N hư đã p hân tích ở trên, với đặc điểm cơ bản là trẻ, có tri thức và dễ tiếp thu cái mới, lại được tran g bị ngoại ngữ, tin học, với sự hỗ ừ ợ của các phư ơng tiện thông tin hiện [r]
Trang 1GIẢNG DẠY Tư TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH Hố CHÍ MINH CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẨU HOA HIỆN NAY
Trần Quốc Cường*
Tư tưởng, đạo đức, p h o n g cách Hồ Chí M inh là tài sản tinh th ầ n
v ô giá của Đ ảng và n h ân d ân ta, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,
p h o n g cách H ồ Chí M inh là m ột chủ trư ơ ng lớn, liên tục, lâu dài của
Đ ả n g ta Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần th ứ XII của Đ ảng khẳng định:
" tiếp tục đẩy m ạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, p h o n g cách H ồ C hí Minh; coi đó là công việc thư ờ ng xuyên của các tổ chức
đ ả n g , các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội, địa phương,
d ơ n vị gắn với chống suy thoái về tư tư ởng chính trị, đạo đức, lối sống v~à n h ữ n g biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ"1 Theo đó, giáo dục tư tướng, đạo đức, p h ong cách Hồ Chí M inh
ch o sinh viên là hoạt động truyền bá, n hận thức về quy luật ra đời, vận
đ ộ n g , p h át ữ iển của tư tưởng Hồ Chí Minh; hiểu sâu về thân thế, sự
n g h iệ p cách m ạng của Hồ Chí Minh; nắm vững nội dun g và bản chất cách m ạn g khoa học của tư tưởng, đạo đức, p h ong cách Hồ Chí Minh
Q u a đó, giúp sinh viên n ân g cao hiểu biết, đ ấu tranh chống lại các quan
đ iểm , n h ậ n thức sai trái, p h ản động, âm m ư u xuyên tạc, p h ủ nh ận nội
d u n g , giá trị ý nghĩa to lớn của di sản tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
C h í M inh Vấn đề quan tâm cấp bách trong thời kỳ toàn cầu hóa hiện
*■ ThS NCS., H ồ Chí M inh học, Khoa Khoa học C h ín h trị, Trường Đại học KHXH&NV,
Đ H Q G H N
11 Đ ản g C ộ ng sản Việt N am : Vãn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII (2016) Nxb
C h ín h trị Q u ố c gia Sự thật, H à N ội, tr 202.
Trang 2Trán Quốc Cường
n ay ở các trư ờng đại học nói chung và Trường Đại học Khoa học Xã hội
và N h ân văn nói riêng chính là tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, tác phong, cách ứ n g xử, lối sống của sinh viên N h ữ n g n h ận thức và
h à n h độn g tiêu cực của m ột bộ p hận không nhỏ sinh viên trong thời gian vừa qua đã báo lên hồi chuông cảnh tỉnh cho n h ữ n g người làm công tác giáo dục, cơ quan quản lý Do vậy, n ân g cao chất lượng giáo
d ụ c tư tưởng, đạo đức, p h ong cách Hồ Chí M inh gắn với việc giảng dạy
m ôn Tư tưởng Hồ Chí M inh cho sinh viên trong thời kỳ toàn cầu hóa là nhiệm vụ vô cùng khó khăn và nặng nề trong quá trình toàn cầu hóa
1 QUÁ TRÌNH TOÀN CẨU HÓA VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ
N hà kinh tế học lỗi lạc của thế giới đ ạt giải N obel năm 2001 - Joseph E Stiglitz đã n h ận định: Toàn cầu hóa đã g iú p h à n g trăm triệu người có m ức sống cao hơn Toàn cầu hóa đã đ em lại lợi ích cho các nước tận d ụ n g được nó
Toàn cầu hóa (globalization) là khái niệm ra đời từ n h ữ n g n ăm 80 của thế kỷ XX, d ù n g để chỉ quá trình tăng lên m ạ n h m ẽ n h ữ n g mối liên hệ, ả n h hưởng, tác đ ộ n g và p h ụ thuộc lẫn n h a u của tất cả các quốc gia, d ân tộc trên thế giới, làm biến đổi các q uan hệ thế giới, từ đó nảy sinh n h ữ n g sự kiện mới, toàn cầu hoá là bước p h á t triển m ới về chất của quốc tế hoá
Toàn cầu hóa hiện nay đ an g tác độn g h ết sức m ạ n h m ẽ đ ến các quốc gia d ân tộc, đến đời sống xã hội của cả cộng đ ồ n g n h ân loại,
cũ n g n h ư đ ến cuộc sống của từng người N h ìn chung, toàn cầu hoá
có n h ữ n g tác độn g tích cực sau: thúc đẩy sự p h á t triển xã hội và quá trìn h xã hội hoá lực lượng sản xuất, tạo sự tăng trư ở n g k in h tế cao ở
n h iề u k h u vực, tái cơ cấu nền kinh tế thế giới; tru y ền bá, chuyển giao trên q uy m ô ngày càng lớn n h ữ n g th à n h quả, n h ữ n g p h á t m inh sáng tạo m ới về khoa học - công nghệ và tổ chức qu ản lý, đưa th ô n g tin đến
từ n g quốc gia, từ n g cá n h â n m ột cách n h a n h chóng và đa dạng; tạo khả n ăn g p h á t triển rú t ngắn, m ang lại n g u ồ n lực qu an trọ n g cho sự
p h á t triển, đặc biệt là với các nước đ an g p h á t triển; tạo đ iều kiện cho
sự h iể u biết lẫn n h a u giữa các d ân tộc và quốc gia
Trang 3Giảng dạy tư tưởng, đạo đức, phong cách Hó Chí Minh cho sinh viên.
N h ư n g , bên cạnh n h ữ n g tác độn g tích cực, toàn cầu hoá cũng có
n h ữ n g tác độn g tiêu cực: làm trầm trọng thêm sự bất công xã hội, đào sâu thêm hố ngăn cách giàu nghèo giữa các nước, các khu vực; Cuộc sống của con người trở nên kém an toàn hơn; N guy cơ xảy ra các cuộc khủ n g hoản g dây chuyền trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá,
xã hội; Các bí m ật thông tin và đời tư bị xâm phạm ; Thu h ẹp phạm vi
và hiệu quả của quyền lực của n h à nước, ản h h ư ở n g đến b ản sắc d ân tộc Đặc biệt về mặt chính trị, người ta th ư ờ n g nhắc tới n h ữ n g thách thức nghiêm trọng của toàn cầu hoá đối với chủ quyền quốc gia. Điều đó được lý giải b ằng sự tác độn g của kinh tế đối với chính trị Sự hội n h ập
về kinh tế tăng lên sẽ kéo theo sự hội n h ập về chính trị Với logic đó, người ta nói đến sự suy yếu của mô hình quốc gia dân tộc Trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay, các quốc gia d ân tộc p h ụ thuộc lẫn n h au
n h iều hơn, không có và k h ông thể có m ột quốc gia đ ứ n g độc lập hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài
Toàn cần hóa tác động đến tư tường, đạo đức, văn hóa, lối sống của sinh viên, trong đó có cả sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và
N hàn văn
Từ năm 1986, Việt N am chính thức bước vào thời kỳ đổi mới, xoá
bỏ chế độ tập tru n g quan liêu bao cấp và chuyển sang n ền kinh tế thị trư ờng đ ịn h h ư ớ n g xã hội ch ủ nghĩa M ột n ền kinh tế m ở đ a n g ngày càng đ ặt d ần n h ữ n g bước chân m ạn h m ẽ vào quá trình to àn cầu hoá
và hội n h ập quốc tế đồn g thời đã bộc lộ tính hai m ặt (tích cực lẫn tiêu cực), tác đ ộng đến các giá trị tin h thần, đặc biệt là giá trị đạo đức, quy tắc ứ n g xử, trào lưu văn hóa, q u an niệm sống của con người, tro n g đó
có giới trẻ, và sinh viên là lực lượng tiêu biểu
Trường Đại học Khoa học Xã hội và N h ân văn tiền th â n là Trường Đại học Văn khoa Hà Nội (th àn h lập theo sắc lệnh số 45 do C hủ tịch
H ồ Chí M inh kí ngày 10/10/1945), tiếp đó là Trường Đại học Tổng h ợ p
H à N ội (thành lập ngày 05.06.1956) N gày 10/12/1993, T hủ tư ớng C hính
p h ủ ban h àn h Nghị định 97/CP th à n h lập Đại học Q uốc gia H à N ội, tro n g đó có Trường Đại học Khoa học Xã hội và N h ân văn, được th à n h lập trên cơ sở các khoa xã hội của Trường Đại học Tổng h ợ p H à Nội
Trang 4Trán Quốc Cường
Cho tới nay, trư ờng đã trải qua hơn 70 năm xây d ự n g và trư ở n g th à n h , với xứ m ệ n h đi đầu trong đào tạo n g u ồ n n h â n lực chất lư ợ n g cao,
n g h iên cứu sáng tạo và tru y ền bá tri thức về khoa học xã hội và n h â n văn Đ ảng, N hà nước luôn coi Trường Đại học Q uốc gia H à N ội là m ộ t tru n g tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học xã hội n h ân v ăn lớn n h ấ t
của đ ấ t nước Trung kiên và tiên phong, chuẩn mực và sáng tạo là n h ữ n g
giá trị tru y ề n th ố n g cốt lõi của nhà trường, luôn được các thế hệ cán bộ, giảng viên, sinh viên giữ gìn và p h á t huy
H iện tại, Trường Đại học Khoa học Xã hội và N h ân văn có 22 n g à n h đào tạo đại học với 22 chư ơng trình đào tạo chuẩn, 6 ch ư ơ n g trìn h đào tạo chất lượng cao, 1 chư ơ ng trìn h đào tạo đ ạt chuẩn quốc tế Các
n g à n h đào tạo của trư ờng được p h á t triển theo 3 nhóm : 1) Các n g à n h khoa học cơ bản; 2) Các n g àn h khoa học ứ n g dụng; 3) Các n g à n h khoa học liên n gành Q uy mô đào tạo sinh viên của n h à trư ờ n g là rất lớn,
n ếu n ăm 1995, k h ông tính các n g àn h Kinh tế và Luật, quy m ô đào tạo
k h o ản g 4200 sinh viên với 9 n g àn h đào tạo thì năm 2017 với số n g à n h đào tạo là 22 n g àn h (với 29 chương trình đào tạo), qu y mô đào tạo đ ạ t
h ơ n 7000 sinh viên Theo qu y hoạch n g àn h đào tạo đại học đ ến 2020, Trường sẽ có 28 n g àn h đào tạo, trong đó 8 n g àn h khoa học cơ b ản , 2
n g à n h k hoa học liên n g àn h và 15 n g àn h khoa học ứ n g d ụ n g (chiếm tỷ
lệ 50% tổ n g số n g àn h đào tạo của Trường) N h ư vậy, h ằn g n ăm sau m ỗi
m ùa tu y ể n sinh, trư ờ ng đ ó n n h ậ n h àn g n g h ìn tân sinh viên n h ậ p học
và cũ n g có h àn g n g h ìn sinh viên tốt nghiệp ra trường
C ù n g với các n g àn h khác, giảng dạy tư tư ở ng Hồ Chí M inh ở Trường Đ ại học Khoa học Xã hội và N h ân văn từ 1995 đ ế n nay d iễn
ra tro n g bối cảnh toàn cầu hóa, có rất n h iều thay đổi của m ôi trư ờng kinh tế - xã hội và hội n h ập quốc tế nói chung, của giáo dụ c đại học Việt N am nói riêng Đặc điểm nổi bật n h ất của bối cảnh đó là đòi hỏi sự đổi m ới giáo dục đại học để thích ứ ng và đ áp ứ ng với n h u cầu n g u ồ n
n h ân lực của xã hội và với quá trình toàn cầu hóa giáo dục đại học diễn
ra h ế t sức m ạ n h mẽ H àng loạt vấn đề mới của giáo dục đại học xuất hiện n h ư kiểm đ ịn h và đảm bảo chất lượng, xếp h ạ n g trư ờng đại học, công bố quốc tế, m ạng lưới ữ ư ờ n g đại học, đào tạo theo học tín chỉ,
Trang 5Giảng dạy tư tưởng, đạo đức, phong cách Hổ Chí Minh cho sinh viên.
In tern et và ứ n g d ụ n g ICTs tro n g giáo dục đại học, đào tạo đ á p ứ n g n h u cầu xã hội, ch u ẩn đ ầu ra của chương trình giáo dục đại học, đào tạo theo tiếp cận n ăn g lực, v.v đã tác động m ạn h m ẽ đ ến n h ậ n thức, giá trị n g h ề n g h iệp của cộng đ ồ n g giảng viên, sinh viên và N h à trường Sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và N hân văn được học tập,
n g h iên cứu tro n g điều kiện nhà trường có n h ữ n g bước chuyển m ìn h
p h át triển rất m ạn h mẽ, cũng trong điều kiện đó, giảng d ạy các m ô n học của n h à trư ờng nói ch u n g và m ôn Tư tư ởng Hồ Chí M inh nói riên g củng chịu sự chi phối này N h ữ n g tác độn g của quá trình toàn cầu hóa
đ ến tư tưởng, đạo đức, văn hóa, tác phong, lối sống của sinh viên có cả yếu tố tích cực và tiêu cực
N hữ ng tác động tích cực
M ột trong n h ữ n g tác đ ộ n g tích cực nổi bật n h ất của toàn cầu hoá
cù n g với ý thức đề cao tính cá n hân, là việc soi chiếu các giá trị đạo đức, thể hiện lối sống dưới góc độ cá n h ân , p h ẩm chất cá n h ân Tính
cá n h â n được coi n h ư m ột tro n g n h ữ n g thước đo của h àn h động, đạo
đứ c h ay phi đạo đức chỉ p h ụ thuộc m ột p h ầ n vào di sản tin h thần m à cộng đ ồ n g trước để lại, còn chủ yếu p h ụ thuộc vào mỗi cá n h â n tạo
th à n h cộng đ ồ n g mới hôm nay Q uan điểm đạo đức xuất p h á t từ thước
đo cá n hân này là m ột sức m ạn h lớn trong quá trình ly khai với n h ữ n g
q u a n điểm đạo đức tru y ền th ố n g không còn p h ù h ợ p tro n g thời kỳ mới Tự ý thức cá n h ân , ít chịu ản h h ư ở n g bởi dư lu ận n h ư trước, đã tạo điều kiện p h át h u y sức sáng tạo cá n h ân , làm cho cá n h â n chủ đ ộ n g
v à n h a n h chóng tiếp cận với n h ữ n g cái mới trong khoa học, kỹ th u ậ t
v à công nghệ, chịu khó học hỏi kiến thức p h ụ c vụ cho nghề n g h iệp và
cô n g việc Thực ra, việc để lại đ ằn g sau bước đi của chú n g ta n h ữ n g di
s ản quá khứ đã lỗi thời k h ô n g phải là chuyện đ ơ n giản, vì nó đã ăn sâu
v ào ý thức cộng đ ồ n g qua m ột thời gian khá dài C hính xu h ư ớ n g toàn
c ầ u hoá là chất xúc tác, là đ ò n bẩy và cũng là yêu cầu của việc rời bỏ triệ t để n h ữ n g m ả n h quá k h ứ đã lỗi thời m ột cách n h ẹ n h à n g , th a n h
th ả n Làm được điều đó m ột cách triệt để nhất, rõ ràn g n h ất, k h ô n g
a i khác ngoài sinh viên - đối tư ợng trẻ có tri thức, lớn lên tro n g m ôi trư ờ n g mới, có điều kiện rời bỏ quá k h ứ m ột cách ít luyến tiếc h ơ n cả
Trang 6Trán Quốc Cường
Đây là đối tư ợ ng m à sự liên hệ với tru y ề n th ố n g chưa thật sự sâu đ ậm
n ên dễ d à n g để n h ữ n g giá trị tru v ền th ố n g lỗi thời lại đ ằng sau để tiếp
th u cái mới, chấp n h ận n h ữ n g giá trị m ới tro n g m ột môi trư ờ ng n ă n g
đ ộ n g liên tục
Tác động tích cực tiếp theo đến đạo đức, văn hóa, quy tắc ứ ng xử và lối sống của sinh viên chính là sự giao lưu, h ợ p tác, m ở rộng môi trư ờng sống m ang tính quốc tế N hư đã p hân tích ở trên, với đặc điểm cơ bản là trẻ, có tri thức và dễ tiếp thu cái mới, lại được tran g bị ngoại ngữ, tin học, với sự hỗ ừ ợ của các phư ơng tiện thông tin hiện đại và việc m ở rộng, đa
d ạng hóa tiến trình giao lưu quốc tế, sinh viên ngày nay đã hoà kịp vào dòng chảy mới trong quá trình hội nhập Đ iều đó tạo ra sự xích lại gần
n h au các giá trị đạo đức trong m ột tinh th ần cảm thông và cởi mở Có thể thấy n h ữ n g biểu hiện này trong các q uan niệm đạo đức có liên quan
đ ến các lĩnh vực đặc trư ng của tuổi trẻ, n h ư tìn h bạn, tình yêu, v.v Các quan niệm đạo đức, văn hóa, lối sống của sinh viên Việt N am , bên cạnh cái riêng của m ình, đ ang xuất hiện n h ữ n g cái ch u n g hoà n h ập cùng thế giới, m ở ra n h ữ n g cơ hội giao lưu, học hỏi Có thể dự đoán về m ột xu
h ư ớ n g quốc tế hoá, vừa trên cơ sở thống n h ấ t n h ữ n g quy tắc chung của con người, vừa giữ được truyền thống tốt đ ẹ p của dân tộc nói chung, đạo đức, văn hóa, lối sống của sinh viên Việt N am nói riêng
N h ữ n g q u an niệm về tốt, xấu, công bằng, b ìn h đ ẳng cũng đ an g có
sự dịch chuyển n h ấ t định N h ữ n g dịch ch u y ển này đã giải p h ó n g về
m ặt tư tưởng, q uan niệm ữ ư ớ c n h ữ n g giá trị đạo đức lỗi thời, h ư ớ n g sinh viên đ ế n sự chuẩn bị cho n h ữ n g h à n h đ ộ n g có tính hiệu quả sau này khi gia n h ậ p vào thị trư ờng n h ân lực N h ữ n g quy tắc ứ n g xử của sinh viên vì thế cũng biến đổi, các n g u y ên tắc thiết thực, hiệu quả,
p h ù h ợ p với yêu cầu mới của thời đại công n g h iệp được họ hư ớng tới
N h ữ n g rào cản đạo đức nào không còn p h ù h ợ p trong việc điều chỉnh
h à n h vi sẽ bị vư ợt qua, thể hiện khá rõ n ét ở sin h viên
N hữ ng tác động tiêu cực
Đ iều đ án g chú ý là vẫn với n h ữ n g yếu tố tác độn g có tính tích cực ở trên, thì cũng chính n h ữ n g yếu tố này, m ột bộ p h ậ n sinh viên đã đẩy lên quá cao, đến m ức lệch chuẩn, nghiêng sang khía cạnh tiêu cực C hính ở
Trang 7Giảng dạy tư tưởng, đạo đức, phong cách Hổ Chí Minh cho sinh viên.
noi đây thể hiện sự m âu th u ẫ n biện chứng trong tư tưởng lập trường, ý thức, đạo đức, văn hóa, lối sống và cách ứng xử của đối tượng này
Tác đ ộ n g tiêu cực rõ n é t n h ấ t là biểu hiện thực d ụ n g tro n g lối sống, q u a n niệm đạo đức và h à n h vi ứ ng xử ở m ột bộ p h ận k h ô n g n h ỏ sinh viên Trào lưu dân chủ hoá, làn sóng công nghệ th ô n g tin và việc nãng cao dân trí đã làm ý thức cá n h ân được tăng lên, đặc biệt trong
n h ữ n g người trẻ có học vấn là sinh viên Họ ý thức cao về b ản th ân
m ình và m uốn thể hiện vai trò cá nhân Tuy nhiên, cái cá n h â n n h iều khi lấn á t cái cộng đồng, họ coi lợi ích cá n h ân quan trọng h ơ n tất cả Một biểu hiện khá điển h ìn h của tiêu cực này, đến mức tạo n ê n m ột tiêu cực thứ hai, là đ ang h ìn h th àn h m ột thái độ bàng q u an đối với
n h ữ n g người xung quan h , cho d ù các p h o n g trào tình n g u y ện gần đây được p h á t đ ộ n g khá rầm rộ trong sinh viên, nhằm giáo dục đạo đức, tuyên tru y ền lối sống vì cộng đồng Sự hy sinh và qu an tâm đ ế n người khác ở họ th ấp đi, và n ếu có thì thư ờ ng được đ án h giá dưới góc độ kinh tế thực d ụ n g hơn là tìn h cảm và sự chia sẻ Hy sinh và q uan tâm
đ ến người khác
Tác động tiêu cực tiếp theo là, cùng với sự du n h ập lối sống và sản p h ẩ m công nghệ hiện đại từ các nước p h át triển, đã d ầ n dần làm
k h ông ít sinh viên xa rời các giá trị văn hóa, đạo đức, th u ầ n p h o n g m ỹ tục tru y ền th ố n g tốt đ ẹp v ốn vẫn đ an g p h ù hợp với thời kỳ hiện đại
H ình th à n h tư tưởng h ư ở n g th ụ , ăn chơi, đua đòi, chịu tác đ ộ n g của
tệ nạn xã hội, dễ bị dao đ ộ n g về m ặt đ ịn h hư ớ n g đạo đức và lối sống trong bối cảnh m ột nền kinh tế - xã hội m ở cửa
C ủ n g n h ư vậy, với sự p h á t triển của th ô n g tin, sự hỗ trợ của công nghệ cao đã làm In tern et trở n ên phổ biến, n h iều bạn trẻ lên m ạng sử
d ụ n g tiện ích Chat n h ư m ộ t th ú tiêu khiển hơn là p h ư ơ n g tiện liên lạc Với môi trư ờng giao tiếp ảo này, người ta có thể ảo hoá n h ữ n g th ô n g tin cá n h â n (tên, tuổi, giới tính, địa p h ư ơ n g cư trú, hình dáng ) và dễ
d àn g đi đ ến chỗ cung cấp th ô n g tin giả Sự dối lừa trên m ạn g được coi
là m ột trò chơi N ếu n h ư nó chỉ d ừ n g lại ở đó thì k h ông có gì ngh iêm trọng, n h ư n g cái đ án g lư u tâm là ở chỗ, từ trò chơi - m ột lĩnh vực cụ thể, nó d ần ản h h ư ở n g sang q u an niệm về văn hóa, đạo đức, lối sống
Trang 8Trần Quốc Cường
Sự dối lừa được coi là chuyện b ìn h thư ờ ng Khi q u an sát, có thể thấy m ộ t biểu hiện đ án g b u ồ n là n h iều sinh viên k h ô n g cho rằ n g việc sao chép tài liệu, ăn cắp ý tư ở ng tro n g quá trìn h làm bài thi, viết tiểu luận và k hoá luận là m ột h à n h vi phi đạo đức N hiều sinh viên đi th u ê làm k hoá luận, đồ án tốt nghiệp, hoặc đi thi hộ trong kỳ thi tu y ể n sinh vào đại học và cao đẳng H iện tượng m u a b ằn g , bán điểm k h ô n g còn là
ch u y ện hiếm thấy Điều đ án g lo ngại là n h iề u sinh viên bộc lộ thái độ coi đó là ch u y ện bình thường, k h ông liên q u a n đ ến đạo đức, v ăn hóa, lối sống Trong khi đó, ở các nước p h át triển, lừa dối là h à n h vi bị lên án rất m ạ n h tro n g môi trư ờng học đường
Sự lạ n h lù n g tro n g các m ối quan hệ tìn h cảm - v ố n rất đư ợc đề cao trong đ ạo đức của người p h ư ơ n g Đ ông, đ a n g ngày càng lan rộ n g trong sinh vièn Bên cạnh đó, trong nhiều sin h viên, xuất hiện thái độ đòi hỏi hơn là sự h y sinh, ước m uốn h ư ở n g th ụ n h iề u hơn đ ó n g góp, ít chú ý
đ ến n g h ĩa vụ và trách nhiệm công dân
N h ư vậy, có thể nói, toàn cầu hoá là m ộ t làn sóng vô cù n g m ạn h
m ẽ kéo th eo tất cả mọi quốc gia, mọi d ân tộc, mọi gia đ ìn h và cá n h ân vào cuộc K hông m ột ai, k h ô n g m ột quốc gia nào có thể đ ứ n g ngoài Sinh viên các trư ờng đại học, trong đó có Trường Đại học Khoa học
Xã hội và N h â n văn cũng chịu ản h h ư ở n g kh á m ạ n h của xu th ế toàn cầu hóa H ọ là ngu ồ n n h ân lực đầy sức m ạ n h , trẻ và có tri thức, có khả n ă n g tiếp cận n h a n h chó n g với cái m ới và thay đổi linh hoạt, đó
là n h ữ n g tố chất rất cần thiết cho m ột thời kỳ p h á t triển mới Vì vậy, việc p h á t h u y tín h tích cực và điều ch ỉn h n h ữ n g tư tư ở ng lệch lạc, xây
d ự n g đạo đức, tác p h o n g và lối sống của sin h viên theo tư tư ở ng, đạo đức, p h o n g cách Hồ Chí M inh có tác d ụ n g vô cùng to lớn tro n g việc
n â n g cao chất lượng giảng dạy tư tư ở n g H ồ Chí M inh tại ư ư ờ n g , và cao h ơ n n ữ a là giúp cho sinh viên có n h ậ n thứ c đ ú n g về th â n thế, sự nghiệp H ồ C hí M inh, là vũ khí sắc bén để đ ấ u tran h chống lại n h ữ n g
q uan điểm sai trái th ù địch xuyên tạc về tư tư ởng, đạo đức, p h o n g cách
Hồ Chí M inh, bảo vệ v ữ n g chắc n ền tản g tư tư ở n g của Đ ảng tro n g thời
kỳ toàn cầu hóa
Trang 92 GIẢNG DẠY TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH Hổ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÃN VĂN HIỆN NAY
Tư tưởng H ồ Chí M inh là m ột hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về n h ữ n g vấn đề cơ bản của cách m ạng Việt N am , là tài sản tinh th ầ n vô cù n g to lớn và quý giá của Đ ảng và dân tộc ta, m ãi m ãi soi
đư ờng cho sự nghiệp cách m ạng của n h ân dân ta giành th ắn g lợi Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần th ứ VII, Đ ảng ta đã khẳn g định: Đ ảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí M inh làm n ền tản g tư tưởng, kim chỉ n am cho m ọi h o ạt động
Trong kho tàng di sản vĩ đại m à Người để lại cho dân tộc ta thì
tư tưởng, tấm gương đạo đức, hệ thống lề lối tác p h o n g làm việc của Người là bộ p h ậ n đặc biệt q uan trọng và cao quý Đó là sản p h ẩm của
sự tiếp thu, v ận d ụ n g và p h á t triển sáng tạo n h ữ n g q uan điểm của chủ nghĩa Mác - L ênin về đạo đức cách m ạng vào điều kiện thực tiễn Việt
N am , kế thừa, p h á t triển các giá trị đạo đức tru y ền thống của d ân tộc, tiếp th u chọn lọc tinh hoa tư tư ở ng đạo đức của n h ân loại Tư tư ởng và tấm gương đạo đức Hồ C hí M inh đã thực sự là cơ sở, n ền tảng cho việc
h ìn h th à n h chủ trương, đ ư ờ n g lối và sự chỉ đạo đ ú n g đắn của Đ ảng trong xây d ự n g n ền đạo đức mới ở Việt Nam
Phong cách Hồ Chí M inh là một bộ p hận hết sức quan trọng và
q uý báu trong kho tàng di sản vĩ đại của Người Đó là sản p h ẩm của sự
kế thừa và p h á t triển n h ữ n g nét đẹp trong truyền thống văn hóa của dân tộc, tiếp th u có chọn lọc tinh hoa văn hóa của n hân loại, sự kết hợp
cả quá khứ, hiện tại và tương lai Phong cách Hồ Chí M inh tiêu biểu cho phong cách của người cách m ạng, là sự tổng hợp của m ột hệ thống
p h o n g cách, bao gồm: p h o n g cách tư duy, phong cách làm việc, p h ong cách diễn đạt, p h o n g cách ứng xử, phong cách sinh hoạt P hong cách
H ồ Chí M inh là m ột trong n h ữ n g nét riêng không thể thiếu tạo n ên hình
ả n h cao đẹp của lãnh tụ H ồ Chí M inh, m ột con người vĩ đại m à gần gũi,
đ ậm nét dân tộc m à cũng rất thời đại Phong cách Hồ Chí M inh là m ột
y ếu tố hết sức quan trọng, không chi giúp Người tìm ra chân lý - tìm
th ấy con đ ư ờ n g cách m ạn g đ ú n g đắn để cứu nước, giải p h ó n g dân tộc,
m à quan trọng hơn là đã tạo cho Người có m ột sức hấp d ẫn đặc biệt,
Giảng dạy tư tưởng, đạo đức, phong cách Hó Chí Minh cho sinh viên
Trang 10Trán Quốc Cường
khả n ăn g lôi cuốn, tập h ợ p n h â n dân, xây d ự n g khối đại đ oàn kết d ân tộc; thức tỉnh toàn thể n h â n loại tiến bộ, góp p h ầ n tạo độn g lực vô cùng
m ạnh mẽ, quyết đ ịn h th à n h công của cách m ạn g Việt Nam
N h ậ n thức sâu sắc vai trò to lớn, q uan trọ n g của tư tưởng, đạo đức,
p h o n g cách Hồ Chí M inh và việc giảng dạy tư tưởng, đạo đức, p h o n g cách Hồ Chí M inh, tro n g n h ữ n g năm qua các trư ờ ng đại học nói chung, Trường Đại học Khoa học Xã hội và N h ân văn nói riêng đã quán triệt, thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chỉ thị của Bộ C hính trị, Ban Bí th ư Trung ư ơng Đ ảng, Bộ giáo dục về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, p h o n g cách H ồ Chí M inh, góp p h ầ n quan trọng vào việc n âng cao chất lượng, hiệu quả học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, p h o n g cách
Hồ Chí M inh cho cán bộ, giảng viên, sinh viên toàn trường
Trước hết, việc n g h iê n cứu, giảng d ạy tư tư ởng H ồ Chí M inh được triển khai nghiêm túc với chất lượng cao Với tư cách m ột m ôn học độc lập, tư tư ởng H ồ C hí M inh được đưa vào giảng dạy cho tất cả các đối
tư ợng sinh viên của trư ờ n g với nội d u n g , ch ư ơ n g trìn h p h ù hợp, góp
p h ầ n k h ẳn g đ ịn h vai trò q u an trọng của tư tư ở ng H ồ Chí M inh tro n g
n ền tảng tư tư ở ng của Đ ảng C ông tác giảng d ạy tư tư ở n g H ồ Chí M inh với hiệu quả cao đã g óp p h ầ n qu an trọ n g vào việc xây d ự n g đạo đức, văn hóa, lối sống, tri th ứ c cho sinh viên
Q u án triệt C hỉ thị số 03 của Bộ C hính trị (khóa XI)1, thự c hiện sự chi đạo của Bộ Giáo d ụ c và Đ ào tạo (với n ò n g cốt là Khoa Khoa học
C hính trị, Bộ m ô n Tư tư ở n g H ồ Chí M inh) đã xây d ự n g chương trình, nội d u n g học tập và làm theo tấm gư ơng đạo đức H ồ Chí M inh, vận
d ụ n g đưa vào g iản g d ạy cho các đối tư ợ ng sinh viên p h ù h ợ p với m ục tiêu đào tạo cụ th ể của n h à trường
G iảng dạy tư tư ở n g H ồ C hí M inh về đạo đức cách m ạng và tấm gương đạo đức H ồ C hí M inh k h ô n g chỉ giúp cho sinh viên n h ận thức sâu sắc nội d u n g tư tư ở n g H ồ C hí M inh về đạo đức cách m ạng, n h ữ n g biểu hiện sáng ngời của tấm gư ơng đạo đức H ồ Chí M inh, m à còn tạo
1 Đ ảng cộng sản Việt N am : C hỉ th ị số 03 - CT/TW ng ày 14 th á n g 5 năm 2011 về "Tiếp
tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh".