Bài tiểu luận này sẽ phân tích Alibaba.com, lý giải tác động to lớn của Alibaba lên nền công nghiệp thương mại điện tử thông qua nền tảng B2B, những thách thức tiềm năng cho các công ty,
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
TIỂU LUẬN MÔN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Đề tài PHÂN TÍCH NỀN TẢNG ALIBABA.COM
VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO DOANH NGHIỆP
VIỆT NAM
Hà Nội, 30/11/2020
Trang 3MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 1
1 Tổng quan về Alibaba.com 2
1.1 Thông tin cơ bản về Alibaba.com 2
1.2 Khái niệm nền tảng B2B 3
1.3 Điều gì khiến Alibaba.com trở thành một nền tảng B2B? 3
2 Phân tích chi tiết mô hình kinh doanh của Alibaba.com 5
2.1 Giá trị độc tôn của Alibaba.com 5
2.1.1 Alibaba.com là một sự cách tân tiến bộ 5
2.1.2 Alipay 6
2.2 Phân tích những cải tiến tính năng và dịch vụ của Alibaba.com 7
2.2.1 Nhãn mác “Gold Supplier” 7
2.2.2 Quỹ hoàn tiền Fair Play Fund 7
2.2.3 AliSourcePro 8
2.2.4 Một số công cụ tích hợp hữu ích khác 8
3 Bài học thành công từ Alibaba.com 10
KẾT LUẬN 12
Trang 4LỜI NÓI ĐẦU
Vào tháng 10 năm 2014, Công ty Hữu hạn Cổ phần Tập đoàn Alibaba được định giá vào khoảng 160 tỉ USD Các nhà phân tích tài chính lại tiếp tục chứng kiến những dấu mốc kỷ lục khi mà Alibaba nâng giá cổ phiếu phát hành lần đầu ra công chúng them 25 tỉ USD, trở thành IPO có giá nhất toàn cầu tại thời điểm đó Thành công vang dội này đến
từ công lao to lớn của chủ tịch Jack Ma năng động và nhạy bén, người có tổng tài sản ròng khoảng 25 tỉ USD, mặc nhiên trở thành người đàn ông giàu nhất Trung Quốc hiện tại Alibaba là câu chuyện thành công cho rất nhiều doanh nghiệp Trung Quốc nói riêng
và toàn thế giới nói chung noi theo Nhưng vì đâu mà Alibaba.com trở thành một trong những công ty tầm cỡ, đáng giá nhất thế giới chỉ trong vòng 15 năm? Làm sao Alibaba đi lên và giữ vững vị thế đứng đầu trong thị trường e-commerce? Bài tiểu luận này sẽ phân tích Alibaba.com, lý giải tác động to lớn của Alibaba lên nền công nghiệp thương mại điện tử thông qua nền tảng B2B, những thách thức tiềm năng cho các công ty, doanh nghiệp trong tương lai gần, và đưa ra một số định hướng, giải pháp cho những doanh nghiệp nuôi tham vọng giữ vững vị thế đứng đầu trong nền công nghiệp biến động không ngừng này
Trang 51 Tổng quan về Alibaba.com
1.1 Thông tin cơ bản về Alibaba.com
Alibaba.com được công chúng biết đến như là là “thị trường trực tuyến toàn cầu lớn nhất Trung Quốc”, cung cấp một nền tảng trực tuyến toàn cầu nhằm kết nối những nhà phân phối Trung Quốc với khách hàng quốc tế (thông qua Alibaba.com) và khách hàng nội địa (thông qua 1688.com) Bản thân nó không trực tiếp bán bất cứ sản phẩm nào, thay vào đó đóng vai trò trung gian cho tất cả mọi giao dịch mua bán Những người bán trên nền tảng Alibaba.com chủ yếu là những nhà sản xuất và phân phối hàng hoá gốc Trung Quốc, hoặc từ những nước khác như Ấn Độ, Pakistan, Mỹ và Thái Lan
Alibaba thu lời dựa trên phần tiền trung gian của mỗi giao dịch diễn ra trên trang web Alibaba.com kết nối các thương hiệu và nhà bán buôn có trụ sở sản xuất ở Trung Quốc hoặc ở nơi khác Ngoài ra, Alibaba.com còn thu phí thành viên (membership) thông qua những gói dịch vụ thành viên ưu đãi như gói thành viên vàng (sẽ được đề cập đến ở phần sau) Đồng thời điều này cho phép Alibaba.com thu phí người dùng rất thấp, và cung cấp những ưu đãi và những đợt giảm giá lớn cho người mua Không lấy làm lạ khi mà số lượng người từ Mỹ mua hàng và dịch vụ trên nền tảng này đã tăng chóng mặt từ 2 triệu lên 7 triệu chỉ trong vòng 3 năm Khách hàng nước ngoài đặt một lượng hơn 10,000 đơn hàng mỗi ngày, tổng trị giá lên đến 250 triệu HKD Thị trường nội địa của Alibaba nói riêng đã có giá trị lên đến hơn 300 triệu HKD vào năm 2013 Alibaba cũng cung cấp những số liệu chính xác và hữu ích cho khách hàng thông qua dịch vụ phân tích của nó Tập đoàn Alibaba được thành lập vào năm 1999 bởi Jack Ma và các đối tác của ông Ma
đã nhận thấy được một cơ hội kết nối những khách hàng quốc tế với những nhà sản xuất Trung Quốc, đặc biệt là những doanh nghiệp nhỏ lẻ Những công ty này tham vọng vươn
ra nước ngoài, nhưng không biết phải làm như thế nào Ban đầu, Alibaba.com tập trung vào thị trường trực tuyến B2B (Business-to-Business), tuy nhiên sau này có phát triển thêm thị trường C2C (Consumer-to-Consumer) với trang web Taobao.com và sau đó là
Trang 6nền tảng B2C (Business-to-Consumer) với trang web Tmall.com Công ty đã xây dựng một nền tảng thuật toán đám mây, cải thiện dần theo thời gian Đến năm 2014,
Alibaba.com đã là một thị trường trực tuyến tích hợp đầy đủ, gồm nền tảng cho người mua và bán, cộng đồng, và nền tảng dịch vụ B2B Nhiệm vụ của công ty là cung cấp đầy
đủ nhất mọi dịch vụ hỗ trợ cho người mua và nhà cung cấp
1.2 Khái niệm nền tảng B2B
Giao dịch doanh nghiệp với doanh nghiệp, còn được gọi là B2B, nói về những giao dịch
giữa 2 công ty khác nhau, trong đó một công ty cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho bên còn lại Có thể xem đây là sự thỏa thuận giữa các công ty khác nhau, hòng thu mua hàng hóa hoặc dịch vụ của doanh nghiệp khác dựa trên những giá trị kỹ thuật và quan hệ tốt đẹp giữa 2 bên công ty
B2B khác biệt hẳn so với các nền tảng B2C hay thậm chí B2G
(Business-to-Government), bới nó chỉ đơn thuần nhắm đến các doanh nghiệp, công ty Mặc dù
Alibaba.com là một công ty thương mại điện tử, cá nhân doanh nghiệp phát triển khá nhiều nền tảng khác nhau Ba nền tảng chính bao gồm Alibaba.com, Taobao và Tmall, cũng như đầu tư phát triển một số mảng khác như ví điện tử, kênh stream giải trí YouKu,
cơ sở hạ tầng chuỗi cung ứng và đầu tư
Lý do lựa chọn Alibaba.com làm trọng tâm của bài tiểu luận này là để phân tích vai trò cụ thể của Alibaba với nền tảng B2B Sau tất cả, đây cũng là một nền tảng cơ bản tạo nền móng cho những nền tảng sau như Tmall hay Taobao Không những thế, Alibaba.com là nền tảng khởi điểm đóng góp cho sự thành công của tập đoàn Alibaba
1.3 Điều gì khiến Alibaba.com trở thành một nền tảng B2B?
Alibaba.com là một nền tảng B2B bởi nó cho phép người bán nhập danh mục sản phẩm
mà khách hàng từ những doanh nghiệp, công ty khác có thể xem hàng trên trang web Ý tưởng này khá mới mẻ ở Trung Quốc vào thời điểm đó, cho phép sàn giao dịch trực tuyến này chiếm vị thế dẫn đầu và tìm kiếm cơ hội gắn kết 2 nhóm người dung chính, trong trường hợp này là người mua trong và ngoài nước với những nhà cung cấp nội địa
Trang 7Alibaba.com giữ vững ngôi vị và nguồn doanh thu bởi họ đã thành công trong việc xử lý một vấn đề được biết đến với tên gọi “Catch 22”, hiểu nôm na là thu hút đủ số lượng người tiêu dùng cả 2 loại trên cùng một nền tảng Họ đã làm điều này bằng cách tập trung phát triển một phân khúc nhỏ trước, chẳng hạn như bên người mua, bằng cách tung các đợt khuyến mãi, hạ giá với nguồn vốn thu được từ việc thu phí thành viên từ những người bán, nhà cung cấp địa phương và khoản tiền cấp phép, cấp mác “nhà cung cấp vàng” để tạo dựng uy tín của người bán Với việc nhiều người mua tham gia mạng lưới, hệ quả kéo theo là nhiều nhà phân phối cũng thấy được đây là thị trường tiềm năng và tham gia mở rộng mạng lưới này
Phương pháp này rất hữu dụng, đã giúp cho Alibaba nhanh chóng thu hút sự quan tâm ủng hộ từ trên khắp thế giới Từ đó, công ty thu hút rất nhiều nhà đầu tư lơn như
Goldman Sachs và Softbank, một công ty viễn thông Nhật Bản, để ủng hộ cho việc kinh doanh phát triển của Alibaba, nâng giá trị công ty lên hơn 25 triệu USD ngay trong năm đầu tiên vận hành
Trang 82 Phân tích chi tiết mô hình kinh doanh của Alibaba.com
Sự thống trị của Alibaba.com có thể được lý giải theo 2 hướng - dịch vụ công nghệ số vượt trội so với các đối thủ, và lượng người dùng trung thành đông đảo Nói cách khác, Alibaba.com có một vị thế độc tôn, vượt trội hẳn so với các đối thủ B2B khác Nó cũng
có thể thu hút thêm người dùng thông qua việc cung cấp những dịch vụ hay ưu đãi đặc biệt cho khách hàng thành viên Tầm ảnh hưởng của hệ thống Alibaba.com sẽ được phân tích rõ hơn dưới đây
2.1 Giá trị độc tôn của Alibaba.com
2.1.1 Alibaba.com là một sự cách tân tiến bộ
Nói khách quan thì không có định nghĩa cố định cho “cách tân”, nhưng trong bài tiểu luận này, “sự cách tân” ở đây được định nghĩa là một sản phẩm, một dịch vụ tạo ra những giá trị mới mẻ cho khách hàng và đạt được thành công lớn Alibaba.com sở hữu thị phần lớn nhất, khoảng 45% thị trường B2B Trung Quốc, nghiễm nhiên dẫn đầu thị trường này Alibaba.com là một thành công vang dội Một trong những yếu tố đóng góp cho thành công của Alibaba là sự cải cách, đổi mới mà nó mang lại, có thể phân ra thành nhiều mục nhỏ đề cập dưới đây
Alibaba.com được coi là một sự cách tân, bởi vì nó là một loại dịch vụ tương đối mới (ít nhất là trong phạm vi nội địa Trung Quốc) ở giai đoạn khởi điểm Trước khi Alibaba.com
ra mắt, cơ sở nền tảng để phát triển e-commerce ở Trung Quốc nhìn chung là còn thô sơ lạc hậu so với phương Tây Ma đã chỉ ra rằng, ở các nước phương Tây, thương mại điện
tử chỉ là một nhánh nhỏ của thương mại đại chúng Tuy nhiên, do nền tảng thương mại đại chúng ở Trung Quốc chưa phát triển bằng nên e-commerce có tiềm năng trở thành một dòng thương mại riêng biệt Thành công của Alibaba.com đã phần nào chứng minh
Trang 9rằng quan điểm này là đúng, thúc đẩy kinh tế Trung Quốc chuyển giao sang thương mại điện tử
Với thị phần cao ngất ngưởng và tiếng tăm vang dội toàn cầu, Alibaba.com cũng có thể được coi là một sản phẩm tân tiến Như đã nói ở trên, một trong những nguyên nhân lý giải cho thành công của Alibaba.com là vị thế của nó trong ngành thương mại TQ Một nguyên nhân khác là dịch vụ mà công ty mang lại nhằm đáp ứng cho nhu cầu của khách hàng Khác với những đối thủ cạnh tranh của mình, Alibaba.com sử dụng thanh công cụ tìm kiếm tối ưu hóa SEO (Search Engine Optimization) gần tương tự như Google, nhằm bảo đảm rẳng những nhà đầu tư có thể dễ dàng tìm kiếm và phân loại sản phẩm mà họ cần Thêm vào đó, rất nhiều thông tin của người bán được cung cấp, như những sản phẩm chính, tổng doanh thu và tỉ lệ phản hồi Thậm chí người dùng còn có khả năng trò chuyện với người bán để thương lượng giao dịch Bằng cách bổ sung những tính năng này, một mạng lưới xã hội có thể được xây dựng giữa người bán, nhà cung cấp và các khách hàng
2.1.2 Alipay
Alipay là ví điện tử chủ đạo được dùng bởi tập đoàn Alibaba Nó hoạt động khác hơn so với những dịch vụ thanh toán trực tuyến khác như là Paypal bởi nó xử lý những thanh toán trực tuyến với escrow, một hệ thống thanh toán mà sẽ có một bên trung gian thứ 3 giữ tiền
Một giao dịch cơ bản qua Alipay sẽ vận hành như sau: Khi người mua quyết định mua một sản phẩm qua Alipay, thay vì bị trừ tiền ngay lập tức trong tài khoản người mua, Alipay sẽ giữ tiền với vai trò là người trung gian, và thông báo tới người bán rằng một giao dịch đã được xử lý Trong khoảng thời gian này, cả người bán và người mua đề không nắm quyền kiểm soát số tiền trên Chỉ sau khi người bán gửi sản phẩm đến cho người mua, và người mua xác nhận đã nhận hàng, thì Alipay mới chuyển tiền đến người bán
Vậy trong trường hợp người mua không xác nhận rằng họ đã nhân hàng thì sao? Alipay
có khả năng theo dấu (tracking) và kiểm soát tình trạng của một số lượng lớn hàng hóa
Trang 10vận chuyển Nếu người mua không làm gì trong vòng 1-2 tuần kể từ khi hàng hóa được
“ký và nhận”, mặt hàng đó sẽ tự động được xác nhận đã nhận bởi hệ thống, và tiền sẽ được chuyển vào tài khoản người bán Nhìn chung, có thể thấy Alipay đề cao việc đảm bảo trải nghiệm cho cả người mua và người bán, gia tăng uy tín cho công ty
2.2 Phân tích những cải tiến tính năng và dịch vụ của Alibaba.com
Trải qua nhiều năm, Alibaba.com đã ghi nhận sự gia tăng vượt bậc về độ nhận diện, tiếp nhân của đại chúng trong thị trường thương mại điện tử Như đã bàn luận ở mục trước, Alibaba.com đã có sẵn một vị thế độc tôn vững chắc so với những đối thủ, với những tính năng vượt trội như một công cụ tìm kiếm tối ưu và khả năng thanh toán không cần thẻ tín dụng (nhận tiền khi giao hàng) Tuy nhiên, chỉ riêng những tính năng này sẽ không đủ thu hút người dùng đến với nền tảng Để trở thành doanh nghiệp dẫn đầu, Alibaba.com nên mở rộng quy mô người dùng, đồng thời giữ những khách hàng trung thành của hãng, xây dựng một mạng xã hội chặt chẽ Để đạt được điều này, Alibaba.com cung cấp thêm các dịch vụ khác như Fair Play Fund, AliSourcePro, và thẻ thành viên Gold Supplier độc quyền cho những thành viên muốn gia nhập cộng đồng Alibaba.com Do đó, họ đã gia tăng lượng người dùng và giữ khách bằng cách tăng chi phí chuyển đổi và chi phí vận hành đa nền tảng
2.2.1 Nhãn mác “Gold Supplier”
Alibaba.com coi việc đảm bảo chất lượng rất quan trọng, là nòng cốt trong việc gây dựng
uy tín giữa người mua và bán Nhãn “Gold Supplier” là để chứng nhận cho những nhà cung cấp uy tín Tuy nhiên để làm được điều này, nhà phân phối đó phải trải qua một vòng kiểm kê và Alibaba sẽ mua hàng trực tiếp từ các nhà phân phối đó và tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng để xác định xem đâu là nhà cung cấp tối ưu nhất có thể giao hàng đúng hẹn mà không gặp trục trặc Những nhà phân phối vượt qua được kỳ kiểm tra này sẽ được công nhận là “Gold supplier” và sẽ thu hút được nhiều khách hàng hơn Nếu nhà phân phối muốn chuyển đổi nền tảng, họ sẽ mất đi danh hiệu “Gold Supplier” Công cụ giữ khách này rất hữu hiệu
Trang 112.2.2 Quỹ hoàn tiền Fair Play Fund
Một vấn đề nữa là độ an toàn Với một khối lượng lớn giao dịch diễn ra, có rất nhiều khả năng rằng nhiều nhà phân phối chất lượng thấp, kinh doanh lừa đảo sẽ trục lợi từ khách hàng cả tin Ví dụ, người bán sẽ không cung cấp đủ các chi tiết bộ phận sản phẩm, hoặc
sẽ chiếm đoạt tiền, hoặc thậm chí giao hàng hỏng hóc, kém chất lượng Do vậy,
Alibaba.com đã lập nên quỹ Fair Play Fund, nơi mà người mua sẽ nhận được một khoản tiền bồi thường mất mát do mua hàng hỏng hóc, hoặc đơn vận không hoàn thành Một ví
dụ là “Nguyên đơn chịu thất thoát từ 1,400 USD trở xuống sẽ được hoàn lại 70% số tiền” Đây không phải là một con số nhỏ, và người mua có thể an tâm rằng Alibaba.com sẽ công nhận và phản hồi những khiếu nại của họ Trong thực tế, trong năm 2013, hơn 2 triệu USD đã được bồi thường cho 2700 đơn khiếu nại Con số đó tương đương khoảng
700 USD mỗi đơn, một con số khá ấn tượng Thêm vào đó, Alibaba.com cũng sẽ tước danh hiệu thành viên “Gold Supplier” nếu họ gian dối trong giao dịch Điều này giảm thiểu mạnh rủi ro trong mua bán trực tuyến, theo đó giảm thiểu chi phí và đảm bảo an toàn tối đa cho mọi giao dịch trên nền tảng
2.2.3 AliSourcePro
Cuối cùng, Alibaba.com cung cấp dịch vụ cá nhân hóa cho người mua, như
AliSourcePro Người mua có thể gửi những đơn hàng tùy chỉnh theo mong muốn cá nhân đến người bán nếu họ muốn tùy chỉnh mặt hàng họ cần, hoặc một số loại hàng đặc biệt AliSourcePro cho phép người mua có thể thoải mái miêu tả những yêu cầu của bản thân
về đặc tính món hàng, giúp họ dễ tìm kiếm những nhà phân phối có thể đáp ứng Hơn nữa, chỉ mất 2 ngày, người bán sẽ gửi thư xác nhận kèm theo bảng biểu chi tiết sản phẩm Với dịch vụ cá nhân hóa tiện lợi này, rất nhiều khách mua hàng sẽ muốn trung thành với Alibaba mà không nỡ chuyển sang những nền tảng khác Mặt khác, trong quá trình phản hồi yêu cầu của người mua, AliSourcePro cũng cho phép người bán thiết kế những mẫu hàng của riêng họ, mở ra tiềm năng sáng tạo lớn lao Điều này giúp cho người bán có thể
đa dạng hóa các mặt hàng bán ra