BÀI TIỂU LUẬN ĐỘC CHẤT PHÓNG XẠ Ngày nay việc sử dụng các tia phóng xạ hay bức xạ ion hoá ngày càng được mở rộng. Việc nghiên cứu và ứng dụng các tia phóng xạ đã có nhiều tiến bộ, làm đảo lộn các kỹ thuật trong công nghiệp, nông nghiệp, y học hoặc sinh học. Ở nước ta hiện nay, phóng xạ cũng đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành: mỏ, địa chất, thăm dò dầu khí, y tế, v.v… Riêng trong ngành y tế, đội ngũ thầy thuốc X quang hàng ngày phải tiếp xúc với tia X, cũng đã rất đông đảo.Tuy nhiên lợi ích của phóng xạ là rất lớn nhưng tác hại của nó không phải nhỏ.a. Phóng xạHiện tượng phóng xạ là quá trình phân huỷ tự phát của một hạt nhân không bền vững. Quá trình phân huỷ này kèm theo sự tạo ra các hạt và có thể kèm theo sự phát ra các bức xạ điện từ. Hạt nhân tự phân huỷ gọi là hạt nhân mẹ, hạt nhân được tạo thành sau phân huỷ gọi là hạt nhân con b. Tia phóng xạTia phóng xạ là các dòng hạt chuyển động nhanh phóng ra từ các chất phóng xạ .Các hạt phóng ra có thể chuyển động thành dòng định hướng. CÁC CON ĐƯỜNG XÂM NHIỄM ĐỘC CHẤT PHÓNG XẠ Đường da xuyên qua da lành hay vào trực tiếp thông qua vết xướt hoặc vết thương. Đường tiêu hóa qua thực phẩm hoặc nuốt sau khi hít thở Đường hô hấp nguy hiểm nhất vì trực tiếp nhất do thở phải hơi khí, bụi hay các hạt nhiễm xạ. Các chất hòa tan thấm qua thành phế quản, các chất không hòa tan ở lại phổi.
Trang 1Họ và tên sinh viên: Nguyễn Đức Nhật
Lớp: ĐH QLTN & MT K55
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNGBÌNH
KHOA NÔNG - LÂM – NGƯ
BÀI TIỂU LUẬN
ĐỘC CHẤT PHÓNG XẠ
Trang 2GIỚI THIỆU CHUNG
- Ở nước ta hiện nay, phóng xạ cũng đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành: mỏ, địa chất, thăm dò dầu khí, y tế, v.v… Riêng trong ngành y tế, đội ngũ thầy thuốc X quang hàng ngày phải tiếp xúc với tia X, cũng đã rất đông đảo
Tuy nhiên lợi ích của phóng xạ là rất lớn nhưng tác hại của nó không phải nhỏ
- Ngày nay việc sử dụng các tia phóng xạ hay bức xạ ion hoá ngày càng được mở rộng Việc nghiên cứu và ứng dụng các tia phóng xạ
đã có nhiều tiến bộ, làm đảo lộn các kỹ thuật trong công nghiệp, nông nghiệp, y học hoặc sinh học
Trang 3MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG
a Phóng xạ
Hiện tượng phóng xạ là quá trình phân huỷ tự phát của một hạt nhân không bền vững Quá trình phân huỷ này kèm theo sự tạo ra các hạt và có thể kèm theo sự phát ra các bức xạ điện từ Hạt nhân tự phân huỷ gọi là hạt nhân mẹ, hạt nhân được tạo thành sau phân huỷ gọi là hạt nhân con
b Tia phóng xạ
Tia phóng xạ là các dòng hạt chuyển động nhanh phóng ra từ các chất phóng xạ Các hạt phóng ra có thể chuyển động thành dòng định hướng
Trang 4CÁC LOẠI TIA PHÓNG XẠ
+Bức xạ ion hóa: là bức xạ có khả năng ion hóa vật chất
+Bức xạ anlpha: phóng ra từ hạt nhân với vận tốc 107 m/s.Không xuyên qua được tấm kính thủy tinh
+Bức xạ bêta: được phóng ra với vận tốc tương đương vận tốc ánh sáng
+Bức xạ gama: có bước sóng cực ngắn, năng lượng cao, có khả năng đâm xuyên lớn
+Tia X: có bước sóng cực ngắn, có khả năng đâm xuyên mạnh
Trang 6TÌNH HÌNH Ô NHIỄM DO ĐỘC CHẤT PHÓNG XẠ
- Theo uỷ ban năng lượng Hoa Kỳ, phóng xạ Urani ở các nhà máy điện hạt nhân, kho vũ khí, trung tâm nghiên cứu và các khu vực trước kia có xảy ra nổ bom hạt nhân như Hiroshima, Nagasaki, Chernobyl,… hằng năm làm nhiễm độc 2500 tỉ lít nước ngầm của thế giới
Ô NHIỄM PHÓNG XẠ TRÊN THẾ GIỚI
- Nguồn nước nhiễm phóng xạ này sau đó sẽ ngấm vào cây cối, động vật uống phải, hoặc hoà tan vào nguồn nước sinh hoạt của con người
và cuối cùng tích luỹ vào cơ thể Đây chính là nguyên nhân gây nên những đột biến dị dạng, bệnh tật,… cho các cơ thể sống tự nhiên Cũng theo điều tra của uỷ ban này, thực chất, lượng phóng xạ rò rỉ trong không khí, không gây nguy hiểm nhiều cho con người bằng lượng phóng xạ vào nguồn nước
Trang 8Ô NHIỄM PHÓNG XẠ Ở VIỆT NAM
- Phòng kỹ thuật Liên đoàn địa chất-xạ hiếm cho biết: ở Việt Nam
có một số vùng bị nhiễm xạ tự nhiên như xã Tiên An (huyện Tiên Phước, Quảng Nam), Nậm Xe (Lai Châu), Bình Đường (Cao Bằng), Đông Nam Bến Giằng (Quảng Nam) và vùng mỏ đất hiếm Mường Hum (huyện Bát Xát, Lào Cai)
- Ngoài ra Nghiên cứu của hai nhà khoa học ở Hà Nội là Giáo sư
Lê Khánh Phồn, Trưởng khoa dầu khí, ĐH Mỏ - địa chất và ông Nguyễn Văn Nam, Phó phòng kỹ thuật, Liên đoàn Địa chất xạ hiếm, đã chỉ rõ ô nhiễm phóng xạ do khai thác mỏ sa khoáng titan (còn gọi là cát đen)
Trang 9CÁC CON ĐƯỜNG XÂM NHIỄM ĐỘC CHẤT PHÓNG XẠ
- Đường da xuyên qua da lành hay vào trực tiếp thông qua vết xướt hoặc vết thương.
- Đường tiêu hóa qua thực phẩm hoặc nuốt sau khi hít thở
- Đường hô hấp nguy hiểm nhất vì trực tiếp nhất do thở phải hơi khí, bụi hay các hạt nhiễm xạ Các chất hòa tan thấm qua thành phế quản, các chất không hòa tan ở lại phổi
Trang 10TÁC HẠI CỦA TIA PHÓNG XẠ
* Tác hại của chất phóng xạ phụ thuộc vào:
Trang 11- Về chức năng: gây rối loạn sự tổng hợp AND và ARN, các protein, kháng thể, làm cho sự phân chia
tế bào chậm lại hoặc ức chế và sau đó làm tế bào chết.
Trang 12TÁC HẠI ĐẾN CÁC CƠ QUAN
Trang 13- Gây ung thư phổi
- Các tia phóng xạ gây thủy tinh thể biến đổi, đục nhân mắt, tổn thương giác mạc và tiếp hợp
- Các niêm mạc đặc biệt là niêm mạc ống tiêu hóa
bị tổn thương,
Trang 14MỘT SỐ HÌNH ẢNH
Tia anpha có vệt màu đen phát ra từ nhân
tế bào xương của nạn nhân bom nguyên tử
Hình : Tia anpha
Trang 15Dị tật do người mẹ mang thai bị ảnh hưởng của phóng xạ
Trang 16NGUYÊN NHÂN Ô NHIỄM PHÓNG XẠ.
+ Trong quá trình khai thác quặng có các khoáng
vật có chứa chất phóng xạ nhất là khoáng vật mozanit ,có hàm lượng phóng xạ cao thải ra môi trường qua quá trình tuyển khoáng.
+ Quá trình rò rỉ từ sản xuất điện,y học ,sử dụng
trong chiến tranh làm tăng qui mô nhiễm phóng xạ.
+ Sự cố vụ nổ ở các nhà máy điện hạt
nhân(Chernobyl).
+ Lạm dụng quá mức chất phóng xạ, tia phóng
xạ trong y học.
Trang 17ỨNG DỤNG CỦA TIA PHÓNG XẠ
TRONG Y HỌC
• Tia phóng xạ được dùng để
• Áp dụng phóng xạ trong chuẩn đoán, thăm dò chức
năng như xác định khối lượng tim, lưu lượng tuần
hoàn, đánh giá tình trạng một số cơ quan…
• Áp dụng tia phóng xạ ngoại chiếu trong điều trị nhằm
phá các tổ bệnh lý.
• Áp dụng trong ngành dược: để xác định thành phần các
dược phẩm.
Trang 19TRONG NÔNG NGHIỆP
• Dùng để nghiên cứu các hiện tượng sinh lý và sự sinh sản.
• Nghiên cứu các biến đổi thực vật: biến dị, tăng trưởng.
• Nghiên cứu phân bón, hóa chất trừ sâu, diệt nấm.
TRONG CÔNG NGHIỆP
• Để xác định kết cấu bên trong hoặc phát hiện bất thường của các
vật thể hay công trình.
• Làm chất chỉ thị
TRONG SINH – HÓA HỌC
• Dùng để vô khuẩn dụng cụ và làm cho các kí sinh trùng côn trùng
mất khă năng sinh sản
Trang 20- Mặc quần áo bảo hộ lao động và trang bị phòng hộ khác khi làm việc trong các môi trường có nguy cơ nhiễm xạ.
- Thường xuyên đo, kiểm tra tình hình nhiễm xạ tại nơi làm
- Thường xuyên khám bệnh và thử máu
Trang 21Xin chân thành cảm ơn Thầy
và các bạn đã lắng nghe