- GV: Em hãy phân tích ý nghĩa của các => Bác hiện lên với một phong thái ung thủ pháp nghệ thuật trong câu thơ “Bàn dung, tự tại, cốt cách thanh cao của một đá chông chênh dịch sử Đảng”[r]
Trang 1Văn bản Ngày soạn: 16/ 01 / 2015
TỨC CẢNH PÁC PÓ
- Hồ Chí Minh
-I Chuẩn kiến thức – kĩ năng, thái độ, năng lực:
1 Chuẩn kiến thức – kĩ năng:
- Niềm vui, sảng khoái của Hồ Chí Minh trong những ngày sống và làm việc gian khổ ở hang Pác Pó
- Vẻ đẹp tâm hồn của Bác, vừa là mọt chiến sĩ say mê cách mạng vừa như một “khách lâm tuyền” ung dung sống hòa nhập với thiên nhiên
- Giái trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật rất cổ điển của Bác
- Rèn luyện kĩ năng đọc và phân tích một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
2 Thái độ: HS trau dồi cho bản thân tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc
3 Năng lực:
- Thu thập, xử lí thông tin liên quan đến văn bản
- Cảm nhận văn bản thơ dựa vào hình ảnh, nhạc điệu
- Cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Hợp tác, thảo luận nhóm
II Phương tiện DH:
1 GV: Sgk, giáo án, chuẩn kiến thức và kĩ năng, tài liệu tham khảo
2 HS: Sgk, vở ghi, vở soạn
III Phương pháp DH:
Kết hợp: đọc diễn cảm, phát vấn, thuyết trình, phân tích, bình giảng
IV Tiến trình DH:
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, kiểm tra tác phong
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Nội dung DH:
Hoạt động 1.
Hướng dẫn tìm hiểu chung: tác giả, tác
phẩm
- GV: Em hãy trình bày sự hiểu biết của
em về tác giả Hồ Chí Minh ?
- HS trình bày
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả Hồ Chí Minh
- Là người anh hùng giải phóng dân tộc, vĩ lãnh tụ vĩ đại của Cách mạng Việt Nam
- Là nhà thơ, nhà văn lớn; danh nhân
Trang 2- GV nhận xét, kể 1 mẫu chuyện nhỏ về
Hồ Chí Minh
- HS nắm bắt
- GV: Trình bày vài nét cơ bản về bài
thơ: hoàn cảnh sáng tác, thể loại ? Kể
một vài bài thơ thuộc thể loại
- HS nắm bắt
- GV hướng dẫn HS đọc bài thơ: giọng
vui tươi, hóm hỉnh
- GV: Hãy phân chi bố cục bài thơ ?
- HS chia bố cục
Hoạt động 2.
Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết bài thơ
- GV: Em hãy cho biết hai câu dầu của
bài thơ có mấy lớp nghĩa ? Đó là những
lớp nghĩa nào ? Phân tích hiệu quả của
những giá trị nghệ thuật trong 2 câu thơ
đó ?
- HS thảo luận, thuyết trình
- GV nhận xét, bình giảng
- GV: Trong bài Côn Sơn ca, Nguyễn
Trãi cũng ca ngợi “thú lâm tuyền” Hãy
cho biết “thú lâm tuyền” của Nguyễn
Trãi và Bác Hồ có gì giống và khác
nhau ?
- HS thuyết trình
- GV phân tích, liên hệ:
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.
Nhàn – Nguyễn Bỉnh
Khiêm
- GV: Em hãy phân tích ý nghĩa của các
thủ pháp nghệ thuật trong câu thơ “Bàn
đá chông chênh dịch sử Đảng” ?
- HS thuyết trình
văn hóa của thế giới
=> Sự nghiệp văn chương của Người là
sự đóng góp vô giá cho nền văn học dân tộc
2 Bài thơ
- Hoàn cảnh sáng tác: 2 – 1941: Bác về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào Cách mạng; thời gian này Bác làm việc tại hang Pác Pó
- Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Bố cục:
+ Cuộc sống của Bác ở hang Pác Pó + Cái “sang” của cuộc đời cách mạng
II Đọc – hiểu văn bản.
1 Cuộc sống của Bác ở hang Pác Pó
- Lớp nghĩa thứ nhất:
+ Không gian: hang, suối => chật hẹp, hiểm nguy
+ Thời gian: sáng, tối => tạo sự đơn điệu, nhàm chán
+ Món ăn: cháo bẹ, rau măng: thiếu thốn, khổ cực
=> Cuộc sống của Bác ở hang Pác Pó: gian khổ, thiếu thốn và hiểm nguy
- Lớp nghĩa thứ hai:
+ Phép đối sóng đôi: sáng – tối; suối – hang; ra – vào => nhịp sống đều đặn, nề nếp, ngăn nắp
+ Hình ảnh “cháo bẹ, rau măng”: món
ăn đạm bạc chốn núi rừng; món ăn lí tưởng của bậc “tiên phong cốt đạo” + “vẫn sẵn sàng”: sự chủ động, chấp nhận trước cuộc sống; tinh thần lạc quan, yêu đời của Bác
=> Bác hiện lên với một phong thái ung dung, tự tại, cốt cách thanh cao của một
vị “khách lâm tuyền”
2 Cái “sang” của cuộc đời cách mạng
- Từ tượng hình “chông chênh”: điều
Trang 3- GV: Theo em, từ “sang” có nghĩa là
gì ?Trong bài thơ từ “sang” của Bác
được hiểu như thế nào ?
- HS thuyết trình
- GV bình giảng, liên hệ
Hoạt động 3.
Hướng dẫn tổng kết giá trị nghệ thuật và
nội dung của văn bản
- GV: Theo em, bài thơ tạo được ấn
tượng nhờ những thủ pháp nghệ thuật
nào ?
- HS thuyết trình
- GV: Bài thơ thể hiện vẻ đẹp gì ở con
người Hồ Chí Minh ?
- HS thuyết trình
- GV nhận xét, ghi bảng
kiện làm việc khó khăn của Bác; tình thế cách mạng đang lúc khó khăn
- Vần trắc liên tiếp “dịch sử Đảng”: tạo
sự chắc khỏe, rắn rỏi cho câu thơ; sự lớn lao vĩ đại của hình tượng người anh hùng dân tộc
- “Sang”:
+ Triết lí sống: ung dung, tự tại, thư thái hòa nhập với thiên nhiên
+ Niềm tin sắt son vào sự nghiệp cách mạng và con đường giải phóng dân tộc
=> Bác hiện lên với dáng vóc của một người chiến sĩ cách mạng
III Tổng kết.
1 Nghệ thuật
- Thể thơ tứ tuyệt cô đọng, hàm súc
- Kết hợp giữa bút pháp cổ điển, truyền thống và tính chất mới mẻ, hiện đại
- Lời thơ bình dị, pha giọng vui đùa, hóm hỉnh
- Tứ thơ thú vị, bất ngờ, sâu sắc
2 Nội dung
Bài thơ thể hiện cốt cách tinh thần của
Hồ Chí Minh: luôn tràn đầy niềm lạc quan, tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng
4 Củng cố - dặn dò:
a Củng cố:
- Vẻ đẹp tâm hồn của Bác Hồ qua bài thơ”: phong thái ung dung tự tai, một tâm hồn thanh cao đầy lạc quan và tin tưởng
- Đặc điểm nghệ thuật: thể thơ tứ tuyệt; giọng thơ vui đùa dí dỏm,
- Bài tập nâng cao:
Phân tích chất cổ điển và hiện đại qua bài thơ “Tức cảnh Pác Pó” (Hồ Chí Minh)
Gợi ý:
Cổ điển: ca ngợi “thú lâm tuyền”; thể thơ thất ngôn tứ tuyệt; nhịp điệu cân đối, hài hòa; giọng điệu ung dung tự tại; phép đối triệt để; có nhãn tự
Hiện đại: ngôn ngữ giản dị tự nhiên; hình ảnh thơ gần gũi chân thực; tinh thần cách mạng
Trang 4b Dặn dò:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Chuẩn bị bài “Câu cầu khiến” Cụ thể:
+ Đặc điểm, chức năng của câu cầu khiến
+ Nghiên cứu các bài tập 1, 2, 3, 4, 5 / Sgk / Tr.31, 32, 33
5 Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………