Để các câu hỏi biên soạn đạt chất lượng tốt, cần thỏa mãn các yêu cầu sau: * Các yêu cầu đối với câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn: Câu hỏi phải đánh giá những nội dung qua[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT PHƯỚC THẠNH
TỔ LÝ – TIN – CÔNG NGHỆ
BÀI THU HOẠCH CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN NỘI DUNG 3 – THÁNG 01 - NĂM HỌC 2016-2017
MODULE 24
KỸ THUẬT KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC
Giáo viên: Trần Thị Kim Dung
Trang 2BÀI THU HOẠCH CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
Họ và tên giáo viên: TRẦN THỊ KIM DUNG
Tổ chuyên môn: Lý – Tin – Công nghệ
Chức vụ chuyên môn:
Nhiệm vụ: Dạy môn Tin học
Phần 1: TỰ NHẬN THỨC VỀ NỘI DUNG BỒI DƯỠNG
KỸ THUẬT KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC
A MỤC TIÊU:
Thực hiện theo kế hoạch của Sở GD & ĐT Tiền Giang về việc bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên năm học 2016– 2017;
Căn cứ chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên THPT ban hành kèm theo thông tư số 32/2011/TT- Bộ GD & ĐT ngày 08/08/2011 của Bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo;
Căn cứ thông tư số 26/2012/TT - Bộ GD & ĐT ngày 10/07/2012 của Bộ trưởng
bộ giáo dục và đào tạo về việc ban hành quy chế bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên;
Căn cứ kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên của Hiệu Trưởng trường THPT Phước Thạnh trong năm học 2016- 2017 Nay tôi xin báo cáo kết quả bồi dưỡng thường xuyên theo Module 24:
I Kiến thức:
Nắm được kĩ thuật biên soạn các loại đề kiểm tra, đánh giá trong dạy học
Nắm được kĩ thuật xây dựng các dạng câu hỏi kiểm tra, đánh giá trong dạy học
II Kĩ năng:
Thiết kế được các loại đề kiểm tra, đánh giá trong dạy học
Xây dựng được quy trình kiểm tra, đánh giá chung và đánh giá tổng kết trong quá trình dạy học
III Thái độ:
Học viên tích cực sử dụng các kĩ thuật hiện đại trong biên soạn các loại đề kiểm tra, đánh giá trong dạy học; coi trọng việc kiểm tra, đánh giá khách quan kết quả học tập của học sinh
Trang 3B THỜI LƯỢNG BỒI DƯỠNG.
- Thời lượng tự học : 5 tiết.
- Thời lượng thảo luận tổ: 5 tiết.
C NỘI DUNG BỒI DƯỠNG.
Câu 1: Các bước cần thực hiện trong quá trình biên soạn đề kiểm tra?
-B
ước 1 : Xác định mục đích của đề kiểm tra: người biên soạn đề kiểm tra cần căn
cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình và thực tế học tập của học sinh để xác định mục đích, yêu cầu của đề kiểm tra cho phù hợp với từng lớp
-B
ước 2: Xác định hình thức đề kiểm tra:
+ Đề kiểm tra tự luận
+ Đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan
+ Đề kiểm tra kết hợp cả hai hình thức trên: có cả câu hỏi dạng tự luận và câu hỏi dạng trắc nghiệm khách quan
-B
ước 3 : Thiết lập ma trận đề kiểm tra:
-Bước 4: Biên soạn câu hỏi theo ma trận: Việc biên soạn câu hỏi theo ma trận cần đảm bảo: loại câu hỏi, số câu hỏi và nội dung câu hỏi do ma trận đề quy định,
mỗi câu hỏi trắc nghiệm khách quan chỉ kiểm tra một chuẩn hoặc một vấn đề, khái niệm
-Bước 5: Xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án) và thang điểm:
+ Nội dung: khoa học và chính xác
+ Cách trình bày: cụ thể, chi tiết nhưng ngắn gọn và dễ hiểu, phù hợp với ma trận đề kiểm tra
-Bước 6: Điều chỉnh (nếu thấy cần thiết)
Câu 2: Trắc nghiệm khách quan có những loại câu hỏi nào? Cách viết các loại
câu hỏi như thế nào?
2.1 Những loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan:
- Câu trả lời ngắn: trả lời một câu hoặc điền thêm vào một câu cho hợp nghĩa bằng một từ, một nhóm từ, một kí hiệu, một công thức
- Câu hỏi đúng sai
- Câu hỏi nhiều lựa chọn
+ Phần dẫn
+ Phần lựa chọn hay các phương án lựa chọn thường là 4-5 đáp án: gồm một lựa chọn đúng (đáp án) và các lựa chọn sai (câu nhiễu, câu bẫy)
- Câu ghép đôi.
- Câu điền khuyết.
Trang 42.2 Cách viết các loại câu hỏi:
2.2.1 Cách viết câu trả lời ngắn:
- Đánh giá một nội dung quan trọng của chuẩn chương trình.
- Viết theo hình thức đặt câu hỏi
- Câu trả lởi phải là một cụm từ ngắn gọn, một từ hoặc một con số.
- Trừ chỗ trống ở cuối câu.
- Tránh dùng lời lẽ trong sách giáo khoa.
- Để trống một từ quan trọng
- Chỉ để một đến hai chỗ trống.
- Độ rộng của các chỗ trống cần bằng nhau và cùng một hình thức như
trong các câu hỏi khác
- Có câu hướng dẫn cho học sinh để học sinh có câu trả lời chính xác.
- Tránh lỗi ngữ pháp hay để lộ các manh mối.
2.2.2 Cách viết câu trả lời đúng-sai:
- Đánh giá một nội dung quan trọng của chuẩn chương trình
- Lấy các ý kiến quan trọng
- Viết các ý có tính chất hoàn toàn đúng hoặc hoàn toàn sai
- Tránh dùng lời lẽ trong sách giáo khoa
- Các câu hỏi nên có cùng một độ dài bằng nhau kể cả câu đúng và câu sai
- Tránh các đáp án có tính lặp đi lặp lại
- Tránh các manh mối về từ vựng
- Nêu rõ nguồn gốc của ý kiến nếu câu hỏi trình bày một ý kiến của ai đó
- Chỉ tập trung vào một ý kiến quan trọng hoặc mối quan hệ giữa các ý kiến
2.2.3 Cách viết câu hỏi nhiều lựa chọn:
- Đánh giá một nội dung quan trọng của chuẩn chương trình.
- Đặt một câu hỏi trực tiếp hoặc tạo một tình huống cụ thể.
- Viết lại bằng ngôn ngữ của mình chứ không sử dụng câu, từ chính xác như
trong sách giáo khoa
- Viết các lựa chọn thật khéo để những học sinh không biết câu trả lời đúng
không thể dùng phương pháp loại trừ một cách quá dễ dàng
- Các yếu tố nhiễu nên dựa trên các lỗi thông thường hoặc hiểu sai ý (nếu có
thể)
- Câu trả lời cho từng câu hỏi không nên phụ thuộc vào các đáp án của các
câu hỏi khác
- Dùng từ và các cấu trúc câu đơn giản để viết câu hỏi.
- Các lựa chọn nên được viết một cách nhất quán và phù hợp với nội dung
của câu dẫn
- Chỉ có duy nhất một đáp án đứng.
- Tránh các lựa chọn như “tất cả các đáp án trên” hay “không có đáp án nào
đúng”
Trang 54 Cách viết câu hỏi ghép đôi:
- Đánh giá một nội dung quan trọng của chuẩn chương trình
- Đặt ra các giả thuyết và các câu trả lời
- Các câu trả lời là các lựa chọn hợp lí cho từng giả thuyết
- Viết câu bên phần giả thuyết dài hơn so với các câu bên phần trả lòi
- Cần viết câu hướng dẫn làm bài thật rõ ràng yêu cầu ghép đôi
- Nếu có thể hãy sắp xếp các câu trả lời một cách hợp lí nhất
- Tránh loại ghép đôi “hoàn hảo"
- Viết không quá 10 câu trả lời
- Đánh số thứ tự cho các câu bên phần giả thuyết và đánh chữ thứ tự cho các câu bên phần trả lời
5 Cách viết câu hỏi tự luận:
- Đánh giá một nội dung quan trọng của chuẩn chương trình.
- Yêu cầu học sinh áp dụng kiến thức đã học vào một tình huống mới.
- Chỉ rõ nhiệm vụ học sinh cần thực hiện bằng các hướng dẫn cụ thể.
- Sử dụng độ khó phù hợp với mức độ trưởng thành của học sinh.
- Yêu cầu học sinh thể hiện mình nhiều hơn chứ không chỉ kiểm tra trí nhớ về sự
kiện, định nghĩa, hoặc các loại thông tin khác
- Viết câu hỏi theo cách mà học sinh sẽ phải đưa ra các câu trả lời theo ý bạn.
- Nêu rõ cho học sinh các vấn đề sau:
+ Độ dài bài viết
+ Mục đích của bài viết
+ Lượng thời gian cần thiết để viết bài
+ Các tiêu chí mà bài viết sẽ được tính điểm
Câu 3: Xác định quy trình viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan? Làm thế nào
để biên soạn đề kiểm tra được tốt ?
3.1 Quy trình viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan
3.1.1 Dự thảo câu hỏi:
- Thu thập các tài liệu nguồn
- Kiểm tra quyền tác giả của các tài liệu và xin phép sử dụng nếu cần thiết
- Phân chia tiêu chí kĩ thuật đề kiểm tra
- Phân bố việc hướng dẫn viết câu hỏi
- Những tham số ảnh hưởng đến đề kiểm tra
- Rà soát các đề kiểm tra trước đó
- Xác định những câu hỏi mẫu và các dạng câu hỏi
- Dự thảo câu hỏi sử dụng cấu trúc của câu hỏi
3.1.2.Viết câu hỏi:
- Dùng từ để hỏi trong câu dẫn
- Viết những câu hỏi dạng khẳng định
- Diễn đạt nhiệm vụ rõ ràng
- Sử dụng những từ ngữ có nghĩa rõ ràng
- Sử dụng những câu đơn giản
Trang 6- Đảm bảo rằng những đáp án đúng thực sự đúng.
- Kiểm tra lỗi ngữ pháp
- Các phương án nhiễu cần có vẽ đúng
- Không sử dụng “ Không có phương án nào”
- Sắp xếp đề kiểm tra sao cho các phương án lựa chọn (A, B, C, D đối với
câu hỏi trắc nghiệm) được sắp xếp ngẫu nhiên
- Phù hợp với khả năng của đối tượng học sinh được kiểm tra
3.1.3 Làm việc nhóm chuyên gia/hội đồng thẩm định:
- Rà soát các câu hỏi thông qua một nhóm chuyên gia/hội đồng, trong đó có một thành viên được bầu làm nhóm trưởng
- Lựa chọn các câu hỏi để xem xét
- Nhóm chuyên gia/hội đồng cần có nhiều câu hỏi
- Đồng thời cần có nhiều phương án nhiễu hơn mức cần thiết cho mỗi câu hỏi
- Thành lập một nhóm gồm tối đa 10 chuyên gia môn học
- Bổ nhiệm một thành viên làm chủ tịch để kiểm soát quá trình rà soát câu hỏi
- Lựa chọn các câu hỏi để rà soát
- Cung cấp cho mỗi thành viên của hội đồng 1 câu hỏi
- Đánh dấu các câu hỏi
- Mỗi thành viên hội đồng sẽ rà soát câu hỏi mình được giao và ghi chú về những lỗi sai/khuyến nghị để sửa các lỗi đó
- Giữ những nhận xét đó và chuyển câu hỏi cho thành viên tiếp theo mà không tháo luận về phần việc của mình
3.2 Làm thế nào để biên soạn đề kiểm tra được tốt?
Việc biên soạn câu hỏi theo ma trận cần đảm bảo nguyên tắc: mỗi câu hỏi chỉ
kiểm tra một chuẩn hoặc một vấn đề, khái niệm; số lượng câu hỏi và tổng số câu hỏi
do ma trận đề qui định Để các câu hỏi biên soạn đạt chất lượng tốt, cần thỏa mãn các yêu cầu sau:
* Các yêu cầu đối với câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn:
Câu hỏi phải đánh giá những nội dung quan trọng của chương trình
Câu hỏi phải phù hợp với các tiêu chí ra đề kiểm tra về mặt trình bày và số điểm tương ứng
Câu dẫn phải đặt ra câu hỏi trực tiếp hoặc một vấn đề cụ thể
Không trích dẫn nguyên văn những câu có sẵn trong sách giáo khoa
Từ ngữ, cấu trúc của câu hỏi phải rõ ràng và dễ hiểu đối với mọi học sinh
Mỗi phương án nhiễu phải hợp lí đối với những học sinh không nắm vững kiến thức
Mỗi phương án sai nên xây dựng dựa trên các lỗi hay nhận thức sai lệch của học sinh
Đáp án đúng của câu hỏi này phải độc lập với đáp án đúng của các câu hỏi khác trong bài kiểm tra
Phần lựa chọn phải thổng nhất và phù hợp với nội dung của câu dẫn
Mỗi câu hỏi chỉ có một đáp án đúng, chính xác nhất
- Không đưa ra phương án “Tất cả các đáp án trên đều đúng” hoặc “không có phương án nào đúng, hoặc “Phương án khác”
Trang 7* Các yêu cầu đối với câu hỏi tự luận:
- Câu hỏi phải phản ánh được nội dung quan trọng của chương trình
- Câu hỏi phải phù hợp với các tiêu chí ra đề kiểm tra về mặt trình bày và số điểm tương ứng
- Câu hỏi yêu cầu học sinh phải vận dụng kiến thức vào các tình huống mới
- Câu hỏi thể hiện rõ nội dung và cấp độ tư duy cần đo
- Nội dung câu hỏi đặt ra một yêu cầu và các hướng dẫn cụ thể về cách thực hiện yêu cầu đó
- Yêu cầu của câu hỏi phù hợp với trình độ và nhận thức của học sinh
- Yêu cầu học sinh phải am hiểu nhiều hơn là ghi nhớ những khái niệm, thông tin; tránh những câu hỏi yêu cầu học sinh học thuộc lòng
- Ngôn ngữ sử dụng trong câu hỏi phải truyền tải đuợc hết những yêu cầu của giáo viên ra đề đến học sinh
- Nếu câu hỏi yêu cầu học sinh nêu quan điểm và chứng minh cho quan điểm của mình thì cần nêu rõ: bài trả lời cửa học sinh sẽ được đánh giá dựa trên những lập luận logic mà học sinh đó đưa ra để chứng minh và bảo vệ quan điểm của mình chứ không chỉ đơn thuần là nêu quan điểm đó
Xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án) và thang điểm:
Việc xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án) và thang điểm đối với bài kiểm tra cần đảm bảo các yêu cầu:
Nội dung: khoa học và chính xác
Cách trình bày: cụ thể, chi tiết nhưng ngắn gọn và dễ hiểu
Phù hợp với ma trận đề kiểm tra
* Cách tính điểm đề kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm khách quan:
* Cách tính điểm đề kiểm tra kết hợp hình thức trắc nghiệm khách quan và tự luận
Câu 4:
4.1 Tìm hiểu ưu, nhược điểm của các loại trắc nghiệm khách quan.
4.1.1 Câu trả lời ngắn:
* Ưu điểm:
Dễ xây dựng
Người học không thể đoán mò
* Nhược điểm:
Thường chỉ được dùng để kiểm tra trình độ mức độ nhận biết thông hiểu
Đôi khi khó đánh giá đúng nội dung trả lời
Trang 84.1.2 Câu hỏi đúng-sai:
* Ưu điểm:
Dễ xây dựng;
Có thể ra nhiều câu một lúc vì tốn ít thời gian cho mỗi câu, vì vậy khả năng bao phủ chương trình rộng hơn
* Nhược điểm:
Thường chỉ được dùng để kiểm tra mức độ nhận biết, thông hiểu;
Tỉ lệ đoán mò đúng cao (50%)
4.1.3 Câu hỏi tương thích/ghép đôi:
* Ưu điểm:
Dễ xây dựng
Có thể hạn chế sự đoán mò bằng cách tăng số lượng thông tin trong bảng chọn
* Nhược điểm:
Chỉ chủ yếu dùng để kiểm tra khả năng nhận biết
Thông tin có tính dàn trải, không nhấn mạnh được những điều quan trọng hơn
4.1.4 Câu hỏi lựa chọn một trong nhiều phương án:
* Ưu điểm:
- Có thể được sử dụng để kiểm tra các kĩ năng nhận thức bậc cao
- Tránh được yếu tố mơ hồ so với loại câu hỏi trả lời ngắn
- Tránh được nhược điểm người học chỉ biết một phát biểu là sai nhưng có thể không biết phát biểu đúng là như thế nào
- Yêu cầu lựa chọn phương án tốt nhất có thể hạn chế được khó khăn khi phải xác định một phát biểu là sai hoàn toàn
- Với nhiều phương án lụa chọn, có thể đánh giá xu hướng người học thường
sa vào những điểm yếu nào.
* Nhược điểm:
- Khó biên soạn các câu hỏi dùng để đánh giá các kĩ năng nhận thức bậc cao
- Vì có nhiều phương án được chọn nên khó xây dựng các câu hỏi có chất lượng cao
- Tồn tại tỉ lệ đoán mò
4.1.5 Câu hỏi gốc: là dạng câu hỏi ở dạng tổng quát, có thể được lắp ghép với các nội dung cụ thể nhằm cho ra các câu hỏi trắc nghiệm hoàn chỉnh.
Một số dạng câu hỏi gốc:
- Hiểu biết khái niệm
- Hiểu biết nguyên lý
- Hiểu biết quy trình
Trang 94.1.6 Câu hỏi trắc nghiệm liên kết: là một hệ thống các câu hỏi trắc nghiệm khách
quan dựa trên một tập hợp số liệu/dữ kiện/giả thuyết chung Các thông tin chung này
có thể ở dưới dạng bài viết bảng biểu, đồ thị, bản đồ, hoặc tranh ảnh
* Ưu điểm:
+ Có thể dùng các loại số liệu hoặc thông tin khác nhau (chữ viết, đồ thị, biểu bảng ) cho câu hỏi
+ Có thể đánh giá các kĩ năng nhận thức bậc cao
+ Bài trắc nghiệm có bố cục gắn kết hơn so với loại trắc nghiệm khách quan thông thường
* Nhược điểm
+ Khó xây dựng hơn loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan thông thường
+ Đòi hỏi người ra đề biết cách sưu tập, biên tập, phối hợp các loại số liệu, thông tin
4.2 Trong kiểm tra, đánh giá, khi nào sử dụng hình thức trắc nghiệm khách quan, khi nào nên sử hình thức tự luận?
4.2.1.Khi nào sử dụng hình thức trắc nghiệm khách quan?
- Khi giáo viên cần kháo sát thành quả học tập của số đông học sinh, hay muốn rằng bài khảo sát ấy có thể được sử dụng lại vào một lúc khác
- Khi giáo viên muốn có những điểm số đáng tin cậy, không phụ thuộc vào chủ quan người chấm bài
- Khi giáo viên có nhiều câu hỏi trắc nghiệm tốt đã đuợc dự trữ sẵn để có thể lựa chọn và soạn lại một bài trắc nghiệm mới và muốn chấm nhanh để sớm công bố kết quả
- Khi giáo viên muốn ngăn ngừa nạn học tủ, học vẹt
4.2.2 Khi nào sử dụng hình thức tự luận?
- Khi nhóm học sinh được khảo sát không quá đông và đề khảo sát chỉ được sử dụng một lần, không dùng lại nữa
- Khi giáo viên cố gắng tìm mọi cách có thể được để khuyến khích sự phát triển kĩ năng diễn tả bằng văn viết
- Khi giáo viên tin tưởng về khả năng phê phán và chấm bài của mình một cách
vô tư và chính xác hơn là vào khả năng soạn thảo những câu trắc nghiệm thật tốt
- Khi không có nhiều thời gian soạn thảo bài khảo sát nhưng lại có nhiều thời gian để chấm bài
4.3 Cách tính điểm cho các câu hỏi trong đề kiểm tra.
4.3.1 Đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan:
- Cách 1: Lấy điểm toàn bài là 10 điểm và chia đều cho tổng số câu hỏi
- Cách 2: Tổng số điểm của đề kiểm tra bằng tổng số câu hỏi Mỗi câu trả lời đúng được 1 điểm, mỗi câu trả lời sai được 0 điểm
Trang 104.3.2 Cách tính điểm đề kiểm tra kết hợp hình thức tự luận và trắc nghiệm khách quan:
- Cách 1: Điểm toàn bài là 10 điểm Phân phối điểm cho mỗi phần tự luận, trắc nghiệm khách quan theo nguyên tắc: số điểm mỗi phần tỉ lệ thuận với thời gian dự kiến học sinh hoàn thành từng phần và mỗi câu trắc nghiệm khách quan có số điểm bằng nhau
- Cách 2: Điểm toàn bài bằng tổng điểm của hai phần Phân phối điểm cho mỗi phần theo nguyên tắc: số điểm mỗi phần tỉ lệ thuận với thời gian dự kiến học sinh hoàn thành từng phần và mỗi câu trắc nghiệm khách quan trả lời đúng được 1 điểm, sai được 0 điểm
3 Cách tính điểm đề kiếm tra tự luận: Cách tính điểm tuân thủ chặt chẽ các bước từ bước 3 đến bước 7 phần Thiết lập ma trận đề kiểm tra
Câu 5:
5.1 Để có bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan, cần phải thỏa mãn những yêu cầu gì?
- Câu hỏi phải đánh giá những nội dung quan trọng của chương trình
- Câu hỏi phải phù hợp với các tiêu chí ra đề kiểm tra về mặt trình bày và số điểm tương ứng
- Câu dẫn phải đặt ra câu hỏi trực tiếp hoặc một vấn đề cụ thể
- Không nên trích dẫn nguyên văn những câu có sẵn trong sách giáo khoa
- Từ ngữ, cấu trúc của câu hỏi phải rõ ràng và dễ hiểu đối với mọi học sinh
- Mỗi phương án nhiễu phải hợp lí đối với những học sinh không nắm vững kiến thức
- Mỗi phương án sai nên xây dựng dựa trên các lỗi hay nhận thức sai lệch của học sinh
- Đáp án đúng của câu hỏi này phải độc lập với đáp án đúng của các câu hỏi khác trong bài kiểm tra
- Phần lựa chọn phải thống nhất và phù hợp với nội dung của câu dẫn
- Mỗi câu hỏi chỉ có một đáp án đúng, chính xác nhất
- Không đưa ra phương án “Tất cả các đáp án trên đều đúng” hoặc “Không
có phương án nào đúng”
5.2 Nêu cách đánh giá chất lượng câu hỏi trắc nghiệm khách quan
5.2.1 Câu hỏi có nhiều lựa chọn
Hãy đặt ra các câu hỏi dưới đây đối với mỗi câu hỏi đã biên soạn Nếu một câu hỏi
có câu trả lời là “không”, hãy xem:
- Câu hỏi có thể hiện nội dung, cấp độ nhận thức nêu trong Chuẩn chương trình hay không?
- Câu hỏi có phù hợp với trọng số điểm hay không?
- Câu dẫn có đặt ra câu hỏi trực tiếp hay một vấn đề cụ thể hay không?
- Ngôn ngữ trình bày câu hỏi có tránh giống nguyên bản sách giáo khoa không?
- Đáp án của câu hỏi này có độc lập với đáp án của câu hỏi khác không?
- Tất cả các phương án có đồng nhất và phù hợp với nội dung của câu dẫn không?