thuc hanh phep diep doi

Bây giờ em đã có chồng, Như chim vào lồng như cá mắc câu.. Ca dao Nụ tầm xuân được lặp lại nguyên vẹn.. Tìm hiểu ngữ liệu Bây giờ em đã có chồng Như chim vào lồng như cá mắc câu.. Ngữ

Quý Thầy Cô đã về d ự giờ

Tiếng Việt

THỰC HÀNH CÁC PHÉP TU TỪ:

PHÉP ĐIỆP VÀ PHÉP ĐỐI

phép điệp (Điệp

ngữ)

1 Tìm hiểu ngữ liệu

Đọc những ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:

a Ngữ liệu 1 Trèo lên cây bưởi hái hoa,

Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân.

Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc,

Em có chồng rồi anh tiếc lắm thay.

Ba đồng một mớ trầu cay, Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?

Bây giờ em đã có chồng, Như chim vào lồng như cá mắc câu.

Cá mắc câu biết đâu mà gỡ, Chim vào lồng biết thuở nào ra.

(Ca dao)

Nụ tầm xuân được lặp lại nguyên vẹn

Nếu anh (chị) thử thay thế bằng hoa

tầm xuân hay hoa cây này,…thì câu

a Ngữ liệu 1

1 Tìm hiểu ngữ

liệu

phép điệp (Điệp

ngữ)

1 Tìm hiểu ngữ liệu

a ♦ Nếu thay “nụ tầm xuân ” bằng hoa tầm xuân hay hoa cây” bằng

này… thì câu thơ sẽ thay đổi về hình ảnh, ý nghĩa, nhịp điệu.

Bởi vì:

- Hoa tầm xuân chỉ người con gái nói chung Còn Nụ tầm xuân khẳng định người con gái đang ở độ tuổi trăng tròn – thời đẹp nhất (Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc: chỉ người con gái đã đi

lấy chồng)

- Nụ (thanh trắc), còn hoa (thanh bằng)

1 Tìm hiểu ngữ

liệu Bây giờ em đã có chồng

Như chim vào lồng như cá mắc câu.

Cá mắc câu biết đâu mà gỡ,

Chim vào lồng biết thuở nào ra.

Ngữ liệu (1)

♦ Cá mắc câu, chim vào lồng được điệp lại làm cho sự so sánh ở câu trên được rõ nghĩa Đồng thời diễn tả hoàn cảnh bó buộc, mất tự do và trạng thái quẩn quanh, không có cách giải quyết của cô gái

Vì sao có sự lặp lại ở hai câu sau?

Nếu không lặp lại như thế thì sự so sánh đã rõ ý chưa?

Cách lặp này có giống với nụ tầm xuân ở câu trên không?

a Ngữ liệu 1

Cách lặp này không giống với nụ tầm xuân ở câu trên:

Nụ tầm xuân: điệp vòng

Cá mắc câu: điệp vòng Chim vào lồng: điệp cách quãng

- Có công mài sắt có ngày nên kim.

- Bà con vì tổ vì tiên không phải vì tiền vì gạo

(Tục ngữ)

Việc lặp từ có phải là phép điệp tu từ không? Việc lặp từ ở những câu trên

có tác dụng gì?

Đây là hiện tuợng lặp từ, không phải là điệp tu từ.

Tác dụng : Việc lặp từ tạo nên tính đối xứng, tính nhịp điệu

và làm rõ ý cho câu tục ngữ.

a Ngữ liệu 1

b Ngữ liệu 2

♦ Phép điệp có nhiều dạng: điệp âm, điệp vần, điệp từ, điệp ngữ, điệp cú pháp.

(Hoàng Đức Lương, Tựa trích diễm thi tập)

-“Hai tên quỷ đến nói với người canh cổng, người canh cổng đi vào một lúc rồi ra truyền chỉ rằng: Tội sâu ác nặng, không được

dự vào hàng khoan giảm”

(Nguyễn Dữ, Chuyện chức phán sự đền Tản Viên)

1 Bài tập 1

(1) - Chim có tổ, người có tông.

- Đói cho sạch, rách cho thơm

- Người có chí ắt phải nên, nhà có nền ắt phải vững.

(Tục ngữ)(2) Tiên học lễ: diệt trò tham nhũng,

Hậu học văn: trừ thói cửa quyền

(Câu đối, báo Giáo dục và Thời đại)

a Sắp xếp từ ngữ thành 2 vế, số lượng từ bằng nhau, từ loại tương ứng với nhau

- Hai vế cân đối, được gắn kết với nhau nhờ những từ ngữ trái nghĩa (tiên – hậu), cùng trường nghĩa (tổ – tông, đói – rách, sạch – thơm, nên – vững, lễ – văn…), dùng vần (sạch – rách, nên – nền)

(1) - Chim có tổ, / người có tông

- Đói cho sạch, / rách cho thơm

- Người có chí ắt phải nên, / nhà có nền ắt phải vững

(Tục ngữ)(2) Tiên học lễ: diệt trò tham nhũng,

Hậu học văn: trừ thói cửa quyền

(Câu đối, báo Giáo dục và Thời đại)

Khuôn trăng/nét ngài (dt); đầy đặn/nở nang (tt); Hoa/ngọc (dt);

cười/thốt (đt); mây/tuyết (dt); thua/nhường (tt); nước tóc/màu

da(dt)

- Ngữ liệu (4): Đối giữa hai dòng: dòng trên và dòng dưới: Rắp/trót

(đt); mượn/đem (đt); điền viên/thân thế (dt); tuế nguyêt/tang bồng(dt)

Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn / nét ngài nở nang.

Hoa cười / ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc / tuyết nhường màu da.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

(4) Rắp /mượn /điền viên/ vui tuế nguyệt

Trót/ đem /thân thế/ hẹn tang bồng.

(Nguyễn Công Trứ)

♦ Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)

-“Dự Nhượng nuốt than để báo thù cho chủ; Thân Khoái chặt tay cứu nạn cho nước…”

-“…Trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da

ngựa ta cũng vui lòng”…

♦

♦ Đại cáo bình Ngô (Nguyễn Trãi)Đại cáo bình Ngô (Nguyễn Trãi)

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ”

“Gươm mài đá, đá núi cũng mòn, Voi uống nước, nước sông phải cạn”

“Làn thu thuỷ, nét xuân sơnHoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”

♦ Thơ Đường luật

“Thạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hương”

(Nguyễn Du, Cảnh ngày hè)

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,Xuân tắm hồ sen, hạ tăm ao.”

(Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nhàn)

Là phép sắp xếp từ ngữ, cụm từ, câu văn sao cho cân xứng nhau về

âm thanh, nhịp điệu, về đặc điểm ngữ pháp và ngữ nghĩa nhằm mục đích tạo ra một vẻ đẹp hoàn chỉnh, hài hoà trong diễn đạt, phục vụ cho một ý đồ nghệ thuật nhất định

Phát biểu định nghĩa về phép đối?

- Phép đối trong tục ngữ thường đi kèm các biện pháp ngôn ngữ khác như vần, các phép điệp, từ gần nghĩa, trái nghĩa…

b Tục ngữ ngắn mà có khả năng khái quát được hiện tượng rộng,

Bài tập : Chỉ ra biện pháp tu từ và phân tích hiệu quả nghệ thuật

của phép tu từ đó trong ngữ liệu sau:

Khi tỉnh rượu lúc tàn canhGiật mình mình lại thương mình xót xa

(Nguyễn Du – Truyện Kiều)

- Phép điệp: Từ mình lặp lại ba lần

- Phép đối: Khi tỉnh rượu / lúc tàn canh (Tiểu đối)

→ Tác dụng: Diễn tả tâm trạng, nỗi niềm của Thuý Kiều ở lầu xanh: xót xa cho bản thân, và tự ý thức về nhân phẩm của mình

♦ Bài tập củng

cố

Bài tập

Thầy Cô đã về dự gi