NỘI DUNG C2: Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C thì dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy sẽ không có [r]
Trang 1Ngày soạn: 12/9/2015
Tiết 11 – Bài 10: BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG
KỸ THUẬT
I Mục tiêu:
1 Về kiến thức:
- Nêu được biến trở là gì và nêu được nguyên tắc hoạt động của biến trở
- Nhận ra được các điện trở dùng trong kĩ thuật
2 Về kĩ năng: Mắc và vẽ sơ đồ mạch điện có sử dụng biến trở.
3 Về thái độ: Ham hiểu biết, sử dụng an toàn điện.
II Chuẩn bị của GV& HS
a GV:
+ 1 biến trở con chạy (20Ω-2A), 1 biến trở than, 1 nguồn điện, 1 bóng đèn 2,5V-1W, 1 công tắc, 7 đoạn dây nối
+ 3 điện trở kĩ thuật có ghi trị số, 3 điện trở kĩ thuật có các vòng màu
+ Một biến trở tay quay, tranh phóng to các loại biến trở
b HS: học bài, làm bài và nghiên cứu trước nội dung bài mới.
III Tiến trình bài dạy:
A Ổn định tổ chức (1’)
B Kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề vào bài mới (6’)
*Kiểm tra: - R của dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào? phụ thuộc như thế
nào? viết công thức biểu diễn?
- Từ công thức trên, em hãy cho biết có những cách nào làm thay đổi R của dây dẫn?
(R= S
=> Đổi hoặc S thì R thay đổi)
* Đặt vấn đề: Như SGK.
C Nội dung bài mới:
HĐ1: Tìm hiểu về cấu tạo của biến
trở (10’)
- GV: Treo tranh vẽ các loại biến trở
- y/c HS quan sát hình 10.1, nhận dạng các
loại biến trở?
- HS quan sát hình vẽ
(?) Hãy đối chiếu hình 10.1 với biến trở
con chạy thật chỉ ra các bộ phận chính?
I Biến trở
1 Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở
C 1: Các loại biến trở: Con chạy, tay quay, biến trở than (chiết áp)
Cấu tạo: Gồm con chạy ( hoặc tay
quay,…) và 1 cuộn dây dẫn bằng hợp kim có lớn
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
(?) Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây
này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch
chuyển con chạy, biến trở còn có tác
dụng thay đổi R không? Tại sao?
(?) Vậy muốn biến trở con chạy (tay
quay) này có tác dụng làm thay đổi điện
trở phải mắc nó vào mạch điện qua các
chốt nào?
- HS: (A,N);(B,N);(A,M);(B,M)
- GV giới thiệu các kí hiệu của biến trở
trên sơ đồ mạch điện
(?) Quan sát hình 10.2, mô tả hành
động của các biến trở h a, b, c,
- Lưu ý: Thường dùng kí hiệu:
HĐ 2: Sử dụng biến trở điều chỉnh
cường độ dòng điện (8’)
- HS quan sát biến trở của nhóm
(?) Cho biết số ghi trên biến trở? ý
nghĩa?
- HS: (20Ω-2A) có nghĩa là:
+ R lớn nhất của biến trở là 20Ω
+ I tối đa qua biến trở là 2A
(?) Quan sát hình 10.3, vẽ sơ đồ mạch
điện?
- GV: Y/c các nhóm mắc mạch điện
như hình vẽ (10.3), tiến hành thí
nghiệm -> thảo luận trả lời C6
- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả
(các nhóm khác nhận xét, bổ sung)
? Biến trở là gì? Được dùng như thế
nào?
- GV liên hệ: một số thiết bị điện sử
dụng trong gia đình sử dụng biến trở
C 2: Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C thì dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy
sẽ không có tác dụng làm thay đổi
l của phần cuộn dây có dòng điện
chạy qua=> R không thay đổi
C 3: Khi mắc biến trở vào mạch điện qua các chốt A và N nếu dịch chuyển con chạy hoặc tay quay C
sẽ làm thay đổi l của phần cuộn
dây có I chạy qua R của mạch
C 4:
~~~~~~
Khi dịch chuyển con chạy sẽ làm
thay đổi l của phần cuộn dây có I
chạy qua thay đổi R của biến trở
2 Sử dụng biến trở để điều chỉnh I:
C 5:
C 6:
- Khi C sát N -> R của biến trở lớn nhất
- Dịch con chạy C về phía A->
đèn sáng hơn vì l phần cuộn dây
có dòng điện chạy qua giảm -> R
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
than (chiết áp) như rađiô, ti vi, đèn học,
…
HĐ 3: Nhận dạng hai loại điện trở
dùng trong kĩ thuật (7’)
- GV: nêu C7 (SGK/30)
(?) Hãy giải thích vì sao sử dụng lớp
than (hoặc kim loại mỏng) lại cho R
lớn?
- y/c HS đọc C8, có mấy cách đọc, ghi
trị số điện trở dùng trong kĩ thuật?
(GV hướng dẫn kĩ cách đọc)
- Các nhóm quan sát điện trở của nhóm
nhận dạng các loại điện trở
HĐ4: Vận dụng (8’)
- GV treo bảng 1, hướng dẫn HS đọc trị
số của điện trở có vòng màu
- HS đọc, tóm tắt C10
Gợi ý:
+ ? Tính l của dây điện trở của biến
trở?
+ ? Tính l của 1 vòng dây quấn quanh
lõi sứ tròn?
C= 2.r= .d
+ ? Tính số vòng dây của biến trở?
N= C d
- Gọi HS đọc và tóm tắt bài toán
Gợi ý:
+ Tính l của dây điện trở của biến trở
+ Tính l của 1vòng dây quấn quanh
lõi sứ tròn
C = 2 r= d
+ tính số vòng dây của biến trở
N= C d
giảm -> I tăng
- Để đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch con chạy C tới vị trí A vì khi
đó l phần cuộn dây có I chạy qua
nhỏ nhất
3 Kết luận:
Biến trở có thể được dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện trong mạch khi thay đổi trị số điện trở của nó
II Các điện trở dùng trong kỹ thuật
C 7: Lớp than hay lớp kim loại
mỏng đó có thể có điện trở lớn vì tiết diện S của chúng có thể rất nhỏ Theo công thức R= .\f(l,S thì khi S rất nhỏ thì R có thể rất lớn
* Cách đọc, ghi trị số điện trở
- Cách 1: Trị số được ghi trên điện trở
- Cách 2: Trị số được thể hiện bằng các vòng
C 8:
- Ghi trên điện trở
- Màu sơn trên điện trở
III – VẬN DỤNG.
C 9: (tùy vào dụng cụ)
C 10: Biết: R= 20Ω = 1,1.10-6Ωm S= 0,5mm2= 0,5.10-6m2
d= 2cm= 0,02m
N vòng dây= ? Giải:
- Chiều dài của dây hợp kim là:
từ công thức R= S
Trang 4HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
6 6
20.0,5.10 1,1.10
R S
l= 9,091(m)
- Số vòng dây của biến trở là:
N=
9,091
145 d .0,02
(vòng)
D Củng cố (4’)
- GV hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học
- HS đọc phần Ghi nhớ
- GV y/c HS đọc phần “Có thể em chưa biết” và hướng dẫn HS xác định trị số điện trở thể hiện bằng các vòng màu
E Hướng dẫn học ở nhà (1’)
- Học bài theo SGK và làm các bài tập trong SBT
- Đọc lại phần “Có thể em chưa biết” và chuẩn bị cho giờ sau