SINH LÝ HỌC TRÍ NHỚ

Mục tiêu học tập Phân loại điều kiện hoá và nêu được đặc điểm của từng loại  Trình bày được nơi xảy ra điều kiện hoá và cơ chế của quá trình điều kiện hoá  Phân loại trí nhớ và nêu cơ

SINH LÝ HỌC TRÍ NHỚ

Nguyễn Thị Bình

Bộ môn Sinh lý học Đại học Y Hà Nội

Mục tiêu học tập

 Phân loại điều kiện hoá và nêu được đặc điểm của từng loại

 Trình bày được nơi xảy ra điều kiện hoá và cơ chế của quá trình điều kiện hoá

 Phân loại trí nhớ và nêu cơ chế hình thành trí nhớ

 Trình bày được vai trò của các cấu trúc thần kinh và các chất truyền đạt thần kinh

Định nghĩa và phân loại

 Định nghĩa: Quá trình hoạt động thần kinh lặp lại trên một mạch Neuron

Trí nhớ dài hạn

Thay đổi cấu trúc thần kinh:

◦ Nhiều synap hoạt động

◦ Hình thành synap mới

◦ Tăng chia nhánh đuôi gai& sợi trục; tăng gai/đuôi gai

◦ Tăng khối lượng não, vỏ não/vật đang phát triển

Thay đổi hoạt động thần kinh (kéo dài t dẫn truyền xđ qua synap)

 Tổng hợp các protein, peptid nhớ

Trí nhớ dài hạn

Thay đổi hoạt động thần kinh(kéo dài t dẫn truyền xđ qua synap)

◦ Tăng gf chất TĐTK/cúc tận cùng

◦ Tăng tạo AMPc

◦ Tăng tính thấm màng với ion

◦ Tăng nđ ion Ca++/màng sau synap

 Tổng hợp các protein, peptid nhớ

◦ Tăng t/h RNA & tăng lượng pr/não

 Học- Điều kiện hoá(conditioning): hình thành mối quan hệ mới giữa hoàn cảnh môi trường và hành vi cá thể

Điều kiện hoá

 Khái niệm

 Điều kiện hoá đáp ứng: type I, Pavlov

 Điều kiện hoá hành động:type II, Skinner

 Nơi xảy ra:

Điều kiện hoá đáp ứng-TN Pavlov

Điều kiện hoá hành động- TN Skinner

Chứng quên

 Tổn thương Hồi hải mã- quên về sau(anterograde amnesia)

 Tổn thương Đồi thị- quên về trước (retrograde amnesia)

Alzheimer

Hoạt động cảm xúc

 Hoạt động cảm xúc

 Vai trò của hệ viền

 Vai trò của amin não

Các loại xúc cảm

 H ng cảm:T duy nhanh, hoạt động tăng, lạc quan

 H ng phấn não: vỏ não, d ới vỏ

 Pxạ có đk hình thành nhanh, pxạ ức chế khó tạo thành

 T/d kthích hoạt động cơ thể

 Trầm cảm:buồn rầu, chán nản, khó chịu

 Giảm hoạt động của não, ức chế ttâm d ới vỏ

 Pxạ có đk thành lập chậm, mối liên hệ với vỏ não hình thành chậm

 Kìm hãm hoạt động cơ thể

 Xúc cảm thấp

 Xúc cảm cao

Hệ viền

Hệ limbic và hoạt động

xúc cảm

 Amygdala:Hình thành và biểu thị cảm xúc

◦ Kthích: p/ c/giác& vđộng (quay đầu, mắt, chăm chú

theo dõi…); p/ thay đổi nhịp tim, HA…; sung s ớng, hài lòng hoặc c/g cáu giận hung hãn, p/ ∈ cđộ kthích

Hệ limbic và hoạt động

xúc cảm

 C/gcáu giận, hung hãn: Kthích mạnh vùng trừng phạt (d’đồi bên & quanh não thất3) gây đ/ giận dữ/động vật: t thế bảo vệ, giơ vuốt, dựng đuôI, gầm gừ…

Chức năng của hệ limbic

 Thúc đẩy động cơ :vòng liên quan nhiều cấu trúc não,

amygdala, qua hypothalamus, vùng mái/não giữa;

nhân bụng giữa d’đồi; nhân bên d’đồi, vùng mái,

amygdala, đồi thị Punishment: chất xám quanh rãnh

Sylvius, quanh não thất III, d’đồi và đthị, amygdala,

hippocampus

 C/gcáu giận, hung hãn: Kthích mạnh vùng trừng phạt

(punishment-d’đồi bên & quanh não thất3) gây đ/ giận

dữ/động vật: t thế tự vệ, giơ vuốt, dựng đuôi, gầm gừ…

◦ Kthích vùng sau: c/g sợ hãi, bỏ trốn.

◦ Kthích ttâm hài lòng (reward): yên lặng, dễ bảo, hiền lành.

Chất truyền đạt thần kinh

 Norepinephrine:Nằm 2 bên nối cầu- não giữa → tỏa khắp

não T/d kthích tăng ↑hoạt tính não; ức chế/1 số vùng ∈Re Tạo giấc mơ/ ngủ REM

 Dopamin và chất l ới:Tr ớc phần trên não giữa→ nhân đậu,

d’đồi&limbic T/d ức chế nhân nền não, kthích một số vùng khác/não Tổn th ơng- Parkinson

 Serotonin:Nhân mỏng đ ờng giữa cầu- hành não → não thất bên, vỏ não, tủy sống: t/d ức chế, tạo giấc ngủ/não; xuống

tủy: giảm đau

 Acetycholin:N lớn ở kthích l ới cầu & não giữa → lên não&

xuống l ới tủy:t/d kthích; kthích – thức dậy đột ngột & h ng phấn hệ tk

Chất truyền đạt thần kinh

 Các chất TĐTK khác:GABA(lo lắng, bồn chồn),

Phenylethylamin (kthích TK), Betacarbolin(ức chế hoạt

động N), chất P(buồn chán, đau khổ);

◦ Endorphin, Phenylethylamin, Betacarbolin- thay đổi cảm

xúc tình cảm

 Hormon TK:ACTH (tăng sợ hãi), T3, T4( tăng hđộng hệ TK); Testosteron (trạng thái hung hãn);

Tài liệu tham khảo

 Bài giảng Sinh lý học Y2 giành cho đối tượng bác sỹ

đa khoa, Nhà xuất bản Y học

 Guyton and Hall, Text book of Medical Physiology, eleventh edition