bai 22 sinh 12 nang cao

+ Lai là phương pháp cơ bản tạo ra biến dị tổ hợp phong phú về kiểu gen và kiểu hình  nguồn nguyên liệu cho chọn giống + Các phép lai được sử dụng để tạo nguồn biến dị tổ hợp cho chọn g[r]

BÀI 22

Qui trình tạo giống diễn ra như thế nào ?

QUI TRÌNH CHỌN GIỐNG GỒM CÁC BƯỚC :

 Tạo nguồn nguyên liệu

Chọn lọc

 Đánh giá chất lượng giống

 Đưa giống tốt ra sản xuất đại trà

I- GIỚI THIỆU VỀ NGUỒN GEN TỰ NHIÊN VÀ NHÂN TẠO

 Nguồn gen tự nhiên  Nguồn gen nhân tạo

+ Là nguồn gen được sưu tập

trong tự nhiên về một giống

vật nuôi cây trồng nào đó

 bộ sưu tập giống

+ Ở cây trồng, bộ sưu tập là

các chủng địa phương hoặc

các dạng ở các trung tâm

phát sinh giống cây trồng

+ Việc lai giống và gây đột biến

tạo ra nhiều tổ hợp gen khác nhau thành

lập thành ngân hàng gen

♀ Bò Vàng Thanh Hóa ♂ Bò sữa Hà Lan

 Nguồn gen tự nhiên Bộ sưu tập giống

 Nguồn gen nhân tạo nguồn gen nhân tạo hay ngân hàng gen

II-CHỌN GIỐNG TỪ NGUỒN BIẾN DỊ TỔ HỢP

+ Lai là phương pháp cơ bản tạo ra biến dị tổ hợp phong phú về

kiểu gen và kiểu hình  nguồn nguyên liệu cho chọn giống

+ Các phép lai được sử dụng để tạo nguồn biến dị tổ hợp cho chọn

giống :

 Lai tạo dòng thuần

 Lai tạo ưu thế lai

Tại sao lại lại là phương pháp cơ bản để tạo sự đa dạng các vật

liệu di truyền cho chọn giống?

Tại sao biến dị tổ hợp có vai trò quan trọng trong việc tạo ra

giống mới?

Đột biến gen chỉ làm xuất hiện một gen mới ở một cá thể riêng

lẻ nào đó Qua giao phối, gen này mới phát tán trong quần thể - biến dị tổ hợp

* Quy trình:

-Tạo dòng thuần có kiểu gen khác nhau bằng cách tự thụ phấn và giao phối cận huyết kết hợp với chọn lọc

-Lai các dòng thuần để tạo ra F1 ; cho F1 lai với nhau để tạo

ra biến dị tổ hợp

- Chọn lọc ra các tổ hợp gen mong muốn rồi tiếp tục cho

tự thụ phấn hoặc giao phối gần để tạo ra các dòng thuần

1 Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

AABBcc x aabbCC

AaBbCc AABBCC AABbCC AAbbCC AaBbCC AabbCC aaBBCC AaBbCC AABBCC AABbCC AAbbCC

AAbbCC

AAbbCC AAbbCC

AabbCC aabbCC

c Ví dụ minh họa:

Giống lúa Peta Giống lúa Dee-geo woo-gen

Giống lúa IR8

x

Takudan

IR 22

CICA4 x

Một phần trong sơ đồ tạo giống lùn năng suất cao

2 Tạo giống lai có ưu thế lai cao

Quan sát hình ảnh và cho biết

ưu thế lai là gì?

a- Khái niệm ưu thế lai

♀

♀ Bò

Vàng

Thanh

Hóa

♂ Bò sữa

Hà Lan

F1: Bò sữa lai

a- Khái niệm ưu thế lai

Là hiện tượng con lai hơn bố mẹ về năng suất, phẩm chất, sức chống chịu, khả năng sinh trưởng và phát triển,…

b Cơ sở di truyền của ưu thế lai.

P: AA BBCC x aabbcc

F1: AaBbCc → vượt trội so với P

Giả thuyết siêu trội

Giả thuyết siêu trội đã giải thích

về ưu thế lai như

thế nào?

Khi ở trạng thái dị hợp về nhiều cặp gen, con lai có được kiểu hình vượt trội nhiều mặt so với bố mẹ ở trạng thái đồng hợp

Sự tác động giữa hai gen khác nhau về chức phận của cùng một lôcut

→ hiệu quả bổ trợ mở rộng phạm vi biểu hiện của tính trạng

c Phương pháp tạo ưu thế lai.

Các phương pháp tạo ưu thế lai?

- Bước 1: Tạo ra các dòng thuần chủng khác nhau

- Bước 2: Lai các dòng thuần chủng để tìm tổ hợp lai có ưu thế lai cao nhất

Có thể sử dụng các phương pháp sau:

+ Lai khác dòng đơn A x B  C ( con lai C dùng trong sản xuất)

+ Lai khác dòng kép A x B → C

E x F → G

C x G H

+ Lai thuận nghịch

 Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở F1, sau đó giảm dần qua các thế

hệ vì tỉ lệ dị hợp tử giảm còn tỉ lệ đồng hợp tăng lên, trong đó các gen lặn có hại được biểu hiện

Ưu nhược điểm của ưu thế lai

* Ưu điểm: Cây lai có năng suất cao, được sử dụng vào mục đích kinh tế

* Nhược điểm: tốn nhiều công sức, tốn kém

d Một vài thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

 F1: 1 tạ/10 tháng tuổi Tỉ lệ nạc > 40%

♀

♀ Lợn

Ỉ Móng Cái

♂

Lợn

Lađrat

Ấn

Độ

Thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong sản xuất nông

nghiệp ở Việt Nam.

Cà chua HT.42 – Chất lượng cao khẩu vị ngọt, quả

chắc, có thể cất giữ và vận chuyển mà không gây hỏng

Giống lúa mới có tên gọi HTY100, cho gạo ngon, cơm mềm, có mùi thơm nhẹ,

đã được đăng ký thương hiệu độc

Hương HYT100.

Câu 1 Kết quả của biến dị tổ hợp do lai trong chọn giống là

A tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao.

B Tạo ra sự đa dạng về kiểu gen trong chọn giống cây trồng vật nuôi.

C chỉ tạo ra sự đa dạng về kiểu hình của cây trồng, vật nuôi trong chọn giống.

D Tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện sản xuất mới.

Câu 2 Cho biết các công đoạn được tiến hành trong chọn

giống như sau:

1 Chọn lọc các tổ hợp gen mong muốn.

2 Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau.

3 Lai các dòng thuần chủng với nhau.

4 Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen mong muốn Việc tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp được thực hiện theo quy trình:

A 1, 2, 3, 4.

B 4, 1, 2, 3.

C 2, 3, 4, 1.

D 2, 3, 1, 4.