Bai 1 Phong cach Ho Chi Minh

- Một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh : tự thuật , kể chuyện , hỏi đáp theo lối nhân hoá ,…có tác dụng làm cho bài viết hấp dẫn , sinh động.. §Ò bµi: GV: ghi ủeà baứi l[r]

Ngày soạn ………… Bài 1

Tuần 1 Phong cách Hồ Chí Minh

Mục tiêu bài học ( sgk,tr 5 )

Ngày dạy : 9\1………

92……… 93………

TIẾT 1 - 2 Văn bản PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

Lê Anh Trà

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

-Một số biểu hiện của p/c HCM trong đời sống và trong sinh hoạt

- Ý nghĩa của p/cHCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

-Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể

2 Kĩ năng: Tích hợp kĩ năng sống

-Nắm bắt nội dung văn bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập với thế giới và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc

-Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hóa lối sống

3 Thái độ:

- Từ việc tìm hiểu vẻ đẹp trong p/c HCM, xác định được mục tiêu phấn đấu theo p/c HCM trong bối cảnh hội nhập quốc tế

- GDTTĐĐHCM: Có ý thức sống giản dị, phong thái ung dung tự tại

II Chuẩn bị:

- GV: Sách giáo khoa + Sách giáo viên + Hình ảnh và tư liệu về Bác

- HS: SGK, soạn bài , tìm hiểu những kiến thức liên quan đến bài học

III Hoạt động dạy và học :

Hoạt động 1

1 Ổn định tổ chức: Ktra hiện diện của hs

2 Kiểm tra bài cũ :GV kiểm tra sự chuẩn bị của hs

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức Hoạt động 2

- GV hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu một đoạn,gọi

hs đọc tiếp, nhận xét

GV gọi HS đọc phần chú thích

GV giới thiệu thêm đôi nét về Bác Hồ

Yêu cầu hs xác định kiểu loại văn bản và nêu chủ

đề của văn bản

Gv: Em đã được học những văn bản nào nói về

I Tìm hiểu chung

-Bản sắc văn hĩa dt kết tinh những giá trị tinh thần mang tính truyền thống của dân tộc Trong thời kì hội nhập hiện nay , vấn đề giữ gìn , bảo vệ bản sắc văn hĩa

dt càng trở nên cĩ ý nghĩa

- Vb trích trong Hồ Chí Minh và

văn hĩa VN của tác giả Lê Anh

phẩm chất của Bác? (Đức tính giản dị của Bác )

Hoạt động 3

Ở phần đầu văn bản,tg nĩi với chúng ta những gì

về pc HCM trong tiếp thu tinh hoa vh nhân loại?

HS đọc kĩ vb để tĩm tắt được ý chính

Để hiểu biết nhiều như thế, Bác đã học bằng

cách nào?

Cụ thể là người biết những gì?

Bác biết và thông thạo nhiều về các nền văn hoá

thế giới ta có thể kết luận gì về học vấn của Bác?

Qua đó cho em bài học gì về việc học của bản

thân?

Tích hợp KNS

Từ điều kì lạ đĩ của Chủ tịch HCM , chúng ta rút

ra được bài học gì trong sự hội nhập với tg hiện

nay?

-Tiếp thu cái hay của vh thế giới , đồng thời phải

biết phê phán cái tiêu cực trái thuần phong mĩ tục

của dt, giữ được bản sắc vh dân tộc mình trong lối

sống , trong cách ứng xử hàng ngày

Tác giả đã nĩi với chúng ta những điều gì về lối

sống của Chủ tịch HCM ?

GV: Theo em tại sao nói Bác là một danh nhân

văn hoá thế giới?

Tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức HCM

Lối sống đó nói lên điều gì? (giản dị - tự nhiên)

Hãy nhận xét về lối sống đó? (Có phải vì nghèo

khó,vì muốn làm khác người mà Bác sống như

vậy?)

– Đây là một lối sống có văn hoá đã trở thành một

quan niệm thẩm mĩ: Cái đẹp là sự giản dị, tự

nhiên Cách sống của Bác gợi ta nhớ đến cách

Trà

II.Đọc – hiểu văn bản:

1.Nội dung a/Phong cách HCM về tiếp thu tinh hoa vh nhân loại

* Sự hiểu biết sâu rộng về các

dân tộc và văn hĩa thế giới nhào nặn nên cốt cách vh dân tộc Hồ Chí Minh

- “ Chủ tịch HCM đã tiếp xúc

….trên thế giới” ( kể chuyện)

- “Cĩ thể nĩi ….như Chủ tịch HCM” ( bình luận )

- “Người cũng chịu…nền vh ( nhận định)

- “Nhưng điều kì lạ…rất hiện đại ( bình luận)

 Tiếp thu văn hoá nhân loại để tạo nên một nhân cách, một lối sống rất Việt Nam, rất phương Đông nhưng cũng rất mới, rất hiện đại

b Phong cách HCM về lối sống

- Về nhà ở : Nơi ở, làm việc đơn

sơ “ Lần đầu tiên…của mình […] Chiếc nhà sàn đĩ …mộc mạc đơn

sơ ”

- Về trang phục hết sức giản dị

“Chủ nhân …,đơi dép lốp đơn sơ”

- Về ăn uống đạm bạc “Việc ăn uống… cháo hoa”

- Một lối sống giản dị mà thanh cao của Bác

 Phong cách HCM là : sự giản dị trong lối sống , sinh hoạt hằng ngày , là cách di dưỡng tinh thần , thể hiện một quan niệm thẩm mĩ cao đẹp

sống của các vị hiền triết trong lịch sử, như

Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm… Những người

có cuộc sống gắn với thú quê đạm bạc mà thanh

cao” Thu ăn măng trúc, đông ăn giá – Xuân tắm

hồ sen, hạ tắm ao” ( Nguyễn Bỉnh Khiêm)

GV: Ngoài các chi tiết thuyết minh, em còn nhận

ra biện pháp nghệ thuật nào?

Điều gì trong vb đem đến cho em hiểu biết mới về

BH kính yêu ?

Cách học và lối sống của Bác trong vb là sự kết

hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc

và nhân loại, vĩ đại và bình dị, thanh cao và khiêm

tốn.

Từ đĩ , em hãy rút ra ý nghĩa vb

GV: Liên hệ giáo dục kĩ năng sống: Cho hs động

não suy nghĩ về vẻ đẹp p/c HCM, rút ra những bài

học thiết thực về lối sống cho bản thân từ tấm

gương của Bác

2.Nghệ thuật

- Sử dụng ngơn ngữ trang trọng -Vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự , biểu cảm , lập luận

- Vận dụng các hình thức ss, các biện pháp nghệ thuật đối lập

3.Ý nghĩa văn bản:

Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ xác thực,tg Lê anh Trà đã cho

ta thấy cốt cách văn hóa HCM trong nhận thức và trong hành động Từ đó đặt ra một vấn đề của thời kì hội nhập: tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, đồng thời giữ gìn phát huy bản sắc văn hoá

dân tộc

IV Củng cố - Hướng dẫn hs tự học ở nhà:

1/ Củng cố:-Tìm đọc và kể lại những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp

của Bác Tìm hiểu nghĩa một số từ HV trong đoạn trích

-Em rút ra được bài học tru dưỡng gì cho bản thân sau khi tìm hiểu văn bản ?

2/ Hướng dẫn hs tự học ở nhà:-Về nhà học thuộc bài.

- Tìm đọc một số mẫu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác

- Tìm hiểu nghĩa một số từ Hán Việt trong đoạn trích

-Chuẩn bị: “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”.Đọc trước văn bản , chú thích và trả lời các câu hỏi ở phần đọc- hiểu văn bản sgk tr 1719Xác định kiểu văn bản ? UNICEF nghĩa là gì ? Nêu luận đề của văn bản ?

- Soạn tiết từ ngữ “ Các phương châm hội thoại”sgk tr 8  10

Ngày dạy : 91………

92……… 93………

TIẾT 3 Tiếng Việt CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Nội dung phương châm về lượng, phương châm về chất

2 Kĩ năng: Tích hợp kĩ năng sống

-Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm về lượng và phương châm về chất trong một tình huống giao tiếp cụ thể

- Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt động giao tiếp

3 Thái độ: Có ý thức giao tiếp phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh, mục đích để đạt hiệu

quả giao tiếp

II Chuẩn bị :

-GV: Sách giáo khoa + giáo án

- HS: Sgk, soạn bài trước

III Hoạt động dạy và học:

Hoạt động 1

1 Ổn định tổ chức: Ktra hiện diện của hs

2 Kiểm tra bài cũ :GV kiểm tra sự chuẩn bị của hs

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 2

GV hướng dẫn hs phân tích tình huống

Gọi hs đọc ví dụ 1 sgk

Câu trả lời của bạn Ba có đáp ứng điều

mà bạn An muốn biết không? Vì sao

khơng đáp ứng được ?

Từ đó ta rút ra bài học gì khi giao tiếp?

Gọi HS đọc vd: “lợn cưới, áo mới” và

hỏi:

Vì sao truyện này lại gây cười? Lẽ ra

anh có lợn cưới và anh có áo mới phải hỏi

và trả lời thế nào để người nghe đủ biết

được yêu cầu cần hỏi và cần trả lời?

Như vậy cần tuân thủ yêu cầu gì khi giao

tiếp?

Từ hai vd mà ta tìm hiểu em rút ra kn

phương châm về lượng ?Tìm ví dụ liên

quan phương châm về lượng

Gọi HS đọc ví dụ “Quả bí khổng lồ”

Truyện cười phê phán điều gì? ( Nói

I Tìm hiểu chung 1 Phương châm về lượng :

VD1:

- Cậu học bơi ở đâu vậy?

- Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu

 Không nên nói ít hơn những gì giao tiếp đòi hỏi

VD2: Lợn cưới, áo mới

 Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói

* Khi giao tiếp cần nĩi cho cĩ nd; nd của lời nĩi phải đáp ứng y/c giao tiếp , khơng thiếu , khơng thừa

2 Phương châm về chất

Như vậy trong giao tiếp cần tránh điều

gì?

Em hãy thử cho một ví dụ về tác hại của

việc không tuân thủ theo yêu cầu này

trong giao tiếp

Qua tiết học, giaó dục hs kĩ năng ra

quyết định và kĩ năng giao tiếp.

HS phân tích ví dụ để rút ra bài học thiết

thực về cách giao tiếp đúng phương châm

hội thoại

Từø việc pt ví dụ ta tìm hiểu,em rút ra kn

phương châm về chất ?

Hoạt động 3

Luyện tập

1/ Vận dụng phương châm về lượng để

phân tích lỗi

a.Vì gia súc đã hàm chứa nghĩa là thú

nuôi trong nhà

b.Tất cả các loào chim đều có hai cánh

2/ Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ

trống

Hs thảo luận nhĩm

VD: … Tôi tận mắt trông thấy một quả

bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa

 Không nên nói những điều mà mình không tin là đúng sự thật

* Khi giao tiếp , đừng nĩi những điều mà mình khơng tin là đúng hay khơng cĩ bằng chứng xác thực

II LUYỆN T Ậ P 1/ Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong câu:

a/ Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà

 Thừa cụm từ nuôi ở nhà

b/ Én là loài chim có hai cánh

 Vì thế có hai cánh là một cụm từ thừa.

2/ Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống:

a/ Nói có căn cứ chắc chắn là nói có sách, mách có chứng

b/ Nói sai sự thật một cách cố ý, nhằm che dấu điều gì đó là nói dối

c/ Nói một cách hú hoạ, không có căn cứ là nói mò

d/ Nói nhảm nhí, vu vơ là nói nhăng nói cuội

e/ Nói khoác lác, làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện bông đùa, khoác lác cho vui là nói trạng

 Phương châm về chất

3/ Với câu hỏi rồi có nuôi được không?  phương châm về lượng (hỏi một điều rất

Hs thảo luận nhĩm thừa).

4/ Người nói đôi khi phải dùng những cách diễn đạt như:

a/ Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là…

b/ Như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết…

IV Củng cố , hướng dẫn hs tự học ở nhà:

1/ Củng cố:

- Sau khi học xong bài học này em rút ra được gì khi giao tiếp?

- Tìm thành ngữ cĩ nd liên quan đến phương châm về chất

2/ Hướng dẫn hs tự học ở nhà:- Học thuộc bài.

- Học thuộc hai phần ghi nhớ đã học , tìm thêm ví dụ minh hoạ

- Soạn tiết từ ngữ “ Các phương châm hội thoại ( tt ) “ sgk, tr 21  23 Tìm một số ví

dụ cĩ liên quan đến các phương châm

- Soạn “ Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong vb thuyết minh “ , sgk tr12, 13

Ngày dạy : 91………

92……….93………

TIẾT 4 Tập làm văn SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I M ụ c tiêu cần đạt :

1 Kiến thức :

-Vb thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng

-Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong vb thuyết minh

2 Kĩ năng:

- Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản thuyết minh -Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh

3 Thái độ: Có ý thức tạo lập được vb thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ

thuật

II Chu ẩ n b ị ;

-GV: Sách giáo khoa + Giáo án

-HS: Sgk, soạn bài trước

III Ho ạ t động dạy và học :

Hoạt động 1

1 Ổn định tổ chức: Ktra hiện diện của hs

2 Kiểm tra bài cũ :GV kiểm tra sự chuẩn bị của hs

3 Bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung -kiến thức

Hoạt động 2

Hs ôn lại những kiến thức về thuyết minh

Thế nào là văn bản thuyết minh? Văn bản

thuyết minh có những tính chất gì? Nó được

viết ra nhằm mục đích gì? Cho biết phương

pháp thuyết minh thường dùng

Hs đọc văn bản “HẠ LONG – ĐÁ VÀ

NƯỚC”

Văn bản này thuyết minh đặc điểm của đối

tượng nào? Sự kì lạ của Hạ Long

Văn bản có cung cấp được tri thức khách

quan về đối tượng không? Văn bản đã vận

dụng những phương pháp thuyết minh nào

là chủ yếu?

Ngoài các phương pháp thuyết minh được

sử dụng , văn bản còn được sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào? Hãy chỉ ra cụ thể

những chi tiết có sử dụng nghệ thuật đó

Hs thảo luận tìm ra tất cả các nghệ thuật

được sử dụng trong văn bản

Nếu cảm thấy Hs trả lời khó khăn Gv có

I Tìm hiểu chung

1 Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong vb thuyết minh

a/ Ôn tập văn bản thuyết minh:

b/ Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:

- Đối tượng thuyết minh: Sự kì lạ của Hạ Long

+ Chính nước làm cho đá sống dậy… có tri giác, có tâm hồn

 Các biện pháp nght trong vb : kể chuyện , tự thuật , đối thoại theo lối ẩn dụ , nhân hĩa,…

+ Nước tạo nên sự di chuyển và khả

thể gợi ýhs gạch dưới câu văn nêu khái

quát sự kì lạ của Hạ Long (Chính nước …

có tâm hồn)

Tác giả đã sử dụng biện pháp tưởng tượng,

liên tưởng như thế nào để giới thiệu sự kì lạ

của Hạ Long?

Tdụng của các biện pháp nght đĩ ?

Khi sử dụng những biện pháp nghệ thuật

chúng ta cần lưu ý điều gí ??

HS suy nghĩ trả lời, gv nhận xét

Hoạt động 3

1/ HS đọc văn bản “Ngọc Hoàng xử tội ruồi

xanh”

Lần lượt trả lời câu hỏi SGK

Có thể xem truyện vui có tính chất thuyết

minh hay là một văn bản thuyết minh ?

Yếu tố thuyết minh và yếu tố nghệ thuật

kết hợp ntn ?

năng di chuyển theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc

+Tuỳ theo gốc độ và tốc độ di chuyển của du khách … biến hoá đến lạ lùng

 Tác dụng :Gĩp phần làm rõ những đặc điểm của đối tượng được thuyết minh một cách sinh động nhằm gây hứng thú cho người đọc

2 L

ưu ý :

- Bảo đảm tính chất của văn bản

- Thực hiện được mđ thuyết minh

- Thể hiện các pp thuyết minh

II LUYỆN TẬP:

1a + Tính thuyết minh thể hiện ở chỗ giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống: Những tính chất chung về họ, giống, loài, về các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể…

+ Các phương pháp thuyết minh được sử dụng là:

* Định nghĩa: thuộc họ côn trùng hai cánh, mắt lưới

* Phân loại: các loại ruồi

* Số liệu: số vi khuẩn, số lượng sinh sản…

* Liệt kê: mắt lưới, chân tiết ra chất dính …

b/ Các biện pháp nghệ thuật sử dụng là:- Nhân hoá

- Tự sự c/ Các biện pháp nghệ thuật có tác dụng, gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui, vừa học thêm tri thức

2/ Biện pháp nghệ thuật ở đây chính là lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu

IV Củng cố,hướng dẫn hs tự học ở nhà

1 Củng cố: Ngoài các phương pháp thuyết minh đã học, văn bản thuyết minh còn được sử

dụng những nghệ thuật nào?

-Tác dụng.Tập viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật

2 Hướng dẫn hs tự học ở nhà : Xem lại bài.

- Học phần ghi nhớ sgk , làm bt số 2 , sgk 15

- Soạn bài “ LT sử dụng … thuyết minh “ , xem phần chuẩn bị ở nhà

Viết một đoạn văn thuyết minh về con vật nuơi ở nhà em mà em yêu thích

- Xem văn bản “ Đấu tranh …bình “, sgk tr 17

Ngày dạy : 91………

92……….92………

Tiết 5 Tập làm văn LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ

THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

-Cách làm bài thuyết minh về một thứ đồ dùng

-Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

2 Kĩ năng:

-Xaực ủũnh yeõu caàu cuỷa ủeà baứi thuyeỏt minh veà moọt ủoà duứng cuù theồ

-Laọp daứn yự chi tieỏt vaứ vieỏt phaàn mụỷ baứi cho vaờn baỷn thuyeỏt minh(coự sửỷ duùng 1 soỏ bieọn phaựp ngheọ thuaọt) veà moọt ủoà duứng

3.Thaựi ủoọ: Coự yự thửực sửỷ duùng moọt soỏ bieọn phaựp ngheọ thuaọt khi laứm moọt baứi vaờn thuyeỏt

minh

II Chuaồn bũ:

- GV: Sgk, giaựo aựn

-HS: sgk, chuaồn bũ daứn yự trửụực ụỷ nhaứ

III.Hoaùt ủoọng daùy vaứ hoùc:

Hoạt động 1

1 Ổn ủũnh toồ chửực: Ktra hiện diện của hs

2 Kiểm tra bài cũ :GV kieồm tra sửù chuaồn bũ cuỷa hs

3 Baứi mụựi :

Hoaùt ủoọng cuỷa thaày vaứ troứ Nội dung -kiến thức

Hoạt động 2

Hs nờu mục đớch của thuyết minh về

một thứ đồ dựng

Tỏc dụng của cỏc biện phỏp nghệ

thuật trong văn bản thuyết minh

Hoạt động 2

GV: ghi ủeà baứi leõn baỷng, hs cheựp ủeà

vaứo vụỷ

GV: chia lụựp thaứnh hai nhoựm, moói

nhoựm trỡnh baứy moọt daứn yự theo phaõn

coõng ụỷ tieỏt 4

GV: toồ chửực cho hs goựp yự xaõy dửùng

daứn yự cuỷa 2 nhoựm

GV: Nhaọn xeựt chung

GV: Toồ chửực cho hs vieỏt ủoaùn mụỷ baứi

hoaởc keỏt baứi cuỷa moọt trong hai daứn yự

vửứa trỡnh baứy

HS: trỡnh baứy ủoaùn vaờn vửứa vieỏt, GV

nhaọn xeựt

GV: giụựi thieọu moọt daứn yự maóu cho hs

1 Củng cố kiến thức -Bài văn thuyết minh về một thứ đồ dựng cú mục

đớch giới thiệu cụng dụng , cấu tạo , chủng loại , lịch sử của đồ dựng đú

- Một số biện phỏp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh : tự thuật , kể chuyện , hỏi đỏp theo lối nhõn hoỏ ,…cú tỏc dụng làm cho bài viết hấp dẫn , sinh động

2 Luyện tập

a Đề bài:

Thuyết minh một trong các đồ dùng sau: Cái quạt, cái bút, cái kéo, chiếc nón

b Phân tích đề:

- Kiểu văn bản: Thuyết minh

- Nội dung thuyết minh: Nêu đợc công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của cái quạt (Cái kéo, cái bút, chiếc nón)

- Hình thức thuyết minh: Vân dụng một số biện pháp nghệ thuật để làm cho bài viết vui tơi, hấp dẫn nh kể chuyện, tự thuật, hỏi đáp theo lối nhân hoá

Ví dụ: Thuyết minh về cái quạt:

- Mở bài: Giới thiệu về cái quạt một cách khái

quát

- Thân bài: Giới thiệu cụ thể về cái quạt:

+ Quạt là một đồ dùng nh thế nào? (Phơng pháp nêu định nghĩa)

+ Họ nhà quạt đông đúc và có nhiều loại nh thế nào? (Phơng pháp liệt kê)

+ Mỗi loại quạt có cấu tạo và công dụng nh thế nào? (Phơng pháp phân tích phân loại)

+ Để sử dụng quạt có hiệu quả cần bảo quản quạt nh thế nào?