Tiết 38 CTĐP ở nơi HOANG dã

- Thường viết những câu chuyện hấp dẫn về núi rừng Tây Nguyên và cuộc sống của các loài muông thú trong rừng... Chưa một loài thú nào thức giấc nhưng những con voi già đã tỉnh dậy.. Đợi

Ở NƠI HOANG DÃ

(Trích Sống giữa bầy voi)

- Vũ Hùng -

Tiết: 27- Văn bản:

I TÌM HIỂU CHUNG

- Vũ Hùng sinh năm 1931, quê Đống Đa, Hà Nội.

- Vũ Hùng sinh năm 1931, quê Đống Đa, Hà Nội

- Là một trong những tác giả có nhiều đóng góp cho nền văn học thiếu nhi Việt Nam

- Thường viết những câu chuyện hấp dẫn về núi rừng Tây Nguyên và cuộc sống của các loài muông thú trong rừng

1 Tác giả

Dấu ấn nhà văn

Từ năm 1960 – 1986, ông đã in được hơn 40 đầu sách, 2 tác phẩm

Sao sao (1982) và Sống giữa bầy voi (1986) được Hội Nhà văn Việt

Nam tặng Giải thưởng Văn học thiếu nhi; giải Vàng Hay tại Giải thưởng Sách Việt Nam năm 2016.

a Xuất xứ:

Văn bản “Ở nơi hoang dã” được trích

từ chương 9 truyện “Sống giữa bầy

voi”.

a Xuất xứ:

Văn bản “Ở nơi hoang dã” được trích

từ chương 9 truyện “Sống giữa bầy

Sao đang theo nhau lặn, để ngôi sao Mai ở lại lẻ loi trên bầu trời Rừng vẫn tối đen và im lặng Chưa một loài thú nào thức giấc nhưng những con voi già đã tỉnh dậy Cũng giống con người ở tuổi đó, chúng rất ít ngủ, chỉ khác suốt đêm chúng không trằn trọc, thao thức mà đứng im như đá Do linh tính, chúng biết đêm đã gần tàn Chúng lần lượt mở mắt, vươn vòi hít làn hơi ban mai trong lành, rất nhẹ nhàng để khỏi làm bầy thức tỉnh Càng gần sáng, bọn voi trẻ càng ngủ say Voi con nằm thiêm thiếp dưới chân voi mẹ Bản thân bọn voi mẹ, sau một đêm thao thức để canh chừng cho bầy con, lúc này cũng đang gà gật, mơ màng Đợi cho gà rừng nổi tiếng gáy, lúc đầu mơ hồ và thưa thớt rồi dần dần động từ dưới thung lũng lên tới các triền núi xa, những con voi già mới đủng đỉnh rời vị trí Con đầu đàn thong thả đi tới bên lũ voi trẻ và voi con, kêu những tiếng khe khẽ đánh thức chúng dậy Ngày đang lên Một vầng trời hồng đã hiện thấp thoáng sau những vòm cây Những đám sương từ trên cao sa dần xuống thấp rồi biến thành muôn ngàn giọt nước đọng long lanh trên lá Lũ voi trẻ muốn ngủ rốn chút nữa nhưng không được Mở đầu cho một ngày tìm ăn, các con voi già đã bắt đầu bẻ lá và tiếng những cành bị vít gãy nổi lên răng rắc trong không khí yên tĩnh của buổi sớm

Bọn voi trẻ rà vòi trên cỏ Những hạt nước lạnh đọng lấm tấm trên đó làm chúng tỉnh ngủ rất mau Chúng bước khỏi chỗ ngủ, đi tìm ăn theo các voi già

Lúc này bọn voi con được nuông chiều mới uể oải đứng dậy Trong bầy chỉ có chúng ngủ nằm Chúng đứng chơm chớp mắt và lắc lia lịa cái vòi còn rất ngắn cho qua cơn ngái ngủ Nhiều con ngáp lên những tiếng “à! à!” kéo dài, như còn tiếc rẻ giấc ngủ ngon lành Khi đã thực tỉnh, chúng nghển dậy, rúc đầu liên hồi vào vú

mẹ cho xuống sữa rồi quạt vòi sang một bên và há miệng ngậm núm vú, bú chồm chộp

Cái yên tĩnh của buổi ban mai không còn nữa khi cả bầy voi bắt đầu ăn Rừng sôi động, ồn ào Những thân tre và thân nứa bị vặn ngang phát ra những tiếng nổ đốm đốp như tiếng pháo Cành cây bị bẻ gãy rồi bị quăng đi xa, cành nọ nối tiếp cành kia rơi ào ào xuống đất như trong cơn bão Tiếng những chiếc vòi đuổi ruồi muỗi xì xì như tiếng phun hơi của đầu tàu, tiếng quạt phành phạch của những đôi tại to như quạt lúa, tiếng nhai ken két như tiếng nghiền của những thớt cối xay, và nổi bật trên các âm thanh đó là tiếng kêu the thé vui vẻ của lũ voi non gọi nhau khi chúng tìm được những quả chín

Lúc này là lúc bầy voi sơ xuất nhất Tiếng động do chính chúng gây nên làm cho tại chúng dù nhạy bén cũng không thể đón nhận được những tiếng động khác Mùi lá bị vò nát và mùi nhựa rừng từ những cành bị

bẻ gẫy loang ra khiến cho chúng khó phân biệt được hơi lạ

Phải có ai đó đứng tách ra khỏi bầy, xa những tiếng động và xa mùi cây lá Con voi đầu đàn gánh vác nhiệm vụ này Nó

rời khỏi bọn voi non háu ăn, trèo lên một mô đất, xòe tai và vươn vòi lên canh cho bầy

Mặt trời lên cao Bầy voi đã ăn xong Những tiếng động tắt dần, chỉ còn tiếng thở phì phì của những chiếc vòi đã cuốn lá

no nê Con voi đầu đàn từ từ đi xuống, yên tâm rời vị trí, đi kiếm vài miếng ăn cho chính mình

Ăn xong nó vươn vòi lên rống gọi Một tiếng rống trầm lặng nhưng đầy thúc giục

Bầy voi đang tản mạn liền kéo đến xếp hàng sau lưng con đầu đàn Thoạt đầu là những con voi cái chưa sinh đẻ và lũ voi đực đang lớn mang cặp ngà mới nhú Chúng thay thế cho bọn voi đực trưởng thành mang cặp ngà dài, xưa kia vẫn đi hàng đầu làm nhiệm vụ xung kích của bầy Lũ voi đực ấy giờ đây cần được bảo vệ chống lại bọn thợ săn nên được đưa vào giữa đội hình cùng với lũ voi mẹ, voi con và những voi già yếu hoặc bệnh tật Sau cùng, lại một lớp voi cái và voi đực đang lớn làm nhiệm vụ hậu vệ

Con voi đầu đàn tung vòi rẽ lối đưa bầy lên đường Khác với những đàn trâu bò, không khi nào đi xa cái bến tắm ngầu bùn

và rời bỏ khoảng đồng với những lùm cỏ đã gặm đi gặm lại nhiều lần, bầy voi luôn tìm đến những nơi thức ăn nhiều hơn và ngon hơn Chúng không bao giờ chịu nhặt lại những cái chúng đã vứt bỏ

Quen ăn uống thoả thuê, cái gì đưa lên miệng mà không ngon chúng vứt đi liền Chúng sống thoải mái, không có ý thức

gì về sự dành dụm Có sao đâu: rừng bạt ngàn vô tận, khi nơi này hết thức ăn, chúng sẽ đưa nhau tới nơi khác cây cỏ dư thừa Với chủng phía trước bao giờ cũng đầy hứa hẹn Ở đó có tất cả những gì bầy voi khao khát: có lá tươi non, nước trong lành, bóng cây và sự tĩnh mịch, những đêm ngủ bình yên dưới trời sao

Ồn ào trong khi ăn nhưng lúc này bày với rất yên lặng Dù thân hình nặng nề, không bầy đàn nào di chuyển nhẹ nhàng bằng chúng một khi chúng đã nhón chân Cũng như hầu khắp các thú rừng, lũ voi có cặp chân em nhẹ Tuy to lớn không thua mấy cây cột đình nhưng các cặp chân ấy đều mang những đế mềm như da và nhún nhảy như cao su Vì thế, khi bày voi đã muốn giữ im lặng thì phải lắng nghe lắm mới thấy tiếng bước êm êm của chúng vùng lên thoang thoảng lẫn trong tiếng ve rừng

Khi mặt trời đứng bóng, đầu đàn cho bày ngừng lại dưới những rặng cây đầy bóng mát Tìm một chỗ cao, nó lại leo lên canh cho bày ngủ trưa Nó không sợ thủ dữ nhưng đề phòng con người, những con vật trần trụi bé nhỏ ấy gây nỗi lo âu triền miên, dai dẳng cho mọi thú rừng

Các đầu voi trong bầy đứng rải rác dưới các tán lá Chỉ một lát sau những con voi non trẻ đã thiếp đi trong giấc ngủ im lìm Thỉnh thoảng mới thấy một cặp tai khe phe phẩy, một cái vòi xì lên lưng để đuổi lũ ruồi muỗi dai dẳng Mọi tiếng động

đó đều rất nhẹ nhàng, chìm lắng trong tiếng ve kêu

Sau khi thức giấc, bầy voi ăn bữa chiều rồi lại tiếp tục lên đường Chúng đi thong dong, không mải miết, không vội

vã vì chúng có thể ngủ lại ở bất cứ đâu: đêm tối là lúc các loài thú dữ đi tìm ăn những loài voi không có gì phải sợ hãi vì chúng là chủ của rừng

Thường buổi chiều, đầu đàn cho bầy ngừng chân dưới một dòng nước chảy từ trên núi xuống Các đầu voi nghỉ ngơi cho ráo mồ hôi rồi kéo nhau lăn vào dòng nước mà uống và tắm táp đùa nghịch - do kinh nghiệm, chúng cũng biết không tắm khi da còn ướt mồ hôi để tránh cảm lạnh

Bầy voi đằm mình cho tới lúc làn da đầy cát bụi của chúng được rửa sạch và láng bóng Rồi chúng thong thả ra khỏi làn nước đi kiếm một vài cành lá ăn đêm

Hoàng hôn dần xuống, những buổi hoàng hôn ngắn ngủi và xao xuyến trong rừng Tiếng ve kêu vừa dứt thì tiếng ếch nhái đã vang lên từ các đầm lầy và các vũng nước Dế núp dưới các tảng đá và các bụi có hiếm hoi, hát rì rì Đàn vượn về hang hú những hồi buồn bã, và bao trùm lên mọi thứ tiếng đó là tiếng con hoằng gào mênh mang trên nương xa

Rừng tím đỏ dưới ánh nắng chiều, chuyển màu từng phút, nhạt dần và bỗng chốc tối sầm khi mặt

trời xuống khuất núi Đã đến lúc đi ngủ Bầy voi đến bên đầu đàn, xếp thành những vòng tròn thường lệ Chúng bỡ ngỡ nhìn những đám đốt nương, càng tối trời càng nhìn rõ, quằn quại như những con trăn lửa giữa các triền núi Rồi mệt mỏi sau một ngày đi đường, chúng chìm dần vào một giấc ngủ bình yên Riêng bọn voi con nằm phục dưới chân mẹ đôi lúc lại kêu lên thút thít trong mơ Không biết đó là giấc mơ đẹp

đẽ hay dữ dội Mỗi khi thấy chúng trở mình, voi mẹ lại khẽ vỗ vòi lên lưng chúng, ru cho chúng ngủ

Cứ thế ngày lại ngày bình thản trôi qua Cuộc sống của bầy voi tiếp diễn theo một nhịp đều đặn, trong

sự hiểu biết và thông cảm Mọi đầu voi nhận rõ sức lực và vị trí của mình Những con có cá tính biết tự kiềm chế, tự khắc phục để duy trì sự yên tĩnh trong bầy Các con cùng lứa tuổi họp nhau thành những bạn

bè gắn bó Chúng theo sát bên nhau trong bữa ăn, trong lúc nghỉ ngơi chơi bời, trong đêm ngủ.

Từ đầu… “Đánh thức chúng dậy” => Tập tính của loài voi khi gần sáng.

Tiếp đến… “Vài cành lá ăn đêm”=> Hoạt động thường nhật của loài voi vào ban ngày.

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Tập tính của loài voi khi gần sáng

tượng voi khi gần sáng?

giới thiệu tập tính của loài voi? Nêu tác dụng

của biện pháp nghệ thuật đó?

-Voi già: ít ngủ, thức dậy trước.

- Nghệ thuật nhân hóa, gần gũi với con người.

Voi con: nằm thiêm thiếp dưới chân voi mẹ

Tập tính của loài voi khi gần sáng

2 Hoạt động thường nhật của loài voi vào ban ngày

- Hoạt động ban ngày của voi chủ yếu là gì?

- Tìm những chi tiết miêu tả hoạt động kiếm ăn của loài voi ?

- Buổi chiều sau khi ăn bầy voi thường có hoạt động gì? Tìm những chi tiết cho thấy voi cũng có những kinh nghiệm cuộc sống như con người?

- Qua chi tiết voi đầu đàn “Không sợ thú dữ nhưng đề phòng con người: những

con vật trần trụi bé nhỏ ấy gây nỗi lo âu triền miên, dai dẳng cho mọi thú rừng”

tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp gì?

“Cuộc sống của loài voi diễn ra theo một nhịp đều đặn, trong sự hiểu biết và cảm thông Mọi đầu voi

nhận rõ sức lực và vị trí của mình Những con cá tính biết tự kiềm chế, tự khắc phục để duy trì sự

yên tĩnh trong bầy”, em có suy nghĩ gì về sự kì diệu của đời sống tự nhiên? Sự kì diệu ấy giúp em rút

ra bài học gì?

3 Khi đàn voi trở về

- Xếp vòng tròn bên con đầu đàn - Bỡ ngỡ nhìn đám đốt nương.

- Chìm vào giấc ngủ.

Tỉnh Đắk Lắk nơi nào tập trung nhiều voi nhất?

Nguyên nhân nào dẫn đến số lượng voi ở

Đắk Lắk sụt giảm nghiêm trọng?

”

2 Nội dung

- Hiểu được nhịp sống, đặc trưng của loài voi

- Kêu gọi mọi người biết yêu thương, chăm sóc, bảo vệ động vật quý hiếm và thiên nhiên hoang dã

- Hiểu được nhịp sống, đặc trưng của loài voi

- Kêu gọi mọi người biết yêu thương, chăm sóc, bảo vệ động vật quý hiếm và thiên nhiên hoang dã

Viết một đoạn văn miêu tả về đặc tính sinh hoạt của những con voi

trong bầy.

Viết một đoạn văn miêu tả về đặc tính sinh hoạt của những con voi

trong bầy.

Theo em cần làm gì để bảo vệ loài voi nói riêng và động vật hoang dã nói chung?