Với tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, Hữu Thỉnh đã phát hiện ra những biến chuyển rất nhẹ nhàng của đất trời khi mùa thu đến mà nếu như với những bộn bề công việc, người ta rất khó có thể nhậ[r]
Trang 1Đề 1: Phân tích những từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm nhận tinh tế của nhà thơ
Hữu Thỉnh khi tiết trời sang thu
Nhà thơ Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942, quê ở huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc Với tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, Hữu Thỉnh đã phát hiện ra những biến chuyển rất nhẹ nhàng của đất trời khi mùa thu đến mà nếu như với những bộn bề công việc, người ta rất khó có thể nhận ra Với bài thơ “Sang thu” (1977), Hữu Thỉnh đã góp vào nền thơ hiện đại Việt Nam một bức tranh thu với những mới mẻ, sáng tạo, đầy ắp hơi thở của sự sống
Bài thơ là một chuyển động rất tinh vi của cuộc sống khi hạ dần qua và thu đang đến Trong biết bao nhiêu hương vị thân thuộc của làng quê, Hữu Thỉnh giật mình thảng thốt khi nhận ra cái làn hương ngây ngất ngọt ngào của trái ổi đầu mùa:
Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Chỉ có hương ổi làm nhà thơ chợt xao lòng Hương ổi thân thương qua như chính là mùi vị của làng quê nơi đồng bằng bắc Bộ yêu thương hương ổi là tín hiệu đặc trưng của mùa thu
Không chỉ cảm nhận mùa thu bằng khứu giác, xúc giác mà nhà thơ còn cảm nhận
màn sương thu trong phút giao mùa Màn sương hình như cũng muốn tận hưởng trọn vẹn
khoảnh khắc vào thu nên chùng chình chưa muốn dời chân:
"Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về"
Từ láy tượng hình "chùng chình" gợi cảm giác về sự lưu luyến ngập ngừng, làm ta
như thấy một sự dùng dằng, gợi cảnh thu sống động trong tĩnh lặng, thong thả, yên bình
"Chùng chình" là sự ngắt quãng nhịp nhàng, chuyển động chầm chậm hay cũng chinh là
sự rung động trong tâm hồn nhà thơ? " Hình như thu đã về" diễn tả tâm trạng của tác giả khi phát hiện sự hiện hữu của mùa thu Sự góp mặt của màn sương buổi sáng cùng với hương ổi đã khiến cho nhà thơ giật mình thảng thốt Không phải là những hình ảnh đã trở nên ước lệ nữa mà là chi tiết thật mới mẻ, bất ngờ Có lẽ với Hữu Thỉnh, làn hương ổi rất quen với người Việt Nam, mà rất lạ với thơ được tác giả đưa vào một cách hết sức tự nhiên Sau đó, nhà thơ lại tiếp tục quan sát:
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Nếu như khổ thơ thứ nhất là cảm xúc đột ngột, ngỡ ngàng khi nhận ra thu đang về với đất trời thì đến khổ thơ thứ hai, nhà thơ đã nhìn rộng hơn trong việc quan sát cảnh vật thiên nhiên Từ khung cảnh chật hẹp nơi làng quê, nhà thơ đã dần
Trang 2hé mở thêm cho không gian cả chiều cao, chiều rộng, lẫn chiều sâu Đoạn thơ là bức tranh thiên nhiên đất trời lúc sang thu Dòng sông không còn cuôn cuộn dữ dội như những ngày mưa lũ mùa hạ mà trôi một cách dềnh dàng, thanh thản Mọi chuyển động dường như có phần chậm lại, chỉ riêng loài chim là bắt đầu vội vã Sự vội vã
ấy cungxlaf sự vội vã trong tâm hồn Hữu Thỉnh, muốn được mở rộng lòng mình đón nhận sự chuyển mùa Từ đó điểm nhìn của nhà thơ nâng dần lên:
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu Đám mây mùa hạ là hình ảnh độc đáo, thể hiện trí liên tưởng phong phú của tác giả Dường như đám mây mùa thu còn vương nắng hạ nên nhà thơ mới có liên tưởng sáng tạo đến thế Trong khoảnh khắc giao mùa, đám mây trên bầu trời cao đã trở thành ranh giới giữa mùa hạ với mùa thu Từ “vắt ” mang hiệu quả diễn đạt rất lớn Nó làm cho đám mây kia có khả năng nối liền giửa hai mùa thiên nhiên hay nói đúng hơn là mùa hạ và mùa thu đang chênh vênh giữa một đám mây Từ cái giây phút giao mùa vô hình trừu tượng, tác giả đã biến thành sự vật hữu hình cụ thể để người đọc cảm nhận rõ hơn về tín hiệu của mùa thu Mỗi khổ thơ là một sự chuyển biến rất rõ của không gian Bài thơ có tên Sang thu mà ta vẫn thấy phảng phất dấu hiệu mùa hè
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi Nắng cuối hạ vẫn còn nhưng độ nóng, độ chói không còn gay gắt Cơn mưa nhẹ hạt hơn so với trận mưa rào xối xả những ngày hè đã qua.Cụm từ "hàng cây đứng tuổi" gợi cho người đọc nhiều liên tưởng Đời người như một loài cây, cũng non tơ, trưởng thành rồi già cỗi Phải chăng, cái đứng tuổi của cây chính là cái đứng tuổi của đời người Hình ảnh vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có ý nghĩa biểu tượng Vẻ chín chắn, điềm tĩnh của hàng cây trước sấm sét, bão giông vào lúc sang thu cũng chính là sự từng trải, chín chắn của con người khi đã đứng tuổi Phải chăng mùa thu của đời người là sự khép lại những ngày tháng sôi nổi bồng bột của tuổi trẻ, để mở
ra một mùa mới, một không gian mới thâm trầm, điềm đạm, vững vàng hơn Vì thế bài thơ đối với mọi người rất giàu ý nghĩa
Nhà thơ Hữu Thỉnh nắm bắt hồn thu ngay trong khoảnh khắc chuyến mùa Đó
là những chuyển biến rất tinh vi mà phải có 1 tâm hồn rtinh tế mới cảm nhận được Đọc Sang thu, ta không chỉ cảm nhận được những khoảnh khắc giao mùa tuyệt vời của mùa thu nơi làng quê Bắc Bộ mà còn thấy được biết bao triết lí, kinh nghiệm sâu
sa ; chúng ta ở đời đâu phải luôn chủ động và tự tin để có thể vượt qua mọi thử thách, sóng gió của cuộc đời như Hữu Thỉnh Càng yêu thơ thu thì Sang thu sẽ sống mãi trong lòng người đọc với những nét mới mẻ sáng tạo của một tiếng thu đầy ắp hơi sự sống