phẩm, một vấn đề chiến chống - Lí giải được vẻ văn học… Pháp - Xác định đẹp nội dung và - Bày tỏ được cảm được vấn đề nghệ thuật của cần bàn luận, tác phẩm, mối nhận, suy nghĩ, phạm vi d[r]
Trang 1SỞ GDĐT NAM ĐỊNH MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ I
TRƯỜNG THPT NAM TRỰC NĂM HỌC 2016 - 2017
MÔN NGỮ VĂN LỚP 11
(Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian giao
đề)
I Chuẩn kiến thức, kĩ năng và năng lực cần đạt:
1 Kiến thức, kĩ năng:
- Hoàn thiện kiến thức đọc hiểu văn bản thông tin nhật dụng, thơ, kĩ năng về dạng bài nghị luận xã hội
- Hiểu được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các văn bảnthơ trữ tình
Việt Nam thời kì trung đại và Văn tế.(Ngữ văn 11)
- Hiểu yêu cầu và cách thức vận dụng tổng hợp các thao tác và các phương thức biểu đạt trong cách làm bài
- Đánh giá kĩ năng đọc hiểu và tạo lập văn bản
2 Năng lực hướng tới :
- Năng lực thu thập, lựa chọn và xử lí thông tin, dẫn chứng tiêu biểu để tạo lập đoạn văn bản
- Năng lực phân tích và đề xuất cách giải quyết những tình huống cụ thể được đặt
ra trong tác phẩm và trong thực tiễn đời sống được gợi ra từ tác phẩm thơ
- Năng lực trình bày, cảm nhận, suy nghĩ và quan điểm của cá nhân để giải quyết những vấn đề liên quan đến xã hội
II Hình thức đề kiểm tra: Tự luận
III Ma Trận
Mức độ
Chủ đề
Chủ đề 1:
Đọc hiểu
-Văn bản
thông tin,
nhật dụng
- Nhận diện được phương thức biểu đạt/
thao tác lập luận/ thể loại của văn bản
- Nội dung/ chủ
đề của văn bản
- Hiểu và lí giải được các chi tiết, hình ảnh, các biện pháp tu
từ
Liên hệ với thực tế đời sống
Chủ đề 2:
Làm văn
Nghị luận xã
hội Nhận biếtđược vấn đề - Hiểu đúng vấn
đề cần bàn luận
- Vận dụng những hiểu biết xã hội và
Liên hệ với đời
Trang 2-Nghị luận về
một tư tưởng
đạo lí hoặc
một hiện
tượng đời
sống
đặt ra ở đề bài - Biết lựa chọn
và sắp xếp các luận điểm
kĩ năng tạo lập văn bản để viết bài nghị luận xã hội về một
tư tưởng đạo lí, một hiện tượng đời sống…
- Bày tỏ quan điểm
cá nhân và rút ra bài học cho bản thân
sống thực
tế, so sánh
mở rộng vấn đề NL
Số câu (ý 1 câu 2) (ý 2 câu 2 ) (ý 3câu 2) (ý 4 câu 2 ) 1 câu
Nghị luận
văn học
Văn bản thơ
trữ tình và
văn tế Việt
Nam thời kì
trung đại
- Nhận biết những nét chính về tác giả, văn bản nghị luận hiện đại, thơ trữ tình Việt Nam thời kì kháng chiến chống Pháp
- Xác định được vấn đề cần bàn luận, phạm vi dẫn chứng, các thao tác lập luận …
- Giải thích được các ý kiến bàn về một tác phẩm, hình tượng nghệ thuật
- Lí giải được vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, mối quan hệ giữa văn học và đời sống, phong cách nghệ thuật tác giả
- Vận dụng kiến thức đã học viết một bài nghị luận văn học về một trích đoạn, một tác phẩm, một vấn đề văn học…
- Bày tỏ được cảm nhận, suy nghĩ, quan điểm của cá nhân về vấn đề cần bàn luận
Liên hệ với đời sống thực
tế, so sánh
mở rộng vấn đề NL
số câu (ý 1 câu 3) (ý 2 câu 3 ) (ý 3câu 3) (ý 4câu 3) 1 câu
Tổng
SỞ GD & ĐT NAM ĐỊNH ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG GIỮA HỌC KÌ I
Trang 3TRƯỜNG THPT NAM TRỰC
(Đề thi gồm 01 trang) NĂM HỌC 2016 – 2017. MÔN: NGỮ VĂN 11
(Thời gian làm bài: 90 phút)
I Phần đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:
"… (1) Thật vậy, Nguyễn Du, đại thi hào của dân tộc từng viết: “Sách vở đầy bốn vách/
Có mấy cũng không vừa” Đáng tiếc, cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha Sách in nhiều nơi không bán được, nhiều nhà xuất bản đóng cửa vì thua lỗ, đặc biệt Nhiều gia đình giàu có thay tủ sách bằng tủ rượu các loại Các thư viện lớn của các thành phố hay của tỉnh cũng chỉ hoạt động cầm chừng, cố duy trì sự tồn tại.
(2) Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn trâu, lúc chờ xe bus Hay hình ảnh những công dân nước Nhật mỗi người một quyển sách trên tay lúc ngồi chờ tàu xe, xem hát, v.v càng khiến chúng ta thêm yêu mến và khâm phục Ngày nay, hình ảnh ấy đã bớt đi nhiều, thay vào đó là cái máy tính hay cái điện thoại di động Song sách vẫn luôn cần thiết, không thể thiếu trong cuộc sống phẳng hiện nay ”
(Trích “Suy nghĩ về đọc sách” – Trần Hoàng Vy, Báo Giáo dục & Thời đại, Thứ hai ngày
13.4.2015)
Câu 1 Trong đoạn (2), tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào? (0,5 điểm)
Câu 2 Hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên (1,0 điểm)
Câu 3 Hãy giải thích vì sao tác giả lại cho rằng: “cuộc sống hiện nay dường như “cái
đạo” đọc sách cũng dần phôi pha”? (1,0 điểm)
Câu 4 Có ý kiến cho rằng: Thời nay, đọc sách là lạc hậu Sống trong thời đại công nghệ
thông tin thì phải lên mạng đọc vừa nhanh, vừa dễ, vừa đỡ tốn kém Anh/ chị có đồng tình
với ý kiến đó không? Vì sao? (0,5 điểm)
II Phần làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận bày tỏ suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến: Một cuốn sách tốt là một người bạn hiền.
Câu 2 (5,0 điểm)
Anh/ chị hãy cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Khuyến qua bài thơ Câu cá mùa thu
Trang 4HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHẤT LƯỢNG GIỮA HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2016 - 2017 MÔN NGỮ VĂN LỚP 11
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách nhưng nếu đáp ứng những yêu cầu cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm
- Điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,5 điểm và không làm tròn
B YÊU CẦU CỤ THỂ
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3 điểm)
Câu 1: (0,5 điểm)
Thao tác lập luận so sánh/ thao tác so sánh/ so sánh
- Mức đầy đủ: trả lời đúng như đáp án trên
- Mức không tính điểm: không trả lời hoặc có câu trả lời khác
Câu 2: (1,0 điểm)
Câu văn khái quát chủ đề: Song sách vẫn luôn cần thiết, không thể thiếu trong cuộc sống
phẳng hiện nay.
+ Mức đầy đủ: hs trả lời được như nội dung trên (1,0 điểm)
+ Mức không tính điểm: không trả lời hoặc có câu trả lời khác
Câu 3:(1,0 điểm)
Tác giả cho rằng “cuộc sống hiện nay dường như “cái đạo” đọc sách cũng dần phôi pha” vì ở thời đại công nghệ số, con người chỉ cần gõ bàn phím máy tính hoặc điện thoại
di động đã có thể tiếp cận thông tin ở nhiều phương diện của đời sống, tại bất cứ nơi đâu, trong bất kì thời gian nào, nên việc đọc sách đã dần trở nên phôi pha
+ Mức đầy đủ: hs trả lời được như nội dung trên
+ Mức không đầy đủ: sách bị cạnh tranh khốc liệt bởi những phương tiện nghe nhìn như
ti vi, Ipad, điện thoại Smart, và hệ thống sách báo điện tử trên Internet…
+ Mức không tính điểm: không trả lời hoặc có câu trả lời khác
Câu 4: (0,5 điểm)
- Mức đầy đủ: hs bày tỏ ý kiến đồng tình hoặc không đồng tình và lí giải thuyết phục
- Mức không tính điểm: không trả lời hoặc có câu trả lời khác
Trang 5II Làm văn (7,0 điểm)
Cõu 1 (2,0 điểm)
* Yờu cầu chung: Thớ sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng bài nghị luận xó hội
để tạo lập văn bản Bài viết phải cú bố cục đầy đủ, rừ ràng; văn viết cú cảm xỳc; diễn đạt trụi chảy, bảo đảm tớnh liờn kết; khụng mắc lỗi chớnh tả, từ ngữ, ngữ phỏp
* Yờu cầu cụ thể:
a) Đảm bảo cấu trỳc bài nghị luận (0,25 điểm):
- Trỡnh bày đầy đủ cỏc phần Mở bài, Thõn bài, Kết luận Phần Mở bài biết dẫn dắt hợp lớ
và nờu được vấn đề; phần Thõn bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liờn kết chặt chẽ với nhau cựng làm sỏng tỏ vấn đề; phần Kết bài khỏi quỏt được vấn đề và thể hiện được nhận thức của cỏ nhõn
b) Xỏc định đỳng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Lợi ớch, vai trũ của việc đọc sỏch c) Chia vấn đề cần nghị luận thành cỏc luận điểm phự hợp; cỏc luận điểm được triển khai theo trỡnh tự hợp lớ, cú sự liờn kết chặt chẽ; sử dụng tốt cỏc thao tỏc lập luận để triển khai cỏc luận điểm (trong đú phải cú thao tỏc giải thớch, chứng minh, bỡnh luận); biết kết hợp giữa nờu lớ lẽ và đưa dẫn chứng; dẫn chứng phải lấy từ thực tiễn đời sống, cụ thể và sinh động (1,0 điểm):
- Điểm 1,0: Đảm bảo cỏc yờu cầu trờn; cú thể trỡnh bày theo định hướng sau:
1 Giải thớch: (0,25 điểm)
+ Sỏch tốt là loại sỏch mở ra cho ta chõn trời mới, giỳp ta mở mang kiến thức về nhiều mặt: cuộc sống, con người, trong nước, thế giới, đời xưa, đời nay, thậm chớ cả những dự định tương lai, khoa học viễn tưởng
+ Bạn hiền đú là người bạn cú thể giỳp ta chia sẻ những nỗi niềm trong cuộc sống, giỳp ta vươn lờn trong học tập, cuộc sống Do tỏc dụng tốt đẹp như nhau mà cú nhận định
vớ von "Một quyển sỏch tốt là một người bạn hiền"
2 Bàn luận: (0,5 điểm)
+ Sỏch tốt là người bạn hiển kể cho ta bao điều thương, bao kiếp người điờu linh đúi khổ mà vẫn giữ trọn vẹn nghĩa tỡnh (dẫn chứng qua cỏc tỏc phẩm VH)
+ Sỏch cho ta hiểu và cảm thụng với bao kiếp người, với những mảnh đời ở những nơi xa xụi, giỳp ta vươn tới chõn trời của ước mơ, ước mơ một xó hội tốt đẹp
+ Sỏch giỳp ta chia sẻ, an ủi những lỳc buồn chỏn: Truyện cổ tớch, thần thoại, + Khi đọc sỏch cần chọn lựa sỏch hay, giàu ý nghĩa, bổ ớch cho người đọc
+ Phờ phỏn những quan điểm lệch lạc về việc đọc sỏch, chọn sỏch ở một số người
3 B i hà ọc nhận thức và hành động của bản thân (0,25 điểm)
d) Sỏng tạo (0,25 điểm)
- Cú nhiều cỏch diễn đạt độc đỏo và sỏng tạo (viết cõu, sử dụng từ ngữ, hỡnh ảnh và cỏc yếu tố biểu cảm,…) ; thể hiện được quan điểm và thỏi độ riờng, sõu sắc nhưng khụng trỏi với chuẩn mực đạo đức và phỏp luật
e) Chớnh tả, dựng từ, đặt cõu (0,25 điểm):
- Khụng mắc quỏ 3 lỗi chớnh tả, dựng từ, đặt cõu
Trang 6Câu 2 (5,0 điểm)
* Yêu cầu chung: Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng bài nghị luận văn học để tạo lập văn bản Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; thể hiện khả năng cảm thụ văn học tốt; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
* Yêu cầu cụ thể:
a) Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (0,5 điểm):
- Điểm 0,5 điểm: Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết luận Phần Mở bài biết dẫn dắt hợp lí và nêu được vấn đề; phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề; phần Kết bài khái quát được vấn đề và thể hiện được ấn tượng, cảm xúc sâu đậm của cá nhân
- Điểm 0,25: Trình bày đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết luận, nhưng các phần chưa thể hiện được đầy đủ yêu cầu trên; phần Thân bài chỉ có 1 đoạn văn
- Điểm 0: Thiếu Mở bài hoặc Kết luận, Thân bài chỉ có 1 đoạn văn hoặc cả bài viết chỉ có
1 đoạn văn
b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm):
- Điểm 0,5: Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Khuyến qua bài
Câu cá mùa thu.
- Điểm 0,25: Xác định chưa rõ vấn đề cần nghị luận, chỉ nêu chung chung
- Điểm 0: Xác định sai vấn đề cần nghị luận, trình bày lạc sang vấn đề khác
c) Chia vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm phù hợp; các luận điểm được triển khai theo trình tự hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ; sử dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai các luận điểm (trong đó phải có thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận); biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng (3,0 điểm):
- Điểm 3,0: Đảm bảo các yêu cầu trên; có thể trình bày theo định hướng sau:
1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, nêu vấn đề nghị luận:
+ Nguyễn Khuyến là nhà nho tài năng, có cốt cách thanh cao, một trong những đại diện xuất sắc cuối cùng của VHTĐ Viêt Nam
+ Câu cá mùa thu là bài thơ đặc sắc trong Chùm thơ thu, đằng sau bức tranh cảnh
thu là vẻ đẹp tâm hồn thi nhân
2 Giải thích: (0,25 điểm)
+ Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Khuyến trong bài thơ là tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình yêu quê hương, đất nước và tâm trạng thời thế của một tâm hồn thanh cao
3 Phân tích, chứng minh:(2,75 điểm)
+ Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình yêu quê hương đất nước:
- Thơ viết về thiên nhiên trước hết là bộc lộ tình yêu thiên nhiên của tác giả: thiên nhiên được cảm nhận bằng nhiều giác quan (thị giác, thính giác, xúc giác ).Bức tranh thiên nhiên với màu sắc, đường nét, âm thanh đẹp, tĩnh lặng, đượm buồn, điển hình cho cảnh sắc mùa thu làng quê ở đồng bằng Bắc bộ
- Thơ viết về thiên nhiên còn phản ánh tình yêu quê hương, đất nước vì đó là thiên nhiên của quê hương mình, tổ quốc mình: Là người gắn bó sâu sắc và thiết tha với quê hương, Nguyễn Khuyến đã cảm nhận vẻ đẹp riêng của cảnh sắc quê hương, đồng thời thể hiện vẻ đẹp ấy bằng nét bút vừa chân thực, vừa tinh tế Bức tranh Câu cá mùa thu mang được cái
Trang 7hồn dân tộc, vượt khỏi những công thức, ước lệ không chỉ bởi tài thơ mà còn bởi tình yêu thiên nhiên đất nước của tác giả
+ Tâm trạng thời thế của một tâm hồn thanh cao:
- Người đi câu hờ hững với việc câu cá bởi đang nặng lòng trước thế sự Tâm trạng u hoài bộc lộ qua bức tranh thiên nhiên tĩnh lặng, vắng người, vắng tiếng Nỗi u hoài từ tâm cảnh lan tỏa ra ngoại cảnh phủ lên cảnh vật vẻ thanh sơ đến hiu hắt Không gian tĩnh lặng đem đến cảm nhận về nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong tâm hồn thi nhân.Tìm đến thú vui câu cá
để nhàn thân nhưng tâm không nhàn, không câu cá mà “câu thanh, câu vắng” bởi nặng lòng trước thời thế và vận mệnh đất nước
=> Qua tâm trạng thời thế của ông ta thấy một tấm lòng yêu nước thầm kín nhưng không kém phần sâu sắc
d) Sáng tạo (0,5 điểm)
- Điểm 0,5: Có nhiều cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo (viết câu, sử dụng từ ngữ, hình ảnh và các yếu tố biểu cảm,…) ; văn viết giàu cảm xúc; thể hiện khả năng cảm thụ văn học tốt; có quan điểm và thái độ riêng sâu sắc nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức
và pháp luật
- Điểm 0,25: Có một số cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo; thể hiện được một số suy nghĩ riêng sâu sắc nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật
- Điểm 0: Không có cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo; không có quan điểm và thái độ riêng hoặc quan điểm, thái độ trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật
e) Chính tả, dùng từ, đặt câu (0,5 điểm):
- Điểm 0,5: Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
- Điểm 0,25: Mắc một số lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
- Điểm 0: Mắc nhiều lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
……….