BỘ ôn THI, dạy THÊM văn 9

Bài thơ đã thể hiện thành công hình ảnh người lính trong cuộckháng chiến chống Pháp với vẻ đẹp bình dị và giàu tình đồng chí đồng đội Luận điểm 1 : Hai dòng thơ đầu tiên, tác giả giới th

MÔ TÍP, CẤU TRÚC BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

1 Mở bài theo cấu trúc 3 gạch đầu dòng ( Mở bài trực tiếp)

- Giới thiệu tác giả + sự nghiệp sáng tác: Những tác giả các em được học đều

nổi tiếng nên cứ giới thiệu na ná như nhau Chỉ thay nhà thơ bằng nhà văn…

-

Giới thiệu tác phẩm : Những tác phẩm các em được học đều là những tác

phẩm thành công và đặc sắc nên cũng giới thiệu na ná như nhau

- Giới thiệu nội dung cần nghị luận: Thì các em nói dung khái quát nhất của

tác phẩm, của nhân vật… Cái này có trong ghi nhớ hoặc phần tổng kết đã học

- Câu cuối: Vẻ đẹp của…đoạn thơ, đoạn văn, của nhân vật được thể hiện một

cách sâu sắc, chân thật của khổ thơ thứ….hoặc qua đoạn trích…

Lưu ý: chớ nhầm lần khi đề yêu cầu nghị luận 1 đoạn thơ sẽ mở bài khác nghị luận 1 bài thơ (khác ở câu cuối giới thiệu vấn đề cần nghị luận) Đối với

đề thi vào lớp 10 hay cuối kì, cuối năm thì hiếm khi ra nghị luận cả bài thơ màthường chỉ ra một vài khổ thơ hoặc một vài đoạn văn Vì thế câu cuối cùng của

mở bài hoặc câu đầu tiên của thân bài phải giới thiệu được VẤN ĐỀ CẦNNGHỊ LUẬN là nằm ở đoạn thơ, đoạn trích nào (xem ví dụ)

2 Phần thân bài: Cũng theo cấu trúc 3 gạch đầu dòng

- Nêu luận điểm

- Nêu dẫn chứng

- Đánh giá, nhận xét về nội dung và nghệ thuật về dẫn chứng đã đưa ra

3 Kết bài cũng theo mô típ 3 gạch đầu dòng.

- Tổng kết về nghệ thuật

- Tổng kết về nội dung

- Viết vài dòng cảm nghĩ, lời cảm ơn tác giả hoặc cảm xúc cho mượt mà

- Dẫn một vài câu thơ gần gũi thì sẽ hay hơn

4 Trình bày đoạn văn

Nhất định trong bài văn phải có câu nêu luận điểm và đoạn văn phải trình bàytheo cách diễn dịch hoặc Tổng - phân - Hợp (không nên trình bày theo cáchquy nạp hoặc song hành)

5 ( Mở bài gián tiếp)

Ỏ trên là cách mở bài trực tiếp, ưu điểm của cách mở bài này là dễ, nhanh, aicũng làm được và 100% không thể sai Tuy nhiên mở bài này có nhược điểm

là không gây ấn tượng vì thế lựa chọn cách mở bài gián tiếp sẽ hấp dẫn hơn

Mở bài gián tiếp cũng có 2 cách cho 2 đối tượng: Học sinh đại trà và HS giỏi

1 Hướng dẫn cách viết mở bài đơn giản nhưng đúng

Ví dụ phân tich bài thơ Nói với con của Y Phương:

Y Phương là một trong những nhà thơ xuất sắc của nền văn học Việt Nam hiện đại.Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại nhiều tác phẩm làm lay động tráitim bạn đọc bao thế hệ Bài thơ” nói vói con” viết năm 1980 là một trong những tácphẩm thành công nhất của ông Bài thơ là lời nhắc nhỡ, dặn dò của người cha vớicon về tình cảm gia đình, về truyền thống quê hương và vẻ đẹp của người đồngmình Điều đó được thể hiện một cách sâu sắc, chân thật, giản dị cua khổ thơ thứ

(Nên lựa chọn cách mở bài đúng mà đơn giản, theo cấu trúc)

DIỄN GIẢI MỞ BÀI

1 Y Phương là một trong những nhà thơ xuất sắc của nền văn học Việt Nam

hiện đại (Câu này giới thiệu tác giả)

2 Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại nhiều tác phẩm làm lay

động trái tim bạn đọc bao thế hệ (Câu này giới thiệu thật ngắn gọn, đơn giản sự nghiệp văn chương )

3 Bài thơ” nói vói con” viết năm 1980 là một trong những tác phẩm thành

công nhất của ông (Câu này giới thiệu xuất xứ bài thơ)

4 Bài thơ là lời nhắc nhỡ, dặn dò của người cha với con về tình cảm gia đình,

về truyền thống quê hương và vẻ đẹp của người đồng mình (Câu này giới

thiệu nội dung cần nghị luận mà đề yêu cầu Nên lựa chọn cách mở bài đúng mà đơn giản, theo cấu trúc)

5 Nếu phân tích 1 đoạn thơ thì phải thêm câu giới thiệu đoạn thơ đó nữa

6 Ví dụ ta thêm: Điều đó được thể hiện một cách chân thực và sâu sắc qua

Bài vận dụng theo ghi nhớ

BÀI THƠ ĐỒNG CHÍ

Chính Hữu là một trong những nhà thơ trưởng thành trong hai cuộckháng chiến chống Pháp, Mỹ Sự nghiệp sáng tác của ông không thật sự đồ sộnhưng có những tác phẩm làm lay động trái tim bao bạn đọc “Đồng chí” đượcviết vào năm 1948 rút trong tập "Đầu súng trăng treo" là một trong những bàithơ như thế Bài thơ đã thể hiện thành công hình ảnh người lính trong cuộckháng chiến chống Pháp với vẻ đẹp bình dị và giàu tình đồng chí đồng đội

Luận điểm 1 : Hai dòng thơ đầu tiên, tác giả giới thiệu hoàn cảnh xuất thân của người lính.

Quê hương anh nước mặn đồng chuaLàng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

" Anh" và "tôi" được tác giả đặt ở hai câu thơ tạo ra một sự sóng đôi trong cấutrúc với những lời thơ mộc mạc chân tình như chính hoàn cảnh xuất thân của

họ (nghệ thuật) Anh ra đi từ vùng "nước mặn đồng chua" còn tôi vào lính từ

một vùng "đất cày lên sỏi đá" Đó là những mảnh đất bạc màu, nhiễm mặn cằn

cỗi, khô cằn Ở họ đều giống nhau ở cái nghèo khó, vất vã, giống nhau ở cáichất nông dân chất phác Anh và tôi từ xa xôi thành gần gũi, từ lạ trở thành

thân quen Và cũng từ đây họ trở thành "đồng đội" và "tri kỉ" của nhau Cách

sử dụng hai thành ngữ rất sáng tạo khiến câu thơ trở nên giàu tính gợi cảm

và sức khái quát cao

Luận điểm 2 : Tình đồng chí không những bắt nguồn từ cảnh ngộ mà hơn thế nữa, tình đồng chí còn được hình thành từ cùng chung nhiệm vụ, chung lí tưởng, sát cánh bên nhau trong hàng ngũ chiến đấu

Súng bên súng đầu sát bên đầuĐêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ

Đồng chí

phân tích nghệ thuật  Hai hình ảnh hoán dụ "súng" và "đầu" được tác giả

đặt gần nhau khẳng định sự thống nhất trong lí trí và tình cảm của người chiến

sĩ "Súng" biểu tượng cho chiến tranh, cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, "đầu"biểu tượng cho lí trí và tình cảm Từ cái khó khăn, thiếu thốn khiến cho ngườilính hiểu và cảm thông cho nhau hơn và chính điều đó đã khiến họ trở thành

"tri kỉ" Thật cảm động biết bao khi đọc câu thơ "đêm rét chung chăn thành đôitri kỉ" Trình bày suy nghĩ  Sự nghiệp giải phóng dân tộc đã xoá bỏ mọikhoảng cách xa lạ về không gian nơi sinh sống của mỗi người "Súng bênsúng" là chung chiến đấu, "đầu sát bên đầu" không chỉ là gần nhau về khônggian mà còn chung nhau ý nghĩ, ý chí và lí tưởng" Đến khi đắp “chung chăn”trong đêm giá rét thì họ đã thực sự là anh em một nhà Nhà thơ Tố Hữu cũngtừng viết: "Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng" là để thể hiện tình kháng chiếngắn bó, bền chặt Để nói về sự gần gũi, sẻ chia, về cái thân tình ấm áp không

gì hơn là hình ảnh đắp chăn chung Như thế, tình đồng chí đã bắt nguồn từ cơ

sở một tình tri kỉ sâu sắc, từ những cái chung giữa "anh" và "tôi" Phân tích từ

ngữ  Tri kỉ là hiểu bạn như hiểu mình, sẵn sàng chia ngọt sẻ bùi, đắng cayvới bạn Cái hay ở câu thơ “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ” chính là cáchdùng từ “đôi” mà không dùng từ “hai”? Đôi là gắn bó chặt chẽ với nhau, khôngtách rời nhau như đôi dép, đôi đũa vậy: “Số phận chiếc này phụ thuộc chiếc

kia” Đó là cách độc đáo trong cách dùng từ của nhà thơ Cho nên cách nói

“đôi bạn” sẽ khác với “hai người bạn” là như thế

phân tích nghệ thuật, giọng thơ  Câu thơ thứ 7 chỉ có hai tiếng “Đồng chí”nhưng âm điệu lạ lùng đã tạo nên một nốt nhạc trầm ấm, thân thương tronglòng người đọc Trong muôn vàn nốt nhạc của tình cảm con người phải chăngtình đồng chí là cái cung bậc cao đẹp nhất, lí tưởng nhất? Nhịp thở của bài thơnhư nhẹ nhàng hơn, hơi thở của bài thơ cũng như mảnh mai hơn Dường nhưChính Hữu đã thổi vào linh hồn của bài thơ tình đồng chí keo sơn, gắn bó vàmột âm vang bất diệt làm cho bài thơ mãi trở thành một phần đẹp nhất trongthơ Chính Hữu Bình  Hai tiếng "đồng chí" được tác giả cố ý tách thànhmột câu thơ như một dụng ý nghệ thuật vừa tạo ra sự hài hoà, cân đối của bàithơ vừa tạo ra ra điểm nhấn như khẳng định sự thiêng liêng cao đẹp của tìnhcảm đồng chí, đồng đội

Luận điểm 3: Những câu thơ tiếp theo là những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí và đồng đội Trước hết là sự thấu hiểu tâm tư, hoàn cảnh của nhau

Ruộng nương anh gửi bạn thân càyGian nhà không mặc kệ giáo lung layGiếng nước gốc đa nhớ người ra lính

Nhận xét, đánh giá  Hình ảnh ruộng nương, gian nhà, giếng nước,

gốc đa hiện lên thật bình dị mà gần gũi biết bao Đó là những hình ảnh rất thânquen của những người nông dân Ruộng vườn và căn nhà lung lay trước gióđang chờ đợi những bàn tay của người chồng, người cha sửa chữa thế nhưngngười lính vẫn tạm gác lại tất cả lo toan nơi quê nhà để ra trận Người lính ởđây đã hi sinh tất cả những gì là riêng tư để đi làm nhiệm vụ thiêng liêng vàcao cả hơn Họ đã đặt lợi ích dân tộc lên trên lợi ích gia đình Họ ra đi mangtheo trên vai mình cả trọng trách của cả Tổ quốc Phân tích từ ngữ  Từ

"mặc kệ" thể hiện thái độ dứt khoát, quyết tâm Có người cho rằng người lính

ở đây thật vô tình vì còn có gì sâu nặng hơn gia đình quê hương vậy mà họkhông chút bận tâm khi ra đi Nhưng đó mới là cái làm nên sự cao đẹp không

gì sánh nổi trong tình cảm của người lính Người lính ý thức được rằng khinước mất, nhà tan thì ruộng nương hay nhà hay gia đình cửa cũng không thểgiữ được dẫu biết rằng đối với họ đó là tài sản quý giá nhất Chúng ta càngphải cảm động và cảm thông cho những mất mát và thiệt thòi cho họ phân

tích nghệ thuật, biện pháp tu từ  Hình ảnh nhân hoá "giếng nươc gốc đa" khiến ta nghĩ đến những người thân, làng xóm đang ngóng trông họ trở về

trong khúc đã khải hoàn ca chiến thắng Giếng nước gốc đa kia nhớ người ralính hay chính tấm lòng người ra lính không nguôi nhớ quê hương và đã tạocho giếng nước gốc đa một tâm hồn? Quả thực giữa người chiến sĩ và quêhương anh đã có một mối giao cảm vô cùng sâu sắc đậm đà Bình  Tác giả

đã gợi nên hai tâm tình như đang soi rọi vào nhau đến tận cùng Ba câu thơvới hình ảnh: ruộng nương, gian nhà, giếng nước, gốc đa, hình ảnh nào cũngthân thương, cũng ăm ắp một tình quê, một nỗi nhớ thương vơi đầy

Các anh còn chia sẻ với nhau trong thiếu thốn và bệnh tật

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnhSốt run người vầng trán ướt mồ hôi

áo anh rách vaiQuần tôi có vài mảnh vá

Chân không giàyLại là những câu thơ rất chân thật về hoàn cảnh của anh bộ đội Cụ Hồ trongnhững năm đầu cuộc kháng chiến chông Pháp Bình luận  Người línhkhông chỉ thiếu ăn, thiếu mặc và hơn hết là họ luôn phải đối mặt với nhữngcơn bệnh sốt rét khủng khiếp vì những đêm dài hành quân trong rừng TrườngSơn Chắc hẳn chúng ta không ai quên những câu thơ của Quang Dũng đã viết

về người lính trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (Câu liên hệ)

Tây Tiến đoàn binh không mọc tócQuân xanh màu lá giữ oai hùm

Đó là những người lính bị bệnh sốt rét đến mức tóc rụng hết nhưng không vìthế mà họ nhụt chí, yếu đuối ngược lại ở họ vẫn giữ được khí phách oai hùng,

kiên cường đạp lên mọi chông gai thử thách để chiến thắng mọi khó khăn, mọi

kẻ thù So sánh, liên hệ  Nếu như Quang Dũng nói đến sốt rét để tô đậm vẻđẹp bi tráng của những người chiến sĩ thì Chính Hữu nói về cái ác nghiệt củasốt rét là để nói về tình đồng đội, đồng chí trong gian khổ, là sự thấu hiểu, cảmthông giữa những người lính Trong bất cứ sự gian khổ nào cũng thấy họ sátcánh bên nhau, san sẻ cho nhau: "Anh với tôi biết ", "áo anh - Quần tôi ",

"tay nắm lấy bàn tay" Bình luận  Cái "Miệng cười buốt giá" kia là cáicười lạc quan ngay cả trong gian khổ để vượt lên gian khổ, cười trong buốt giá

để lòng ấm lên, cũng là cái cười đầy cảm thông giữa những người đồng đội.Giá buốt mà không lạnh lẽo cũng là vì thế Nhận xét, đánh giá  Đọc những

câu thơ này ta vừa không khỏi chạnh lòng khi thấu hiểu những gian nan, vất vảkhi thế hệ cha ông đã từng tãi qua và dâng trào một niềm khâm phục ý chí vàbản lĩnh vững vàng của những người dân vệ quốc Người lính càng chịu đựngnhiều gian khổ thì tình đồng chí, đồng đội càng gắn bó hơn càng bền chặt hơn

Và biểu hiện cao nhất, đẹp nhất của tình đồng chí là các anh luôn sát cánh bên nhau trong mọi hoàn cảnh Tình cảm của họ vẫn bền chặt không gì tách rời "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay" Đó là cái nắm tay truyền cho

nhau sức mạnh để chiến đấu, truyền cho nhau tình yêu thương và sự cổ vũ,động viên Cái nắm tay tuy âm thầm, lặng lẽ trong đêm sương giá buốt nhưnghơi ấm của nó có sức lan toả đến tận trái tim, thấm cả vào lòng người Hơi ấm

đó đủ để xoá tan đi cái nhợt nhạt, lạnh cóng của đêm sương, để sưởi ấm tìnhđồng chí Nhà thơ đã phát hiện ra sức mạnh tinh thần ẩn sâu trong trái timngười lính Đó là cùng nhau đối mặt với quân thù “đứng cạnh bên nhau chờgiặc tới” Nhận xét, đánh giá về nghệ thuật người đọc nhận thấy các hình

ảnh thơ, ngôn từ thật giản dị nhưng lại có sức truyền cảm rất lớn

Kết luận: (tổng kết, đáng giá về nghệ thuật và nội dung) Bằng

những hình ảnh chân thực, ngôn ngữ cô đúc, giản dị, hình ảnh sóng đôi…Chính Hữu đã tái hiện lại một quá khứ chiến tranh đầy gian khổ mà hào hùng,khó khăn thiếu thốn mà gắn bó keo sơn của những người lính Cụ Hồ trongnhững năm đầu kháng chiến chống Pháp Họ là của những con người sống và

chiến đấu vì khát vọng hạnh phúc, tự do Mỗi lần đọc lại bài thơ đồng chí,trong em lại vang lên khúc quân hành

“Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan Dân công đỏ đuốc từng đoàn Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay.”

(“Việt Bắc” – Tố Hữu)

GHI NHỚ SGK Cach làm bài văn nghị luận về tác phẩm truyện, đoạn rích, nhân vật

trang 63

Vẻ đẹp nhân vật Vũ Nương trong “Chuyện người con gái Nam Xương”

GỢI Ý LÀM BÀI

Nguyễn Dữ là một trong những nhà văn xuất sắc của nền văn học VN thế

kỉ XVI, sự nghiệp văn chương của ông không thật sự đồ sộ nhưng có nhữngtác phẩm lay động trái tim bao bạn đọc Chuyện người con gái Nam Xương rúttrong tập truyện Truyền kì mạn lục là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhấtcủa ông Tác phẩm đã thể hiện thành công nhân vật Vũ Nương- một người phụ

nữ có phẩm chất tốt đẹp nhưng lại phải chịu số phận bất hạnh (mở bài theocách đơn giản nhất mà đúng yêu cầu)

A Phẩm chất tốt đẹp

+ Luận điểm 1: Trước hết, Vũ Nương là người phụ nữ có nhan sắc, đức hạnh và hết lòng yêu thương thuỷ chung với chồng Mở đầu trang truyện,

tác giả đã giới thiệu Vũ Nương là người phụ nữ "thuỳ mị, nết na lại thêm tưdung tốt đẹp" Mặc dù là con nhà nghèo lấy chồng nhà giàu lại đa nghi, ít học

nhưng do hiền dịu, nết na, khéo cư xử nàng đã san bằng được khoảng cách về môn đăng hộ đối, một quan niệm nặng nề của lễ giáo phong kiến và giữ được không khí trong gia đình luôn yên ấm, hạnh phúc thế nhưng hạnh phúc êm ấm

tưởng bền lâu, không ngờ đất nước xảy ra binh biến, Trương Sinh phải đầu

quân ra trận ở biên ải xa xôi trong buổi tiễn đưa nàng rót chén rượu đầy tiễn

chồng bằng những lời lẽ dịu dàng, tha thiết và cảm động: Dẫn chứng

"Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấmtrở về quê cũ, chỉ mong ngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủrồi" Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Ước mong của nàng thật bình dị, lời lẽ dịu dàng ấy, chứng tỏ nàng luôn coi trọng hạnh phúc gia đình mà xem thường

mọi công danh phú quý Đằng sau niềm khao khát, ước mơ ấy là cả một tấm

lòng yêu thương chân thành, đằm thắm vượt ra ngoài cả sự cám dỗ của vật chất đời thường và vinh hoa phú quý Vinh hoa phú quý cõ lẽ là niềm khao khát của nhiều người nhưng với Vũ Nương, hạnh phúc gia đình mới là trên hết " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Chưa hết, trong câu nói của nàng còn thể hiện sự cảm thông, lo lắng trước những nỗi vất vả gian lao và an nguy mà chồng sẽ phải đối mặt : Dẫn chứng “chỉ e việc quân khó liệu, thế

giặc khôn lường…nhìn trăng soi thành cũ lại sửa soạn áo rét trong liễu rũ bãi

hoang lại thổn thức tâm tình…’  Qua lời nói dịu dàng, nàng cũng bộc lộ nỗi khắc khoải nhớ chồng của mình: Dẫn chứng “Nhìn trăng soi thành cũ, lại

sửa soạn áo rét, gửi người ải xa, trông liễu rủ bãi hoang, lại thổn thức tâm tình,thương người đất thú! Dù có thư tín nghìn hàng,cũng sợ không có cánh hồngbay bổng” " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Đúng là lời nói, cách nói của một người vợ hết mực thùy mị, dịu dàng Trái tim ấy giàu lòng yêu thương, biết chịu đựng những thử thách, biết đợi chờ để yên lòng người đi xa, thật đáng trân trọng biết bao Tất cả đã diễn tả tinh tế, chân thực nỗi niềm nhớ nhung, mong mỏi kín đáo, âm thầm mà da diết của nàng Nếu không phải là người vợ hết mực yêu thương chồng làm sao nàng có thể có được những tình

cảm ấy, cảm xúc ấy? Dẫn chứng Mỗi khi đêm đến, để với đi bớt nỗi buồn và

để đứa con không phải thiếu hình bóng người cha, nàng trỏ bóng mình trênvách nói là cha Đản " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Việc làm ấy của nàng đâu phải đơn thuần là nói với con, mà còn là nói với chính lòng mình Nàng luôn tưởng tượng trong căn nhà nhỏ bé của hai mẹ con lúc nào cũng có hình bóng của Trương Sinh, phải chăng nàng đã nguyện gắn bó cuộc đời mình với Trường Sinh như hình với bóng ý nghĩ ấy đã làm vơi bớt nỗi cô đơn, trống vắng trong lòng Trong suốt 3 năm Trương Sinh đi vắng, nàng đã :"Tô son

điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót", một dạthuỷ chung, chờ đợi Liên hệ: Tâm trạng nhớ thương đau buồn ấy của VũNương cũng là tâm trạng chung của những người chinh phụ trong mọi thờiloạn lạc xưa nay:

"… Nhớ chàng đằng đẵng đường lên bằng trời

Trời thăm thẳm xa vời khôn thấuNỗi nhớ chàng đau đáu nào xong…"

(Chinh phụ ngâm)

+ Luận điểm 2: Không chỉ là đẹp người đẹp nết, Vũ Nương còn là người con dâu hiếu thảo và trọng nhân phẩm

Dẫn chứng Trong thời gian Trương Sinh đi vắng, nàng đã một mình thay

chồng phụng dưỡng mẹ chồng, nuôi dạy con thơ không một lời kêu ca, phànnàn Khi mẹ ốm, nàng thuốc thang và dùng lời lẽ ngọt ngào, khéo léo để độngviên Khi mẹ mất, nàng hết lời thương xót và lo ma chay, tế lễ chu đáo "

Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Nguyễn Dữ đã khéo léo đặt những lời ca

ngợi đẹp đẽ nhất về Vũ Nương vào miệng của chính mẹ chồng khiến nó trở nên vô cùng ý nghĩa Dẫn chứng "Sau này, trời xét lòng lành, ban cho phúc

đức, con cháu đông đàn, xanh kia ắt chẳng phụ con, cũng như con đã chẳngphụ mẹ" Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Lời trối trăng của bà mẹ chồng

trước khi mất chính là một sự ghi nhận nhân cách và đánh giá cao công lao của nàng đối với gia đình nhà chồng " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Rõ

nhiệm mà còn từ tình cảm yêu thương chân thành của người con dâu hiếu thảo Trong thâm tâm, Vũ Nương không hề phân biệt mẹ chồng hay mẹ đẻ Tiếc thay, tình cảm tốt đẹp đó TS- một con người thiếu học lại đa nghi không thể nhận ra.

Dẫn dắt, chuyển ý: Ngày Trương Sinh trở về tưởng chừng như hạnh phúc

đã mỉm cười với nàng, tưởng chừng như ông trời đã xót thương, cảm động trước tấm lòng hiếu nghĩa, thủy chung của nàng, tưởng rằng mong ước năm xưa của nàng đã thành hiện thực…nhưng ai ngờ cái ngày Trương Sinh về cũng là khởi đầu cho những khổ đau bất hạnh và dẫn đến cái chết oan khiêm, tức tưởi của Vũ Nương Tất cả chỉ vì câu nói ngây ngô, hồn nhiên của đứa trẻ

khi nói với cha : “có một người đàn ông đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng

đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả” đã khiến lòngghen tuông, sự đa nghi vốn có sẵn trong lòng Trương Sinh trỗi dậy Từ đó TS

mắng nhiếc, chửi bới, đánh đập và đuổi nàng đi Dẫu biết mình bị oan nhưng

Vũ Nương đã cư xử thật khéo léo, tế nhị và nhẹ nhàng Nàng đã tha thiết thanhminh, thề nguyền nhưng không được, nhân phẩm bị xúc phạm nặng nề, nàng

đã tìm đến cái chết để minh chứng cho tấm lòng trong sáng, thuỷ chung củamình " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Dù khao khát được sống nhưng

với nàng nhân phẩm và danh dự con người vẫn lớn hơn tất cả Nàng thà chết chứ quyết không chịu mang tiếc nhuốc nhơ, người đời phỉ nhổ Hành động tự vẫn là sự phản kháng quyết liệt cuối cùng của nàng bởi VN đâu cò có sự lựa chọn nào khác, bởi nàng đã tuyệt vọng “nay đã bình rơi trâm gãy, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió…”

+ Luận điểm 3: Ở Vũ Nương, người đọc còn nhận ra đức tính nhân hậu và lòng bao dung Ở dưới thuỷ cung, dù được sống đầy đủ, sung sướng,

quan hệ giữa người với người tốt đẹp nhưng lúc nào nàng cũng đau đáu nhớ về

quê hương, gia đình, chồng con " Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Khi

nhắc đến quê hương, mộ phần nàng đã rưng rưng nước mắt Câu nói của nàng với Phan Lang khiến người đọc nghẹn ngào xúc động: dẫn chứng 

"ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam, tôi tất phải tìm về có ngày"."

Nhận xét, đánh giá dẫn chứng  Lẽ ra, nàng có quyền căm thù nơi trần thế,

căm thù cái xã hội đã đẩy nàng đến cái chết oan khuất, nhưng trái tim nàng vẫn không vẩn một chút oán hờn mà vẫn sáng trong như ngọc Mị Nương, tươi

tốt như cỏ Ngu mĩ, nàng thật nhân hậu, thật bao dung " Nhận xét, đánh giá

dẫn chứng  Có thể nói Vũ Nương là người phụ nữ lí tưởng theo quan niệm

của lễ giáo phong kiến ngày xưa và càng tuyệt với hơn trong xã hội hiện đại.

Ở cương vị nào nàng cũng thể hiện vẻ đẹp cao quý.

B.Số phận bi kịch:

(câu chuyển luận điểm) Người phụ nữ dịu dàng, hiếu nghĩa, tận tuỵ và

chung tình đó đáng ra phải được đền bù xứng đáng bằng một gia đình êm ấm, hạnh phúc Bao nhiêu năm tháng chờ chồng, khi Trương Sinh trở về tưởng chừng như hạnh phúc đang mỉm cười với nàng, tưởng chừng như từ nay mẹ con nàng không phải sống trong cảnh cô đơn, buồn tủi nhưng khi Trương Sinh trở về cũng là lúc tai hoạ ập xuống đầu nàng, nỗi oan khuất và bất hạnh bắt đầu vây bủa và khiến Vũ Nương phải tìm đến cái chết Một lần vô tình bé

Đản đã nói là: “thế ông cũng là cha tôi ư? trước đây, thường có một ngườiđàn ông đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưngchẳng bao giờ bế Đản cả” lời nói thơ ngây đó của con trẻ đã khiến TrươngSinh đinh ninh là vợ hư rồi mắng nhiếc, đánh đập và đuổi nàng đi bất chấp sựcan ngăn của xóm giềng và lời than rớm máu của người vợ trẻ Không có cơhội để thanh minh, trái tim tan nát, tuyệt vọng bởi “bình rơi, trâm gãy, mâytạnh, mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió ” " Nhận xét, đánh giá dẫn

chứng  Những câu văn ước lệ tượng trưng như thể hiện tình cảm hạnh phúc

gia đình không thể giữ, phẩm hạnh của nàng cũng mất Với nàng ,cái chết là hành động quyết liệt cuối cùng để bảo toàn danh dự và nhân phẩm Nhận xét,

đánh giá về nghệ Thuật  Nhịp văn dồn dập,lời văn thống thiết như cực tả

nỗi niềm đồng cảm, xót thương của tác giả đối với người thiếu phụ chung tình

mà bạc mệnh! Sau khi VN chết, Nguyễn Dữ đã sáng tạo ra một thế giới thần tiên êm đềm trong chốn làng mây cung nước để Vũ Nương được sống như một

nàng tiên Phải chăng đó cũng chính là dụng ý của tác giả:người tốt sẽ được được đền bù xứng đáng, ở hiền ắt sẽ gặp lành?

Luận điểm 4: Điều gì đã khiến người phụ nữ đẹp người,đẹp nết đó

phải tìm đến cái chết bi thảm? Đó chính là do chiến tranh phong kiến phinghĩa đã làm cho gia đình phải li tán Đó là thói đa nghi, hồ đồ của ngườichồng ít học Trương Sinh và có lẽ nguyên nhân sâu xa của nó vẫn là là lễgiáo phong kiến hà khắc với tư tưởng nam quyền độc đoán đã biến TrươngSinh thành một bạo chúa gia đình… Để ngàn đời trên bến Hoàng Giang khắckhoải niềm thương và nỗi ám ảnh dai dẳng về một người thiếu phụ trẻ trung,xinh đẹp, hiếu nghĩa, chung tình mà bạc mệnh ! Số phận của nàng là một tấn

bi kịch đau thương Cái chết oan khuất, tức tưởi của nàng đã là lời tố cáo đanhthép chế độ phong kiến bất công, vô lí đã cướp đi mất quyền sống, quyềnhưởng hạnh phúc chính đáng của con người Đó cũng là số phận chung chongười phụ nữ dưới chế độ phong kiến Cho nên trong bài thơ “Lại bài viếng

Vũ Thị” nhà vua Lê Thánh Tông có viết:

Qua đây bàn bạc mà chơi vậy,Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng

Kết luận: Bằng cách kể chuyện đầy sức li kì, hấp dẫn, cách miêu tả tâm

lí nhân vật độc đáo, tạo tình huống thắt nút căng thẳng, đan xen yếu tố kì ảo…Nguyễn Dữ đã xây dựng thành công nhân vật Vũ Nương tiêu biểu cho ngườiphụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến: vừa có phẩm chất cao đẹp, đángtrân trọng nhưng phải chịu số phận bất hạnh Đúng như Nguyễn Du đã từngkhái quát

“Đau đớn thay phận đàn bà lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”…

Câu chuyện về nàng Vũ Nương khép lại nhưng dư âm về sự bất bình, căm ghét xã hội phong kiến bất lương, vô nhân đạo thì còn mãi Có lẽ vì thế mà emcàng yêu mến, trân trọng xã hội tốt đẹp mà em đang sống hôm nay Câu

chuyện còn cho thấy tấm lòng thương cảm của nhà văn với người phụ nữ cũngnhư tiếng nói tố cáo xã hội phong kiến

Cảm nhận về nhận vật bé Thu trong truyện ngắn "chiếc lược ngà"của

Nguyễn Quang Sáng

Mở bài

Nguyễn Quang Sáng là một nhà văn trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ (hoặc Nguyễn Quang Sáng là một trong những nhà văn nổi tiếng của nền văn học Việt Nam hiện đại) Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại một số tác phẩm tiêu biểu làm lay động trái tim bạn đọc bao thế hệ Chiếc lược ngà được viết năm 1966 là một trong những tác phẩm đặc sắc nhất của ông Tác phẩm đã thể hiện thành công ( Đề yêu cầu nghị luận nhân vật bé Thu thì ta giới thiệu bé Thu, yêu cầu Ông Sau thì ta giới thiệu ông Sáu, yêu cầu 1 đoạn văn nào đó thì giới thiệu nội dung đoạn văn đó )

Luận điểm 1: Trước hết, ta thấy Thu là là cô bé hồn nhiên, ngây thơ

và có cá tính mạnh mẽ Nguyễn Quang Sáng thật tài tình khi đặt nhân vật vào

một tình huống gay cấn Đó là cái lần đầu tiên sau tám năm xa cách, ông Sáutrở về thăm quê hương và gia đình Thuyền chưa cập bờ nhưng ông Sáu đã vộibước xuống để được ôm con vào lòng Khi ông Sáu vừa bước xuống thuyền,

ông vừa gọi “Thu, ba đây con vừa dang tay định ôm chầm lấy con” thì bé Thu giật mình, tròn mắt ngơ ngác…và kêu thét lên Cảm nhận  Chứngkiến cảnh đó mới thấy hết được sự đau khổ thất vọng của một người cha khiđứa con không nhận mình Chưa dừng lại ở đó, đọc tiếp câu truyện ta lại càngthấy bé Thu bộc lộ sự cứng cỏi và hồn nhiên, ngây thơ của mình Trong suốt

ba ngày ở nhà với con, ông Sáu không hề đi đâu xa và làm mọi điều để bé Thunhận ra mình là ba nhưng tiếng gọi ba vẫn không được cất lên từ con bé.Ngược lại khoảng cách cha - con ngày càng được tạo ra xa hơn Có những lúcThu rơi vào tình huống khó xử mà tưởng chừng như bất khả kháng để buộc em

phải cất tiếng gọi “ba” đó là lúc nồi cơm sôi, vì nó quá to nên em không thể tựchắt nước được Cảm nhận  đọc đến đây, ai cũng nghĩ thế nào Thu cũngphải gọi tiếng “ba” thôi nhưng người đọc bất ngờ khi tiếng “ba” vẫn khôngđược cất lên từ miệng đứa bé thơ ngây Em nhìn ông Sáu như muốn nhờ cậynhưng lại gọi bằng những câu trống không “cơm sôi rồi… chắt nước giùmcái”…rồi đến giờ ăn em mời ông Sáu theo kiểu “vào ăn cơm” “con nói rồi màngười ta không vô” Bình luận  Hai tiếng “người ta” nghe vừa xót xa đauđớn, còn gì đau đớn hơn một người cha luôn giành hết tình yêu thương chocon mà bị chính đứa con ấy từ chối…và khoảng cách cha con được đẩy ra xanhất khi trong bữa cơm, ông Sáu gắp trứng cho em thì em hất tung cái trứng ra

khỏi chén và bỏ chạy về bà ngoại Cảm nhận  Nhiều người cho rằng, em

hư, ương bướng và cố chấp Nhưng càng đọc, càng tìm hiểu tác phẩm chúng talại càng thấy những hành động của em là hoàn toàn có thể thông cảm vì nóxuất phát từ một nguyên nhân sâu xa – tình yêu ba sâu sắc

Từ ngày ông Sáu đi xa, Thu mới một tuổi và em chỉ được nhìn cha quatấm ảnh chụp chung với mẹ, còn người đang đứng trước mặt em và tự nhận làcha kia lại có một vết thẹo dài trên má nên em có quyền nghi ngờ cũng không

có gì là lạ Đặc biệt với một em bé tám tuổi thì điều đó càng dễ hiểu hơn Cảm nhận  Đến đây, người đọc vừa thương bé Thu sớm phải sống thiếu tình cảmcủa cha vừa thông cảm cho em vừa đau xót trước những thiệt thòi, mất mát dochiến tranh gây ra Có người cho rằng tác giả xây dựng tính cách bé Thu nhưthế là hơi thái quá Nhưng không, chính thái độ ngang ngạnh đó lại biểu hiệnmột tình yêu ba vô cùng cao đẹp đến mức hồn nhiên vô tư Cái hồn nhiên,ngây thơ của em chính là ở đó Em chỉ nhận ba khi biết chắc chắn đó là ba củamình mà không một chút nghi ngờ Hành động của bé Thu đáng thương chứkhông đáng giận, đáng yêu chứ không đáng trách vì nó xuất phát từ lòng yêu

ba sâu sắc Đánh giá về nghệ thuật  Rõ ràng nhà văn kể về chuyện bé Thu

mà ta nghe như chính chuyện con gái mình, ta thấy mình như người trongcuộc Nếu không phải là người am hiểu và nắm bắt được tâm lí trẻ em thì có lẽnhà văn Nguyễn Quang Sáng khó có thể miêu tả một cách tinh tế và sâu sắc

đến như thế Cảm xúc  Đọc văn Nguyễn Quang Sáng ta không thấy khói

lửa của chiến tranh như trong truyện những ngôi sao xa xôi của nữ nhà văn LêMinh Khuê, ta cũng không thấy bom giật bom rung như trong thơ Phạm TiếnDuật nhưng người đọc lại có cảm xúc nghẹn ngào, xót xa, đau đớn đến thắtruột

Luận điểm 2: Không chỉ là một em bé hồn nhiên ngây thơ, Thu còn

là người có tình yêu cha mãng liệt, sâu sắc và chân thật Sau cái đêm ở bà

ngoại về, tâm trạng của em hoàn toàn khác hẳn Em không ương ngạnh như

trước mà "vẽ mặt nó có cái gì hơi khác "đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẽ nghĩ ngợi sâu xa…" Nhận xét, đánh giá  Điều đó cho thấy trong tâm hồn đứa trẻ nhạy cảm nhưThu đã có ý thức về cảm giác chia li, giây phút này em thèm biểu lộ tình yêuvới ba hơn hết, nhưng sự ân hận về những gì mình đã làm cho ba buồn khiến

em không dám bày tỏ Câu nói "thôi ba đi nghe con" đã khiến cho em không

kiềm chế được cảm xúc Tình cảm cha con bấy lâu nay bổng trỗi dậy, nó thét

lên "ba ba…không cho ba đi nữa" và dang tay ôm chặt lấy ba nó rồi hôn lên tóc, hôn lên cổ …và hôn lên cả vết thẹo dài trên má ba nó bình luận Nhận xét, đánh giá  Tiếng gọi thân thương ấy đứa trẻ nào cũng gọi đếnthành quen nhưng với cha con Thu là nỗi khát khao của 8 năm trời xa cáchnhớ thương Đó là tiếng gọi của trái tim, của tình yêu trong lòng đứa bé 8 tuổimong chờ giây phút gặp ba Tiếng gọi ba ấy em đã chờ đời suốt 2920 ngàyđằng đẵng và đó là sự thiệt thòi, mất mát lớn cho một tâm hồn non dại Thì rasau cái đêm ở bà ngoại về, Thu đã được bà ngoại giải thích cái vết thẹo trênmặt ba nó là do thằng Tây bắn bị thương Bé Thu nghe lời bà nó kể, nó nằm im

lăn lộn và thở dài như người lớn Nêu suy nghĩ  Dường như em đã nhận ralỗi lầm và ân hận vì đã có thái độ không đúng với ba Thì ra bé Thu cươngquyết không nhận cha cũng xuất phát từ lòng yêu cha mà thôi, nó đâu biết rằngngười ba đang đứng trước mặt nó cũng chính là người ba trong bức ảnh chụpchung với nó và ta càng cảm thông và tha thứ cho em Nhận xét, đánh giá 

hai thái độ hoàn toàn đối lập nhau nhưng đều thông nhất với nhau về tình cảm

Đó là tình yêu ba mãnh liệt trong lòng cô bé Dù cách biểu hiện tình yêu ấythật khác nhau trong hai hoàn cảnh, nhưng nó vẫn xuất phát từ một cội nguồntrong trái tim đứa trẻ luôn khao khát tình cha. Cảm nhận  Hình ảnh bé Thu

chạy xô tới, nhanh như một con sóc, hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ ba rồi “dang cả hai chân câu chặt lấy ba nó…” Nhận xét, đánh giá  mớithấy hết khả năng miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc của nhà văn Dường nhưNguyễn Quang Sáng đã hóa thân vào một đứa trẻ 8 tuổi để miêu tả những diễnbiến tâm lí tinh tế đang diễn ra trong lòng Bé Thu phải xúc động lắm, sung

sướng lắm thì cái “làn tóc tơ sau ót nó như dụng đứng lên”, đánh giá  mộtlần nữa người đọc cảm phục trước tài năng của Nguyễn Quang trong miêu tả

và quan sát tỉ mỉ của mình Nó “hôn lên tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn lên cả vếtthẹo dài bên má ba nó” những cái hôn thắm thiết đó càng làm cho ông Sáucảm động đến rơi nước mắt, dường như em muốn bù đắp cho 8 năm trời thiếu

ba, cái hôn ấy như một lời xin lỗi vì đã làm ba buồn Cách bộc lộ tình cảm thậtmãnh liệt, hối hả, cuống quýt ấy chỉ có thể có được ở một em bé 8 tuổi màthôi Nhìn cảnh cha con ông chia tay, chắc chắn mọi người sẽ không khỏi xúcđộng rơi nước mắt Vậy mà ngờ đâu cái lần chia tay ấy, anh Sáu mãi mãi đi

xa, bé Thu mãi mãi không gặp người cha thân yêu của mình nữa Cảm nhận

 Có lẽ sau ngày chia tay với ba, em vẫn ngày đêm chờ tin ba, ngày đêmmong ba trở về, vẫn sáng ra trước hiên nhà nhìn về phía xa xăm – nơi mà emvẫn nghĩ sẽ có ba ở đó

Tuy chỉ được đọc một đoạn trích nhưng truyện đã mang đến cho ngườiđọc một chân trời cảm xúc, một cái nhìn mới về cuộc sống và tình cảm chacon trong hoàn cảnh chiến tranh Có lẽ các bạn đã được học rất nhiều tác phẩmviết về tình phụ tử như: “ nói với con” “ lão hạc”…nhưng tôi tin rằng bạn sẽ

có được những cảm nhận sâu sắc khi đọc “chiếc lược ngà” của Nguyễn QuangSáng Ông không chỉ thành công trong cách xây dựng tình huống truyện độcđáo, bất ngờ, lựa chọn ngôi kể phù hợp, sử dụng ngôn ngữ đối thoại… mà cònrất thành công trong cách miêu tả tâm lí nhân vật, nhất là nhân vật trẻ em

Bình luận, suy nghĩ  “chiếc lược ngà” không chỉ là câu chuyện về

tình phụ tử trong hoàn cảnh chiến tranh, qua đó Nguyễn Quang Sáng còn gián tiếp tố cáo, lên án chiến tranh (luận điểm 3) Nhận xét, đánh giá 

Chính chiến tranh là nguyên nhân dẫn đến tất cả…Chính chiến tranh đã khiếncho cha con bé Thu xa cách, cũng chính nó gay ra vết thẹo trên má của ôngSáu và rồi chiến tranh đã cướp đi vĩnh viễn người cha thân yêu của bé Thu màbây lâu em vẫn tôn thờ và kính trọng Nhưng chiến tranh có thể tàn phá xómlàng, nhà cửa và gây chết chóc đau thương nhưng nó không thể chia cắt đượctình cha con ngược lại nó càng làm cho tình cảm ấy trở nên thiêng liêng và bềnchặt hơn Tình phụ tử thiêng liêng mãi không chết, nó mãi mãi trường tồn vớithời gian Nêu suy nghĩ  Nguyễn Quang Sáng đồng thời thể hiện niềm cảmthông, chia sẽ trước những mất mát, đau thương do chiến tranh gây ra Xinđược cảm ơn nhà văn đã cho chúng tôi – những người sống được may mắnsống trong hoà bình hiểu thêm về sự tàn khốc và mất mát đau thương do chiếntranh gây ra Và chúng ta phải sống cho xứng đáng với những người đã ngãxuống vì hoà bình, hạnh phúc cho hôm nay

Bằng cách kể chuyện tự nhiên, cách xây dựng tình huống truyện độcđáo, cách miêu tả tâm lí nhân vật Nguyễn Qung Sáng đã xây dựng thànhcông một tượng đài bất tử về tình cha con Đã nửa thế kỉ trôi qua nhưng Chiếclược ngà vẫn còn làm thao thức trái tim bao bạn đọc cảm động về tình phụ tử

BỘ SỐ 2 BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC TÁC PHẨM HIỆN ĐẠI

1 Tác giả

2 Tá phẩm

3 Phần câu hỏi luyện tập và gợi ý làm.

Đây là 2 ví dụ cho 2 hình thức văn bản khác nhau.

ÔN TẬP THƠ HIỆN ĐẠI Bài 1: “ĐồNG CHÍ ” - CHÍNH HỮU.

sự gắn bó giữa tiền tuyến và hậu phương

- Thơ ông có những bài đặc sắc, giàu hình ảnh, cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ côđọng, hàm súc

- Chính Hữu được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn họcnghệ thuật năm 2000

2 Tác phẩm

- Bài “Đồng chí” sáng tác đầu năm 1948, sau khi tác giả cùng đồng đội thamgia chiến đấu trong chiến dịch Việt Bắc (thu đông năm 1947) đánh bại cuộc

tiến công quy mô lớn của giặc Pháp lên chiến khu Việt Bắc Trong chiến dịch

ấy, cũng như những năm đầu của cuộc kháng chiến, bộ đội ta còn hết sức thiếu thốn Nhưng nhờ tinh thần yêu nước, ý chí chiến đấu và tình đồng chí, đồng đội, họ đã vượt qua tất cả để làm nên chiến thắng Sau chiến dịch này, Chính Hữu viết bài thơ “Đồng chí” vào đầu năm 1948, tại nơi ông phải nằm điều trị bệnh Bài thơ là kết quả của những trải nghiệm thực và những cảm

xúc sâu xa, mạnh mẽ, tha thiết của tác giả với đồng đội, đồng chí của mình trong chiến dịch Việt Bắc (thu đông 1947)

- Bài thơ là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất viết về người lính cáchmang của văn học thời kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954)

- Bài thơ đi theo khuynh hướng : Cảm hứng thơ hướng về chất thực của đờisống kháng chiến, khai thác cái đẹp, chất thơ trong cái bình dị, bình thường,không nhấn mạnh cái phi thường

- Bài thơ nói về tình đồng chí, đồng đội thắm thiết, sâu nặng của những ngườilính cách mạng – mà phần lớn họ đều xuất thân từ nông dân Đồng thời bài thơcũng làm hiện lên hình ảnh chân thực, giản dị mà cao đẹp của anh bộ đội trongthời kì của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp còn rất khó khăn, thiếuthốn (Đó là hai nội dung được đan cài và thống nhất với nhau trong cả bàithơ).- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểucảm

- Mạch cảm xúc (bố cục)

- Bài thơ theo thể tự do, có 20 dòng, chia làm hai đoạn Cả bài thơ tập trungthể hiện vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí, đồng đội, nhưng ở mỗi đoạn,sức nặng của tư tưởng và cảm xúc được dẫn dắt để dồn tụ vào những dòng thơgây ấn tượng sâu đậm (các dòng 7,17 và 20)

Phần 1: 6 câu thơ đầu: Lý giải về cơ sở của tình đồng chí Câu 7 có cấu trúcđặc biệt (chỉ với một từ với dấu chấm than) như một phát hiện, một lời khẳngđịnh sự kết tinh tình cảm giữa những người lính

Phần 2: 10 câu thơ tiếp theo: Những biểu hiện cụ thể của tình đồng chí, đồngđội của người lính

+ Đó là sự cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau (Ruộng nươnganh gửi bạn thân cày…… nhớ người ra lính)

+ Đó là cùng nhau chia sẻ những gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính(Áo anh rách vai… Chân không giầy)

+ Sự lạc quan và tình đồng chí đồng đội đã giúp người lính vượt qua đượcnhững gian khổ, thiếu thốn ấy

-Phần 3: 3 câu cuối: Biểu tượng giầu chất thơ về người lính.

Cách 2: Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc vĩ đại, hình ảnh người lính

mãi mãi là hình ảnh cao quý nhất, đẹp đẽ nhất Hình tượng người lính đã đivào lòng người và văn chương với tư thế, tình cảm và phẩm chất cao đẹp Mộttrong những tác phẩm ra đời sớm nhất, tiêu biểu và thành công nhất viết vềtình cảm của những người lính Cụ Hồ là “Đồng chí” của Chính Hữu Bằngnhững rung động mới mẻ và sâu lắng, bằng chính sự trải nghiệm của ngườitrong cuộc, qua bài thơ “Đồng chí”, Chính Hữu đã diễn tả thật sâu sắc tìnhđồng chí gắn bó thiêng liêng của anh bộ đội thời kháng chiến

II – Thân bài

Chính Hữu viết bài thơ : “Đồng chí” vào đầu năm 1948, khi đó ông làchính trị viên đại đội, đã từng theo đơn vị tham gia chiến dịch Việt Bắc, vàcũng là người đã từng sống trong tình đồng chí, đồng đội keo sơn, gắn bó vượtqua những khó khăn gian khổ trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc

1 Trong 7 câu thơ đầu, nhà thơ lý giải cơ sở hình thành tình đồng chí thắm thiết, sâu nặng của những người lính cách mạng

- Cùng chung cảnh ngộ xuất thân: Trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại,

những chiến sĩ dũng cảm, kiên cường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc không ai khácchính là những người nông dân mặc áo lính Từ giã quê hương, họ ra đi tìnhnguyện đứng trong đội ngũ những người chiến đấu cho một lí tưởng chung cao

đẹp, đó là độc lập tự do cho dân tộc Mở đầu bài thơ là những tâm sự chân tình

về con người và cuộc sống rất bình dị và cũng rất quen thuộc:

Quê hương anh nước mặn đồng chua.

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Giọng điệu thủ thỉ, tâm tình như lời kể chuyện, tâm sự của hai người đồng độinhớ lại kỉ niệm về những ngày đầu tiên gặp gỡ Họ đều là con em của nhữngvùng quê nghèo khó, là những nông dân ở nơi “nước mặn đồng chua” hoặc ởchốn “đất cày lên sỏi đá”.Hình ảnh “quê hương anh” và “làng tôi” hiện lên vớibiết bao nỗi gian lao vất vả, mặc dù nhà thơ không chú ý miêu tả Nhưngchính điều đó lại làm cho hình ảnh vốn chỉ là danh từ chung chung kia trở nên

cụ thể đến mức có thể nhìn thấy được, nhất là dưới con mắt của những ngườicon làng quê Việt Nam Thành ngữ dân gian được tác giả vận dụng rất tựnhiên, nhuần nhuỵ khiến người đọc có thể dễ dàng hình dung được nhữngmiền quê nghèo khổ, nơi sinh ra những người lính Khi nghe tiếng gọi thiêngliêng của Tổ Quốc, họ sẵn sàng ra đi và nhanh chóng có mặt trong đoàn quânchiến đấu bảo vệ Tổ Quốc

=> Hai câu thơ đầu theo cấu trúc sóng đôi, đối ứng: “Quê anh – làng tôi”

đã diễn tả sự tương đồng về cảnh ngộ Và chính sự tương đồng về cảnh ngộ

ấy đã trở thành niềm đồng cảm giai cấp, là cơ sở cho tình đồng chí, đồngđội của người lính

- Cùng chung lí tưởng chiến đấu: Trước ngày nhập ngũ, những con người

này vốn “xa lạ”:

“Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau”

Những câu thơ mộc mạc, tự nhiên, mặn mà như một lời thăm hỏi Họ hiểunhau, thương nhau, tri kỉ với nhau bằng tình tương thân tương ái vốn có từ lâugiữa những người nghèo, người lao động Nhưng “tự phương trời” họ về đâykhông phải do cái nghèo xô đẩy, mà họ về đây đứng trong cùng đội ngũ do họ

có một lí tưởng chung, cùng một mục đích cao cả: chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc

Hình ảnh : “Anh – tôi” riêng biệt đã mờ nhoà, hình ảnh sóng đôi đã thể hiện sự

gắn bó tương đồng của họ trong nhiệm vụ và lí tưởng chiến đấu: “Súng bên súng đầu sát bên đầu” “Súng” và “đầu” là hình ảnh đẹp, mang ý nghĩa tượng

trưng cho nhiệm vụ chiến đấu và lý tưởng cao đẹp Điệp từ “súng” và “đầu”được nhắc lại hai lần như nhấn mạnh tình cảm gắn bó trong chiến đấu củangười đồng chí

- Tình đồng chí nảy nở bền chặt trong sự chan hoà, chia sẻ mọi gian lao cũng như niềm vui, đó là mối tình tri kỉ của những người bạn chí cốt mà tác

giả biểu hiện bằng một hình ảnh thật cụ thể, giản dị mà hết sức gợi cảm:

“Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ” Đêm Việt Bắc thì quá rét, chăn lại quánhỏ, loay hoay mãi không đủ ấm Đắp được chăn thì hở đầu, đắp được bên nàythì hở bên kia Chính trong những ngày thiếu thốn, khó khăn ấy từ “xa lạ” họ

đã trở thành tri kỉ của nhau “Tri kỉ” là người bạn thân thiết hiểu rất rõ về ta.Vất vả nguy nan đã gắn kết những người đồng chí khiến họ trở thành ngườibạn tâm giao gắn bó Những câu thơ giản dị mà hết sức sâu sắc, như đượcchắt lọc từ cuộc sống, từ cuộc đời người lính gian khổ Bao nhiêu yêu thươngđược thể hiện qua những hình ảnh vừa gần gũi vừa tình cảm hàm súc ấy.Chính Hữu đã từng là một người lính, đã trải qua cuộc đời người lính nên câuthơ bình dị mà có sức nặng, sức nặng của tình cảm trìu mến, yêu thương vớiđồng đội Hình ảnh thật giản dị nhưng rất cảm động

- Từ trong tâm khảm họ, bỗng bật thốt lên hai từ « đồng chí » Từ “đồngchí” được đặt thành cả một dòng thơ ngắn gọn mà ngân vang, giản dị màthiêng liêng Từ “đồng chí’ với dấu chấm cảm như một nốt nhấn đặc biệtmang những sắc thái biểu cảm khac nhau, nhấn mạnh sự thiêng liêng cao cảtrong tình cảm mới mẻ này Đồng chí là cùng chí hướng, cùng mục đích.Nhưng trong tình cảm ấy một khi có cái lõi bên trong là « tình tri kỉ » lại đượcthử thách, được tôi rèn trong gian khổ thì mới thực sự vững bền Không cònanh, cũng chẳng còn tôi, họ đã trở thành một khối đoàn kết, thống nhất gắn bó.Như vậy, trong tình đồng chí có tình cảm giai cấp (xuất thân từ nông dân), cótình bạn bè tri kỉ và có sự gắn bó giữa con người cùng chung lí tưởng, chungmục đích chiến đấu Và khi họ gọi nhau bằng tiếng “đồng chí” họ không chỉ

còn là người nông dân nghèo đói lam lũ, mà họ đã trở thành anh em trong cảmột cộng đồng với một lý tưởng cao cả vì đất nước quên thân để tạo nên sựhồi sinh cho quê hương, cho dân tộc Câu thơ vẻn vẹn có 2 chữ như chất chứa,dồn nén bao cảm xúc sâu xa từ sáu câu thơ trước và khởi đầu cho những suynghĩ tiếp theo Quả thật ngôn từ Chính Hữu thật là hàm súc

2.Mười câu thơ tiếp theo nói về những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí

Trước hết, đồng chí là sự thấu hiểu và chia sẻ những tâm tư, nỗi lòng của nhau

“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Gian nhà không mặc kệ gió lung lay Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”

+ Họ là những người lính gác tình riêng ra đi vì nghĩa lớn, để lại sau lưngmảnh trời quê hương với những băn khoăn, trăn trở Từ những câu thơ nói vềgia cảnh, về cảnh ngộ, ta bắt gặp một sự thay đổi lớn lao trong quan niệm củangười chiến sĩ: “Ruộng nương” đã tạm gửi cho “bạn thân cày”, “gian nhàkhông” giờ để “mặc kệ gió lung lay” Lên đường đi chiến đấu, người lính chấpnhận sự hi sinh, tạm gạt sang một bên những tính toán riêng tư Hai chữ “mặckệ” đã nói lên được cái kiên quyết dứt khoát mạnh mẽ của người ra đi khi lítưởng đã rõ ràng, khi mục đích đã lựa chọn Song dù dứt khoát, mạnh mẽ ra đinhưng những người lính nông dân hiền lành chân thật ấy vẫn nặng lòng vớiquê hương Chính thái độ gồng mình lên ấy lại cho ta hiểu rằng những ngườilính càng cố gắng kiềm chế tình cảm bao nhiêu thì tình cảm ấy càng trở nênbỏng cháy bấy nhiêu Nếu không đã chẳng thể cảm nhận được tính nhớ nhung

của hậu phương: “giếng nước gốc đa nhớ người ra lính” Hình ảnh thơ hoán

dụ mang tính nhân hoá này càng tô đậm sự gắn bó yêu thương của người línhđối với quê nhà, nó giúp người lính diễn tả một cách hồn nhiên và tinh tế tâmhồn mình Giếng nước gốc đa kia nhớ người ra lính hay chính tấm lòng người

ra lính không nguôi nhớ quê hương và đã tạo cho giếng nước gốc đa một tâmhồn? Quả thực giữa người chiến sĩ và quê hương anh đã có một mối giao cảm

vô cùng sâu sắc đậm đà Tác giả đã gợi nên hai tâm tình như đang soi rọi vàonhau đến tận cùng Ba câu thơ với hình ảnh: ruộng nương, gian nhà, giếngnước, gốc đa, hình ảnh nào cũng thân thương, cũng ăm ắp một tình quê, mộtnỗi nhớ thương vơi đầy Nhắc tới nỗi nhớ da diết này, Chính Hữu đã nói đến

sự hi sinh không mấy dễ dàng của người lính Tâm tư ấy, nỗi nhớ nhung ấycủa “anh” và cũng là của “tôi”, là đồng chí họ thấu hiểu và chia sẻ cùng nhau.Tình đồng chí đã được tiếp thêm sức mạnh bởi tình yêu quê hương đất nước

ấy

- Tình đồng chí còn là sự đồng cam cộng khổ, sự sẻ chia những gian lao

thiếu thốn của cuộc đời người lính:

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi

Áo anh rách vai Quần tôi có vài mảnh vá

Là người lính, các anh đã từng trải qua những cơn sốt rét nơi rừng sâutrong hoàn cảnh thiếu thuốc men, lại thêm trang phục phong phanh giữa mùađông lạnh giá: “áo rách vai, quần tôi vài mảnh vá, chân không giày…” Tất cảnhững khó khăn gian khổ được tái hiện bằng những chi tiết hết sức thật, khôngmột chút tô vẽ Ngày đầu của cuộc kháng chiến, quân đội Cụ Hồ mới đượcthành lập, thiếu thốn đủ đường, quần áo rách bươm phải buộc túm lại nênngười lính vệ quốc còn được gọi là “vệ túm” Đọc những câu thơ này, ta vừakhông khỏi chạnh lòng khi thấu hiểu nhưng gian nan vất vả mà thế hệ cha ông

đã từng trải qua vừa trào dâng một niềm kính phục ý chí và bản lĩnh vữngvàng của những người lính vệ quốc

- Cùng hướng về một lí tưởng, cùng nếm trải sự khắc nghiệt của chiến

tranh, người lính chia sẻ cho nhau tình thương yêu ở mức tột cùng Chi

tiết “miệng cười buốt giá” đã ấm lên, sáng lên tình đồng đội và tinh thân lạcquan của người chiến sĩ Rồi đến cái cử chỉ “thương nhau tay nắm lấy bàn tay”

đã thể hiện được tình thương yêu đồng đội sâu sắc Cách biểu lộ tình thươngyêu không ồn ào mà thấm thía Trong buốt giá gian lao, những bàn tay tìm đến

để truyền cho nhau hơi ấm, truyền cho nhau niềm tin, truyền cho nhau sứcmạnh để vượt qua tất cả, đẩy lùi gian khổ Những cái nắm tay ấy đã thay chomọi lời nói Câu thơ ấm áp trong ngọn lửa tình cảm thân thương! Nhà thơ đãphát hiện rất tinh cái sức mạnh tinh thần ẩn sâu trong trái tim người lính Sứcmạnh tinh thần ấy, trên cơ sở cảm thông và thấu hiểu sâu sắc lẫn nhau đã tạonên chiều sâu và sự bền vững của thứ tình cảm thầm lặng nhưng rất đỗi thiêngliêng này.

3.Ba câu thơ cuối là bức tranh đẹp về tình đồng chí:

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo

Ba câu thơ tả một đêm phục kích giặc Nền bức tranh là đêm – “rừng hoangsương muối”gợi ra một cảnh tượng âm u, hoang vắng và lạnh lẽo Không chỉcái giá, cái rét cứ theo đuổi mà còn bao nguy hiểm đang rình rập người chiến

sĩ

- Nổi bật trên nền hiện thực khắc nghiệt ấy là những người lính đứng cạnhbên nhau chờ giặc tới trong cái nơi mà sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc

Từ “chờ” cũng đã nói rõ cái tư thế, cái tinh thần chủ động đánh giặc của họ

Rõ ràng khi những người lính đứng cạnh bên nhau vững chãi, truyền cho nhauhơi ấm thì tình đồng chí đã trở thành ngọn lửa sưởi ấm họ để họ có sức mạnhvượt qua cái cái gian khổ, ác liệt, giá rét ấy… Tầm vóc của những người línhbỗng trở nên lớn lao anh hùng

- Câu thơ cuối là một hình ảnh đẹp được nhận ra từ những đêm hành quânphục kích giặc của chính người lính Đêm khuya, trăng trên vòm trời cao đã

sà xuống thấp dần, ở vào một vị trí và tầm nhìn nào đó, vầng trăng như treotrên đầu mũi súng của người chiến sĩ đang phục kích chờ giặc.Rõ ràng, tìnhcảm đồng chí ấm áp, thiêng liêng đã mang đến cho người lính nét lãng mạn,cảm hứng thi sĩ trong hiện thực đầy khắc nghiệt qua hình ảnh “Đầu súng trăngtreo”.Trong hoàn cảnh hết sức gian khổ khốc liệt: đêm đông giá lạnh, rừnghoang sương muối, cái chết cận kề, tâm hồn nhậy cảm của người chiến sĩ vẫn

tìm thấy chất thơ bay bổng trong vẻ đẹp bất ngờ của trăng Bốn chữ “Đầu súngtrăng treo”chia làm hai vế làm nhịp thơ đột ngột thay đổi, dồn nén, như nhịplắc của một cái gì đó chông chênh, trong bát ngát…gây sự chú ý cho ngườiđọc Từ “treo” đã tạo nên một mối quan hệ bất ngờ độc đáo, nối hai sự vật ởcách xa nhau - mặt đất và bầu trời, gợi những liên tưởng thú vị, bất ngờ.

“Súng” là biểu tượng của chiến đấu, “trăng” là biểu tượng của cái đẹp, choniềm vui lạc quan, cho sự bình yên của cuộc sống Súng và trăng là hư vàthực, là chiến sĩ và thi sĩ, là “một cặp đồng chí” tô đậm vẻ đẹp của những cặpđồng chí đang đứng cạnh bên nhau Chính tình đồng chí đã làm cho ngườichiến sĩ cảm thấy cuộc đời vẫn đẹp, vẫn thơ mộng, tạo cho họ sức mạnh chiếnđấu và chiến thắng

=> Hiếm thấy một hình tượng thơ nào vừa đẹp vừa mang đầy ý nghĩa như

“Đầu súng trăng treo” Đây là một sáng tạo đầy bất ngờ góp phần nâng cao giátrị bài thơ, tạo được những dư vang sâu lắng trong lòng người đọc

4 Suy nghĩ về tình đồng chí: Như vậy tình đồng chí trong bài thơ là tình

cảm cao đẹp và thiêng liêng của những con người gắn bó keo sơn trong cuộcchiến đấu vĩ đại vì một lý tưởng chung Đó là mối tình có cơ sở hết sức vữngchắc: sự đồng cảm của những người chiến sĩ vốn xuất thân từ những ngườinông dân hiền lành chân thật gắn bó với ruộng đồng Tình cảm ấy được hìnhthành trên cơ sở tình yêu Tổ Quốc, cùng chung lí tưởng và mục đích chiếnđấu Hoàn cảnh chiến đấu gian khổ và ác liệt lại tôi luyện thử thách làm chomối tình đồng chí đồng đội của những người lính càng gắn bó, keo sơn Mốitình thiêng liêng sâu nặng, bền chặt đó đã tạo nên nguồn sức mạnh to lớn đểnhững người lính “áo rách vai”, “chân không giầy” vượt lên mọi gian nguy để

đi tới và làm nên thắng trận để viết lên những bản anh hùng ca Việt Bắc, Biêngiới, Hoà Bình, Tây Bắc… tô thắm thêm trang sử chống Pháp hào hùng củadân tộc

III - Kết luận: “Đồng chí” vừa mang vẻ đẹp giản dị lại vừa mang vẻ đẹpcao cả thiêng liêng, thơ mộng Cấu trúc song hành và đối xứng xuyên suốt bài

thơ làm hiện lên hai gương mặt người chiến sĩ rất trẻ như đang thủ thỉ, tâmtình, làm nổi bật chủ đề tư tưởng: Tình đồng chí gắn bó keo sơn Chân dungngười lính vệ quốc trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp hiện lênthật đẹp đẽ qua những vần thơ mộc mạc, chân tình mà gợi nhiều suy tưởng.Với những đặc điểm đó, bài thơ xứng đáng là một trong những tác phẩm thi caxuất sắc về đề tài người lính và chiến tranh cách mạng của văn học Việt Nam.

B Một số câu hỏi luyện tập

Câu 1: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn cuối bài thơ

“Đồng chí” của Chính Hữu (tham khảo phần 3 của bài phân tích)

Câu hỏi tương tự: Sửa lỗi câu văn sau : Với hình ảnh « đầu súng trăng treo »

đã diễn tả đầy sức gợi cảm mối tình tình đồng chí keo sơn trong bài bài thơ

« đồng chí » được sáng tác năm 1954 sau chiến thắng Việt Bắc

Triển khai đoạn văn có câu chủ đề trên

Câu 2: Phân tích hình ảnh người lính trong bài thơ “Đồng chí”

- Bài thơ về tình đồng chí đã cho ta thấy vẻ đẹp bình dị mà cao cả củangười lính cách mạng, cụ thể ở đây là anh bộ đội hồi đầu cuộc kháng chiếnchống Pháp

+ Hoàn cảnh xuất thân: họ là những người nông dân nghèo ra đi từ haimiền đất xa nhau: “ nước mặn đồng chua”, “ đất cầy lên sỏi đá.”

+ Họ ra đi vì nghĩa lớn (hai chữ “mặc kệ” nói được cái dứt khoát, mạnh

mẽ mặc dù vẫn luôn lưu luyến với quê hương “giếng nước gốc đa ”

+ Họ đã trải qua những gian lao, thiếu thốn tột cùng, những cơn sốt rétrun người, trang phục phong phanh giữa mùa đông lạnh giá => Những giankhổ càng làm nổi bật vẻ đẹp của anh bộ đội: sáng lên nụ cười của người lính(miệng cười buốt giá)

+ Đẹp nhất ở họ là tình đồng chí đồng đội sâu sắc, thắm thiết

+ Kết tinh hình ảnh người lính và tình đồng chí của họ là bức tranh đặcsắc trong đoạn cuối của bài thơ

Câu 3.Theo em, vì sao tác giả đặt tên cho bài thơ về tình đồng đội của những người lính là “Đồng chí”?

Đó là tên một tình cảm mới, đặc biệt xuất hiện và phổ biến trong nhữngnăm cách mạng và kháng chiến Đó là cách xưng hô phổ biến của nhữngngười lính, công nhân, cán bộ từ sau Cách mạng Đó là biểu tượng của tìnhcảm cách mạng, của con người cách mạng trong thời đại mới.

Câu 4: Phân tích giá trị nghệ thuật của hình ảnh hoán dụ mang tính nhân hoátrong câu thơ: “Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”

(Tham khảo bài tập làm văn)

Câu 5 Phân tích bài thơ để thấy rõ chủ đề đồng chí hiện lên trong thơ Chính Hữu với rất nhiều dáng vẻ:

Chủ đề đồng chí hiện lên trong thơ Chính Hữu với rất nhiều dáng vẻ “Anh vớitôi” khi thì riêng rẽ trong từng dòng thơ để nói về cảnh ngộ của nhau: “Quêhương anh nước mặn đồng chua/ Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá”; khi lạichen lên đứng vào cùng một dòng: “Anh với tôi đôi người xa lạ/ Tự phươngtrời chẳng hẹn quen nhau” Từ riêng lẻ đã nhập thành “đôi”, thành chungkhăng khít khó tách rời: “Súng bên súng, đầu sát bên đầu”/ Đêm rét chungchăn thành đôi tri kỷ” Đây là những hình ảnh đầy ắp kỉ niệm và ấm áp tìnhđồng chí Câu thơ đang từ trải dài, bỗng cô đọng lại thành hai tiếng “Đồngchí!” vang lên thiết tha, ấm áp, xúc động như tiếng gọi của đồng đội và nókhắc ghi trong lòng người về hai tiếng mới mẻ, thiêng liêng đó Tình đồng chí

là cùng giai cấp, cùng nhau từ những chi tiết nhỏ nhất của đời sống: “âo anhrách vai/ Quần tôi có vài mảnh vá/ Miệng cười buốt giá/ Chân không giày”.Trong buốt giá gian lao, các anh chuyền cho nhau hơi ấm tình đồng đội:

“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay” Những bàn tay không lời mà nói được tất

cả, các anh sát cánh bên nhau để cùng đi tới một chiều cao: “Đêm nay rừnghoang sương muối/ Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới/ Đầu súng trăng treo”.Cùng chung chiến hào, cùng chung sống chết, đó chính là biểu hiện cao đẹpnhất của tình đồng chí Chính tình đồng chí đã khiến các anh ngay giữa nguyhiểm gian lao vẫn thấy tâm hồn thanh thản và lãng mạn Và đó cũng chính làtình cảm xã hội thiêng liêng nhất, là cội nguồn của tình yêu nước, của sứcmạnh con người Việt Nam

Câu 7: Viết đoạn văn quy nạp (15 câu) :

Tám câu thơ (Đồng chí – Chính Hữu) đã nói thật giản dị những thiếu thốn củacuộc kháng chiến Và tình đồng đội đầy mến thương đã tiếp thêm sức mạnhgiúp họ vượt qua mọi thử thách

Gợi ý :

- 5 câu đầu : những câu thơ dung dị nói về những gian khổ của người lính :người nông dân mặc áo lính giản dị, nghèo khó…áo rách, quần vá… hình ảnhthơ giản dị như đời sống

- Nói đến những thiếu thốn của người chiến sĩ nhưng ở những câu thơ tiếptheo, ta thấy những thiếu thốn ấy đâu chỉ tồn tại riêng rẽ với hai cá thể anh vàtôi mà đã hoà nhập yêu thương gắn bó Nụ cười buốt giá, cái cười lạc quan,xua đi cái lạnh giá … nụ cười của những con người như đang cố gắng vượtqua cái rét buốt ruột buốt gan ấy Hình ảnh thơ vừa tô đậm những gian nan,thiếu thốn, vừa thể hiện nghị lực vượt qua mọi khó khăn của những anh lính

vệ trọc (sốt rét - rụng tóc) =>Những câu thơ được viết theo thể thơ tự do rấtdung dị với những hình ảnh thơ chân thực càng giúp ta thêm hiểu về cuộcchiến tranh đã qua, những vất vả mà người lính đã nếm trải, vừa cảm phục quákhứ hào hùng…

- Đến câu cuối khổ, nhịp thơ thay đổi, dài ra trầm lắng, âm điệu câu thơ lan toảnhư bộc lộ tình cảm Đây có thể là hình ảnh cảm động nhất của bài, từ

« thương nhau » đứng ở đầu câu như bộc lộ tình yêu da diết, sâu nặng củanhững con người cùng lí tưởng chiến đấu, họ nắm lấy bàn tay nhau như truyềncho nhau hơi ấm….Chân không giầy giữa vùng rừng núi gập ghềnh, hiểm trở

Áo rách, quần vá giữa cái lạnh cắt da cắt thịt, tình đồng chí đã giúp họ vượtqua tất cả : « thương nhau tay nắm lấy bàn tay » => Tình đồng đội và tìnhngười ấy cũng là sức mạnh chiến thắng

- 3 câu thơ cuối cùng kết lại trong một hình ảnh đẹp, lãng mạn đến bất ngờ,thú vị bằng hai âm bằng : « Đầu súng trăng treo » Âm điệu câu thơ như ngânvang, câu thơ như mở ra, ánh trăng như soi sáng khắp núi rừng Phải chăng

chính tình đồng chí, đồng đội đã đem lại cho họ những khoảng lặng hiếm hoitrong đời lính gian nan.

BÀI 1: LÀNG.

1 Tác giả

- Kim Lân tên là Nguyễn Văn Tài, sinh năm 1920 quê ở làng Phù Lưu, huyện

Từ Sơn, tỉnh Hà Bắc

- Kim Lân là nhà văn có sở trường về truyện ngắn

- Kim Lân am hiểu sâu sắc và gắn bó với nông thôn và người nông dân.Truyện của ông hầu như chỉ viết về sinh hoạt nông thôn và cảnh ngộ của ngườinông dân

=>Chính hai đặc điểm trên đã tạo nên thành công của tác giả trong truyện

“Làng”

2 Hoàn cảnh sáng tác:

- Truyện “Làng” được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948

3.Truyện “Làng” có những đặc điểm cần lưu ý sau:

- Truyện “Làng” khai thác một tình cảm bao trùm và phổ biến trong conngười thời kì kháng chiến: tình cảm quê hương đất nước Đây là một tình cảmmang tính cộng đồng Nhưng thành công của Kim Lân là đã diễn tả tình cảm,tâm lý chung ấy trong sự thể hiện cụ thể, sinh động ở một con người, trở thànhmột nét tâm lý sâu sắc ở nhân vật ông Hai, vì thế nó là tình cảm chung mà lạimang rõ màu sắc riêng cá nhân, in rõ cá tính của nhân vật

- Truyện thuộc loại có cốt truyện tâm lý, không xây dựng trên các biến cố, sựkiện bên ngoài mà chủ trọng đến các tình huống bên trong nội tâm nhân vật,miêu tả các diễn biến tâm lý, từ đó làm nổi rõ tính cách nhân vật và chủ đề tácphẩm

- Những biện pháp nghệ thuật chính để miêu tả nhân vật ông Hai - nhân vậtchính của truyện:

+ Miêu tả nội tâm + Ngôn ngữ đối thoại và độc thoại

- Văn bản “lLng” đã kết hợp các phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với miêu

tả và biểu cảm Tự sự là chính vì câu chuyện được triển khai theo hệ thống các

sự việc

- Truyện được kể theo ngôi thứ ba Nó đảm bảo tính khách quan của những cái

được kể, gợi cảm giác chân thực cho người đọc

- Tình huống cơ bản của truyện là khi ở nơi tản cư lúc nào cũng da diết nhớ về làng và tự hào về nó thì bỗng nghe được tin làng mình đã lập tề theo giặc Chính tình huống ấy đã cho thấy lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến đã bao trùm và chi phối tình cảm quê hương ở ông Hai, đồng thời làm bộc lộ sâu sắc và cảm động tình yêu làng, yêu nước ở ông

4.

Tóm tắt

Trong kháng chiến, Ông Hai - người làng chợ Dầu, buộc phải rời làng.Sống ở nơi tản cư, lòng ông luôn day dứt nhớ về quê hương Ngày nào ôngcũng ra phòng thông tin vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc tin rồi nghe lỏmchẳng xót một câu nào về tin tức của làng Bao nhiêu là tin hay về những chiếnthắng của làng ruột gan ông lão cứ múa cả lên, trong đầu bao nhiêu ý nghĩvui thích

Tại quán nước đó, ông Hai nghe tin làng Dầu làm việt gian theo giặc, ôngrất khổ tâm và xấu hổ Về nhà ông nằm vật ra giường nhìn lũ con, nước mắt cứtrào ra Lòng ông đau xót và nhục nhã khôn cùng Ông không dám đi đâu, chỉ

ru rú ở nhà Nghe bất cứ ai nói chuyện gì, ông cũng nơm nớp lo sợ, sợ rằngngười ta nói chuyện ấy… Bà chủ nhà đã đuổi khéo vợ chồng con cái nhà ông.Ông Hai lâm vào hoàn cảnh bế tắc: không thể bỏ về làng vì về làng là bỏkháng chiến, bỏ cụ Hồ, cũng không thể đi đâu khác vì không đâu người tachứa người làng chợ Dầu Ông cảm thấy nhục nhã xấu hổ, chỉ biết tâm sự vớiđứa con về nỗi oan ức của mình

Chỉ khi tin này được cải chính, ông mới vui vẻ và phấn chấn, ông cứmúa cả hai tay lên mà đi khoe với mọi người: Nhà ông bị giặc đốt, làng ông bịgiặc phá Và ông lại tiếp tục sang nhà bác Thứ để khoe về cái làng của mình

5 Phân tích tình yêu làng hoà quyện với tình yêu đất nước của nhân vật ông Hai Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật này của tác giả

Kim Lân đã rất hiểu và thể hiện thành công tình cảm yêu làng quê qua nhân vật ông Hai - một người nông dân chất phác Tình yêu làng của

ông Hai rất đặc biệt và cách thể hiện tình yêu ấy cũng rất độc đáo

a Tình yêu quê hương của người nông dân ấy đã bộc lộ khá sâu sắc ở phần đầu truyện: Suốt cuộc đời ông sống ở quê hương, gắn bó máu thịt với quê hương vậy mà vì giặc ngoại xâm, ông Hai phải rời làng đi tản cư.

- Ở nơi tản cư, lòng ông đau đáu nhớ quê, cứ “ nghĩ về những ngày làm việc

cùng anh em”, ông nhớ làng quá

- Ông Hai luôn khoe và tự hào về cái làng Dầu không chỉ vì nó đẹp màcòn bởi nó tham gia vào cuộc chiến đấu chung của dân tộc

- Ông tìm nghe tin tức về kháng chiến “chẳng sót một câu nào” Nghe

được nhiều tin hay , những tin chiến thắng của quân ta, ruột gan ông cứ múa

cả lên, náo nức, bao nhiêu ý nghĩ vui thích chen chúc trong đầu óc

=> Đó là biểu hiện tình yêu làng của người nông dân trước thành quảcủa cách mạng, của làng quê

b Tác giả đã đặt nhân vật ông Hai vào một tình huống gay gắt để làm bộc

lộ sâu sắc tình cảm yêu làng, yêu nước của ông Tình huống ấy là cái tin làngông theo giặc mà chính ông nghe được từ miệng những người mới tản cư quavùng ông

- Khi nghe tin quá đột ngột, ông Hai sững sờ, xấu hổ và uất ức: “cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi tưởng như không thở được” Khi trấn tĩnh lại được phần nào, ông còn cố chưa tin cái tin ấy” Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấy lên” làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế là sụp đổ

tan tành trước cái tin sét đánh ấy Cái mà ông yêu quý nhất nay cũng đã lạiquay lưng lại với ông Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tự thấy

ông mất đi hạnh phúc của riêng ông, cuộc đời ông cũng như chết mất mộtnửa

- Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó

thành một nỗi ám ảnh day dứt Nghe tiếng chửi bọn Việt gian, ông “cúi gằm mặt mà đi”, về đến nhà ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con,

“nước mắt ông lão cứ giàn ra” Bao nhiêu điều tự hào về quê hương như sụp

đổ trong tâm hồn người nông dân rất mực yêu quê hương ấy Ông cảm thấynhư chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nước theo giặc, cả các con ôngcũng sẽ mang nỗi nhục ấy

- Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu Ông quanh quẩn ở nhà, nghengóng tình hình bên ngoài “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảytiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ Lúc nào ông cũng nơm nớp tưởng nhưngười ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cái chuyện ây” Thoáng nghenhững tiếng Tây, Việt gian, cam –nhông… là ông lủi ra một góc nhà, nín thít.Thôi lại chuyện ấy rồi!”

=> Tác giả đã diễn tả rất cụ thể, sâu sắc những biến động dữ dội trong nộitâm nhân vật: nỗi ám ảnh nặng nề biến thành sự sợ hãi thường xuyên trongông Hai cùng với nỗi đau xót, tủi hổ của ông trước cái tin làng mình theogiặc

- Nhưng chính lúc này, tình cảm đẹp trong con người ông Hai lại càngđược bộc lộ rõ hơn bao giờ hết Những đau đớn, dằn vặt, sự hổ thẹn đến tộtcùng đã đẩy ông Hai vào một tình huống phải lựa chọn Quê hương và TổQuốc, bên nào nặng hơn? Quê hương đáng yêu, đang tự hào Nhưng giờđây dường như mới chỉ nghĩ tới đó, lòng ông Hai đã nghẹn đắng lại Tìnhyêu quê hương và tình yêu tổ quốc xung đột dữ dội trong lòng ông Một ýnghĩ tiêu cực thoáng qua trong đầu: Hay là quay về làng Nhưng rồi ông cảmthấy “rợn cả người” Ông đã từng nhớ làng da diết, từng ao ước được trở về

làng Nhưng “vừa chớm nghĩ, lập tức ông lão phản đối ngay” bởi vì “về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ” Cuối cùng ông đã quyết định: “không thể

được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù” Nhưvậy,tình yêu làng dẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu, cũng không thể mạnhhơn tình yêu đất nước

- Chuẩn mực cho tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đối với ông Hailúc bấy giờ là cuộc kháng chiến Tuy đau xót tưởng chừng bế tắc nhưng trongcõi thẳm sâu của tấm lòng, người nông dân ấy vẫn hướng về kháng chiến, vẫntin ở những điều tốt đẹp, cố giữ cho tâm hồn không vẩn đục, để đón đợi mộtđiều gì đỡ đau đớn, tuyệt vọng hơn

+ Khi tâm sự với đứa con nhỏ còn rất ngây thơ, nghe con nói: “Ủng hộ cụ

Hồ Chí Minh”, nước mắt ông Hai cứ giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má,

giọng ông như nghẹn lại: “ừ đúng rồi, ủng hộ cụ Hồ con nhỉ?” Phải chăng,trong tâm hồn người nông dân chất phác ấy vẫn không phút nào nguôi ngoainỗi nhớ quê hương, yêu quê hương và nỗi đau đớn khi nghe tin quê hương rời

xa công việc chiến đấu chung của đất nước bấy giờ? Tâm sự với đứa con, ôngHai muốn bảo con nhớ câu “nhà ta ở làng chợ Dầu” Đồng thời ông nhắc con-cũng là tự nhắc mình “ủng hộ cụ Hồ Chí Minh” Tấm lòng thuỷ chung vớikháng chiến, với cách mạng thật sâu nặng, bền vững và thiêng liêng: “Cáilòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ đám đơn sai Chết thì chết có baogiờ đám đơn sai”

c Đến khi biết đích xác làng Dầu yêu quý của ông không phải là làng

Việt gian, nỗi vui mừng của ông Hai thật là vô bờ bến: “ông cứ múa tay lên

mà khoe cái tin ấy với mọi người”, mặt ông “tươi vui, rạng rỡ hẳn lên” Đối

với người nông dân, căn nhà là cơ nghiệp của cả một cuộc đời, vậy mà ông

sung sướng hể hả loan báo cho mọi người biết cái tin “Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ” một cách tự hào như một niềm hạnh phúc thực sự của mình Đó là nỗi

lòng sung sướng trào ra hồn nhiên như không thể kìm nén được của người dânquê khi được biết làng mình là làng yêu nước dẫu cho nhà mình bị giặc đốt.Tình yêu làng của ông Hai thật là sâu sắc và cảm động

=>Trong hoàn cảnh toàn dân đang hướng tới cuộc kháng chiến chốngpháp, bảo vệ độc lập dân tộc, ông Hai đã biết đặt tình yêu đất nước lên trêntình yêu cá nhân của mình với làng chợ Dầu, ông dành tất cả cho cách mạng.

Đó chính là nét đẹp trong con người ông Hai nói riêng và người nông dân ViệtNam nói chung

* Nhà văn Kim Lân đã khá thành công khi xây dựng nhân vật ông Hai, mộtlão nông cần cù, chất phác, yêu mến, gắn bó với làng quê như máu thịt Nhàvăn đã chọn được một tình huống khá độc đáo là sự thử thách bên trong bộc

lộ chiều sâu tâm trạng Tâm lý nhân vật được nhà văn miêu tả cụ thể, gợi cảmqua các diễn biến nội tâm, qua các ý nghĩ, cảm giác, hành vi, ngôn ngữ Đặcbiệt là nhà văn đã diễn tả đúng và gây được ấn tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh,day dứt trong tâm trạng nhân vật Lòng yêu quê hương tha thiết của ông mãi

là bài ca đẹp về một điển hình cho bao người nông dân Việt Nam trước cáchmạng

B Bài tập luyện.

Câu 1 Nhan đề của truyện là “Làng” sao không phải là “Làng Dầu” chẳng hạn Từ nhan đề của truyện, em hiều gì về chủ đề của tác phẩm?

Gợi ý:

a Nhan đề của truyện là “Làng” không phải là “Làng Dầu” vì nếu là

“làng Dầu” thì vấn đề mà tác giả đề cập tới chỉ nằm trong phạm vi nhỏ hẹp, cụthể ở một làng Dụng ý của tác giả muốn nói tới một vấn đề mang tính phổbiến ở khắp các làng quê, có trong mọi người nông dân Bởi thế “làng” là nhan

đề hợp lý với dụng ý của tác giả Qua đó ta hiểu chủ đề của truyện: ca ngợitình yêu làng quê tha thiết của những người nông dân Việt Nam trong khángchiến chống Pháp

Như vây, nhan đề “làng” vừa nói lên được cái riêng là tình yêu làng củaông Hai, đồng thời qua cái riêng ấy, cũng nói lên được cái chung : tấm lòngcủa những người dân quê đất Việt

Các cách mở đề cho bài:

Cách 1: Tình yêu quê hương đất nước là một đề tài quen thuộc trong nềnvăn học hiện đại Việt Nam từ trước đến nay “Làng” là một truyện ngắn nhưvậy Nhan đề “làng” mang rất nhiều ý nghĩa Tại sao nhà văn Kim Lân khôngđặt tên cho đứa con tinh thần của mình là “làng chợ Dầu| mà lại đặt tên là

“Làng”?

C2: Mỗi nhan đề tác hẩm đều thể hiện dụng ý của tác giả Có những nhan

đề rất ngắn… nhưng cũng có những tựa đề rất dài “Làng” là một trong nhữngnhan đề rất đặc biệt mang nhiều ý nghĩa của nhà văn Kim Lân

*Những cách dẫn ý:

- Nhà văn KL quả thật đã rất sâu sắc khi đặt tên cho áng văn xuôi/ nhữngtrang viết/ tác phẩm của mình là “Làng” Nhan đề ấy vừa bộc lộ tình yêu làngchân thực, sâu sắc của ông Hai, nhưng cũng qua câu chuyện của ông Hai, nóvừa nói lên tình yêu quê hương thiết tha, gắn bó của những người dân quêViệt Nam Tình yêu làng ấy cũng là yêu CM, yêu kháng chiến

-Cái riêng đã hoà điệu với cái chung, tạo cho tác phẩm một ý nghĩa sâusắc, một sức sống lâu bền trong lòng độc giả

Câu 2: Trong “Làng”, Kim Lân có kể về ông Hai cứ múa tay lên mà khoe nhà ông bị giặc đốt, đốt nhẵn Chi tiết này dường như vô lý Ý kiến của em như thế nào? Ghi lại vắn tắt.

Gợi ý:

Trong “Làng”, chi tiết kể về ông Hai cứ múa tay lên mà khoe nhà ông bịđốt nhẵn … Mới đọc chi tiết này, ta thấy dường như vô lý bởi ngôi nhà là cảmột tài sản quá lớn Hơn thế nó còn gắn với bao kỷ niệm vui buồn rất thiêngliêng của mỗi con người Mất nó ai mà không xót xa đau đớn? Nhưng ông Hailại có cử chỉ “Múa tay lên để khoe” đó là biểu hiện của tâm trạng sung sướng,sung sướng đế tột độ Tâm trạng này dường như có vẻ không bình thường?Không! Đặt ông Hai trong hoàn cảnh của “Làng” - làng Dầu đang bị hai tiếngviệt gian theo tây - thì ông Hai không vui sướng sao được vì nhà bị tây đót làbằng chứng hùng hồn rằng làng Dầu của ông vẫn theo kháng chiến, theo cáchmạng, đó là một làng quê anh hùng, đứng dậy chống thực dân Pháp Chắc hẳn