VĂN 7 CẢNH KHUYA, rằm THÁNG GIÊNG TUYẾT

Thơ của Người luôn chan chứa một tình yêu thiên nhiên đằm thắm, hòa trong một tình cảm lớn – tình yêu đất nước thiết tha... Âm thanh: Tiếng suối Cảnh vật: trăng, cổ thụ , hoa- Bức tranh

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI GIỜ HỌC

Giáo viên: Vũ Thị Ánh Tuyết

VĂN BẢN: CẢNH KHUYA, RẰM THÁNG GIÊNG

Hải Phòng 11/2021

Ô số 1: Nơi nào bát ngát hương sen, giữa mùa

hoa nở, Bác kính yêu chào đời ?

Đáp án: Làng Sen

Ô số 2: Nơi nào nước thẳm sông sâu, Bác đã

vạch đường đánh Nhật đuổi Tây ?

Đáp án: Bến Nhà Rồng

Ô số 3: Tuyên ngôn độc lập lần 3, Tiếng ai bát

ngát vườn hoa Ba Đình?

Đáp án: Bác Hồ

Ô số 4 : Điền từ còn thiếu vào bài ca dao sau:

………….là vị Cha chung

Là sao Bắc Đẩu, là vầng thái dương

Đáp án: Bác Hồ

CÔ TUYẾT

THCS TÔ HIỆU

Văn bản:

Cảnh khuya, Rằm tháng

giêng

phiếu bài tập

………

………

Tiếng suối trong / như tiếng hát xa

Cách đọc: Giọng chậm rãi, thanh thản và

sâu lắng, nhấn mạnh điệp ngữ “chưa ngủ”;

nhịp câu 1: 3/4; Câu 2, 3: 4/3; câu 4: 2/5.

Phiên âm

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,

Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên:

Yên ba thâm xứ đàm quân sự,

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền

Dịch thơ

Rằm xuân lồng lộng trăng soi,

Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân: Giữa dòng bàn bạc việc quân,

Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền

Hồ Chí Minh

1 Tác giả

- Hồ Chí Minh (1890 - 1969) -Tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung

- Sinh tại Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

- Là lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam, là danh nhân văn hóa thế giới.

Thơ của Người luôn chan chứa một tình yêu thiên nhiên đằm thắm, hòa trong một tình cảm lớn – tình yêu đất nước thiết tha.

Bài thơ viết năm 1947 ở

chiến khu Việt Bắc, trong

những năm đầu của cuộc

kháng chiến chống Pháp

- Hai câu đầu: Cảnh thiên

nhiên núi rừng Việt Bắc

- Hai câu cuối: Tâm trạng

của nhà thơ

PHIẾU HỌC TẬP

2 Tác phẩm

* Hoàn cảnh sáng tác

- Cảnh khuya (1947); Rằm tháng

giêng (1948)

- Viết ở chiến khu Việt Bắc, trong

những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946

- 1954)

Bốn câu, mỗi câu 7 chữ Hiệp vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4

(Cảnh khuya: xa, hoa, nhà Rằm tháng giêng: viên, thiên, thuyền)

Ngắt nhịp:

Câu 1: 3/4 Câu 2,3: 4/3 Câu 4: 2/5

Ngắt nhịp:

Toàn bài nhịp 4/3

Cảnh trăng rằm tháng Giêng trên sông Việt Bắc

Hình ảnh con người

Hai câu thơ đầu tác giả đã

sử dụng các biện pháp nghệ thuật nào?

Nêu tác dụng.

Nghệ thuật Tác dụng

- So sánh Tiếng suối (thiên nhiên) trở nên gần gũi,

giống như con người trẻ trung, trong trẻo đầy sức sống.

- Lấy động để tả tĩnh Tiếng suối từ xa vọng lại diễn tả cảnh đêm

khuya tĩnh lặng, thanh bình.

- Điệp từ "lồng" Bức tranh rừng vừa có vẻ đẹp nhiều tầng lớp:

cao – thấp - sáng – tối hoà hợp quấn quýt; đường nét hình khối đa dạng vừa tạo nên vẻ đẹp lung linh, huyền ảo chỗ đậm, chỗ nhạt.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

- Âm thanh: Tiếng suối

Âm thanh: Tiếng suối Cảnh vật: trăng, cổ thụ , hoa

- Bức tranh thiên nhiên dạt dào sức sống: trong trẻo, tươi sáng, đậm chất hội họa; gợi niềm vui

sự sống cho con người

Bức tranh đẹp tươi sáng, tràn ngập niềm vui,

sức sống con người.

Bức tranh cảnh khuya rừng Việt Bắc.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Nguyễn Trãi Hồ Chí Minh

Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.

Tiếng suối như tiếng đàn Tiếng suối như tiếng hát

Tiếng hát - âm thanh của con người Tiếng suối được ví như tiếng hát Nhờ đó tiếng suối được cảm nhận ở sự gần gũi, thân mật với người hơn Cảnh khuya nơi chiến khu không còn hoang vu, lạnh lẽo mà mang hơi ấm và sức sống con người Dường như không có sự cách biệt giữa thiên nhiên

và con người Tất cả đã hòa vào làm một

2 Hai câu thơ cuối

Con người Trạng thái:

Chưa ngủ

Khép mở hai thế giới tâm trạng của Bác

Nghệ thuật: điệp ngữ

Say mê ngắm cảnh niềm rung động trước vẻ

Theo em, có thể thay từ “lo” bằng từ

“thương” trong câu thơ "Chưa ngủ vì

lo nỗi nước nhà" được hay không? Vì sao?

THẢO LUẬN NHÓM

THẢO LUẬN NHÓM

- Không thể thay từ “lo” bằng từ “thương”.

- Vì:

+ thương: có nghĩa là sự quan tâm gắn bó.

+ lo: là trạng thái bận tâm, không yên lòng về việc gì

đó vì cho rằng có thể xảy ra điều không hay

-> Nỗi lo là biểu hiện cao nhất của lòng yêu thương,

có yêu, có thương mới có lo, thương quá mà lo

=> Chỉ có từ "lo" mới có thể diễn tả đầy đủ, sâu sắc và

trọn vẹn lòng yêu nước sâu nặng của Người trong hoàn cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp đang gặp vô vàn khó khăn, gian khổ

2 Hai câu thơ cuối

Con người Trạng thái:

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

- Nghệ thuật: So sánh

=> Cảnh khuya đẹp như một bức tranh.

=> Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước sâu nặng, phong thái ung dung, lạc quan cách mạng của Bác.

Kim dạ nguyên tiêu, nguyệt chính viên, Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên;

Rằm xuân lồng lộng trăng soi Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân

1

Hai câu thơ đầu

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên

(Rằm xuân lồng lộng trăng soi Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân)

b Hình ảnh con người giữa đêm Rằm:

Yên ba thâm xứ đàm quân sự

Đối lập

- Câu thơ mở ra một không khí thời đại, không khí hội

họp luận bàn việc quân, việc nước rất bí mật khẩn

trương của Đảng, chính phủ và Bác Hồ trong những

năm tháng chiến tranh gay go ác liệt

- Câu thơ mở ra một không khí thời đại, không khí hội

họp luận bàn việc quân, việc nước rất bí mật khẩn

trương của Đảng, chính phủ và Bác Hồ trong những

năm tháng chiến tranh gay go ác liệt

b Hình ảnh con người giữa đêm Rằm:

“Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”

- Hình ảnh con thuyền sau lúc bàn bạc việc quân trở về, trôi nhẹ giữa dòng sông trong ngập tràn ánh trăng“ ngân đầy thuyền"

Tình yêu thiên nhiên

Nhà thơ chiến sĩ

Tình yêu đất nước Phong thái ung dung,

lạc quan

- Từ ngữ, hình ảnh gợi cảm.

 Phong thái ung dung, lạc quan, bình tĩnh, chủ động của HCM.

- Vẻ đẹp của con người.

+ Bàn việc quân.

+ Trăng đầy thuyền

 Hiện thực cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ.

 Tâm hồn yêu trăng, yêu thiên nhiên, gắn với lòng yêu nước

Yên ba thâm xứ đàm quân sự,

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.

III TỔNG KẾT

- Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu

nước sâu nặng, tâm hồn nhạy cảm, phong thái ung dung, lạc quan cách mạng của Bác

Nghệ thuật:

-Thể thơ tứ tuyệt

- Hình ảnh thơ đẹp đẽ, bay bổng,

vừa cổ điển vừa hiện đại

- Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên,

hiện đại

- Phép điệp ngữ

TỔNG KẾT VĂN BẢN

IV LUYỆN TẬP

Tìm các câu thơ nói về những đêm không ngủ của Bác Qua đó, em học tập được ở Bác điều gì?

Không ngủ được

Một canh … hai canh … lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng lành

Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt

Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh

Hồ Chí Minh

-Đêm này Bác không ngủ

Đêm nay Bác ngồi đóĐêm nay Bác không ngủ

Vì một lẽ thường tìnhBác là Hồ Chí Minh

- Minh Huệ -

Tìm các câu thơ nói về những đêm không ngủ của Bác Qua đó, em học tập được ở Bác điều gì?

- Biết học tập phong cách, tư tưởng của Người.

- Biết bồi đắp tinh thần, biết yêu thiên nhiên, yêu vẻ đẹp

của cuộc sống.

- Luôn lạc quan trước mọi hoàn cảnh…

Chỉ ra một yếu tố thể hiện tính cổ điển (hoặc hiện đại)

trong bài thơ Cảnh khuya.

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt

- Sử dụng thi liệu cổ: trăng,

hoa

- Mượn hình ảnh trăng để giãi

bày tâm trạng

-

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt

- Sử dụng thi liệu cổ: trăng,

- Nhịp thơ sáng tạo

- Con người là trung tâm của bức tranh thiên nhiên, chủ động cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên, hoạt động cách mạng trong lòng thiên nhiên

Màu sắc cổ điển Tính hiện đại

Gợi ý:

Em hãy so sánh hình ảnh trăng trong hai bài

- Trăng trong Rằm tháng giêng là trăng xuân,

trăng mang không khí và hương vị của mùa

xuân Cảnh ở đây là cảnh trăng ở trên sông, có con thuyền nhỏ trong sương khói Trăng như

tràn đầy cả con thuyền nhỏ.

- Trăng trong Rằm tháng giêng là trăng xuân,

trăng mang không khí và hương vị của mùa

xuân Cảnh ở đây là cảnh trăng ở trên sông, có con thuyền nhỏ trong sương khói Trăng như

tràn đầy cả con thuyền nhỏ.

So sánh hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng”

- Đều được sáng tác ở Việt Bắc những năm đầu chống Pháp

- Đều làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt

- Đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc

- Đều bộc lộ tâm hồn yêu thiên nhiên, lòng yêu nước, phong thái ung dung, tự tại, sự kết hợp giữa tâm hồn nghệ

sĩ và chiến sĩ của Bác

- Về hình thức:

+ Bài Cảnh khuya viết bằng tiếng Việt+ Bài Rằm tháng giêng viết bằng tiếng Hán

- Về nội dung: Cảnh trăng trong mỗi

bài có nét đẹp riêng:

lồng vào vòm cây hoa lá nhiều tầng, nhiều đường nét Nhà thơ một mình ngắm trăng

sông nước, không gian bát ngát, tràn đầy sắc xuân Nhà thơ cùng đồng chí của mình bàn việc quân

CÔ TUYẾT

THCS TÔ HIỆU

Xin chào và hẹn gặp lại