Bài giảng CÁC VIRUS ĐƯỜNG RUỘT 2

+Phương pháp phân lập và xác định virus:*Nuôi cấy trên tế bào *Các kỹ thuật sinh học phân tử -Chẩn đoán gián tiếp huyết thanh học:... -Bệnh viêm màng não vô khuẩn và liệt nhẹ.do coxsacki

CÁC VIRUS ĐƯỜNG RUỘT

Virus bại liệt

Virus bại liệt phân

+Phương pháp phân lập và xác định virus:

*Nuôi cấy trên tế bào

*Các kỹ thuật sinh học phân tử

-Chẩn đoán gián tiếp( huyết thanh học):

NGUYÊN TẮC PHÒNG BỆNH:

Nguồn truyền bệnh(phát hiện sớm)

Đường truyền nhiễm(-vệ sinh cá nhân

-Vệ sinh ăn uống

-Xử lý nguồn chất thải) Khối cảm thụ(Vacxin)

Tình hình liệt mềm cấp ở TE(Đề tài

Tỷ lệ mắc LMC nghi do bại liệt ở

-Bệnh viêm màng não vô khuẩn và liệt nhẹ.do

coxsackie nhóm B và A7,A9,A24

-Bệnh đau nhói ngực :do coxsackie nhóm B

-Bệnh ở trẻ sơ sinh: ngủ nhiều, nuốt khó, nôn, ỉa chảy

-Chẩn đoán:

+Bệnh phẩm: nước súc họng, phân

+Nuôi cấy tế bào: TB thận khỉ, Hela

+Tiêm truyền chuột nhắt trắng: Cox A sau 3-8 ngày ,

cox B sau 5-14 ngày chuột ốm.

+PCR.

+Chẩn đoán huyết thanh: miễn dịch huỳnh quang hoặc trung hòa trên tế bào.

Các Enterovirus khác

-ECHO virus: gây viêm màng não,viêm kết mạc,viêm đường hô hấp, gây ỉa chảy ở trẻ em

-Typ 68 gây viêm đường hô hấp dưới ở trẻ em.

-Typ 70 viêm màng tiếp hợp chảy máu cấp.

-Typ 71 (EV71)viêm tủy sống màng não và não, bệnh tay chân miệng

Bệnh chân tay miệng

-Bệnh phát hiện đầu tiên tại Toronto- Canada năm 1957

-Năm 1959 tại vụ dịch ở Birmingham- Anh đặt tên bệnh tay chân miệng Căn nguyên là

Cox A16.

-Năm 1969 EV71 được xác định là căn

nguyên gây bệnh tay chân miệng cùng với

Cox A16 ở California Từ đó đến nay bệnh

được ghi nhận ở nhiều nước trên thế giới

+Việt Nam: Xảy ra quanh năm tại các khu vực phía nam: nhưng có xu hướng tăng vào tháng 3-5 và tháng 9-12.

-Bệnh có xu hướng ngày càng tăng, đặc biệt năm nay (2011)

Năm 2006 có 224 trường hợp

2007 2988

2008 3000

Đầu năm đến tháng 6 có 8200

Đặc điểm lâm sàng

-Ủ bệnh trung bình 3-6 ngày

-VR vào cơ thể chủ yếu qua đường tiêu hóa

huyết máu Niêm mạc dát đỏ và phỏng

nước.

Căn nguyên-Thường gặp Cox A16 và EV 71,

Chẩn đoán

-Bệnh phẩm: Dịch ngoáy họng, dịch nốt phỏng, phân, dịch não tủy(biến chứng viêm não)

Nguyên tắc phòng

và điều trị -Phòng bệnh chung

-Chưa có vacxin phòng bệnh

Tỷ lệ nhiễm Rotavirus

*Typ huyết thanh: dựa vào 2 protein cấu trúc của lớp

vỏ ngoài để định typ virus

-VP4: bản chất là protein (protein P): 19typ

*ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

+Hình thể: hình khối tròn, đường kính 65-75nm +Cấu trúc:

-Capsid: Đối xứng khối đa diện 20 mặt, gồm

132 capsomer

Lớp ngoài chứa protein cấu trúc VP4 và

VP7(G) là kháng nguyên đặc hiệu typ

Lớp trong chứa protein cấu trúc VP6 là

+Đặc điểm nuôi cấy:

-Sự thích nghi của VR trên tế bào nuôi chưa cao:có thể nuôi cấy trên TB thận bào thai

người,tế bào niêm mạc ruột bào thai người, trên tế bào thường trực có nguồn gốc từ TB thận khỉ, thận bò, thận lợn…như: MA104,

ngoài ra có thể nhân lên trên TB Hep2(u

nguyên bào gan thai người)…

+Khả năng đề kháng:

-Bất hoạt ở nhiệt độ cao trên 45  C

-Trong phân, nhiệt độ phòng, nhiệt độ 4  C tồn tại nhiều ngày, -20  Ctồn tại nhiều năm

-Bền vững ở pH 3-10.

-Virus bị bất hoạt khi xử lý bởi

EDTA(ethylendiamintetraacetic),

phenol,formalin,betapropiolacton, cồn, các chất này phá huỷ lớp capsid của VR.

-VR đề kháng với ete,deoxycholate

Đường tiêu hoá(niêm mạc tá tràng)

Tổn thương lớp tế bào trụ và nhung mao

Ứ đọng các chất trong lòng ruột(ĐB nhóm

carbohydrate)

Đi ngoài nhiều lần, phân nhiều nước

CHẨN ĐOÁN:

-Chẩn đoán lâm sàng: bệnh biểu hiện đột ngột,

có thể có sốt nhẹ, trẻ đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân nhiều nước, không có máu, hội

chứng mất nước nặng trên lâm sàng

-Chẩn đoán vi sinh:

+Bệnh phẩm chẩn đoán trực tiếp:Phân trong

tuần lễ đầu của bệnh, hoặc hút dịch tá tràng +Nuôi cấy tế bào: có thể nuôi cấy trên tế bào

thận bào thai người, thận bào thai

khỉ…,nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn vì tỷ

lệ gây nhiễm giảm sau những lần cấy truyền +Quan sát trực tiếp VR dưới kính hiển vi điện tử

+Miễn dịch huỳnh quang trực tiếp

+Ngưng kết hạt latex

+PCR

+Miễn dịch gắn enzym (ELISA).

-Chẩn đoán gián tiếp: Phát hiện kháng thể kháng virus trong máu bệnh nhân Phương pháp này ít giá trị

trong chẩn đoán bệnh vì bệnh biểu hiện cấp tính,

bệnh nhân có thể tử vong do mất nước.

+Các phản ứng: kết hợp bổ thể,ngưng kết hồng cầu thụ động

PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ:

-Phòng bệnh chung: vệ sinh ăn uống và an toàn thực phẩm.

-Phòng bệnh đặc hiệu:*Giai đoạn đầu các nhà sản xuất

sử dụng các chủng rotavirus gây bệnh cho bò,

cừu…

*Vacxin tái tổ hợp virus rota người và khỉ, hoặc bò…

* Hiện nay:Hai loại vacxin được khuyến cáo dùng rộng rãi trên toàn cầu:

+Vacxin virus rota tái tổ hợp giữa VR rota người và bò (RotaTeq):G1P7,G2P7, G3P7, G4P7, G1P6

+Chủng virus giảm độc lực của người (Rotarix):G1P8 -Điều trị: chủ yếu bồi phụ đủ lượng nước và điện giải