Nhom 11 doc chat phong xa

Ngành – nghề có nguy cơ mắc bệnh Nhóm thứ nhất: Những công nhân làm việc tại các cơ sở sản xuất chất phóng xạ như: Mỏ uran, nhà máy xử lý quặng uran, nhà máy khai thác, tách các đồng v

Trang 1

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

Khoa: CNSH & KTMT

MÔN: ĐỘC HỌC MÔI TRƯỜNG

Trang 2

NỘI DUNG

VI Hiện trạng ONPX trên TG và VN

IV Ứng dụng hạt nhân và các ĐV PX III Ảnh hưởng của độc chất PX

II NN TX – Con đường XN

I Khái niệm – Nguồn gốc

V Biện pháp phòng tránh

Trang 4

• Quá trình phân hủy này kèm heo sự

tạo ra các hạt và có thể kèm theo sự

phát ra các bức xạ điện từ Hạt nhân

tự phân hủy gọi là hạt nhân mẹ, hạt

nhân được tạo thành sau phân hủy

gọi là hạt nhân con.

I Khái niệm, nguồn gốc ô nhiễm

Sự phân hạch của nguyên tố U235

Trang 5

 Ô nhiễm phóng xạ là sự phát tán của các tia có năng lượng cao và các chất phóng xạ

vào đất, nước, không khí, sinh vật.

Trang 6

Tia phóng xạ là các dòng hạt chuyển động nhanh phóng ra từ các chất phóng xạ Các

hạt phóng ra có thể chuyển động thành dòng định hướng

Trang 7

Hạt anpha (α ) Hạt anpha (α )

Hạt beta (β)

Tia gama (γ)

Bức xạ neutron

Tia X

 Các loại tia phóng xạ:

Trang 8

2 Nguồn gốc ô nhiễm

Nguồn gốc tự nhiên:

• Các nguyên tố phóng xạ tự nhiên: uran, thorin, acini…

• Khai thác nhiều khoáng sản, các lớp đất bao phủ quặng tự nhiên

• Bức xạ vũ trụ

Trang 9

2 Nguồn gốc ô nhiễm

Nguồn gốc nhân tạo:

• Do các vụ nổ hạt nhân

• Sử dụng các đồng vị phóng xạ trong nghiên cứu khoa học và điều trị bệnh

• Sử dụng các đồng vị trong công nghiệp và nông nghiệp

• Lò phản ứng công nghiệp và thí nghiệm khoa học bị rò rỉ

Trang 10

1 Ngành – nghề có nguy cơ mắc bệnh

 Nhóm thứ nhất:

Những công nhân làm việc tại các cơ sở sản xuất chất phóng xạ như: Mỏ uran, nhà máy xử

lý quặng uran, nhà máy khai thác, tách các đồng vị uran, các lò phản ứng, các trung tâm nghiên cứu, các nhà máy sản xuất plutoni, các cơ sở điện hạt nhân, các cơ sở khai thác,

nghiên cứu, sản xuất nguyên tố phóng xạ, các đơn vị vận chuyển, lưu chứa chất thải phóng xạ

II Ngành nghề thường tiếp xúc và con đường xâm nhập

Trang 11

Nhóm thứ hai: Là những người sử dụng các tia bức xạ ion hóa từ những nguyên tố phóng xạ trong các ngành công nghiệp, ngành y tế, ngành nông nghiệp, ngành sinh học và ngành sinh hóa học

Nhóm thứ ba: Là những người sử dụng máy phát tia X, nhất là các khoa điện quang y tế

Trang 12

2 Con đường xâm nhập:

• Chiếu xạ ngoại chiếu: xảy ra khi có tiếp xúc với các nguồn phóng xạ ở bên ngoài (trong vũ trụ, trong ngành y tế, ngành công nghiệp…).

• Nhiễm xạ ngoại chiếu: Do các chất phóng xạ dây dính vào da, tóc xảy ra trong môi trường làm việc do thiếu trang bị bảo hộ.

• Nhiễm xạ nội chiếu: Cần chú ý vì nguồn phóng xạ ở ngay trong cơ thể do ăn uống, do sử dụng, do ô nhiễm tại nơi làm việc (phòng thí nghiệm, bệnh viện, nhà máy…).

Trang 13

Trang 14

Độc chất phóng xạ

Môi trường

Con người

Sinh vật

III Ảnh hưởng của độc chất phóng xạ

Trang 15

1. Ảnh hưởng đến môi trường:

.Ảnh hưởng đến môi trường đất:

•. Các hạt nhân phóng xạ tự nhiên sinh ra do sự tương tác của các tia trong vũ trụ và các bức xạ khác trong khí quyển ngưng đọng lại ở các lớp đá

•. Hạt nhân đặc trưng là U238, Th232, hạt nhân con trong các dãy này là K40 Ngoài ra, còn có một số đồng vị khác có nguồn gốc tự nhiên: Be7, Na22, Na24

Trang 16

Trang 17

Trang 18

Ảnh hưởng đến môi trường không khí:

• Nguồn phóng xạ nguy hiểm nhất trong không khí là các vụ nổ thử vũ khí hạt nhân mà các vật liệu làm chất nổ là các đồng vị phóng xạ U235, U238, Pu239  hình thành đám mây phóng xạ

• Cường độ phóng xạ của Cs137 và Ba137 sau chừng 100 năm vẫn không giảm Ngoài

ra, khi các chất phóng xạ này thực hiện chu trình phân rã tạo ra các khí phóng xạ hoặc sol khí phóng xạ, con người và động vật hít các sol khí này sẽ mắc các bệnh nguy

hiểm

Trang 19

Ảnh hưởng đến môi trường nước:

Các phóng xạ được tìm thấy chủ yếu là Ra và K40, có nguồn gốc tự nhiên, đặc biệt là qua thẩm lọc từ khoáng vật Ngoài ra các chất khác đến từ nguồn ô nhiễm, chủ yếu là từ các nhà máy sản xuất năng lượng hạt nhân và các vụ thử vũ khí hạt nhân

Trang 20

2 Ảnh hưởng đến sinh vật – con người:

 Các bức xạ ion hóa tác động đến con người và sinh vật qua hai cơ chế:

• Trực tiếp: cơ chế này xảy ra khi bức xạ ion hóa các phân tử hữu cơ (các ADN trong

tế bào) Những bức xạ với năng lượng lớn (tia X, tia gamma…) vào cơ thể sinh vật trực tiếp phá vỡ các tế bào ion hóa, làm đứt gãy các mối liên kết trong gen, các

nhiễm sắc thể, làm sai lệch cấu trúc gen và nhiễm sắc thể, gây tổn thương tế bào.

• Gián tiếp: xảy ra khi bức xạ ion hóa các phân tử nước  sản phẩm độc hại tác dụng lên các phân tử hữu cơ Ví dụ: trong cơ thể người có 70% là nước, trong tế bào có khoảng 1,2107 phân tử nước trong một phân tử AND, do đó bức xạ sẽ tương tác với phân tử nước nhiều hơn các phân tử AND

•

Trang 21

Tác động tới sinh vật:

• Trao đổi chất của thực vật: ảnh hưởng đến vụ mùa, năng suất kém hoặc chết

• Hủy hoại từng sơ cấp của chuỗi thức ăn  động vật săn mồi, động vật ăn thịt

• Tác động đến quá trình trao đổi chất của các sinh vật,gây bệnh, biến đổi sinh học hoặc chết

• Tích lũy chất độc qua chuỗi thức ăn

Trang 22

Bướm bị nhiễm phóng xạ gần khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima

Trang 23

Thực vật nhiễm phóng xạ gần khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima:

Trang 24

Thực vật nhiễm phóng xạ gần khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima:

Trang 25

Tình nguyện viên nhặt xác

chuột chết khổng lồ ở kênh

thoát nước mở tại Tehran:

Trang 26

 Ảnh hưởng tới con người:

• Xảy ra khi bệnh nhân làm việc với phóng xạ, ở nồng độ quá cao Bệnh nhân bị rối loạn hệ thần kinh trung ương: đặc biệt ở vỏ não, gây chóng mặt, buồn nôn, kém ăn…

• Da bị bỏng hoặc bị tấy đỏ do bị tia phóng xạ chiếu vào Cơ quan tạo máu bị tổn thương mạnh nhất là các tế bào ngoại vi và ở tủy xương, giảm bạch cầu, thiếu máu.

• Cơ thể suy yếu: giảm cân nặng, rồi chết.

Trang 27

• Bệnh nhân thường bị đục mắt, ung thư da, ung thư

xương

Trang 28

Trang 29

 Mức độ bệnh phụ thuộc nhiều yếu tố:

• Liều hấp thụ D - năng lượng bức xạ truyền cho cơ thể

• Liều tương đương H - đặc tính của các loại bức xạ

• Liều hiệu dụng E – đặc tính của mô hay cơ quan

• Cách chiếu xạ: Chiếu liều cao 1 lần, nhiều lần

 Chiếu liều thấp trường diễn

 Chiếu bộ phận hay toàn thân

Trang 30

Phát triển năng lượng hạt nhân phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nghiên cứu các quá trình trong tự nhiên

Trang 31

Ngành y học:

• Áp dụng để điều trị nhằm phá các tế bào ung thư Bằng các phương pháp như: phương pháp tiếp xúc, đặt nguồn phóng xạ cách da 5cm hay sát da, phương pháp cặm kim Iridi 192 hay Au

198 hay tiêm tĩnh mạch…

• Áp dụng trong ngành dược: phân tích công nghiệp để xác định thành phần các dược phẩm

• Áp dụng trong chuẩn đoán, thăm dò chức năng như xác định khối lượng tim, lưu lượng tuần hoàn, đánh giá tình trạng một số cơ quan như tuyến giáp, gan, thận, não, thăm dò hoạt động của

bộ máy hô hấp, tiêu hóa…

Trang 32

IV Ứng dụng của hạt nhân và các đồng vị phóng xạ

Trang 33

Ngành công nghiệp

• Để đo độ dày , tỉ trọng, độ ẩm,…sử dụng tính đâm xuyên của các tia phóng xạ

• Chuỗi tia gamma để xác định cấu trúc bên trong của một vật liệu đặc bằng gỗ, kim loại, bê

tông, phát hiện những bất thường về cấu trúc và các mối hàn

• Dùng làm chất chỉ thị Gắn một chất phóng xạ vào một chất đang di chuyển hay biến thể, có thể tìm được chỗ di chuyển của mạch nước ngầm, chỗ đường ống bị hở

• Phân tích hoạt hóa nhằm biến nguyên tố khó phát hiện thành nguyên tố dễ phát hiện

Trang 34

• Nghiên cứu các hiện tượng sinh lý thực vật và sự sinh sản

• Nghiên cứu các biến đổi thực vật: biến dạng, tăng trưởng

• Nghiên cứu phân bón, hóa chất trừ sâu, diệt nấm,…

Trang 35

Ngành sinh hóa và sinh học

• Các nguyên tố phóng được sử dụng làm chất chỉ điểm để nghiên cứu các hiện tượng sinh lý động vật hay thực vật

• Ứng dụng tính chất triệt sinh của các chất phóng xạ làm cho côn trùng, ký sinh trùng mất sinh sản, bảo quản thực phẩm, vô khuẩn dụng cụ

Trang 36

Nghiên cứu các quá trình trong tự nhiên

• Sử dụng đồng vị phóng xạ môi trường kết hợp với kỹ thuật đánh dấu phóng xạ để nghiên cứu diễn biến nhiều quá trình như sa bồi, bào mòn, trầm tích, rò rỉ,…

Trang 37

Phát triển năng lượng hạt nhân phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước:

• “Nghiên cứu xây dựng nhà máy điện nguyên tử trong quy hoạch dài hạn”nhằm nghiên cứu nguồn năng lượng mới thay thế các nguồn năng lượng khác, giúp bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên

Trang 38

Chủ yếu có 3 cách:

• Hạn chế tối đa xuất hiện dưới ánh mặt trời

• Làm tăng khoảng cách với nguồn bức xạ

• Sử dụng các biện pháp che chắn bảo vệ bằng các vật liệu như nhôm, bê tông cốt thép và nước

V Biện pháp phòng tránh

Trang 39

• Người làm việc được đeo 1 chiếc máy đo liều phóng xạ dưới hình thức như bút hay phim cài.

• Khi thao tác với chất phóng xạ đeo tấm chì, đi găng tay cao su pha chì, mặc quần áo không thấm nước và tắm giặt sau giờ làm việc

• Khi khám tuyển cần thử máu, không tuyển người có các bệnh về máu; khám sức khoẻ định kỳ 3 hoặc 6 tháng một lần, chú ý xét nghiệm máu để phát hiện sớm các biểu hiện bệnh lý do phóng xạ

• Ngoài ra cần khám phát hiện bệnh ngoài da, chú ý vị trí, diện tích và tính chất tiến triển của tổn thương Đặc biệt chú ý và đi khám ngay khi có các biến đổi ở da

Trang 40

 Cách phòng tránh phóng xạ trong công việc :

• Cần tránh xa nguồn phóng xạ khi thao tác, phải dùng các kẹp dài hoặc các phương tiện điều khiển từ xa

• Có tường, màn che chắn phù hợp với từng loại tia khác nhau bởi một tia phóng xạ (tia X, anpha, bêta, gama, nơtron )

• Bảo vệ bằng thời gian vì lưu lượng liều phóng xạ phát ra giảm dần theo thời gian

• Quần áo BHLĐ và trang bị phòng hộ khác có tác dụng bảo vệ chống sự nhiễm xạ ngoại chiếu và nội chiếu và phần nào chống sự chiếu xạ

Trang 41

1 Thế giới:

• Theo ủy ban năng lượng Hoa Kỳ, các khu vực trước kia có xảy ra các vụ nổ hạt nhân như: Hiroshima, Nagasaki, Chernobyl… hàng năm làm ô nhiễm 2500 tỷ lít nước ngầm của thế giới

• Theo ước tính, sự vụ thả hai quả bom nguyên tử của Mỹ xuống hai thành phố

Hiroshima và Nagasaki của Nhật năm 1945 đã làm thiệt mạng 140.000 người dân

Hiroshima, 74.000 người dân Nagasaki bởi vụ nổ cũng như hậu quả của nó

VI Hiện trạng ô nhiễm phóng xạ trên thế giới và Việt Nam

Trang 42

1. Thế giới:

•. Trận động đất sóng thần 11/3 /2011 ở Nhật đã làm cho nhiều nhà máy phát điện ngưng hoạt động, ít nhất 3 vụ nổ lò phản ứng do sự tích tụ khí hydro khi hệ thống làm mát của các lò phản ứng bị hỏng

•. Sóng thần đã gây ra 2 vụ nổ lớn tại nhà máy Fukushima 1 gây rò rỉ phóng xạ Cơ quan

an toàn hạt nhân và công nghiệp Nhật Bản báo cáo rằng mức độ phóng xạ bên trong nhà máy gấp 1000 lần mức bình thường, mức độ phóng xạ bên ngoài nhà máy gấp 8 lần

mức bình thường

Trang 43

1. Thế giới:

Trang 44

2 Việt Nam:

• Vùng ven biển Nam Trung bộ, việc khai thác mỏ sa khoáng titan đã gây ô nhiễm phóng

xạ Hàng năm có hàng trăm nghìn tấn cát bị đào xới, khối lượng cát thải, chất thải khổng

lồ bị san ủi ra môi trường xung quanh, nước từ quá trình tuyển khoáng cho chảy trực tiếp

ra biển, mà không qua xử lý làm cho nước biển vùng hai cửa sông lân cận khu mỏ có mức phóng xạ vượt quá tiêu chuẩn an toàn quy định

• Năm 2006, một số vùng nhiễm xạ tự nhiên như xã Tiên An (huyện Tiên Phước, Quảng Nam) có nhiều người dân sinh sống Đặc biệt là người dân nơi đây sử dụng giếng nước chứa quặng graphite chứa uranium

Trang 45

2 Việt Nam:

Trang 46

2 Việt Nam:

• Việc khai thác, chế biến đất hiếm có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao hơn so với khai thác các khoáng sản khác vì cần sử dụng nhiều hóa chất Ngoài ra, trong quặng đất có khoáng chất mang tính phóng xạ.

• Trong vòng 12 năm (2003 – 2015) xảy ra 7 vụ mất cắp nguồn phóng xạ, trong đó

3 vụ tìm lại được còn 4 vụ đến nay mất hẳn hoặc chưa tìm ra Đặc biệt, có 2 vụ mất trộm ngay chính cơ quan chuyên ngành hóa phóng xạ là Viện Công nghệ Xạ hiếm (ở giữa nội thành Tp Hà Nội) thuộc Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (trực thuộc Bộ KH&CN).

Tiêu đề	Độc Chất Phóng Xạ
Trường học	Trường Đh Công Nghiệp Thực Phẩm Tp.Hcm
Chuyên ngành	Độc Học Môi Trường
Thể loại	Đề Tài
Thành phố	Tp.Hcm

Định dạng
Số trang	48
Dung lượng	23,5 MB