18CV.22- Nguyen Thi Thuy Linh

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI TIỂU LUẬN TÌNH HUỐNG Chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ Quản lý nhà nước ngạch chuyên viên ĐỀ TÀI: XỬ LÝ TÌNH HUỐNG CHỦ ĐẦU TƯ A CỦA TỈNH B VI PH

BỘ NỘI VỤ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TIỂU LUẬN TÌNH HUỐNG Chương trình Bồi dưỡng nghiệp vụ Quản lý nhà nước ngạch chuyên viên

ĐỀ TÀI: XỬ LÝ TÌNH HUỐNG CHỦ ĐẦU TƯ A CỦA TỈNH B

VI PHẠM TRONG CÔNG TÁC QUYẾT TOÁN DỰ ÁN HOÀN

THÀNH THUỘC NGUỒN VỐN NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH B

Họ tên học viên: Nguyễn Thị Thùy Linh

Chức vụ: Chuyên viên thẩm tra Đơn vị công tác: Trung tâm Dịch vụ Tài chính

Số BD: 18CV.22

Mã lớp:18/2021 CV

Đồng Tháp, tháng 8 năm 2021

Vì vậy, việc đào tạo kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, quản lý nhà nước và các kiến thức bổ trợ khác nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ công chức có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông

về chuyên môn, nghiệp vụ, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng nền hành chính tiên tiến, hiện đại và phát triển bền vững là hết sức cần thiết Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp của Nhà nước trên nhiều lĩnh vực nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội bằng pháp luật, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của con người

Trong thời gian gần 02 tháng, các học viên được học tập 19 chuyên đề với

02 phần nội dung cơ bản gồm: Kiến thức chung và kỹ năng Giúp cho công chức, viên chức cập nhật, bổ sung những thông tin mới hữu ích, nâng cao nhận thức, sự hiểu biết trong quản lý nhà nước và quản lý trên từng ngành, từng lĩnh vực; xác định rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ, chức năng và tầm quan trọng của công chức, viên chức trước yêu cầu đổi mới, phát triển của đất nước và địa phương

Quản lý nhà nước về lĩnh vực xây dựng cơ bản là một nhiệm vụ quan trọng của nước ta Trong quá trình quản lý thực hiện các dự án đầu tư xây dựng công trình sử dụng vốn từ ngân sách Nhà nước, việc thực hiện đúng các thủ tục theo quy định của pháp luật hiện hành là điều rất quan trọng và cần thiết Tuy nhiên, việc đánh giá về mặt hiệu qủa kinh tế của việc đầu tư trong thời gian qua vẫn còn nhiều vấn đề đang cần đặt ra và giải quyết

Trong quá trình công tác, tôi có cơ hội được tiếp xúc với công việc quyết toán các dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước Tôi nhận thấy quá trình xử lý, quyết toán thực tế còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc

và chưa thực sự hiệu quả Được nghiên cứu, học tập lớp bồi dưỡng kiến thức

quản lý nhà nước dành cho chuyên viên, xin lựa chọn tình huống: “Xử lý tình huống Chủ đầu tư A của tỉnh B vi phạm trong công tác quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn Nhà nước trên địa bàn tỉnh B”

Tiểu luận được thực hiện trên cơ sở sự kết hợp các phương pháp nghiên cứu theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước ta và để thực hiện tiểu luận, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: khảo sát phân tích, hệ thống, đánh giá, nhận xét

Tiểu luận được thực hiện trên cơ sở sự kết hợp các phương pháp nghiên cứu theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước ta và để thực hiện tiểu luận, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: khảo sát phân tích, hệ thống, đánh giá, nhận xét

NỘI DUNG

1 Mô tả tình huống:

Thực trạng đã và đang xảy ra những lãng phí, thất thoát vốn ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng, việc xác định toàn bộ chi phí hợp pháp đã thực hiện trong quá trình đầu tư để đưa dự án vào khai thác sử dụng của một Chủ đầu tư A của tỉnh B trên địa bàn tỉnh B và các đơn vị có liên quan vẫn chưa thực hiện và kiểm tra hiệu quả Tình trạng vi phạm quy định về quyết toán vẫn còn xảy ra ở nhiều dự án, ảnh hưởng đến việc quan lý vốn của nhà nước, gây nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài, không tất toán được tài khoản của dự án, không hạch toán tăng tài sản kịp thời cũng như việc theo dõi, quản lý tài sản sau đầu tư Hiện nay, Chủ đầu tư A của tỉnh B nói trên và nhiều Chủ đầu tư khác, nhà thầu chỉ quan tâm đến việc chạy vẽ dự án, tìm công trình và tổ chức đấu thầu, nhận thầu, rồi triển khai thi công đưa vào sử dụng mà “quên” việc hoàn thành công tác quyết toán dự án hoàn thành, hàng năm số lượng hồ sơ dự án và giá trị được quyết toán chỉ chiếm khoảng 80% so với số lượng hồ sơ và giá trị nguồn vốn được bố trí Dẫn đến tình trạng có các dự án đã hoàn thành đưa vào sử dụng đã lâu đến nay vẫn chưa hoàn thành công tác lập báo cáo quyết toán dự án hoàn thành Trên cơ sở tình huống nêu trên, để hoàn thành tốt nhiệm vụ trong công tác thẩm tra và phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành, không để các dự án sau khi

bố trí xong kế hoạch vốn mà Chủ đầu tư A của tỉnh B vẫn chưa thực hiện công tác quyết toán đòi hỏi cần tìm ra phương hướng tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn tồn tại trong công tác thẩm tra và phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành trên địa bàn tỉnh B

2 Phân tích tình huống nguyên nhân và hậu quả:

2.1 Nguyên nhân:

Công tác thẩm tra quyết toán là một trong những nhiệm vụ trọng yếu trong công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản Do đó đòi hỏi bộ phận thẩm tra quyết toán phải nắm rõ quy định về các chính sách, định mức, đơn giá, chế độ trong

từng thời kỳ để áp dụng cho phù hợp cho từng dự án cụ thể, tuy nhiên số lượng cán bộ thực tế chưa đáp ứng được khối lượng yêu cầu của công việc đề ra Ngoài ra, một phần cán bộ của Chủ đầu tư A của tỉnh B chưa có kinh nghiệm, chưa nắm vững công tác quyết toán Trong quá trình tiếp nhận hồ sơ quyết toán

dự án hoàn thành và thẩm tra phê duyệt quyết toán, nhận thấy còn một số khó khăn vướng mắc ảnh hưởng đến việc lập báo cáo quyết toán và tiến độ quyết toán của dự án cụ thể như:

+ Theo quy định tại Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về “Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình”: Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện về việc quản lý chi phí từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác, sử dụng, tổ chức thẩm định, phê duyệt dự toán, điều chỉnh dự toán công trình trên cơ sở tổng mức đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt Trong quá trình lập, điều chỉnh tổng dự toán công trình, Chủ đầu tư tự lập đơn giá xây dựng trên cơ sở giá vật liệu, nhân công, máy thi công phù hợp với tiêu chuẩn, định mức và giá thị trường theo các Thông tư hướng dẫn lập, quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình hiện hành của Bộ Xây dựng và tự chịu trách nhiệm về tính hợp lệ, chính xác của dự toán, tổng dự toán công trình do mình tổ chức lập, thẩm định phê duyệt Tuy nhiên, việc điều chỉnh về chi phí lương nhân công hàng năm gặp khó khăn do liên tục điều chỉnh, công trình thi công thì kéo dài trong nhiều năm, năng lực tổ chức thực hiện của Chủ đầu tư A của tỉnh B còn hạn chế dẫn đến việc điều chỉnh đôi khi còn chưa phù hợp so với quy định Mặt khác cơ chế, chính sách của Nhà nước về quản lý dự án đầu tư xây dựng có nhiều thay đổi, văn bản hướng dẫn thi hành của các Bộ, Ngành chưa được ban hành đồng bộ; Giá vật tư, nhân công có nhiều biến động vì vậy các dự án cần phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, tổng dự toán theo quy định nhưng Chủ đầu tư A của tỉnh B chưa trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt điều chỉnh, bổ sung kịp thời trong quá trình thực hiện dự án dẫn đến chậm trễ kéo dài trong quá trình lập hồ sơ báo cáo quyết toán vốn đầu tư sau khi công trình đã hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng

+ Chủ đầu tư A của tỉnh B trong quá trình thực hiện đầu tư chưa chấp hành nghiêm túc hoặc không thực hiện đúng quy trình, thủ tục quản lý đầu tư xây dựng công trình, không xử lý kịp thời các phát sinh, vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án để có đầy đủ điều kiện lập hồ sơ báo cáo quyết toán vốn đầu tư ngay sau khi công trình hoàn thành bàn giao, như: văn bản chấp thuận về việc giãn tiến độ và kéo dài tiến độ thi công của cấp có thẩm quyền; văn bản về thanh quyết toán của cấp có thẩm quyền về phát sinh khối lượng, chưa thực hiện các kiến nghị của các báo cáo thanh tra, kiểm toán v.v… Mặt khác sau khi công trình đã hoàn thành, Chủ đầu tư A của tỉnh B cũng chưa tích cực lập và hoàn chỉnh hồ sơ quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành theo đúng thời hạn quy định của Bộ Tài chính, chất lượng lập hồ quyết toán của một số Chủ đầu tư A của tỉnh B còn hạn chế dẫn đến hồ sơ báo cáo quyết toán vốn đầu tư không đầy đủ, việc hoàn chỉnh hồ sơ sau khi dự án hoàn thành của Chủ đầu tư A chưa được tích cực, khẩn trương do có những khó khăn vướng mắc nêu trên dẫn đến việc lập hồ sơ quyết toán chậm so với thời gian quy định

+ Về năng lực quản lý thực hiện dự án: Nhìn chung năng lực quản lý thực hiện dự án của các Ban quản lý dự án cấp tỉnh và các ban QLDA cấp huyện, thị

đã được từng bước được nâng lên trong những năm gần đây nhưng việc xác định trách nhiệm cụ thể và tổ chức bộ phận chuyên môn hóa để thực hiện công tác quyết toán dự án hoàn thành trong các Ban quản lý dự án chưa được chú trọng, phân công và tập trung chỉ đạo quyết liệt Các Công ty tư vấn thực hiện việc quản lý dự án cho Chủ đầu tư trên địa bàn tỉnh còn yếu kém, thiếu trách nhiệm, chưa nắm vững về hồ sơ thủ tục công tác quyết toán dự án hoàn thành là bao gồm những gì, chưa đảm bảo yêu cầu về năng lực quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dẫn đến gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các quy trình thủ tục đầu tư xây dựng cơ bản gây chậm trễ trong công tác lập hồ sơ báo cáo quyết toán vốn đầu tư

+ Ngoài ra một số dự án có sự thay đổi về Chủ đầu tư, trong quá trình thực hiện hoặc khi dự án đã hoàn thành chưa quyết toán vốn đầu tư nhưng công tác

lưu trữ và bàn giao hồ sơ dự án không thực hiện nghiêm túc và khoa học dẫn đến khó khăn của Chủ đầu tư mới tiếp nhận trong việc thu thập đủ hồ sơ lập báo cáo quyết toán vốn đầu tư

+ Việc chấp hành chế độ báo cáo tình hình thực hiện công tác quyết toán vốn đầu tư và đề xuất xử lý các tồn tại vướng mắc của các Chủ đầu tư thường mang tính cả nể, không kịp thời, không đảm bảo chất lượng và thời hạn quy định ảnh hưởng nhiều đến công tác tổng hợp, báo cáo với các Cấp có thẩm quyền để được xem xét, xử lý kịp thời những tồn tại trong công tác quyết toán vốn đầu tư

+ Trình độ cán bộ thực hiện công tác thẩm tra báo cáo quyết toán dự án hoàn thành còn hạn chế, số lượng cán bộ làm công tác thẩm tra còn thiếu, công tác thẩm tra chưa được coi trọng đúng mức, chất lượng thẩm tra chưa tốt, còn mang tính hình thức

2.2 Hậu quả:

Như ta đã biết, một dự án phải có 3 công đoạn, như vậy nếu không quyết toán thì dự án không được trọn vẹn Nếu không quyết toán thì chưa thể xác định được công nợ của dự án, dự án ứng thiếu vốn hay thừa vốn, do đó sẽ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, thừa tiền thì Nhà nước bị chiếm dụng vốn Nếu thiếu tiền, nghĩa là doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn Doanh nghiệp thiếu vốn thì không có tiền nộp thuế Doanh nghiệp không có tiền nộp thuế thì thu ngân sách khó khăn, thu ngân sách khó khăn thì khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch đầu tư

Tình trạng vi phạm quy định về quyết toán vẫn còn xảy ra ở nhiều dự án, ảnh hưởng đến việc quan lý vốn của nhà nước, gây tồn đọng nợ kéo dài, không tất toán được tài khoản của dự án, không hạch toán tăng tài sản kịp thời cũng như việc theo dõi, quản lý tài sản sau đầu tư

3 Mục tiêu xử lý tình huống:

3.1 Cơ sở lý luận:

Luật xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 của Quốc hội;

Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 của Quốc hội;

Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu;

Nghị định số 68/2019/NĐ-CP ngày 14/8/2019 của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng;

Nghị định số 37/2015/NĐ-CP ngày 22/4/2015 của Chính phủ quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng;

Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về việc quản

lý dự án đầu tư xây dựng;

Nghị định số 42/2017/NĐ-CP ngày 05/4/2017 về sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015;

Nghị định số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015 của Chính phủ về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng;

Thông tư số 10/2020/TT-BTC ngày 20/02/2020 của Bộ Tài chính quy định

về quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn Nhà nước

3.2 Mục tiêu xử lý:

Qua mô tả tình huống nêu trên cho thấy các công trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng mà chưa lập báo cáo quyết toán, thì Chủ đầu tư A đã thanh toán và giải ngân trên 95% giá trị của công trình cho các đơn vị liên quan khác như: chi phí khảo sát, thiết kế, lập hồ sơ mời thầu…, chi phí xây dựng, chi phí cung cấp lắp đặt thiết bị v.v… theo quy định tại điểm 1, Điều 25, Thông tư 10/2020 của

Bộ Tài chính, quy định về quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn Nhà nước Chủ đầu tư có trách nhiệm: Lập báo cáo quyết toán dự án hoàn thành, trình duyệt, quản lý hồ sơ quyết toán đúng quy định, chịu trách nhiệm về tính chính xác đối với tài liệu trong hồ sơ trình duyệt quyết toán dự án hoàn thành, phải cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan đến quyết toán dự án hoàn thành theo yêu cầu của cơ quan thẩm tra Hồ sơ trình phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành bao gồm nhiều hồ sơ pháp lý từ quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư Do đó để hoàn chỉnh hồ sơ trình duyệt quyết toán, Chủ đầu tư phải có bước tổng hợp, lưu trữ tài liệu thật sự khoa học và phối hợp thật tốt với các đơn vị liên quan Tuy nhiên thực tế cho thấy, sự phối hợp này còn lỏng lẻo,

các đơn vị thi công xây lắp và thiết bị sau khi đã giải ngân gần hết giá trị hợp đồng đã ký kết, thì trách nhiệm và động lực để phối hợp với Chủ đầu tư trong công tác quyết toán dự án hoàn thành là không được tốt

Nhằm khắc phục những yếu kém, tồn tại trong việc hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra công tác quyết toán vốn đầu tư, quyết toán dự án hoàn thành theo các văn bản quy phạm pháp luật đối với công tác quyết toán dự án hoàn thành trong phạm vi quản lý của Sở Tài chính

Quy định Chủ đầu tư A nói riêng, các Ban quản lý dự án công trình đặc thù nói chung khi thực hiện ký kết các hợp đồng kinh tế thuộc lĩnh vực xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước chỉ thực hiện giải ngân không quá 70% giá trị hợp đồng, giá trị còn lại của hợp đồng được thanh toán sau khi có quyết định phê duyệt quyết toán của cấp có thẩm quyền Để các đơn vị thực hiện có trách nhiệm hơn trong công tác quyết toán dự án hoàn thành

Cho phép các dự án công trình thuộc nhóm C và nhóm dự án chỉ lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình được phép hợp đồng các đơn vị kiểm toán độc lập thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành (khi có trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu của cấp có thẩm quyền phê duyệt) trước khi trình thẩm tra và phê duyệt quyết toán

Tạm thời không giao nhiệm vụ Chủ đầu tư, không giao dự án đầu tư mới cho Chủ đầu tư có dự án vi phạm quy định về thời gian lập báo cáo quyết toán

* Thuận lợi của phương án một:

Doanh nghiệp tư vấn hoặc doanh nghiệp xây dựng sẽ tích cực và phối hợp tốt hơn trong khâu quyết toán

Giúp đơn vị thẩm tra quyết toán sẽ giảm áp lực về tiến độ và thời gian thực hiện thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

* Hạn chế của phương án một:

Gây khó khăn cho doanh nghiệp, vì toàn bộ khối lượng công việc khi đã đưa vào quyết toán là phần khối lượng đã hoàn thành, doanh nghiệp đã bỏ vốn, huy động vốn hoặc vay vốn để thực hiện khối lượng đó, do đó sẽ xảy ra tình trạng chiếm dụng vốn của doanh nghiệp, doanh nghiệp gặp khó khăn, khi doanh nghiệp khó khăn không nộp thuế, ngân sách nhà nước không thu được thuế Công trình dự án nhóm C, nhóm dự án chỉ lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình, phần lớn là các công trình quy mô nhỏ, đơn giản, ít phức tạp, thời gian triển khai trong thời gian ngắn thông thường dưới 3 năm, do đó nếu cho phép hợp đồng các đơn vị kiểm toán độc lập thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành trước khi trình thẩm tra và phê duyệt quyết toán, thì

sẽ gây ra việc lãng phí ngân sách nhà nước và gây ra tình trạng "ỷ lại" của bộ phận thẩm tra báo cáo quyết toán dự án hoàn thành, do đó chỉ nên áp dụng đối với các dự án có tính chất phức tạp, điều chỉnh nhiều lần, phát sinh nhiều nội dung công việc

4.1.2 Phương án hai:

Thành lập Ban chỉ đạo thực hiện công tác quyết toán dự án hoàn thành sử dụng vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh, trong đó đồng chí Phó Chủ tịch B tỉnh phụ trách lĩnh vực Kinh tế - Tài chính làm Trưởng ban, Giám đốc: Sở Kế hoạch - Đầu tư, Sở Tài chính tỉnh B làm phó ban và một số lãnh đạo các huyện thị trên địa bàn tỉnh B cùng nhau thực hiện nhiệm vụ