BÀI GIẢNG SINH LÝ HÔ HẤP

2-CÁC ĐỘNG TÁC HÔ HẤP- Động tác hít vào và thở ra... - Thì hít vào, áp suất lồng ngực âm hơn, làm máu về phổi dễ dàng hơn, tim phải làm việc nhẹ nhàng hơn... 2- QUÁ TRÌNH VẬN CHUYỂN KHÍ

SINH LÝ HÔ HẤP

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Sinh lý hỌc, tẬp 1, nxb QĐND, 2002.

- Sinh lý hỌc tẬp 1, nxb Y hỌc, 2001.

1.3- LIÊN QUAN GIỮA PHỔI VÀ LỒNG NGỰC

C =V 1 / P 1 (V 1 : biến đổi thể tích)

P 1 : biến đổi áp suất)

1.3.1-Tính nở của phổi (C-compliance) :-Sức căng bề mặt của dịch lòng phế nang -Sợi chun của thành phế nang.

-Trương lực cơ của thành phế quản.

Người lớn C = 200 ml / cm H 2 O.

Trẻ em C = 5 - 10 ml / cm H 2 O

Hít vào ¸p suất khoang Thở ra

phế mạc

- 6 - 9 mmHg - 2 - 4 mmHg

+ Cuối thì hít váo cố: - 30 mmHg

+ Cuối thì thở ra cố: 0 đến -1 mmHg

+Phổi đàn hồi  co về rốn phổi.

2-CÁC ĐỘNG TÁC HÔ HẤP

- Động tác hít vào và thở ra.

- Không khí ra vào phổi được tuân theo định luật vật lí Boyll- Mariotte:

P x V = K (ở nhiệt độ không đổi)

- 3 - 5 mmHg

+ Cuối thì hít váo cố:

- 50 đến - 80 mmHg

- Ho, hắt hơi: là động tác hô hấp bảo vệ.

- Rặn: động tác trợ lực cho cơ bàng quang, trực tràng, tử cung.

- Nói, hát là hình thức thở ra

- Tập khí công: thở chậm sâu (chủ yếu

co cơ hoành).

2.3- Một số động tác hô hấp đặc biệt

Thở ra Hết sức

- Định nghĩa

- Thông khí phút: TV x f = 6-8 l/ min

(f : tần số)

- Thông khí tối đa phút: 70-100 l/ min.

- Thể tích thở ra tối đa giây (FEV1)

4.1- Khoảng chết (D)

Có 2 loại:

4- KHOẢNG CHẾT VÀ THÔNG KHÍ PHẾ NANG.

- Khoảng chết giải phẫu (VD):

5.4-Sự biến đổi áp lực trong phế nang:

Hít vào Thở ra

- 3 - 5 mmHg

¸p suất trong phế nang

+ Cuối thì hít váo cố: - 50 đến - 80 mmHg + Cuối thì thở ra cố: + 80 đến +100 mmHg

+ 3 + 5 mHg

- 4 - 9 mmHg - 2 - 4 mmHg

mô và CO 2 từ mô tới phổi.

1- TRAO ĐỔI KHÍ Ở PHỔI

Bảng thành phần không khí hô hấp khô (%)

Kh«ng khÝ O 2 CO 2 KhÝ tr¬ vµ N 2

1.1- Thành phần không khí thở ra, hít vào và không khí phế nang:

Màng nền TB nội mô

Màng nền TB biểu mô

TB biểu mô của PN

Lòng phế nang

pO 2 = 40

pCO 2 = 46

Phế nang

pO 2 = 104 pCO 2 = 40

pO 2 = 100 pCO 2 = 40

ĐM phổi

(Máu t/m)

TM phổi (Máu đ/m)

1.4- Ảnh hưởng của hô hấp với tuần hoàn.

- Tuần hoàn phổi có áp suất thấp

- Thì hít vào, áp suất lồng ngực âm hơn, làm máu về phổi dễ dàng hơn, tim phải làm việc nhẹ nhàng hơn.

ĐM nhỏ TM nhỏ

Mao mạch Nhiều Oxy

2- QUÁ TRÌNH VẬN CHUYỂN KHÍ CỦA MÁU.

Máu vận chuyển O2 từ phổi tới mô; vận chuyển CO2 từ mô về phổi

2.1- Máu vận chuyển oxy.

2.1.1- Các dạng vận chuyển.

- Dạng hoà tan: 0,3ml O2/100ml máu.

- Dạng kết hợp: O2 + Hb  HbO2

- (20ml O2%)

- Những yếu tố ảnh hưởng tới sự

2.1.3- Máu vận chuyển oxy từ phổi tới

tổ chức.

2.1.3- Máu vận chuyển oxy từ phổi tới

tổ chức.

- Máu ĐM: pO2 # 100mmHg , HbO2  97% - 98%, chứa 19ml O2/ 10ml máu.

- Mô: pO2 = 20 - 40mmHg  phân ly HbO2

- Máu TM còn 14ml O2/ 100ml.

- Hiệu xuất sử dụng oxy của mô, bình

thường 5ml/19ml = 26%.

* Dạng kết hợp muối kiềm: 51ml CO 2 /100ml máu.

- Với H 2 O trong H.cầu: CO 2 + H 2 O AC H 2 CO 3  H + và HCO 3

Với muối kiềm:

B2HPO4 + H2CO3  BH2PO4 + BHCO3

(B là Na+ hoặc K+)

- Với protein:

PB + H2CO3  PH + BHCO3

Tổng 3 dạng v/c: # 58ml CO2/100ml máu

2.2.2- yếu tố ảnh hưởng tới vận chuyển

CO2.

* Chênh lệch phân áp CO2 mô - máu,

máu - phế nang.

* Hiện tượng di chuyển ion Cl

(Hiện tượng Hamburger)

- ý nghĩa sinh lý: ở mô

- ý nghĩa sinh lý: ở mô  tăng v/c CO2

ở phổi  tăng thải CO 2

* Đồ thị phân ly HbCO2 và hiệu ứng

* Hô hấp điều hoà pH máu

-Trong máu CO 2 tồn tại 2 dạng: H 2 CO 3 và BHCO 3

+ Khi acid mạnh vào máu:

AH + BHCO 3  BA + H 2 CO 3  H 2 O + CO 2 (CO 2 tăng)

+khi base mạnh vào máu:

BOH + H 2 CO 3  H 2 O + BHCO 3 (CO 2 giảm)

* Chống toan huyết bằng tăng thông khí phổi.

* Chống kiềm huyết bằng giảm thông khí phổi

- CO 2 : ở mô # 48mmHg máu T/m 46mmHg

 F.nang 40mmHg.

2.2.3- Máu vận chuyển CO2 từ mô về phổi.

Phân áp khí (mmHg) ở FN và máu ĐM, TM

1.3- Những yếu tố ảnh hưởng tới quá trình trao đổi khí-

* Dạng kết hợp muối kiềm: 51ml CO2/100ml máu.

- Với H2O trong hồng cầu:

CO2 + H2O  H2CO3  H+ và OH

-AC

BÀI 3

ĐIỀU HOÀ HÔ HẤP

1- TRUNG TÂM HÔ HẤP.

1.1-Thí nghiệm cắt não tuỷ trên động vật của Legalois (1810) và Flourens (1842).

Hô hấp không thay đổi

Hô hấp chậm

Hô hấp chậm

Hô hấp ngừng

Cầu não Hành não

D

Hô hấp yếu

C 3 - C 5

1.2- Trung tâm hô hấp ở hành cầu não.

Neuron vận động các cơ hô hấp

1.3- Trung tâm hô hấp ở tuỷ sống:

C

D

Cơ hoành

Trung tâm In Trung tâm A

Dây hoành

Dây liên sườn

- Những neuron chi phối cơ hoành.

- Những neuron chi phối cơ liên sườn.

1.4- Tính tự động của trung tâm hô hấp ở hành cầu não:

- Thí nghiệm của Ranson, Magoun và Gesell (1936) dùng vi điện cực ghi được điện thế hoạt động của neuron hô hấp

1 2 3

1.5 - Sự liên hệ của các neuron hô hấp ở hành

cầu não với các neuron ở tuỷ sống

và TK chi phối cơ bụng.

- Có hai nhóm neuron: hít vào và thở ra ở

hai bên đường giữa hành não.

2- LÝ THUYẾT VỀ NHỊP THỞ CƠ BẢN

- Nguồn phát xung động là trung tâm hít vào.

- Trung tâm hít vào hưng phấn lại do trung tâm nhận cảm hoá học (TT A.) gửi xung tới

- TT A hưng phấn do H + và CO 2 kích thích:

CA

CO 2 + H 2 O  H 2 CO 3  H + + HCO 3

A B Kẹp

3- ĐIỀU HOÀ HÔ HẤP.

Điều hoà hô hấp là điều hoà nhịp thở cơ

bản, có 2 cơ chế:

3.1- Cơ chế thể dịch điều hoà hô hấp.

3.1.1-Thí nghiệm tuần hoàn chéo của Frederic

(1880)

Giảm O 2 máu

3.1.3- Vai trò của oxy:

- Cơ chế: O 2  Thụ thể hoá học

3.1.4- Vai trò của nồng độ ion H + :

Tăng H + /mô não Tăng H + / máu

* So sánh tác dụng của 3 yếu tố hoá học.

 CO 2 tăng  tăng thở 8 lần

 H + tăng  tăng thở 4 lần

 O 2 giảm  tăng thở 65% lần

3.2- CƠ CHẾ THẦN KINH ĐIỀU HOÀ HÔ HẤP.

3.2.1- Vai trò của dây X

- Thí nghiệm Hering - Breuer.

- Thí nghiệm cắt dây X.

3.2.2- Vai trò dây thần kinh cảm giác nông :

3.2.5- Ảnh hưởng của một số trung tâm thần kinh khác

-Trung tâm nuốt ức chế trung tâm hô hấp.

PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN VỀ HÔ HẤP

4- HÔ HẤP TRONG ĐIỀU KIỆN ĐẶC BIỆT.