Đây là tài liệu được biên soạn nhằm mục đích giúp các em học sinh nắm bắt được các sự kiện lịch sử thế giới cơ bản ở lớp 8 một cách nhanh nhất, dễ dàng nhất.
Trang 1Phần lịch sở thế giới
1 Các cuộc cách mạng t sản đầu tiên
Thời
gian
8-1566
Cách mạng
Hà lan
Lật đổ ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha
Hà Lan đợc giải phóng, tạo điều kiện cho CNTB phát triển Đây
đ-ợc coi là cuộc cách mạng t sản
đầu tiên
1640-1688
Cách mạng
t sản Anh Cuộc nội chiến kết thúc, quân đội quốc hội do Ô li vơ Crôm oen (1599-
1658) chỉ huy thắng lợi
Chế độ quân chủ lập hiến ra đời
- Đem lại quền lợi cho t sản và quí tộc mới, quền lợi của nhân dân không đợc đáp ứng
- Mở đờng cho chủ nghĩa t bản phát triển mạnh mẽ hơn
1775-
1781
Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Với hiệp ớc Véc Xai, Anh công nhận nền độc lập của các thuộc địa ở Bắc Mĩ
- Hợp chúng quốc Mĩ ra đời
Nhân dân Bắc Mĩ thoát khổi ách
đô hộ của chủ nghĩa thực dân, làm cho nền kinh tế t bản Mĩ phát triển
1789-1794
Cách mạng
t sản Pháp
27/7/1794, t sản phản cách mạng đảo chính, Rôbespievà các bạn chiến đấu
bị bắt, xử tử Cách mạng kết thúc
- Lật đổ chế độ phong kiến, đa giai cấp t sản lên cầm quyền, xoá
bỏ nhiều trở ngại trên con đờng phát triển TBCN
- Hạn chế: + Không giải quyết
đ-ợc triệt để vấn đề ruộng đất cho nông dân
+ Không hoàn toàn xoá bỏ chế độ bóc lột phong kiến…
2 Cách mạng công nghiệp
a Cách mạng công nghiệp ở Anh
- Sang thế kỉ XVIII chủ nghĩa t bản phát triển mạnh, giai cấp t sản lên cầm quyền cần đẩy mạnh nền sản xuất TBCN -> yêu cầu cải tiến, phát minh máy móc
- Nớc Anh đã hoàn thành cách mạng t sản, CNTB đang phát triển mạnh mẽ
- Ngành dệt là ngành đang phát triển mạnh mẽ ở Anh
* Các phát minh quan trọng:
- Máy kéo sợi Gien ni (1764) do Giêm ha gri vơ sáng chế
- Máy hơi nớc (1784) do Giêm oát sáng chế
- Máy dệt chạy bằng hơi nớc
- Máy hơi nớc đợc sử dụng trong giao thông vân tải: đầu máy xe lửa
-> Cách mạng công nghiệp đã chuyển nền sản xuất nhỏ thủ công sang nền sản xuất lớn bằng máy móc.-> Năng xuất lao động tăng nhanh, của cải dồi dào-> Anh trở thành nớc công nghiệp phát triển nhất trên thế giới
b Cách mạng công nghiệp ở Pháp, Đức:
Trang 2*Nớc Pháp: Tiến hành cách mạng công nghiệp muộn (1830) nhng phát triển nhanh chóng nhờ sử dụng rộng rãi máy hơi nớc và sản xuất gang thép
* Nớc Đức: Cuộc cách mạng công nghiệp của nớc đức đợc tiến hành vào những năm 40 của thế kỉ XIX -> Kinh tế đức phát triển nhanh chóng tạo điều kiện cho quá trình thống nhất đất nớc
c Hệ quả của cách mạng công nghiệp:
- Cách mạng công nghiệp đem lại kết quả to lớn:
+ Tích cực: Kinh tế phát triển, của cải dồi dào, nhiều thành phố, nhiều trung tâm công nghiệp ra đời + Tiêu cực: Hình thành 2 giai cấp cơ bản trong xã hội
- Giai cấp t sản
- Giai cấp vô sản
Hai giai cấp này mâu thuẫn gay gắt với nhau -> Nguồn gốc của đấu tranh giai cấp sau này
3 Chủ nghĩa t bản đợc xác lập trên phạm vi thế giới.
a Các cuộc cách mạng t sản thế kỉ XIX.
* Khu vực Mĩ la tinh :
- Do ảnh hởng của các cuộc cách mạng t sản
- Sự PT của CNTB ở châu âu
- Sự suy yếu của thực dân Tây Ban Nha , Bồ Đào Nha
-> Các cuộc cách mạng Mĩ la tinh bùng nổ, các quốc gia t sản ra đời
* ở Châu Âu
- Cách mạng 1848-1849 -> tấn công váo chế độ PK nhng lại bị dập tắt
- ở Italia : từ 1859-1870: diễn ra quá trình thống nhất đất nớc -> đấu tranh của quần chúng
- ở Đức : từ 1864- 1871: thống nhất đất nớc -> đợc tiến hành qua con đờng
đấu tranh của giai cấp quí tộc Phổ
- ở Nga: Năm 1861, cảI cách nông nô
-> Hình thức khác nhau song thực chất đều là các cuộc cách mạng t sản
b Sự xâm lợc của chủ nghĩa t bản Phơng Tây đối với các nớc A, Phi.
* Nguyên nhân :
- Chủ nghĩa t bản phát triển
- Nhu cầu về thị trờng thuộc địa, nhân công
* Quá trính xâm lợc
- Thế kỉ XVIII Anh độc chiếm Ân Độ
- 1840 : Anh gây ra cuộc chiến tranh thuốc phiện với Trung Quốc ->Các nớc Mĩ , Pháp , Đức đua nhau xâu xé TQ
- ĐNA: mục tiêu của t bản Phơng Tây
- Châu Phi : Anh chiếm Kếp ở Nam phi , Pháp ở An-giê-ri …
- Kết quả : Hầu hết các nớc A Phi trở thành thuộc địa hoặc phụ thuộc của thực dân Phơng Tây
Trang 34 Tuyên ngôn Đảng cộng sản ra đời trong hoàn cảnh nào? Nội dung của nó?
a Hoàn cảnh: Khi ở Anh, Mác và ănghen liên hệ với 1 tổ chức bí mật Tây Âu là “Đồng minh những ngời chính nghĩa”; cải tổ thành “Đồng minh những ngời cộng sản” và đợc giao soạn thảo cơng lĩnh của đồng minh, đợc công bố dới hình thức nh một bản tuyên ngôn- Tuyên ngôn Đảng cộng sản (2- 1848)
b Nội dung: Tuyên ngôn nêu rõ quy luật phát triển của xã hội loài ngời là sự thắng lợi của CNXH Tuyên ngôn nhấn mạnh vai trò của giai cấp vô sản là lực lợng lật đổ chế độ t bản và xây dựng chế độ XHCN
5 Nêu ý nghĩa ra đời của tuyên ngôn Đảng cộng sản?
Là văn kiện quan trọng của CNXH khoa học, gồm những luận điểm cơ bản về sự phát triển của xã hội của xã hội và cách mạng XHCN
6 Quốc tế thứ nhất ra đời trong hoàn cảnh nào? vai trò của Quốc tế?
a Hoàn cảnh: - Ra đời trong phong trào công nhân từ năm 1848 đến năm 1870 diễn ra ở Châu Âu:
Pa ri (23/6/1848), Đức…
- CNTB thắng thế phong kiến, thành quả cách mạng rpi vào tay TS, nhng giai cấp CN đã trởng thành hơn
- 28/9/1864, tại cuộc mít tinh lớn ở Luân Đôn; Hội liên hiệp Quốc tế đợc thành lập (Quốc tế thứ nhất) Mác đợc cử vào ban lãnh đạo và là linh hồn của Quốc tế thứ nhất
b Vai trò: Truyền bá học thuyết Mác và trung tâm thúc đẩy phong trào CN Quốc tế
7 Nêu hoàn cảnh ra đời của công xã Pa ri và quá trình thành lập công xã?
a Hoàn cảnh: - 1870:
-1870 chiến tranh Pháp- Phổ nổ ra trong điều kiện không có thuận lợi cho Pháp
- 02- 9- 1870: 10 vạn quân chủ lực cùng Napôlêông III bị bắt tại thành Xơđăng
- 04- 9- 1870: nhân dân Pa ri khởi nghĩa, lật đổ chính quyền Napôlêông III, thành lập chính phủ lâm thời t sản mang tên: Chính phủ vệ quốc
- Khi quân Phổ tiến sâu vào đất Pháp, “chính phủ vệ quốc” xin đình chiến, nhân dân Pari kiên quyết chiến đấu bảo vệ tổ quốc
b Quá trình thành lập công xã:
* Nguyên nhân: Chính phủ t sản mâu thuẫn với nhân dân lao động
*Diễn biến
- 3giờ sáng 18- 3- 1871 Chi-e cho quân đánh úp đồi Mông mác, nơI tập trung đại bác của Quốc dân quân
- Nhân dân Pa ri và gia đình, cùng binh lính hỗ trợ mạnh mẽ cho Quốc dân quân, quân chính phủ tháo chạy về Véc xai
* Kết quả: Giai cấp vô sản làm chủ Pari do- quốc dân quân đảm nhiệm
26- 3- 1871, nhân dân Pa ri bầu Hội đồng công xã gồm 86 đại biểu
8 Vì sao nói Công xã Pa ri là nhà nớc kiểu mới?
- Công xã Pa ri do nhân dân Pa ri bầu ra
- Công xã Pa ri phục vụ vì quyền lợi của nhân dân:
+ Ra sắc lệnh giải tán quân đội và cảnh sát cũ, thành lập lực lợng vũ trang và an ninh của nhân dân
Trang 4+ Ban hành các sắc lẹnh phục vụ quyền lợi của nhân dân; Tách nhà thờ ra khỏi hoạt đọng của nhà
n-ớc, giao cho công nhân quản lí những xí nghiệp bọn chủ bỏ trốn, quy định về tiền lơng tối thiểu, hoãn trả tiền thuê nhà, hoãn trả nợ, quy định giá bán bánh mì bắt buộc, Chế độ giáo dục bắt buộc- miễn phí…
9 ý nghĩa lịch sử của Công xã Pa ri?
- Là hình ảnh của một chế độ mới, xã hội mới,cổ vũ nhân dân lao động thế giới đấu tranh cho một
t-ơng lai tốt đẹp hơn
- Để lại nhiều bài học : + Cách mạng vô sản muốn thắng lợi phải có đảng cách mạng chân chính lãnh đạo
+ Thực hiện liên minh công- nông
+ Kiên quyết trấn áp kẻ thù
+ Xây dựng nhà nớc của dân, do dân và vì dân
10 Các nớc Anh, Pháp, Đức, Mĩ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỉ XX nh thế nào? Bản chất của CNĐQ các nớc này là gì?
Lĩnh
Kinh
tế
- Từ đứng đầu TG- đứng
thứ 3 TG (CN) SGK
- Xuất khẩu TB thơng
mại, thuộc địa vấn đứng
đầu
- Đầu thế kỉ XX nhiều
công ty độc quyền về CN,
tài chính ra đời (SGK đọc
phần in nghiêng
- Từg hàng thứ gai- đứng thứ
4 TG(CN) SGK
- 1 số ngành phát triển: Đờng sắt, khai mỏ, luyện kim,
th-ơng mại .1 số ngành mới:
Điện khí, hoá chất, chế tạo ô tô
- N 2 : còn lạc hậu
- Các công ty độc quyền ra
đời
- Đứng đầu Châu Âu, thứ hai T- (SGK)
- Thành tựu mới nhất của KHKT vào sản xuất
- Cuối thế kỉ XIX hình thành các công ty độc quyền(SGK)
- Đứng đầu TG CN (SGK)
- N 2 đạt nhiều thành tựu lớn (SGK)
- Cuối thế kỉ XIX- XX xuất hiện các công ty độc quyền khổng lồ
Chính
trị
- Quân chủ lập hiến
+ Đảng tự do
+ Đảng bảo thủ
→ Bảo vệ quyền lợi của
gc TS
- Sau 4/91870: CH thứ 3: thi hành nhiều chính sách đàn áp nhân dân.
- Thể chế liên bang vẫn là
n-ớc chuyên chế do quý tộc,
địa chủ TS cầm quyền (bạo
động)
- Tổng thống đứng đầu Đảng cộng hoà Đảng dân chủ → phục
vụ g/c TS
Đối
ngoại
- Đẩy mạnh việc xác lập
thuộc địa, bành trớng ra
các nớc khác: Đến năm
1914, thuộc địa Anh là 33
triệu km 2 với 400 triệu
ng-ời= 1/4 s và dân số thế
giới
- “CNĐQ thực dân”
- Tích cực chạy đua vũ trang, xâm lợc thuộc địa
- “CNĐQ cho vay lãI”
- Dùng vũ lực để giành giật thị trờng
- “CNĐQ quân phiệt hiếu chiến”
- Cuối thế kỉ XIX tăng cờng bành trớng khu vực TBD, gây chiến tranh, tranh giành thuộc
địa
- “CNĐQ công nghiệp”
11 Chuyển biến quan trọng ở các nớc đế quốc là gì (Khi nào thì các nớc
t bản chuyển lên CNĐQ)?
- Sự hình thành các tổ chức độc quyền
- Tăng cờng xâm lợc thuộc địa, chuẩn bị chiến tranh chia lại thế giới
12 Em hãy nêu hoàn cảnh, sự ra đời của Quốc tế thứ hai? Hoạt động của Quốc tế hai?
a Hoàn cảnh:
+ Sự phát triển của phong trào công nhân cuối thế kỷ XIX, ảnh hởng sâu rộng của CN Mác, dẫn tới
sự thành lập các tổ chức chính trị độc lậpcủa giai cấp công nhân mỗi nớc:
Trang 5Đảng xã hội dân chủ Đức (1875), Đảng công nhân Pháp (1879)…
+ Đòi hỏi thành lập tổ chức Quốc tế mới thay thế cho Quốc tế thứ nhất b Sự ra đời: + 14/7/1889, kỉ niệm 100 năm nâgỳ phá ngục Ba- xti, gần 400 đại biểu công nhân của 22 nớc tuyên bố thành lập Quốc tế hai Tuyên bố sự cần thiết phải thành lập chính đảng vô sản ở mỗi nớc…
c Những hoạt động:
- 1889- 1895: dới sự lãnh đạo của ănghen, thúc đẩy sự phát triển của phong trào công nhân Quốc tế
- 1895- 1914: Sau khi ănghen mất (1895); Quốc tế hai xa rời đờng lối đấu tranh, thoả hiệp với t sản,
đẩy nhân dân vào các cuộc chiến tranh đế quốc
13 Nguyên nhân, diễn biến và ý nghĩa của cách mạng Nga 1905- 1907?
a Nguyên nhân:
- Đầu thế kỷ XX, nớc Nga lâm vào khủng hoảng trầm trọng: Nhà máy đóng cửa, công nhân thất nghiệp…nhân dân chán ghét chế độ Nga hoàng thối nát
- Nga hoàng còn đẩy nớc Nga vào cuộc chiến tranh với Nhật (1904- 1905)
b Diễn biến: Bắt đầu từ ngày chủ nhật đẫm máu (9/1/1905), khi Nga hoàng cho tàn sát cuộc, biểu tình không vũ khí của 14 vạn ngời trớc cung điện Mùa Đông Làn sóng căm phẫn nổi lên khắp nơi, dới lời kêu gọi của những ngời Bôn sê vích, quần chúng vũ trang chiến đấu, kéo theo sự tham gia của binh lính Đỉnh cao của cách mạng là 12/1905, đến giữa năm 1907 thì kết thúc
c ý nghĩa: - Tuy thất bại, song nó giáng một đòn chí mạng vào nền thống trị của địa chủ và t sản
- Làm cho chế độ Nga hoàng suy yếu, là bớc chuẩn bị cho cách mạng năm 1917
- ảnh hởng đến phong trào giảI phóng dân tộc thế giới
14 Những thành tựu chủ yếu về KHKT thế kỷ XVIII- XIX?
* Công nghiệp: Sản xuất bằng máy móc đã tạo nên cuộc cách mạng công nghiệp
- Luyện kim, cơ khí:
+ Kĩ thuật luyện kim đợc cải tiến làm tăng nhanh sản xuất thép, nhôm
+ Nhiều máy chế tạo công cụ ra đời (tiện, phay…)
+ Sử dụng nhiên liệu mới
+ Máy hơi nnớc đợc sử dụng rộng rãi
- Giao thông vận tải tiến bộ nhanh:
+Tàu thuỷ (Phơn tơn- 1807), tàu hoả chạy bằng động cơ hơi nớc…
+ Phát minh ra máy điện tín
* Nông nghiệp:
- Phân hoá học đợc sử dụng
- Máy kéo, máy cày, máy gặt đập…, sử dụng rộng rãi
* Quân sự: Nhiều vũ khí mới: đại bác, súng trờng, chiến hạm bvỏ thép, ng lôi, khí cầu để trinh sát…
15 Những thành tựu chủ yếu về KHTN thế kỷ XVIII- XIX?
- Đầu thế kỉ XVIII: Nhà bác học Niu Tơn ( Anh) tìm ra thuyết vạn vật hấp dẫn, nhờ đó, một loạt vấn
đề khoa học đợc làm sáng tỏ, sâu sắc hơn
- Giữa thế kỷ XVIII: Nhà bác học Lô-mô-nô-xốp ( Nga), tìm ra định luật bảo toàn vật chất và năng l-ợng cùng nhiều phát minh lớn về vật lý, hoá học
- Năm 1837: bác học Puôc-kin-giơ (Sec) khám phá bí mật của thực vật và đời sống của mô động vật
- Năm 1859: Nhà bác học Đác- uyn ( Anh), phát minh ra học thuyết tiến hoá và di truyền
16 Những thành tựu chủ yếu về KHXH thế kỷ XVIII- XIX?
- ở Đức: Chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng (Phoi-ơ-bách và Hê-ghen)
Trang 6- ở Anh: Kinh tế chính trị học ( Xmit và Ri-Các-đô).
- CNXH không tởng ( Xanh-xi-mông, Phu-ri-ê ngời Pháp và Ô- oen ngời Anh)
- Học thuyết CNXH khoa học ( Giữa thế kỷ XIX ) của Mác và Ăng-ghen -> là cuộc cách mạng trong lịch sử t tởng của loài ngời
17 Những thành tựu chủ yếu về VH- NT?
- Văn học: - Nhiều trào lu văn học mới xuất hiện; Văn học lãng mạn, hiện thực phê phán, trào
phúng tiêu biểu là ở Pháp và Nga
- Âm nhạc: Nhiều thiên tài xuất hiện; Mô-da ( áo), Bách và Bec-tô-ven ( Đức),
Sô-panh ( Ba-lan), Trai-cốp-xki ( Nga)
- Hội hoạ:
+ Xuất hiện nhiều danh hoạ gắn bó với cách mạng và quần chúng Tiêu biểu ở Pháp là Đa-vit, Đơ-la-croa, nhất là Cuốc-bê
+ ở Tây ban Nha: Gôi-a đợc ca ngợi vì những tuyệt tác phê phán bọn phong kiến và giáo hội
18 Sự xâm lợc và chính sách thống trị của thực dân Anh đối với ấn Độ?
- Từ thế kỷ XVI thực dân Anh bắt đầu xâm lợc ấn độ
- Đầu thế kỷ XVIII, là cuộc chiến tranh của Anh- Pháp trên đất nớc ấn Độ, cuối cùng Anh giành phần thắng và cai trị ấn Độ
- Thực dân Anh đã thi hành chính sách thống trị và áp bức bóc lột nặng nề
-> Mâu thuẫn dân tộc với thực dân Anh trở nên gay gắt -> Nguyện vọng giải phóng dân tộc ngày càng bức thiết
19 Phong trào giải phóng dân tộc của nhân dân ấn độ?
Đặt cơ sở cho thắng lợi về sau
1875- 1885 Phong trào của công nhân
1885 Sự ra đời của Đảng Quốc Đại
1905 Nhiều cuộc biểu tình rầm rộ chống chính sách “chia để
trị”
7/1908 Khởi nghĩa Bom Bay
20 TQ bị các nớc đế quốc chia sẻ nh thế nào (nguyên nhân- sự chi sẻ)?
- Nguyên nhân :
+ Là nớc lớn, giàu tài nguyên, nhân công dồi dào, nền văn hoá rực rỡ
+ Triều Mãn Thanh suy yếu
-> Các nớc đế quốc phơng Tây đua nhau xâm chiếm
- Mở đầu là cuộc chiến tranh thuốc phiện với thực dân Anh ( 1840 – 1842 )
- Sau đó các nớc đế quốc xâu xé TQ, biến TQ thành nớc nửa thuộc địa
21 Phong trào đấu tranh của nhân dân TQ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX?
1851- 1864 Phong trào nông dân Thái Bình Thiên Quốc
1898 Cuộc vận động Duy tân của Lơng Khải Siêu và
Khang Hữu Vi Cuối thế kỉ XIX-XX Phong trào Nghĩa Hoà Đoàn
Trang 722 Cách mạng Tân Hợi?
* Hoàn cảnh: 1905, Tôn Trung Sơn thành lập TQ Đồng minh hội với Học thuyết Tam dân (Dân tộc
độc lập, Dân quyền tự do, Dân sinh hạnh phúc) - Đây là chính đảng u tú nhất của giai cấp t sản TQ
- Mục tiêu: Đánh đổ mãn thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập Dân quốc, thực hiện quyền bình
đẳng về ruộng đất…
*Diễn biến:
+ 10/10/1911: Cách mạng bùng nổ và giành thắng lợi ở Vũ Xơng, Sau đó phong trào lan rộng ra QĐ, QT, TX, miền Bắc
+ 29/12/1911: Chính phủ lâm thời đợc thành lậơ ở Nam Kinh, tuyên bố thành lập Trung Hoa Dân
Quốc do Tôn Trung Sơn làm tổng thống.TQ độc lập
+ 2/1912: Viên Thế Khải lên thay Tôn Trung Sơn, CM chấm dứt
* ý nghĩa:
- Lần đầu tiên trong lịch sử chế độ quân chủ chuyên chế sụp đổ, chế độ cộng hoà ra đời
- Mở đờng cho chủ nghĩa t bản PT
- Cổ vũ đáng kể cho phong trào giải phóng dân tộc ở châu á
- Hạn chế: + Đây là cuộc cách mạng không triệt để, không nêu vấn đề đánh đuổi ĐQ, không tích cực chống phong kiến Cha đụng chạm đến GCĐCPK, không giảI quyết đợc vấn đề ruộng đất cho nông dân
23 Quá trình xâm lợc của chủ nghĩa thực dân và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nớc ĐNA; cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ
XX nh thế nào?
a Quá trình xâm lợc: Đông Nam á có vị trí chiến lợc quan trọng, giàu tài nguyên, dân số đông, chế
độ phong kiến suy yếu
- Các nớc t bản phát triển cần thị trờng, thuộc địa
- > Đông Nam á trở thành mục tiêu xâm lợc của các nớc Phơng Tây
- Cuối thế kỉ XIX, t bản Phơng Tây đã hoàn thành xâm lợc Đông Nam á
* Anh chiếm Mã-lai, Miên-điện; Pháp chiếm bán đảo Đông dơng; Tây-ban-nha rồi Mĩ chiếm Phi-lip-pin; Hà lan và Bồ Đào nha thôn tính In-đô-nê-xia; Thái lan trở thành khu vực ảnh hởng của Anh, Pháp
b Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc:
- Tuỳ theo tình hình cụ thể của mỗi nớc mà các nớc thực dân có chính sách cai trị khác nhau song
điểm chung nổi bật là:
+ Chính trị: Cai trị về chính trị, chia rẽ dân tộc, tôn giáo, phá hoại khối đoàn kết dân tộc, đàn áp nhân dân
+ Kinh tế: Vơ vét, bóc lột kinh tế, tài nguyên, kìm hãm sự phát triển kinh tế của tuộc địa
- Chính sách cai trị của chủ nghĩa thực dân đã làm cho mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chính quốc trở nên gay gắt -> Phong trào giải phóng dân tộc bùng nổ
- Mục tiêu: Giải phóng dân tộc thoát khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân
- Diễn biến:
* In-đô-nê-xia: Là thuộc địa của Hà Lan, từ cuối thế kỉ XIX, phong trào giải phóng dân tộc phát triểnmạnh với nhiều tầng lớp tham gia: T sản, công nhân, nông dân
Trang 8* Phi-lip-pin: Là thuộc địa của Tây Ban Nha rồi Mỹ.Nhân dân Phi-lip-pin không ngừng đấu tranh
đòi độc lập dân tộc
*Căm-pu-chia, Lào, Việt nam: Đều là thuộc địa của Pháp Từ cuối thế kỉ XIX phong troà đấu tranh giành độc lập dân tộc đã bùng lên mạnh mẽ, có sự đoàn kết phối hợp đấu tranh lẫn nhau
-> Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, cùng với quá trình hoàn thành xâm lợc các nớc ĐNA làm thuộc
địa, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc đã phát triển mạnh mẽ, làm thành một phong trào rộng lớn
Quốc gia Các phong trào tiêu biểu
In đô nê xi a - Nhiều tổ chức yêu nớc của ttrí thức tiến bộ ra đời
- 1905, Công đoàn công nhân xe lửa đợc thành lập
- 1908, Hội liên hiệp công nhân ra đời
- 5/1920, Đảng cộng sản đợc thành lập
Phi líp pin Cách mạng 1896- 1898, dẫn tới sự ra đời của CH Phi líp pin, ssau đó bị Mĩ thôn
tính
Cam pu chia - Kn A cha xoa ở Ta keo (1863- 1868)
- Kn của nhà s Pu côm bô ở Cra chê (1866- 18676) Lào - 1901, nhân dân Xa van na khét đấu tranh dới sự lãnh đạo của Pha ca đuốc
- 1909, một cuộc khởi nghĩa nổ ra ở Bô lô ven
Miến Điện 1885, chống thực dân Anh
Việt Nam 1885- 1896, phong trào “cần vơng”
1884- 1913, Khởi nghĩa nông dân Yên Thế…
24 Cuộc Duy Tân Minh trị (Nguyên nhân, nội dung, kết quả)
* Hoàn cảnh:
- Giữa thế kỉ XIX chế độ phong kiến Nhật mục nát
- CNTB phơng Tây ngày càng can thiệp sâu vào Nhật Bản đòi “mở cửa”…để tồn tại Nhật buộc phải cải cách mở cửa
- 1/1868 Minh Trị lên ngôi Thiên hoàng đã tiến hành cải cách
* Nội dung:
- Kinh tế : Xoá bỏ ràng buộc phong kiến , mở đờng cho CNTB phát triển
- Chính trị, xã hội :
+ Cải cách chế độ nông nô, đa quý tộc t sản hoá và đại quý tộc lên nắm quyền
+ Thực hiện giáo dục bắt buộc, chú trọng khoa học- kĩ thuật, học theo phơng Tây
- Quân sự :Xây dung nghĩa vụ quân sự, học theo phơng Tây.
* Kết quả :
Đa nớc Nhật từ 1 nớc phong kiến nông nghiệp trở thành 1 nớc TBCN
- > Đây là 1 cuộc cách mạng t sản
26 Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh, diễn biến chính và kết cục của chiến tranh thế giới thứ nhất?
a Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh thế giới thứ nhất.
* Nguyên nhân sâu xa:
- Sự phát triển không đều của CNTB cuối thế kỉ XIX - đầu XX
-> Mâu thuẫn về thị trờng và thuộc địa
-> Hình thành 2 khối quân sự đối địch nhau:
Trang 9Khối liên minh (1882 >< Khối hiệp ớc (1907)
Đức Anh
áo Pháp
Hung Nga
Ytalia
Chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh
* Nguyên nhân trực tiếp :
- 28/6/1914 thái tử áo- Hung bị ám sát
- 28/7/1914 áo- Hung tuyên chiến với Xécbi
- 1/8/1914 Đức tuyên chiến với Nga, rồi với Pháp (3/8), rồi với Anh (4/8)
-> Chiến tranh thế giới bùng nổ
b Những diễn biến chính của chiến sự.
Giai
đoạn
Thời gian Chiến sự
Mặt trận phía Tây Mặt trân phía Đông Giai
đoạn
I
Tháng
8 -12/1914 - Đức định đánh bại Pháp trong chớp nhoáng
- Quân Anh, Pháp rút lui
- Đức chuyển 1 phần lực lợng sang mặt trận phía Tây
-Anh, Pháp tấn công
- Nga tấn công quân Đức
thất bại
- Hai bên cầm cự
1916 - Đức mở chiến dịch Vécđoong , chiến
dịch sông Xom
-> Đức chuyển sang phòng ngự
Đức, áo – Hung chuyển sang phòng ngự
Giai
đoạn
II.
Tháng 2/1917
Tháng 4/1917
Tháng
11/1917
- Mĩ tham gia chiến tranh - Cách mạng tháng 2 ở Nga
- Cách mạng tháng 10 Nga thắng lợi
* Tháng
6/1918
Tháng 7/
1918
9/11/1918
11/ 11/1918
- Anh – Pháp phản công
- Cách mạng Đức bùng nổ – lập nền Cộng Hòa
- Đức đầu hàng-> Chiến tranh kết thúc
- Đức tấn công ->Thất bại
c Hậu quả :
- 10 triệu ngời chết,20 triệu ngòi bị thơng
- Cơ sở vật chất bị tàn phá , thiệt hại ớc tính khoảng 85 tỉ USD
- Gây đau thơng cho cả nhân loại
- Đem lại nhiều lợi ích cho các nớc thắng trận
Trang 10- Bản đồ thế giới bị phân chia lại.
d Tính chất :
Đây là cuộc hiến tranh đế quốc- mang tính phi nghĩa
27 Hai cuộc cách mạng ở Nga năm 1917.
a Cách mạng tháng Hai:
* Nguyên nhân (Tình hình nớc Nga trớc cách mạng):
- Đầu thế kỷ XX, Nga vẫn là 1 đế quốc quân chủ chuyên chế; năm 1914 Nga Hoàng lại đẩy nhân dân vào cuộc chiến tranh đế quốc
- Hậu quả: + Kinh tế suy sụp, quân đội thiếu vũ khí- lơng thực, mất đất mọi nỗi khổ đè nặng lên mọi tầng lớp nhân dân Nga
+ Phong trào phản đối chiến tranh, lật đổ Nga Hoàng lan rộng, chính phủ Nga Hoàng ngày càng bất lực
* Diễn biến :
- 23/2/1917, 9 vạn nữ công nhân Pêtơrôgrát biểu tình
- 26/2/công nhân toàn thành phố tổng bãi công
- 27/2, Đảng Bônsêvích lãnh đạo công nhân khởi nghĩa vũ trang - > lôi cuốn binh lính , nông dân khắp cả nớc -> Giành đợc chính quyền
*Kết quả :
- Lật đổ nền quân chủ chuyên chế
- Thiết lập 2 chính quyền : Xô viết đại biểu công- nông – binh và chính phủ lâm thời t sản
->Đây là cuộc cách mạng dân chủ t sản kiểu mới
b Cách mạng Tháng 10 / 1917.
* Nguyên nhân :
- 2 chính quyền song song tồn tại, t sản nắm chính quyền -> Tiếp tục theo đuổi chiến tranh
- Các tầng lớp nhân dân phản đối quyết liệt
- Đảng Bônsêvích do Lênin đứng đầu chuẩn bị kế hoạch tiếp tục làm cách mạng
*Diễn biến :
- Đêm 24/10(6/11), Lênin trực tiếp chỉ đạo khởi nghĩa
- Nghiã quân chiếm thành phố Pêtơrôgrát, bao vây cung điện Mùa Đông
- Đêm 25/10, nghĩa quân chiếm cung điện Mùa Đông
- Tiếp đó khởi nghĩa thắng lợi ở Matxcơva
- Đầu 1918 , thắng lợi trong cả nớc
* Kết quả :
- Lật đổ chính phủ lâm thời t sản
- Thiết lập nhà nớc vô sản
28 Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ thành quả cách mạng ở nớc Nga
nh thế nào?
a Xây dựng chính quyền Xô Viết:
- Đaị hội Xô Viết toàn Nga (25/10 “7/11”) quyết định
+ Thành lập chính quyền Xô Viết
+ Thông qua 2 sắc lệnh : Hoà bình và ruộng đất
-> Đem lại lợi ích cho nông dân
- Chính quyền mới xoá bỏ đẳng cấp , đặc quyền của giáo hội, nam nữ bình quyền