy ngăn chặn việc quản lý được thông báo về những rủi ro thực tế

Người Quản lý sau đó không thể thực hiện những quyết định đúng đắn để cải thiện về vấn đề an toàn Tuy nhiên, tổng quan của " văn hóa không đổ lỗi cho" văn hóa là hoặc không khả thi hoặc cũng không đạt được mong muốn Hầu hết mọi người đều mong muốn một số mức độ trách nhiệm khi rủi ro xảy ra

Trong một nỗ lực để giải quyết vấn đề đó, J Reason mô tả một "Just culture -Văn hóa không trừng phạt" như một bầu không khí tin tưởng trong đó mọi người được khuyến khích, và thậm chí thưởng, cung cấp thông tin cần thiết liên quan đến

an toàn, nhưng trong đó họ cũng phải rõ ràng về mức độ, giới hạn phải được đưa ra giữa hành vi chấp nhận được và không thể chấp nhận được

Do đó, Văn hóa không trừng phạt cần hỗ trợ học tập, rút kinh nghiệm từ các hành vi không an toàn để nâng cao trình độ nhận thức an toàn thông qua việc công nhận các tình huống an toàn được cải thiện và có ý thức và chia sẻ thông tin an toàn

Do đó, Chỉ cần một nền văn hóa có thể được coi là một khả năng, và thậm chí chỉ

số, Văn hóa an toàn (tốt)

1.2.3.2 Nguyên t c chung v văn hóa không tr ng ph t ắ ề ừ ạ

Con người có thể hiểu một cách miễn cưỡng để báo cáo những sai lầm của họ

để tổ chức sử dụng chúng hoặc các bộ phận của nhà chức trách quy định chúng Để khuyến khích họ làm như vậy, các tổ chức này công bố báo cáo tóm tắt các nguyên tắc cơ bản của một nền văn hóa không trừng phạt mà họ sẽ theo Ngoài ra, họ phải đảm bảo rằng những nguyên tắc này được áp dụng ở tất cả các cấp của các tổ chức của họ

CH ƯƠ NG 2: T I SAO C N PH I CHÚ TR NG Đ N VĂN HÓA Ạ Ầ Ả Ọ Ế

AN TOÀN HÀNG KHÔNG?

2.1 T m quan tr ng c a Văn hóa An toàn hàng không ầ ọ ủ

Giao thông hàng không là một trong những loại hình giao thông an toàn nhất hiện nay, những vụ tai nạn nghiêm trọng rất hiếm khi xảy ra Chính vì vậy nhiều tổ chức cho rằng hoạt động của họ đang ở mức độ an toàn cao Điều này vô cùng nguy hiểm bởi các tai nạn trong hoạt động vận chuyển hàng không thường xảy ra rất nghiêm trọng Bởi vậy, các tổ chức cần có một hệ thống quản lý an toàn (SMS) và một nền văn hóa an toàn thực sự văn minh để mọi hoạt động luôn luôn ở mức độ an toàn cao nhất và có thể chấp nhận được

Văn hóa an toàn có thể có tác động trực tiếp đến hiệu quả của an toàn Nếu ai

đó cho rằng an toàn không thực sự quan trọng, thậm chí là tạm thời, sau đó tìm cách giải quyết không dứt khoát, dấu giếm, đặc biệt là khi nhận thấy có một nguy cơ nhỏ chứ không phải là một nguy cơ rõ ràng và đưa một quyết định không không chính xác hoặc trừng phạt thì hậu quả sẽ rất khó lường

Tai nạn hàng không thực sự rất phức tạp và nhiều nguyên nhân không thể xác định được, vì vậy nguy cơ xảy ra mất an toàn không phải là luôn luôn dễ dàng nhận thấy Thậm chí khó nhìn thấy được tình huống có ảnh hưởng hoặc tiềm ẩn ở phía trước của một tổ chức trong vấn đề an toàn Một trong những nguyên nhân đó là khi thực hiện báo cáo một sự việc, người báo cáo lo ngại việc bị trả đũa hoặc bị truy cứu trách nhiệm nên họ thường bỏ qua và chạy đua với các nguy cơ xảy ra các rủi

ro vì họ cho rằng báo cáo như vậy không phải nghĩa vụ họ phải làm Vì vậy cần có một nhận thức đúng đắn về văn hóa an toàn (Tài liệu Tập huấn Năm văn hoá An toàn hàng không năm 2013)

Theo ông Nguyễn Phước Thắng – Chánh Văn phòng Cục Hàng không Việt Nam (2015), Văn hóa an toàn là một quá trình lịch sử tích lũy, hình thành và phát triển Văn hóa an toàn nằm trong ý thức, cách ứng xử, tinh thần trách nhiệm của

mỗi người tham gia giao thông hàng không, vì lợi ích bản thân, vì lợi ích cộng đồng Nói đến văn hóa là nói tới nhận thức của mỗi con người, Văn hóa an toàn Hàng không phải được xây dựng trên cơ sở: Ngành Hàng không gương mẫu, đi đầu nâng cao nhận thức về Văn hóa an toàn Hàng không trong tập thể cán bộ công nhân viên toàn Ngành; xây dựng một môi trường Văn hóa an toàn Hàng không lành mạnh

để cho hệ thống bảo đảm an toàn hoạt động tối ưu; trên cơ sở đó lan tỏa Văn hóa an toàn Hàng không cho cộng đồng xã hội (Vy 2015)

2.2 Văn hóa an toàn hàng không trong văn hoá t ch c ổ ứ

Văn hoá an toàn trong một tổ chức được mô tả như một cách thức mà tổ chức

đó thực hiện nghiệp vụ để quản lý an toàn Đối với ngành hàng không, an toàn được đặt lên hàng đầu Văn hóa an toàn là nhận thức và niềm tin của các cá nhân trong một tổ chức về các vấn đề an toàn Do vậy, văn hóa an toàn là nhân tố quyết định mọi hành động an toàn của các cá nhân trong tổ chức đó Văn hóa an toàn Hàng không là nền tảng cho sự phát triển bền vững của Ngành Hàng không

Văn hóa an toàn được triển khai hiệu quả khi được tích hợp vào môi trường của văn hóa doanh nghiệp Môi trường văn hóa an toàn tích cực bao gồm các yếu tố liên tục cải tiến hệ thống quản lý an toàn; chủ động tìm kiếm các thông tin an toàn; thực hiện hiệu quả công tác nhận diện và quản lý rủi ro; chủ động nắm bắt và áp dụng hiệu quả công nghệ và các công cụ quản lý an toàn để thực hiện hiệu quả công tác giám sát, phân tích và điều tra an toàn

Đặt văn hóa an toàn lên mức chủ động trong tất cả các mặt cho thấy các đơn vị cung ứng dịch vụ hàng không luôn xác định an toàn là nguyên tắc số một, không thể đánh đổi trong mọi hoạt động Vì thế việc thiết lập, củng cố và nâng cao văn hóa an toàn là một mục tiêu trọng điểm hàng đầu Với đặc thù tiêu chuẩn an toàn khắt khe của ngành hàng không, với tính chất biến động của ý thức, hành vi con người, công tác về văn hóa an toàn là một hoạt động trường kỳ, liên tục, đòi hỏi tổ chức phải đi từng bước một để củng cố, hoàn thiện hệ thống văn hóa an toàn, qua đó góp phần đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hàng trăm hành khách trên mỗi chuyến bay

CH ƯƠ NG 3: VĂN HÓA AN TOÀN HÀNG KHÔNG C A T NG Ủ Ổ CÔNG TY QU N LÝ BAY VI T NAM Ả Ệ

3.1 Thông tin chung v T ng công ty Qu n lý bay Vi t Nam ề ổ ả ệ

Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ với tên giao dịch quốc tế là Viet Nam Air Traffic Management Corporation (VATM)

Hiện nay, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam đang cung cấp 5 dịch vụ: Dịch

vụ Quản lý không lưu, dịch vụ Thông tin dẫn đường giám sát, dịch vụ Thông báo tin tức Hàng không, dịch vụ Khí tượng Hàng không và dịch vụ Tìm kiếm cứu nạn Hàng không

3.2 Văn hóa an toàn hàng không c a T ng công ty Qu n lý bay Vi t ủ ổ ả ệ Nam

Đối với các đơn vị cung ứng dịch vụ hàng không, an toàn luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu, đặc biệt, đối với Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, một đơn vị đóng vai trò đảm bảo an toàn cho từng chuyến bay trong vùng trách nhiệm của mình Chính vì vậy, việc lan truyền văn hóa An toàn hàng không đến với mỗi cá nhân, cán bộ công nhân viên của công ty là một nhiệm vụ luôn được quan tâm và chú trọng để đạt được môi trường Ngành Hàng không an toàn

Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam luôn xây dựng môi trường văn hóa về an toàn, trong đó khuyên khích các cán bộ, nhân viên, đặc biệt là các cán bộ nhân viên làm việc trực tiếp, viết báo cáo tự nguyện về các sự cố, sự vụ, các mối nguy hiểm tiềm ẩn về an toàn và đảm bảo hoạt động bay xảy ra trong quá trình làm việc hằng ngày đến các cấp lãnh đạo của tổng công ty

Tổng công ty yêu cầu mỗi nhân viên ý thức rõ về trách nhiệm về an toàn của mình và cung cấp mọi thông tin về các yếu tố có thể gây mất an toàn Công ty đảm bảo không một cá nhân nào bị khiển trách và được bảo vệ khi báo cáo vấn đề an