TIỂU LUẬN MÔN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Shopee là một trong những trang web bán lẻ trực tuyến có lượng đơn hàng mỗi ngày rất lớn tại Việt Nam, qua đó thấy được sự chặt chẽ trong quản lý đơn hàng cũng như vị thế phân phối của S

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI CSII

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

PHÂN TÍCH MÔ HÌNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

MÀ SHOPEE ĐANG SỬ DỤNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN WEBSITE TMĐT

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Cảnh Diệc

Mã sinh viên: 1853401010465 Lớp tín chỉ: D18KD3

TP.HCM, Tháng 9/2021

MỤC LỤC

PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Với xu hướng hội nhập và phát triển của nền kinh tế toàn cầu, việc mua sắm giờ đây không chỉ còn các hình thức truyền thống mà còn có thêm sự xuất hiện của mua sắm trực tuyến Tại Việt Nam các tác động của đại dịch Covid-19 đã giúp cho việc mua sắm trực tuyến hay rộng hơn là TMĐT phát triển mạnh mẽ trong suốt hơn 2 năm qua, các DN thay

vì sử dụng phương thức kinh doanh truyền thống thì hiện nay đang đẩy mạnh các kênh online Ngoài ra, người Việt Nam đang không chỉ sử dụng Internet để giải trí mà còn còn dùng để di chuyển, ăn uống, kinh doanh và đặc biệt là mua sắm

Thương mại điện tử tại Việt Nam là một thị trường rất phát triển đầy cũng như cạnh tranh gay gắt đến từ các doanh nghiệp trong nước và ngoài nước, nổi bật nhất là Shopee đã pháttriển trở thành trang TMĐT được truy cập nhiều nhất tại Việt Nam kể từ khi gia nhập thị trường vào tháng 8/2016 Shopee là một trong những trang web bán lẻ trực tuyến có lượng đơn hàng mỗi ngày rất lớn tại Việt Nam, qua đó thấy được sự chặt chẽ trong quản

lý đơn hàng cũng như vị thế phân phối của Shopee đối với các nhà sản xuất và phân phối sản phẩm Từ đó, em chọn đề tài “Phân tích mô hình thương mại điện tử mà Shopee đang

sử dụng” để phân tích phương thức hoạt động của hệ thống kênh phân phối của công ty,

từ đó đưa ra những nhận xét kiến nghị để có thể giúp Shopee hoàn thiện hơn nữa trong thời gian sắp tới

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu tổng quan thị trường thương mại điện tử và hoạt động của Shopee tại Việt Nam.Sau đó phân tích phương thức hoạt động của Shopee từ đó đưa ra nhận xét và đề xuất giảipháp nhằm cải thiện website TMĐT

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Đọc và tìm hiểu tài liệu để tìm ra các phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp: Tham khảo các nguồn tài liệu trên internet, các chuyên đề, sách vở và các nghiên cứu khác được sử dụng lại cho mục đích nghiên cứu cá nhân

4 Đối tượng nghiên cứu

Mô hình thương mại điện tử của Shopee

5 Nội dung tiểu luận

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Phân tích kết quả nghiên cứu mô hình kinh doanh tại Shopee

Chương 3: Giải pháp và kết luận

PHẦN II PHẦN NỘI DUNG

1 Khái niệm TMĐT

Thương mại điện tử (còn gọi là E-Commerce hay E-Business) là quy trình mua bán ảothông qua việc truyền dữ liệu giữa các máy tính trong chính sách phân phối của tiếp thị Tại đây 1 mối quan hệ thương mại hay dịch vụ trực tiếp giữa người cung cấp và khách hàng được tiến hành thông qua Internet

1.1 Theo nghĩa hẹp

Theo nghĩa hẹp, TMĐT chỉ đơn thuần bó hẹp trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, nhất là Internet và các mạng liên thông khác

Theo WTO “TMĐT bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản

phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận 1 cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hóa thông qua mạng Internet.”

1.2 Theo nghĩa rộng

Luật của UNCITRAL định nghĩa “Thuật ngữ thương mại cần được diễn giải theo

nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng Các quan hệ mang tính chất thương mại bao gồm, nhưng không chỉ bao gồm các giao dịch sau đây: Bất cứ giao dịch nào về cung cấp, trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ; thỏa thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại, ủy thác hoa hồng, cho thuê dài hạn; xây dựng các công trình; tư vấn, kỹ thuật công trình; đầu tư; cấp vốn, ngân hàng; bảo hiểm; thỏa thuận khai thác hoặc tô nhượng, liên doanh hoặc các hình thức hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hóa hay hàng khách bằng đương biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ.”

Theo ủy ban châu Âu “TMĐT được hiểu là việ thực hiện hoạt động kinh doanh qua

các phương tiện điện tử Nó dựa trên việc xử lý và truyền dữ liệu điện tử dưới dạng text, âm thanh và hình ảnh.”

Theo 2 quan điểm nêu trên, “thương mại” trong TMĐT không chỉ đơn thuần là buôn bán hàng hóa/dịch vụ mà còn bao hàm cả một phạm vi rộng hơn rất nhiều, do đó việc

áp dụng TMĐT sẽ làm thay đổi hình thái hoạt động của hầu hết nền kinh tế

2 Những đặc trưng của TMĐT

So với thương mại truyền thống thì TMĐT có một số sự khác biệt như sau:

• Giữa người bán và người mua không nhất thiết cần phải có sự quen biết Thôngthường thì trong thương mại truyền thống, bạn muốn mua một mặt hàng nào đóbạn phải gặp trực tiếp người bán để trao đổi, thương lượng về giá cả, tìm hiểu

về sản phẩm và tiến hành các giao dịch của mình

• TMĐT sẽ vượt xa phạm vi các quốc gia Ví dụ đơn giản đó là trong hoạt độngtrao đổi, giao dịch hàng hóa ngày xưa khi chưa có sự hỗ trợ của điện tử, củamạng lưới internet, các hệ thống máy tính người mua cần phải đi tới những nơiphân phối sản phẩm dịch vụ Thế nhưng, do khoảng cách địa lý cũng như điềukiện di chuyển mà chúng ta bị hạn chế rất nhiều Không thể nào dễ dàng đi từBắc vào Nam chỉ để mua một bộ quần áo, hoặc cũng không thể nào mua vémáy bay để sang tại nước ngoài mua một sản phẩm nào đó mình yêu thích.Nhưng điều này lại hoàn toàn có thể làm được chỉ trong vài phút hoặc vài giờđồng hồ nhờ TMĐT

• Sự khác biệt giữa thương mại truyền thống và TMĐT đó chính là việc sử dụngmạng lưới thông tin Đối với thương mại truyền thống người ta chỉ sử dụngmạng lưới thông tin để làm cơ sở trao đổi các dữ liệu cần thiết Nhưng đối vớiTMĐT thì mạng lưới thông tin lại là thị trường chính

• TMĐT trong giao dịch sẽ bao gồm ít nhất là 3 chủ thể: Bên bán, bên mua vàbên cung cấp các dịch vụ mạng hoặc những cơ quan chứng thực Chưa kể đến

một số giao dịch cần phải có sự hỗ trợ của đơn vị vận chuyển hàng hóa và chủthể không thể thiếu, giữ vai trò vô cùng quan trọng đó chính là người cung cấpcác dịch vụ mạng để mạng có thể kết nối giữa người bán với người mua.

3 Các hình thức TMĐT

Các hình thức TMĐT:

- Người tiêu dùng:

• C2C (Consumer to Consumer): Người tiêu dùng với người tiêu dùng

• C2B (Consumer to Business): Người tiêu dùng với doanh nghiệp

• C2G (Consumer to Government): Người tiêu dùng với chính phủ

- Doanh nghiệp:

• B2C (Business to Consumer): Doanh nghiệp với người tiêu dùng

• B2B (Business to Business): Doanh nghiệp với doanh nghiệp

• B2G (Business to Government): Doanh nghiệp với chính phủ

- Chính phủ:

• G2C (Government to Consumer): Chính phủ với người tiêu dùng

• G2B (Government to Business): Chính phủ với doanh nghiệp

• G2G (Government to Government): Chính phủ với chính phủ

Tùy thuộc vào đối tác kinh doanh người ta gọi đó là thị trường B2B, B2C, C2B, C2C thịtrường mở là nơi mà tất cả mọi người có thể đăng kí tham gia Thị trường đóng chỉ có một

số thành viên nhất định được mời hay cho phép tham gia Thị trường ngang tập trung vào

một quy trình kinh doanh riêng lẻ nhất định Thị trường dọc mô phỏng nhiều quy trìnhkinh doanh khác nhau của một ngành duy nhất hay một nhóm người dùng duy nhất.

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH KINH

DOANH TẠI SHOPEE

1 Giới thiệu doanh nghiệp 1.1 Tổng quan về Shopee

Shopee là trang TMĐT theo mô hình C2C và B2C được vận hành bởi công ty công nghệ SEA Ltd của Singapore – một trong những startup kỳ lân lớn ở Đông Nam Á Shopee đang nỗ lực không ngừng để cạnh tranh với gã khổng lồ về TMĐT Alibaba của Trung Quốc với thương hiệu Lazada và một số đơn vị khác tại Việt Nam Trước khi dấn thân vàolĩnh vực này, SEA được biết đến là một công ty xuất bản, phát hành và phát triển game trên nền tảng PC và di động dưới thương hiệu Garena

Được thành lập năm 2015 và tính đến thời điểm hiện tại, Shopee đang hoạt động tại các

nước Đông Nam Á và Đài Loan Với sứ mệnh “Kết nối người mua và người bán” và mục tiêu: “Chúng tôi thật sự tin tưởng vào sức mạnh khai triển của công nghệ và mong muốn

góp phần làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn bằng việc kết nối cộng đồng người mua và người bán thông qua việc cung cấp một nền tảng TMĐT”, Shopee được xây dựng nhằm

tạo ra một sàn TMĐT để cung cấp cho khách hàng trải nghiệm mua sắm trực tuyến một cách dễ dàng, an toàn và tiện lợi bởi quá trình thanh toán và vận chuyển nhanh chóng Bên cạnh đó Shopee tạo ra một môi trường kinh doanh cho các cá nhân, tổ chức, DN muốn quảng bá, tiếp thị và phân phối sản phẩm của mình đến với khách hàng Chỉ cần vàithao tác đăng ký đơn giản và đăng tải, mô tả sản phẩm thì tất các mọi người đều có thể

mở một gian hàng trên Shopee và đây cũng chính là cơ hội kinh doanh trực tuyến dành cho bất kì cá nhân, tổ chức nào

1.2 Phân tích SWOT

- Có sự đầu tư lớn về tài chính, công nghệ

từ tập đoàn SEA, giúp phát triển lâu dài

- Người mua, người bán có thể trao đổi

thông qua phần chat

- Nhiều ngành hàng, đa dạng chủng loại

- Thường xuyên phát hành các mã giảm giá

- Ứng dụng Shopee thiết kế bắt mắt, thuận

lợi cho NTD

- Liên kết nhiều đơn vị vận chuyển, giao

hàng nhanh, hệ thống theo dõi đơn hàng

chi tiết

- Chiếm phần lớn thị phần trong ngành

TMĐT tại Việt Nam Nhận được nhiều

yêu cầu hợp tác của các thương hiệu lớn

- Khó khăn trong việc kiểm soát chất lượng hàng hóa do không có khâu kiểm duyệt chất lượng đầu vào (hàng hóa không thuộc Shopee Mall)

- Với quy mô hoạt động trên nhiều quốc gia, chi phí vận chuyển quốc tế không hề rẻ

- Tốc độ cập nhật số lượng hàng tồn của người bán còn chậm Các chương trình khuyến mãi lớn còn xảy ra hiện tượng người bán hết hàng dẫn đến người mua bị hủy đơn dù đã đặt hàng thành công

Cơ hội

- Tiện lợi, nhanh chóng, tiết kiệm thời gian

làm cho việc sử dụng các trang TMĐT

ngày càng tăng

- Sự bùng nổ công nghệ thông tin làm gia

tăng số lượng khách hàng tham gia mua

bán online

- Các đơn vị cung ứng dịch vụ logistics tại

Việt Nam tham gia vào thị trường ngày

càng nhiều, giúp cho việc mở rộng tuy mô

càng trở nên thuận lợi

- Đe dọa gia nhập ngành từ các đối thủ cạnh

tranh tiềm ẩn là không cao

có thể làm mất uy tín với khách hàng

- Khả năng tiếp cận nhiều đối tượng khách hàng khác nhau còn nhiều hạn chế do thu nhập, kết nối Internet và thói quen tiêu dùng

2 Quy chế hoạt động website TMĐT Shopee.vn

2.1 Sản phẩm kinh doanh và các thành phần

- Sàn TMĐT Shopee hiện đang là trung gian cung cấp các ngành hàng: Thời trang

và phụ kiện, sức khỏe – làm đẹp, nhà cửa và đời sống, thiết bị điện tử, nhà sách online,…

- Loại hình cung cấp dịch vụ trên website:

• Đặt hàng trực tuyến và giao hàng tận nơi

• Các voucher giảm giá

2.2 Quy trình giao dịch

a Đối với người mua

Khi có nhu cầu mua hàng, người mua cần thực hiện các bước sau:

- Tạo tài khoản và đăng nhập trên Shopee

- Tìm kiếm, tham khảo thông tin sản phẩm/dịch vụ, thông tin khuyến mãi đúng nhu cầu của mình

- Người mua có thể liên hệ với người bán để hỏi thêm chi tiết về sản phẩm/dịch vụ

- Sau khi tìm ra được sản phẩm đúng với nhu cầu thì người mua có teher lựa chọn hình thức thanh toán và tiến hành đặt hàng

b Đối với người bán

- Đăng ký tài khoản và chờ xác nhận kích hoạt tài khoản từ Shopee

- Đăng nhập xong, người bán đăng tải thông tin bán hàng theo quy định của Shopee

3 Các chính sách của Shopee

3.1 Chính sách vận chuyển

- Sau khi nhận được thông tin từ người mua, Shopee sẽ xác nhận thông tin và

chuyển đến người bán và xác nhận hình thức giao dịch

- Nếu 2 bên đồng ý sử dụng dịch vụ vận chuyển, Shopee sẽ cử đơn vị vận chuyển tớingười bán để lấy hàng rồi vận chuyển cho người mua

- Thời gian giao hàng dự kiến phụ thuộc vào khoảng cách địa lý giữa người mua và người bán:

• Nội thành Hà Nội/TP HCM/Đà Nẵng: 1 – 3 ngày

• Hà Nội/TP HCM/Đà Nẵng đến thành phố/thị xã: 2 – 5 ngày

• Hà Nội/TP HCM/Đà Nẵng đến các tỉnh khác: 4 – 7 ngày

• Giữa các tỉnh: 4 – 7 ngày

3.2 Chính sách trả hàng/hoàn tiền

- Yêu cầu trả hàng do sai hoặc do khuyết tật của sản phẩm

- Trong trường quá quá thời hạn trả hàng cho phép, Shopee sẽ không giải quyết trong mọi điều kiện

- Người mua và người bán sẽ tự thương lượng hình thức trả hàng/đổi hàng/hoàn tiền

- Điều kiện trả hàng:

• Sản phẩm không thuộc danh mục hạn chế đổi trả

• Hàng hóa phải chưa qua sử dụng, còn nguyên nhãn mác và đầy đủ các phụ kiệncủa nhà cung cấp

• Không quá 3 ngày (Shop bình thường) và 7 ngày (Shopee Mall)

a Thanh toán khi nhận hàng (COD)

- Người mua tìm thông tin về sản phẩm, tiến hành mua hàng trên Shopee

- Shopee xác nhận và người bán sẽ chuyển hàng cho đơn vị vận chuyển mà người mua lựa chọn

- Người mua sẽ nhận hàng và thanh toán Nếu không hài lòng với sản phẩm, người mua có thể khiếu nại hoặc nếu không thì xác nhận đã nhận được hàng

b Thanh toán qua ví điện tử và thẻ tín dụng

- Người mua tìm hiểu thông tin về sản phẩm, tiến hành đặt mua

- Sau đó tiền hành thanh toán qua ví điện tử hoặc thẻ tín dụng

- Người bán chuyển hàng theo kênh vận chuyển mà người mua lựa chọn

- Người mua sẽ nhận hàng Sau khi hết thời gian khiếu nại của đơn hàng, Shopee sẽ thanh toán tiền cho người bán

5 Mô hình hoạt động của Shopee

- Thứ hai, sự tăng trưởng của TMĐT sẽ thúc đẩy sự đi lên của các phương thức thanh toán kỹ thuật số Thanh toán qua ví điện tử trên Shopee đã tăng trưởng gấp 4 lần, nhóm tăng trưởng mạnh nhất là người dùng trên 50 tuổi

- Thứ ba, là các dịch vụ hậu cần Ông cho biết các nhà cung cấp cần sử dụng hiệu quả công nghệ để hàng hóa giao nhanh với chi phí tiết kiệm nhất Nhu cầu mua sắm trực tuyến ngày càng tăng, phương thức hiệu quả nhất chính là khai thác mạnglưới rộng lớn và tích hợp của các nền tảng TMĐT

Với tầm nhìn đó, Shopee dự kiến tiếp tục hỗ trọ các DN mở rộng quy mô, tăng trưởng hiệu quả bằng cách theo dõi toàn bộ quá trình từ kiểm duyệt đến giao hàng, củng cố hậu cần và năng lực kho hàng

5.2 Các tính năng trên Shopee

Ngoài những tính năng cơ bản mà hầu hết các sàn TMĐT đều có như: Cung cấp đa dạng sản thuộc đa ngành hàng, các chương trình giảm giá, các ưu đãi đối tác,… Shopee còn có những tính năng khác mà chỉ có người dùng Shopee mới có thể trải nghiệm

a Shopee Live và Shopee Chat

Chăm sóc khách hàng qua Chat là một trong những yếu tố giúp các nhà cung cấp tăng doanh số, bên cạnh đó còn xây dựng được tập khách hàng trung thành và hạn chế nguy cơđổi/trả hàng Ngoài ra, tính năng Shopee Chat còn có thể giúp người mua trả giá (nếu nhà cung cấp hỗ trợ), duy nhất chỉ có trên Shopee

Vào năm 2019 để tối ưu hóa tiện ích của NTD, Shopee đã cho ra mắt Shopee Live Tính năng mà thương hiệu cho rằng đúng với định hướng của mình là nhanh chóng và trực quan

Nhờ vào tính năng này, Shopee ngày càng hoàn thiện hóa sàn TMĐT của mình biến nơi đây không chỉ là nơi mua bán thông thường mà còn trở thành một mạng xã hội được tích hợp việc mua sắm

c Shopee Mall

Là gian hàng đặc biệt trên Shopee, tại đây các sản phẩm được bán đều là các sản phẩm chính hãng có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm chứng chất lượng từ Shopee và nhận được những phản hồi tích cực tới từ người mua Quyền lợi khi mua hàng trên Shopee Mall:

- 7 ngày trả hàng/hoàn tiền (3 ngày với các sản phẩm thường)

- Đảm bảo chính hãng (hoàn tiền toàn bộ nếu phát hiện hàng nhái)

- Miễn phí vận chuyển (tối đa 40.000đ cho đơn hàng từ 150.000đ)