Bài 10 Biến trở Điện trở dùng trong kĩ thuật Bài C1 (trang 28 SGK Vật Lý 9) Quan sát ảnh chụp, hình 10 1 (hoặc biến trở thật) để nhận dạng các loại biến trở Trả lời Bài C2 (trang 29 SGK Vật Lý 9) Bộ p[.]
Trang 1Bài 10: Biến trở - Điện trở dùng trong kĩ thuật Bài C1 (trang 28 SGK Vật Lý 9): Quan sát ảnh chụp, hình 10.1 (hoặc biến trở
thật) để nhận dạng các loại biến trở
Trả lời:
Trang 2Bài C2 (trang 29 SGK Vật Lý 9): Bộ phận chính của các biến trở trên các hình
10.1a, b gồm con chạy (hoặc tay quay) C và cuộn dây dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn (nikêlin hay nicrom), được quấn đều đặn dọc theo một lỏi bằng sứ Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở có tác dụng thay đổi điện trở không? Vì sao?
Trang 3Hình 10.1
Lời giải:
Trong trường hợp trên, đầu ra của con chạy C sẽ không còn được kết nối với nguồn điện nên nếu dịch chuyển con chạy C thì dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở Khi đó con chạy sẽ không có tác dụng làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua, vì vậy biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở tham gia vào mạch điện nữa
Bài C3 (trang 29 SGK Vật Lý 9): Biến trở được mắc nốì tiếp vào mạch điện, chẳng
hạn với hai điểm A và N của các biến trở ở hình 10.la và b Khi đó, nếu ta dịch chuyển con chạy hoặc tay quay C thì điện trở của mạch điện có thay đổi không? Vì sao?
Trang 4Hình 10.1
Lời giải:
Điện trở của mạch điện có thay đổi Vì khi đó, nếu dịch chuyển con chạy hoặc tay quay C sẽ làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua và
do đó làm thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện
Bài C4 (trang 29 SGK Vật Lý 9): Trên hình 10.2 vẽ các kí hiệu sơ đồ của biến
trở Hãy mô tả hoạt động của biến trở có kí hiệu sơ đồ a, b, c
Lời giải:
Khi dịch chuyển con chạy thì sẽ làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua và do đó làm thay đổi điện trở của biến trở Cụ thể:
+ nếu đầu con chạy dịch chuyển sang bên trái thì chiều dài phần điện trở tham gia vào mạch điện sẽ giảm dẫn đến điện trở của biến trở lúc này giảm theo
Trang 5+ nếu dịch con chạy sang bên phải thì chiều dài phần điện trở tham gia vào mạch điện sẽ tăng dẫn đến điện trở của biến trở lúc này cũng tăng theo
Bài C5 (trang 29 SGK Vật Lý 9): Vẽ sơ đồ mạch điện như hình 10.3
Lời giải:
Sơ đồ của mạch điện như hình dưới đây
Bài C6 (trang 29 SGK Vật Lý 9): Tìm hiểu trị số điện trở lớn nhất của biến trở
được sử dụng và cường độ lớn nhất của dòng điện cho phép chạy qua biến trở đó + Mắc mạch điện theo hình 10.3 Đẩy con chạy C về sát điểm N để biến trở có điện trở lớn nhất
+ Đóng công tắc rồi dịch chuyển con chạy C để đèn sáng hơn Tại sao?
+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch con chạy của biến trở tới vị trí nào? Vì sao?
Lời giải:
Trang 6+ Để con chạy C ở điểm N thì biến trở có giá trị điên trở lớn nhất, vì khi đó dòng điện chạy qua tất cả cuộn dây của biến trở
+ Khi dịch chuyển con chạy C về phía M, chiều dài của cuộn dây có dòng điện chạy qua giảm dần nên điện trở của biến trở giảm dần Do đó đèn sáng hơn
+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch con trở của biến trở đến vị trí sao cho điện trở của biến trở là nhỏ nhất (vì biến trở mắc nối tiếp với đèn trong mạch), đó là điểm
M Khi con chạy đặt ở điểm M thì dòng điện hầu như không chạy qua cuộn dây của biến trở, điện trở của biến trở khi ấy là nhỏ nhất
Bài C7 (trang 30 SGK Vật Lý 9): Trong kĩ thuật, chẳng hạn trong các mạch điện
của Radio, tivi… người ta cần sử dụng các điện trở có kích thước nhỏ với các trị số khác nhau, có thể tới vài trăm megavon (1MΩ = 106Ω ) Các điện trở này được chế tạo bằng một lớp than hay lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lỏi cách điện (thường bằng sứ) Hãy giải thích vì sao lớp than hay lớp kim loại mỏng đó lại có điện trở lớn
Lời giải:
Các điện trở này được chế tạo bằng một lớp than hay lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lỏi cách điện (thường bằng sứ), nên khi áp điện vào hai đầu thì điện trở tham gia vào mạch sẽ có tiết diện S rất nhỏ (không được nhầm lẫn với tiết diện của lõi sứ)
Mặt khác R
S
nên khi S rất nhỏ thì R rất lớn, có thể lên đến cỡ MΩ