Thực hành và bài tập hóa học đại cương

th tích chính xác... Có th nung hóa ch t b ng lò nung... Quan sát, gi i thích b ng ph ng trình... Quan sát s thoát khí O2... yên ng nghi m trên giá... Kim lo i đó lƠ Magie.

H C VI N NÔNG NGHI P VI T NAM

NGUY N TH H NG H NH | NGUY N NG C KIÊN

t ng s d ng là sinh viên H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam Cu n sách này có th

đ c dùng nh tƠi li u tham kh o cho sinh viên c a các tr ng thu c kh i ngành Nông

- Lâm - Ng nghi p

Th c hành và bài t p Hóa h c i c ng đ c biên so n d i s ch biên c a PGS.TS Nguy n Th H ng H nh Các tác gi ph trách các n i dung c th nh sau:

- TS Lê Th Thu H ng: Ph n 1, Ph n 3 (Bài t p ch ng 1, bƠi t p ch ng β);

- ThS Nguy n Ng c Kiên: Ph n 2, Ph n 3 (Tóm t t lí thuy t và bài t p ch ng γ);

- PGS.TS Nguy n Th H ng H nh: Ch biên, Ph n 3 (Tóm t t lí thuy t Ch ng

1, ch ng β);

- ThS Ngô Th Th ng: Ph n 3 (Tóm t t lí thuy t và bài t p ch ng 5, ch ng 6);

- ThS Hán Th Ph ng Nga: Ph n 3 (Tóm t t lí thuy t và bài t p ch ng 4)

- ThS Tr n Thanh H i: Ph n 3 (Tóm t t lí thuy t và bài t p ch ng 7)

Trong quá trình biên so n, không tránh kh i nh ng sai sót, các tác gi r t mong

nh n đ c s góp ý c a đ c gi đ hoàn thi n h n cho l n tái b n sau

Thay m t nhóm tác gi PGS.TS Nguy n Th H ng H nh

M C L C

L I NịI U iii

PH N 1 M T S V N CHUNG iv

1.1 YÊU C U V I SINH VIÊN TH C T P HÓA H C I C NG 1

1.2 N I QUY PHÒNG THÍ NGHI M 2

1.2.1 Gi i thi u chung 2

1.2.2 Các quy t c an toàn phòng thí nghi m 2

1.β.γ Cách s c u ch n th ng vƠ ng đ c trong PTN 3

1.3 CÁC LO I D NG C THÔNG D NG 5

1.3.1 Cân 5

1.3.2 Các d ng c thu tinh 6

1.3.3 Nhi t k 7

1.3.4 D ng c b ng s 8

1.3.5 R a d ng c hoá h c 8

PH N 2 CÁC BÀI TH C HÀNH 10

BÀI 1 CÁC H P CH T ↑Ọ C 10

1.1 CÂU H I CHU N B 10

1.2 PH N TH C HÀNH 10

1.2.1 Kh n ng k t t a các cation kim lo i nhóm IIA (Mg2+ , Ca2+, Ba2+) 10

1.2.2 Tính axit ậ baz c a các h p ch t c a nhôm 10

1.2.3 Ph n ng c a ion Sn2+ 10

1.2.4 Ph n ng c a các ion Hg22+, Hg2+ 11

1.2.5 Ph n ng c a các ion Fe2+, Fe3+ 11

1.2.6 Kh n ng oxi hóa c a ion MnO4-trong các môi tr ng 11

1.γ H NG D N THAO TÁC THÍ NGHI M 11

1.3.1 R a ng nghi m 11

1.3.2 L y hoá ch t l ng vào ng nghi m 12

1.3.3 Cách l y hoá ch t r n 12

1.γ.4 Cách đun hoá ch t trong ng nghi m 12

1.γ.5 L u Ủ 12

1.4 HÓA CH T VÀ D NG C 12

BÀI 2 NG HOÁ H C VÀ S H P PH 13

2.1 CÂU H I CHU N B 13

2.2 N I DUNG TH C HÀNH 13

2.2.1 nh h ng c a n ng đ t i t c đ ph n ng 13

2.2.2 nh h ng c a nhi t đ đ n t c đ ph n ng 13

2.2.3 nh h ng c a xúc tác đ n t c đ ph n ng 14

2.2.4 nh h ng c a n ng đ đ n s chuy n d ch tr ng thái cân b ng 14

2.2.5 nh h ng c a nhi t đ đ n s chuy n d ch cân b ng 15

2.2.6 S h p ph hoá h c 15

2.3 HÓA CH T VÀ D NG C 15

BÀI 3 DUNG D CH 16

3.1 CÂU H I CHU N B 16

3.2 PH N TH C HÀNH 16

3.2.1 Quan sát s đ i màu c a các ch t ch th màu axit - baz 16

3.2.2 Ch t đi n li m nh ít tan 16

3.2.3 Kh o sát s thu phân c a mu i 17

3.2.4 Phân bi t mu i và ph c ch t 17

3.2.5 Hi n t ng th m th u 17

3.2.6 i u ch h keo s t (III) hidroxit b ng ph ng pháp thu phân FeCl3 17

3.3 HÓA CH T VÀ D NG C 18

BÀI 4 NHI T PH N NG 19

4.1 CÂU H I CHU N B 19

4.2 PH N TH C HÀNH 19

4.β.1 ↓ác đ nh nhi t dung c a nhi t l ng k 19

4.β.β ↓ác đ nh hi u ng nhi t c a ph n ng trung hoà HCl và NaOH 20

4.β.γ ↓ác đ nh nhi t hoà tan CuSO4 khan - ki m tra đ nh lu t Hess 20

4.β.4 ↓ác đ nh nhi t hoà tan c a NH4Cl 21

BÀI 5 PIN I N 22

5.1 CÂU H I CHU N B 22

5.2 PH N TH C HÀNH 22

5.β.1 ↓ác đ nh su t đi n đ ng c a nguyên t Galvani 22

5.β.β ↓ác đ nh th đi n c c 22

5.2.γ ↓ác đ nh su t đi n đ ng c a pin n ng đ 23

5.β.4 ↓ác đ nh su t đi n đ ng c a pin trái cây 23

5.3 HÓA CH T VÀ D NG C 23

PH N 3 TÓM T T LÝ THUY T VÀ BÀI T P 24

Ch ng 1 CÁC KHÁI NI M ↑Ẩ NH LU T C B N C A HÓA H C 24

1.1 TÓM T T LÝ THUY T 24

1.1.1 M t vài khái ni m c b n 24

1.1.β nh lu t đ ng l ng 25

1.1.γ Ph ng trình tr ng thái khí lí t ng 26

1.2 BÀI T P CÓ L I GI I 27

1.3 BÀI T P T GI I 34

Ch ng β C U T O CH T 39

2.1 TÓM T T LÍ THUY T 39

2.1.1 H t nhân nguyên t 39

2.1.2 C u trúc l p v electron c a nguyên t 39

2.1.3 Liên k t hóa h c và c u t o nguyên t 44

2.2 BÀI T P CÓ L I GI I 46

2.3 BÀI T P T GI I 60

Ch ng γ NHI T NG HÓA H C 64

3.1 TÓM T T LÍ THUY T 64

3.1.1 M t s khái ni m c b n 64

3.1.2 Nguyên lí I c a nhi t đ ng h c 64

3.1.3 Nguyên lí II c a nhi t đ ng h c 68

3.2 BÀI T P CÓ L I GI I 71

3.3 BÀI T P T GI I 85

Ch ng 4 T C PH N NG VÀ C N B NG HOÁ H C 93

4.1 TÓM T T LÍ THUY T 93

4.1.1 T c đ ph n ng 93

4.1.2 Các y u t nh h ng đ n t c đ ph n ng 93

4.1.3 Cân b ng hóa h c 96

4.2 BÀI T P CÓ L I GI I 98

4.3 BÀI T P T GI I 106

Ch ng 5 DUNG D CH 112

5.1 TÓM T T LÍ THUY T 112

5.1.1 M t s khái ni m chung 112

5.1.2 Tính ch t c a dung d ch phân t có ch t tan không đi n li, không bay h i 114

5.1.3 Dung dch đi n li 116

5.2 BÀI T P CÓ L I GI I 121

5.3 BÀI T P T GI I 139

Ch ng 6 HÓA H C ↑Ẩ DọNG I N 145

6.1 TÓM T T LÍ THUY T 145

6.1.1 Ph n ng oxi hóa kh 145

6.1.β i n c c và th đi n c c 146

6.1.3 Pin và su t đi n đ ng c a pin 147

6.1.4 ng d ng vi c đo s c đi n đ ng c a pin đ xác đ nh pH c a môi tr ng 150

6.1.5 S đi n phân 150

6.2 BÀI T P CÓ L I GI I 152

6.3 BÀI T P T GI I 165

Ch ng 7 HÓA KEO 174

7.1 TÓM T T LÍ THUY T 174

7.1.1 Thành ph n, c u t o h t keo 174

7.1.2 B m t d th - đ c tr ng c b n c a h keo 175

7.1.3 Tính ch t đ ng h c c a h keo 177

7.1.4 N ng l ng b m t, s h p ph 178

7.1.5 i n th trên b m t h t keo 180

7.1.6 Ng ng keo t Quy t c Schulze-Hardy 180

7.2 BÀI T P CÓ L I GI I 180

7.3 BÀI T P T GI I 189

TÀI LI U THAM KH O 195

Ph l c 1 Các giá tr nhi t đ ng c a các ch t đi u ki n tiêu chu n 196

Ph l c 2 Các h ng s axit - baz 212

Ph l c 3 Tích s tan các ch t 25oC 214

Ph l c 4 B ng th kh chu n c a các c p oxi hóa kh 215

PH N 1 M T S V N CHUNG

Th c t p Hoá h c giúp sinh viên c ng c lý thuy t đã h c, b i d ng tay ngh cho sinh viên trong công vi c th c nghi m trong quá trình h c t p và nghiên c u sau này, góp ph n nâng cao ch t l ng đào t o toàn di n trong nhà tr ng

Thông qua th c t p, sinh viên đ c làm quen v i m t s thao tác, d ng c trong phòng thí nghi m, rèn luy n đ c tính c n th n, chính xác, trung th c trong công tác khoa h c

hoàn thành t t ph n th c t p, m i sinh viên ph i th c hi n các yêu c u sau đơy:

1 Tr c khi đ n phòng th c t p làm thí nghi m, m i sinh viên ph i n m v ng

m c đích, yêu c u c a bài th c t p, ph i h c ph n lý thuy t có liên quan, tr l i các câu

h i trong m i bài th c t p, d đoán các hi n t ng s x y ra, c n l u Ủ các thao tác đ

th c t p có k t qu chính xác, tránh các tai n n có th x y ra N u không chu n b theo yêu c u trên, sinh viên không đ c làm th c t p

2 M i sinh viên ph i có s t ng trình th c t p Trong bƠi t ng trình, sinh viên

ph i ghi các hi n t ng và k t qu trung th c, gi i thích các hi n t ng và k t qu đó trên c s lý thuy t đƣ h c

3 Khi vào phòng thí nghi m, sinh viên ph i tuy t đ i tuân theo s h ng d n c a giáo viên và công nhân viên phòng thí nghi m T t c d ng c , máy móc ch a đ c

h ng d n vƠ không liên quan đ n bài th c t p, không đ c s d ng N u làm h ng các

d ng c , máy móc không có lỦ do chính đáng ph i b i th ng, n u nghiêm tr ng ph i đình ch th c t p t i phòng thí nghi m

4 M i sinh viên ph i t làm thí nghi m c a mình ho c ph i t giác tham gia làm thí nghi m chung Không đi l i l n x n, tuy t đ i không đ c t ý chuy n hoá ch t t bàn này sang bàn khác

5 Không b gi y lo i, gi y l c xu ng sàn nhà ho c m t bàn thí nghi m, các hoá

ch t th i ph i đ đúng n i quy đ nh

6 Khi ti p xúc v i các hoá ch t đ c h i ho c các ch t d gây tai n n ph i th c

hi n đúng theo s h ng d n c a giáo viên Khi x y ra tai n n, ph i bình t nh đ giáo viên h ng d n cách x lý

7 Khi làm xong thí nghi m ph i r a d ng c s ch s , s p x p g n gƠng, đúng n i quy đ nh và bàn giao l i cho nhóm tr c nh t

T t c sinh viên đ n phòng th c t p ph i nghiêm ch nh ch p hành các quy đ nh trên đơy

1.2 N I QUY PHÒNG THÍ NGHI M

1.2.1 Gi i thi u chung

M i ng i làm vi c trong phòng thí nghi m (PTN) đ u ph i đ c h c t p, ki m tra v n i quy an toƠn lao đ ng, n m v ng các quy trình, quy ph m k thu t và các bi n pháp đ m b o an toƠn lao đ ng

r i kh i PTN c n ph i ki m tra l i PTN, khoá các van n c, đóng ng t c u dao đi n,ầ Ngoài nh ng quy đ nh chung nêu trên, m i PTN tu theo tính ch t chuyên môn

c n đ ra nh ng quy đ nh riêng nh m đ m b o an toàn tuy t đ i cho ng i và tài s n trong phòng

1.2.2 Các quy t c an toàn phòng thí nghi m

Theo Beran (2013) và Henrie (2015), t t c các thí nghi m có s d ng ch t đ c d bay h i, có mùi khó ch u, các khí đ c ho c các axit đ c ph i đ c ti n hành trong t h t

ho c n i thoáng gió C n tìm hi u v các hoá ch t dùng trong PTN đ bi t các đ c tính

nh : tính đ c, kh n ng cháy, n ,ầ đ tránh x y ra nh ng sai sót khi ti n hành thí nghi m, d n đ n nh ng h u qu đáng ti c

a Làm vi c v i ch t n da, gây b ng

Khi làm thí nghi m v i ki m đ c, axit đ c, kim lo i ki m, phenol ph i th n

tr ng, tránh đ ch t này dính vào tay, qu n áo, đ c bi t là m t (nên dùng kính b o h )

Khi pha loãng axit H2SO4 đ c ph i r t th n tr ng: đ t t axit đ c vƠo n c, khu y đ u và c m lƠm ng c l i

Khi đun nóng dung d ch các ch t lo i này ph i tuân theo quy t c đun nóng hóa

ch t trong ng nghi m

b Làm vi c v i các ch t đ c

Trong PTN hoá h c có nhi u lo i hoá ch t th ng g p nh ng l i có đ c tính cao

nh : HCN, NaCN/KCN, Me2SO4, Hg, HgCl2, CO, Cl2, Br2, NO, NO2, H2S, NO2,ầ hay

các lo i ch t dùng trong m ng t ng h p h u c nh : CH3OH, pyridin C5H5N, THF, benzen, toluen, acrylonitrin, anilin, HCHO, CH2Cl2ầ T t c các ch t không bi t rõ ràng

đ u đ c coi là ch t đ c Khi làm vi c v i các hoá ch t này c n chú ý ki m tra ch t

l ng d ng c ch a đ ng và d ng c ti n hành thí nghi m c bi t tuân th ch t ch các đi u ki n đƣ nêu trong giáo trình, tƠi li u đƣ đ c chu n b tr c

- Không tr c ti p đ a hoá ch t lên m i vƠ ng i, ph i đ cách xa và dùng tay ph t

nh cho chúng lên mùi

- Sau khi làm vi c ph i r a m t, tay và các d ng c (nên dùng xà phòng)

- C t gi , b o qu n hoá ch t c n th n

c Làm vi c v i các ch t d cháy

- Các ch t thu c nhóm ch t d cháy, d bay h i b c l a là dietyl ete, axeton, ancol, d u ho , x ng, CS2, benzen,ầ Khi lƠm vi c v i chúng c n chú ý là ch đ c phép đun nóng hay ch ng c t chúng trên n i cách thu ho c cách không khí trên b p

đi n kín

- Không đ g n ngu n nhi t, c u dao đi n,ầ

- Khi ti n hành k t tinh t các dung môi d cháy thì c n th c hi n trong d ng c riêng, có l p sinh hàn h i l u

l n vƠo n c vì s gây tai n n do n cháy

Cách th đ tinh khi t c a hidro: Thu khí H2 qua H2O vào nh ng ng nghi m c

nh Dùng ngón tay b t mi ng ng ch a H2 vƠ đ a mi ng ng vào g n ng n l a đèn

c n M ngón tay ra, h n h p khí H2 và O2 (trong không khí) s cháy v i ti ng n khá

to Ti p t c l y vƠ đ t cho đ n khi không còn ti ng n n a là H2đƣ tinh khi t

- Không đ c cúi đ u v phía các ch t l ng đang đun sôi ho c ch t r n đang đun nóng ch y đ tránh b hoá ch t b n vào m t (có nhi u tr ng h p không l u Ủ v n đ nƠy) Khi đun nóng các dung d ch trong ng nghi m ph i dùng c p và luôn chú ý quay

mi ng ng nghi m v phía không có ng i, đ c bi t lƠ khi đun nóng axit đ c ho c ki m

đ c Ph i bi t ch đ và s d ng thành th o các d ng c c u ho , các bình ch a cháy và

h p thu c c u th ng đ khi s c x y ra có th x lí nhanh chóng và hi u qu

1.2.3 Cách s c u ch n th ng vƠ ng đ c trong PTN

m i tr ng h p có m t cách x lí khác nhau T thu c trong PTN luôn đ c đ t n i

d th y, d l y và d s d ng, do cán b thí nghi m tr c ti p qu n lý Trong t thu c

th ng có các lo i v t d ng và thu c s c u trong tr ng h p ch n th ng ho c ng

đ c trong PTN T thu c g m:

- D ng c : bông y t , g c, b ng, panh g p, kéo, b xy lanh - kim tiêm

- Thu c

+ Thu c c m máu: dung d ch c n iot 5%;

+ Thu c sát trùng: dung d ch thu c tím (KMnO4 3%), c n 40o;

+ Thu c ch a b ng: dung d ch natri hidrocacbonat (NaHCO3) 2%, dung d ch amoniac (NH4OH) 2%, dung d ch đ ng sunfat (CuSO4) 2%, dung d ch axit axetic (CH3COOH) 1%;

+ Thu c tr l c vitamin B1, C, K, đ ng glucoz ho c đ ng saccroz ầ

Cách s c u trong m t s tr ng h p nh sau:

- Khi b axit đ c (H2SO4, HNO3, HCl, HOAc,ầ) ho c brom, phenol b n ho c r i vào da thì ph i r a ngay b ng vòi n c m nh trong vƠi phút, sau đó dùng bông t m NaHCO3 2% ho c dung d ch tanin trong c n đ p lên ch b ng vƠ b ng l i

- Khi b b ng do ki m (kim lo i ho c dung dch đ c) thì ph i r a b ng n c, sau

đó r a b ng dung d ch HOAc 1% r i r a l i b ng n c m t l n n a và bôi thu c sát trùng, b ng l i

- Khi b b ng do v t nóng, thu tinh, m nh s ầ thì ph i g p các m nh ch t r n đó

ra và dùng bông t m KMnO4 3% ho c dung d ch tanin trong c n đ p lên v t b ng, sau

đó b ng l i b ng thu c có t m thu c m ch a b ng

- Khi b hoá ch t b n vào m t thì ph i r a b ng n c nhi u l n đ s c u vƠ đem

đ n b nh vi n g p

- N u b nhi m đ c do hít th nhi u phí Cl2, Br2, H2S, CO,ầ thì ph i đ a ngay ra

ch thoáng Khi b nhi m đ c kim lo i As, Hg,ầ ho c đ c ch t xianua thì ph i chuy n ngay đ n b nh vi n đ c p c uầ

B n thân các PTN hóa h c đƣ lƠ n i l u tr m t l ng hóa ch t nh t đ nh Do v y, trong môi tr ng làm vi c này, m t l ng hóa ch t đƣ khu ch tán vào không khí, hàng ngày nhân viên ph i ti p xúc v i m t l ng l n hóa ch t này Ngoài ra, trong khi thao tác, hóa ch t t ng tác vƠ ph n ng v i nhau, n u không c n th n khi thao tác s d n t i

nh ng h u qu đáng ti c có th x y ra

1.2.4 L u Ủ phòng ch ng đ c h i trong phòng thí nghi m hóa h c

a phòng đ c h i

PTN hóa h c c n có ph ng ti n nh : áo choƠng, gang tay cao su, kính b o h ,

qu t thông gióầ Khi s d ng hóa ch t ph i đ c k nhãn hi u, n m v ng Ủ ngh a các nhãn hi u bi u th tính đ c h i Chú ý cách l y hóa ch t, cách ng i hóa ch t Trong quá trình làm thí nghi m có h i đ c thoát ra ph i làm n i thoáng gió ho c trong t h t

b phòng n và cháy

PTN c n chu n b đ ph ng ti n phòng và ch a cháy: bình ch a cháy, cát, thùng

ch a n c, bao t i, xô ch u Cán b PTN c n n m v ng các nguyên t c ch a cháy

c bi t ph i n m v ng nguyên t c b o qu n, s d ng hóa ch t d gây n , gây cháy và các ký hi u v n cháy ghi trên nhãn hi u các l hóa ch t Khi có hi n t ng n , cháy

x y ra c n nhanh chóng xác đ nh rõ nguyên nhơn đ đ ra bi n pháp x lý k p th i và có

hi u qu

Trong tr ng h p khi có tai n n x y ra, t t c các nhơn viên đ u ph i n m đ c

m t s các quy t c đ n gi n s c u các n n nhơn tr c khi chuy n đ n các c s y t

1.3 CÁC LO I D NG C THÔNG D NG

1.3.1 Cân

Là d ng c đo l ng dùng đ xác đ nh kh i l ng c a m t v t Trong phòng thí nghi m th ng phân bi t 2 lo i cân: cân k thu t và cân phân tích

- Cân k thu t lƠ cơn dùng đ cân các kh i l ng t ng đ i l n (vƠi tr m gam),

kh i l ng nh nh t mà cân k thu t cơn đ c kho ng 1 g Các lo i cân k thu t th ng dùng là: cân Robeval, cân quang, cơn bƠn,ầ

- Cơn phơn tích lƠ cơn dùng đ cân các kh i l ng nh t 100 g tr xu ng đ n 0,1

mg (0,0001 g) do đó ng i ta c ng th ng g i cân phân tích là cân 4 s l Có các lo i cơn phơn tích: cơn phơn tích th ng, cơn phơn tích đi n, cơn phơn tích đi n t ầ

Không nên nh m l n r ng cơn phơn tích luôn luôn chính xác h n cơn k thu t, nó

ch chính xác h n khi cơn các kh i l ng nh , vì v y không dùng cơn phơn tích đ cân các kh i l ng l n h n β00 g Trong tr ng h p cân m t l ng nh 10 g, 20 g, n u không c n đ chính xác cao, ta nên dùng cân k thu t đ nhanh h n

Nh ng quy đ nh khi s d ng cân:

- Tr c khi cân hay sau m t lo t phép cân liên t c c n ki m tra l i tr ng thái th ng

b ng c a cơn vƠ đ a cơn, lau b i trên đ a cơn r i m i ti p t c cân

- Khi s d ng, th y cơn không bình th ng, báo ngay v i cán b h ng d n, không t ý s a ch a

- Không đ c cân v t n ng h n kh i l ng quy đ nh c a t ng cân

- Không đ ng m nh vƠo cơn khi cơn đang dao đ ng, ch đ t ho c l y qu cân, v t cơn sau khi đƣ khoá cơn M khoá hay đóng khoá ph i nh nhàng, th n tr ng

- Khi cân hoá ch t không đ tr c ti p lên đ a cơn, ph i đ trên m t kính đ ng h , chén s , l cơnầ Cơn các ch t d hút m, ch t l ng b c h iầ d làm h ng cân, nh t thi t ph i dùng l r ng mi ng có nút nhám v i l ng l n ho c l cân v i l ng nh

- Không cân v t quá nóng hay quá l nh V t cân ph i có nhi t đ phòng N u cân

i đ t vào bình hút m đ tr l i nhi t đ phòng r i m i cân

- Khi cân ch đ c m hai c a bên, c a tr c ch dùng khi s a ch a ho c tháo l p cân

- Ph i dùng c p đ g p qu cơn, không đ c c m tay Các qu cân ph i đ đúng v trí

- Trong m t thí nghi m, n u c n cân nhi u l n, đ tránh sai s nên th c hi n trên cùng m t cân

th tích chính xác

- Lo i có chia đ : G m buret ( ng nh gi t), pipet th ng ( ng hút), ng đong các

lo i, c c thu tinh và bình tam giác (đôi khi c ng chia đ ) Ngoài buret là lo i có đ chính xác cao, các lo i d ng c thu tinh có chia đ khác nói chung có đ chính xác không cao l m

5 0 4

3 0 2

1 0 0

Cách s d ng pipet: mu n l y ch t l ng vào pipet ph i dùng qu bóp cao su đ t o

ra s chênh l ch áp su t, tay thu n c m pipet, chú ý ngón tr c a tay này đ g n mi ng trên c a pipet đ s n sàng b t l i khi l y ch t l ng Tay còn l i bóp nh vƠ đ t đ u h

qu bóp cao su vào mi ng pipet Nhúng pipet vào ch t l ng và th l ng t t tay gi qu bóp đ ch t l ng vào pipet cho t i quá ng n trên c a pipet m t chút Dùng ngón tr tay thu n b t l i Nh c pipet lên kh i b m t ch t l ng, dùng gi y lau khô ch t l ng bên ngoƠi pipet Sau đó, nâng ng n trên c a pipet lên ngang m t, gi nguyên ngón tr , xoay các ngón tay khác cho ch t l ng ch y t t t ng gi t cho t i khi vòm khum kh p v i

ng n chia đ a pipet qua bình đ ng, m ngón tr cho ch t l ng ch y vào bình N u pipet có ng n phía d i thì dùng ngón tr đi u ch nh cho khum ch t l ng còn l i kh p

v i ng n d i pipet N u pipet không có ng n d i đ ch t l ng ch y h t, không dùng

mi ng th i ch t l ng còn dính l i đ u cu i pipet

Sau khi hút ch t l ng xong ph i r a s ch b ng n c s ch r i m i c t vào ch quy đ nh

S d ng Buret:

Có 2 lo i buret: có khoá và không có khoá đ u cu i c a buret không có khoá,

có m t ng cao su n i v i ng thu tinh đ u vu t nh n, gi a đo n cao su có k p mo Khi dùng thì m k p mo, ch t l ng s ch y ra Buret có khoá thu tinh đ ng đ c các

ch t l ng tr ki m vì ki m s làm khoá g n ch t l i Buret không có khoá không đ c dùng v i các ch t có tác d ng v i cao su nh KMnO4, I2ầ

- Buret dùng đ đo m t l ng nh dung d ch, th ng chính xác t i 0,1 ml,

v ch s 0 phía trên Buret dùng đ chu n đ th ng có dung tích 25 ml và 50 ml

ch t l ng vào buret ph i dùng ph u cu ng ng n không ch m t i v ch s không Sau đó m khoá đ dung d ch ch y xu ng chi m đ y b ph n buret n m d i khoá

đ n t n đ u cùng c a ng vu t Chú Ủ không đ b t khí ph n ch y ra c a buret

Ch đ c đ a buret v đi m 0, khi trong ng vu t không còn b t khí đ c th tích trên buret chính xác, th ng đ sau buret m t m nh g y tr ng, n a d i bôi đen làm màn nh Do ph n x ánh sáng, m t khum s hoá đen vƠ đ c đ c rõ

Dùng xong ph i r a s ch buret b ng n c, c p vƠo giá, quay đ u h xu ng L y khoá nhám ra, b c gi y l c r i đ t l i khoá vào buret

1.3.3 Nhi t k

Có nhi u lo i d ng c đ đo nhi t đ : nhi t k l ng, nhi t k đi n tr , piromet nhi t đi n, piromet quang h cầ

Nhi t k l ng là nhi t k có ch a ch t l ng Ch t l ng ch a trong nhi t k th ng

lƠ r u màu, thu ngơn, toluen, pentanầ Nhi t k ch a pentan đo nhi t đ th p đ n

-220oC Nhi t k thu ngơn đo đ n nhi t đ cao nh t là 550oCầ

Khi đo nhi t đ m t ch t l ng, nhúng ng p b u thu ngân c a nhi t k vào ch t

l ng, không đ b u thu ngân sát vào thành bình Theo dõi đ n khi c t thu ngân không

S d ng nhi t k ph i c n th n, tránh va ch m m nh, r i v , không đ nhi t k thay đ i nhi t đ đ t ng t Không đ c đo nhi t đ cao quá nhi t đ cho phép c a nhi t

k , s làm nhi t k n t v C n đ c bi t l u Ủ thu ngơn vƠ h i thu ngân r t đ c, n u không may nhi t k v , dùng m nh gi y thu gom nh ng h t thu ngân vào l , không

đ c nh t b ng tay, kh thu ngân còn sót b ng b t l u hu nh, ho c t o h n h ng v i

k mầ đ ng th i lƠm thay đ i không khí trong phòng: m c a, qu t thông gióầ

1.3.4 D ng c b ng s

D ng c b ng s c ng s d ng r ng rãi trong phòng thí nghi m D ng c b ng s

b n ch c, ít b n mòn b i hoá ch t, ch u đ c s thay đ i đ t ng t c a nhi t đ , đ c

bi t chu đ c nhi t đ cao h n d ng c thu tinh (có th t i 1200oC) Song có nh c

đi m là n ng, không trong su t vƠ đ t ti n Các d ng c th ng dùng là c c, bát cô, chén s , thuy n s , c i chày, thìa bayầ

Chén s : Dùng đ nung các ch t, đ t cháy các ch t h u c khi xác đ nh troầ Có

th đun tr c ti p trên đèn khí, không c n l i amiang nung hóa ch t trong chén s ,

đ t chén vào giá hình tam giác cân Giá này có ba ng b ng s , ch n lo i giá có kích

th c thích h p đ khi đ t chén nung vào giá ph i ng p 1/3 chi u cao c a chén, sau đó đ t lên vòng s t và l p vào giá s t Trong đa s tr ng h p, khi nung c n đ y n p Khi l y

n p ra ph i dùng kìm đ g p Nung xong làm ngu i trong bình hút m Có th nung hóa

ch t b ng lò nung Chén s có th chu đ n nhi t đ 1200o

C trong lò nung Không dùng chén s nung nóng các ch t ki m nh Na2CO3, axit HF nóng ch y vì làm s phân hu Bát s : Dùng đ cô các dung d ch, tr n các hoá ch t r n v i nhau, đun ch y các

ch tầ Có th đun các bát s b ng các ng n l a tr c ti p nh ng n u đun qua l i amiang v n t t h n

Chày, c i s : Dùng đ nghi n hoá ch t r n Khi nghi n l ng ch t r n trong c i không quá 1/3 th tích c a c i u tiên, dùng chày c n th n giã nh nh ng c c l n cho

đ n khi kích th c b ng h t đ u, sau đó dùng tay t chày và xoáy m nh chày vào c i cho

ch t r n nh d n Trong khi nghi n, th nh tho ng d ng l i, dùng thìa bay đ đ o tr n và

d n ch t c n nghi n ra gi a c i Khi đ t đ n kích th c c n thi t, dùng bay c o s ch ch t

c n nghi n dính vƠo đ u chày và xung quanh thành c i sau đó đ ra theo m c i

Khi nghi n các ch t đ làm thí nghi m n , c i chày c n s ch và nghi n riêng r Không

đ c khu y h n h p n trong c i Sau khi nghi n xong c n r a s ch chày và c i ngay

Ví d r a ng nghi m c n chú ý:

- h t hóa ch t trong ng nghi m, tráng n c r i m i r a

- M t tay c m ch i, m t tay c m h i ch ch ng nghi m

- Cho n c vào ng nghi m, c m ch i xoay nh đ cho lông ch i c sát vƠo đáy

và thành ng, đ ng th i kéo ch i lên xu ng, v a kéo v a xoay đ r a thành ng

- Không th c m nh ch i vƠo đáy ng nghi m làm v , gây sát th ng

- C n ch n ch i thích h p v i t ng lo i ng nghi m

- Sau khi r a s ch b ng n c máy, dùng n c c t tráng l i Ki m tra ng nghi m

s ch b ng cách cho n c c t vƠo đ y ng nghi m úp ng c cho ng ch y h t, n u ng

s ch trên thành ng không còn h t n c bám vào, n u ng còn b n ph i r a l i

i v i ch t b n không tan trong n c, có th r a b ng các dung môi h u c nh : ete, axeton, x ng, r u etylicầ

b Ph ng pháp hoá h c

Th ng dùng h n h p sunfocromic, h n h p dung d ch acid sunfuric v i kali pemanganat, ki m đ cầ đ r a

Cách pha h n h p sunfocromic: Nghi n nh 10 g K2Cr2O7 cho vào c c, t m t

b ng 3-5 ml n c, v a khu y v a thêm 100 ml H2SO4 98% Sau khi r a xong d ng c ,

h n h p sunfocromic đ c đ tr l i bình ch a đ dùng l n sau, khi nào h n h p chuy n sang mƠu xanh đen m i b đi H n h p sunfocromic là ch t oxi hoá m nh, tác

d ng lên da và qu n áo, ph i c n th n khi s d ng

Dung d ch KMnO4 4% axit hoá b ng H2SO4 đ c là dung d ch r a t t Th ng pha 4-5 ml H2SO4 đ c vào 100 ml dung d ch KMnO4 4% Ngoài ra có th pha ki m trong

r u b ng cách hoà tan 5-10 g NaOH trong 100 ml r u etylic đ r a

Khi r a các d ng c c n chú ý: D ng c ph i r a s ch, tráng b ng n c c t r i đ vƠo n i quy đ nh

Không dùng gi y l c, kh n m t lau thành bên trong các d ng c v a r a xong, có

th làm khô trong t s y (tr các d ng c chia đ )

Ti t ki m và dùng ch t r a r ti n, thu h i dung d ch, ch t quý và hoá ch t r n còn dùng đ c

Các dung d ch axit, ki m đ c, ch t đ c, mùi th iầ không đ c đ vào ch u r a

1.2.2 Tính axit ậ baz c a các h p ch t c a nhôm

L y vào m t ng nghi m 5 gi t dung d ch AlCl3 0,1 M Thêm t t t ng gi t dung d ch NaOH 2 M đ n d , v a nh v a l c Quan sát, gi i thích b ng ph ng trình

1.2.4 Ph n ng c a các ion Hg 2 2+ , Hg 2+

a L y vào m t ng nghi m 5 gi t dung d ch Hg2(NO3)2 0,1 M, thêm 5 gi t dung

d ch HCl 2 M, quan sát hi n t ng l ng 10 phút, g n b ph n dung d ch trong Thêm ti p 10 gi t dung d ch NH4OH 2 M vào ph n k t t a còn l i, quan sát hi n t ng

Gi i thích b ng ph ng trình ph n ng

b L y vào hai ng nghi m, m i ng 3 gi t dung d ch Hg(NO3)2 0,1 M

- Cho vào ng (1) t t t ng gi t dung d ch SnCl2 0,1 M đ n d , quan sát hi n t ng

- Cho vào ng (2) t t t ng gi t dung d ch KI 0,1 M đ n d , quan sát hi n t ng

Vi t các ph ng trình ph n ng

1.2.5 Ph n ng c a các ion Fe 2+ , Fe 3+

L y 4 ng nghi m r i thêm hoá ch t vào các ng nh sau:

ng 1: 1 gi t dung d ch K2Cr2O7 0,1 M + 5 gi t dung d ch H2SO4 1 M Thêm 10

1.2.6 Kh n ng oxi hóa c a ion MnO 4 - trong các môi tr ng

L y vào 3 ng nghi m các hoá ch t sau:

ng 1: 10 gi t dung d ch H2SO4 1 M +10 gi t dung d ch Na2SO3 0,1 M, thêm 1

L y n c máy vƠo đ y ng nghi m M t tay c m ng nghi m, ngón tay tr đ đáy

ng nghi m, m t tay c m ch i r a xoay đ u đ n khi đ u ch i đ n đáy ng xoay vài vòng, sau đó xoay theo chi u ng c l i đ l y ch i ra kh i ng, tráng l i b ng n c máy Khi các ng đƣ r a xong, tráng l i t t c các ng b ng 2-3 ml n c c t

1.3.2 L y hoá ch t l ng vào ng nghi m

Dùng ng nh gi t đ l y hoá ch t l ng ho c các dung d ch M t tay c m ng nghi m nghiêng m t góc 30o (so v i ph ng th ng đ ng) m t tay dùng ng nh gi t đ

nh hoá ch t theo thành ng nghi m ch y xu ng Sau đó l c nh , đ ng nghi m ngang

t m m t r i quan sát hi n t ng trong ng nghi m

Chú Ủ: Không đ đ u ng nh gi t ch m vào thành ng nghi m

1.3.3 Cách l y hoá ch t r n

l y hoá ch t r n, ng i ta dùng thìa b ng s ho c b ng thu tinh, khi chuy n hoá ch t không đ c ch m thìa vào thành ng nghi m Dùng m t đ u ngón tay gõ nh lên cán thìa

1.3 4 Cách đun hoá ch t trong ng nghi m

Ta dùng k p g đ k p ng nghi m (kho ng 2/3 ng k t đáy lên) Có th đun trên đèn c n, b p đi n Khi đun ph i h ng ng nghi m vƠo t ng, tuy t đ i không

đ c h ng vào mình ho c vƠo ng i xung quanh L c đ u ng nghi m trên ng n l a

đ tránh hi n t ng quá sôi làm cho dung d ch b n ra ngoài

H2SO4 1 M NH4OH 2 M NaOH 2 M

KI 0,1 M K3[Fe(CN)6] 0,1 M K4[Fe(CN)6] 0,1 M Dung d ch h tinh b t

ng nghi m, ch i r a, b p đi n

BÀI 2 NG HOÁ H C VÀ S H P PH 2.1 CÂU H I CHU N B

Trên c s ph n ng gi a Na2S2O3 v i H2SO4:

H2SO4 + Na2S2O3  Na2SO4 + S  + SO2 + H2O (a)

(tr ng đ c)

Ph n ng (a) x y ra theo β giai đo n:

H2SO4 + Na2S2O3  Na2SO4 + H2S2O3 (b) - Giai đo n nhanh H2S2O3  S  + SO2 + H2O (c) - Giai đo n ch m

Ta có th theo dõi t c đ ph n ng qua th i gian hoá đ c c a dung d ch vì S đ c

ng 1 đ nhi t đ phòng, thêm 5 gi t dung d ch H2SO4 1 M o th i gian t khi cho axit đ n khi dung d ch b t đ u hoá đ c

ng β đem đun nóng (ho c nhúng vào n i n c sôi kho ng β phút), sau đó l y ra

và thêm ngay 5 gi t dung d ch H2SO4 1 M vào dung d ch o th i gian t khi cho axít

đ n khi dung d ch b t đ u hoá đ c

So sánh th i gian hoá đ c hai ng Gi i thích

2.2.3 nh h ng c a xúc tác đ n t c đ ph n ng

a ↓úc tác đ ng th

Ph n ng gi a KMnO4 và H2C2O4trong môi tr ng axít:

2 KMnO4 + 5 H2C2O4 + 3 H2SO4 2MnSO4 + K2SO4 + 10 CO2 + 8H2O (màu tím) (không màu)

T c đ ph n ng đ c bi u hi n qua t c đ m t màu c a KMnO4, ph n ng này

có xúc tác là ion Mn2+

Ti n hành:

L y vào 2 ng nghi m, m i ng 20 gi t dung d ch H2C2O4 0,1 M và 5 gi t dung

d ch H2SO4 1 M ng 1 đ nguyên Thêm 2 gi t dung d ch MnSO4 0,1 M vào ng 2 Thêm đ ng th i vào m i ng 1 gi t dung d ch KMnO4 0,1 M

So sánh th i gian m t màu c a hai dung d ch Gi i thích

L y vào m t ng nghi m 20 gi t dung d ch H2O2 5% Quan sát s thoát khí O2

Ti p t c cho vào ng nghi m m t ít MnO2 b ng h t t m (h t càng g n càng rõ) Quan sát t c đ thoát khí O2 trên b m t c a h t MnO2 Gi i thích vai trò c a MnO2

2.2.4 nh h ng c a n ng đ đ n s chuy n d ch tr ng thái cân b ng

Kh o sát s chuy n d ch c a cân b ng:

FeCl3 + 3KSCN Fe(SCN)3 + 3 KCl (đ )

Gi i thích s chuy n d ch cân b ng trong các ng

2.2.5 nh h ng c a nhi t đ đ n s chuy n d ch cân b ng

Thí nghi m d a trên cân b ng:

m t giá đ Tr n 10 gi t dung d ch FeCl3 0,1 M, 10 gi t dung d ch CuSO4 0,1 M và 10

gi t dung d ch Co(NO3)2 0,1 M trong m t ng nghi m khác L c đ u, sau đó đ nh dung d ch vào ng ch a Al2O3 Sau 10 phút quan sát s xu t hi n các kho ng màu trên

3 bình ch a h n h p khí NO2, N2O4 có màu gi ng nhau

ng nghi m, k p g , ch i r a ng nghi m, b p đi n, xoong nhôm, ng nghi m

BÀI 3 DUNG D CH

3.1 CÂU H I CHU N B

1 đi n li là gì? Các y u t nh h ng đ n đ đi n li? Phân bi t các ch t đi n li

m nh và ch t đi n li y u

β i u ki n đ ph n ng trao đ i trong dung d ch đi n li x y ra hoàn toàn?

3 S thu phân c a các mu i? Nh ng lo i mu i nào b thu phân?

4 Tích s tan c a ch t đi n li m nh khó tan? i u ki n đ m t ch t k t t a trong dung d ch?

Tr n 5 gi t dung d ch KI 0,01 M v i 5 gi t dung d ch Pb(NO3)2 0,01 M thì có

xu t hi n k t t a PbI2 hay không? Cho bi t TPbI2 = 8,7.10-9

5 Phân bi t mu i và ph c ch t? S đi n li c a K3[Fe(CN)6] khi hoƠ tan trong n c?

6 Nêu cách đi u ch các h keo?

b C ng lƠm thí nghi m nh trên, thay KI 0,01 M b ng dung d ch KI 0,001 M

Gi i thích hi n t ng 2 thí nghi m trên b ng tính toán

b nh h ng c a nhi t đ đ n đ thu phân

L y vào m t ng nghi m s ch 20 gi t dung d ch NaCH3COO 2 N, thêm 5 gi t phenolphtalein Quan sát màu c a dung d ch

un sôi dung d ch trong ng nghi m Quan sát s đ i màu Gi i thích

L y vào 1 ng nghi m 3 ml dung d ch CuSO4 0,1 M yên ng nghi m trên giá

Nh 1 gi t dung d ch K4[Fe(CN)6] 3 M vào gi a ng nghi m đ gi t dung d ch này n m

g n g n b m t c a dung d ch CuSO4 yên kho ng 5-10 phút

Quan sát kích th c c a gi t dung d ch K4[Fe(CN)6] Gi i thích

3.2 6 i u ch h keo s t (III) hidroxit b ng ph ng pháp thu phân FeCl 3

L y vào m t ng nghi m 2 ml n c c t, đun đ n sôi V a đun v a nh t 3-5 gi t dung d ch FeCl3 0,1 M Quan sát hi n t ng đ i m u c a dung d ch Vi t công th c h t

3.3 HÓA CH T VÀ D NG C

NaOH 2 M; NH4Fe(SO4)2 0,1 M; H2SO4 1 M; HCl 2 M; NaCH3COO 2 M; CuSO4 0,1 M; NH4OH 2 M; K4[Fe(CN)6] 3 M; FeCl3 0,1 M; KSCN 0,1 M; HNO3 1 M; phenolphtalein; KI 0,01 M; KI 0,001 M; K3[Fe(CN)6] 0,1 M; Pb(NO3)2 0,01 M; NH4Cl; CaCO3; KCl; Na2CO3; gi y ch th pH

ng nghi m, k p g , b p đi n, l i amiang

áp thì nhi t to ra hay thu vào chính là ẤH c a ph n ng B ng cách đo nhi t c a ph n

ng ta xác đ nh đ c ẤH

Ph ng pháp thí nghi m:

Vi c đo nhi t ph n ng s đ c th c hi n trong nhi t l ng k , đó lƠ m t bình

ph n ng đ c cách nhi t t t đ i v i bên ngoài, có trang b nhi t k vƠ đ a khu y Nhi t

C): Bi n thiên nhi t đ tr c và sau ph n ng

Q (cal): Nhi t đƣ to ra (khi Ất > 0) ho c thu vào (Ất < 0)

ẤH ph n ng s đ c tính b ng cách chia Q cho s mol đƣ ph n ng n v ẤH

4.2.1 Xác đ nh nhi t dung c a nhi t l ng k

Vì công th c tính nhi t l ng là Q = mcẤt trong đó m lƠ kh i l ng t t c các

ch t đ c nung nóng hay làm l nh bao g m các hoá ch t và c nhi t l ng k đ ng chúng, do đó công th c trong tr ng h p thí nghi m là:

Q = (moco + mc)Ất (*)

tβ-tγTrong đó:

m: Kh i l ng 50 ml n c (g);

c: Nhi t l ng riêng c a n c (1cal/g đ )

4.2.2 Xác đ nh hi u ng nhi t c a ph n ng trung hoà HCl và NaOH

HCl + NaOH  NaCl + H2O

Dùng buret l y 25 ml dung d ch NaOH 1 M cho vào c c thu tinh 100 ml đ bên ngoƠi o nhi t đ t1

Dùng buret l y 25 ml dung d ch HCl 1 M cho vào c c thu tinh trong nhi t l ng

k o nhi t đ t2

Dùng ph u đ nhanh dung d ch NaOH vào c c ch a HCl trong nhi t l ng k Khu y đ u dung d ch trong nhi t l ng k o nhi t đ t3 ↓ác đ nh Q ph n ng theo công th c (*) t đó xác đ nh ẤH

Cho nhi t dung riêng c a dung d ch mu i 0,5 M lƠ 1 cal/g đ , kh i l ng riêng là 1,02 g/ml

4.2.3 Xác đ nh nhi t hoà tan CuSO 4 khan ậ ki m tra đ nh lu t Hess

CuSO4 (khan) + 5H2O  CuSO4.5H2O ẤH1 = -18,7 kcal/mol

Chúng ta s xác đ nh hi u ng nhi t hoà tan c a CuSO4 khan (ẤH3) b ng th c nghi m L y vào nhi t l ng k 50 ml n c o nhi t đ t1 Cân chính xác kho ng 4 g CuSO4 khan Cho nhanh 4 g CuSO4 v a cân nhi t l ng k , khu y đ u cho CuSO4, tan

h t o nhi t đ t2

↓ác đ nh Q theo công th c (*) trong đó:

m: Kh i l ng dung d ch CuSO4 khan;

c: Nhi t dung riêng dung d ch CuSO4 (l y g n đúng b ng 1 cal/đ )

T Q suy ra ẤHht

4.2.4 Xác đ nh nhi t hoà tan c a NH 4 Cl:

LƠm t ng t 4.β.γ nh ng thay CuSO4 khan b ng NH4Cl Cho nhi t dung riêng

c a dung d ch NH4Cl g n đúng lƠ 1 cal/mol đ

Cách xác đ nh nhi t đ sau khi ph n ng x y ra:

Do các quá trình trung hoà hay hoà tan c n ph i có th i gian đ x y ra hoàn toàn,

c n ph i có th i gian đ dung d ch ph n ng truy n nhi t cho c c vƠ đo nhi t

4.3 HOÁ CH T VÀ D NG C

Hoá ch t: NaOH 1 M, HCl 1 M, CuSO4 khan, NH4Cl (tinh th )

D ng c : Nhi t l ng k , c c thu tinh 100 ml, đ a kh y thu tinh, ph u thu tinh, buret - Giá buret, nhi t k 100oC

BÀI 5 PIN I N

5.1 CÂU H I CHU N B

1 Vi t các ph ng trình ph n ng x y ra các đi n c c và ph n ng chung trong các pin sau đơy:

(-) Fe FeSO4 || CuSO4 Cu (+)

(-) Ag, AgClKCl || CuSO4 Cu (+)

(-) Ag, AgClKCl || FeSO4 Fe (+)

(-) CuCuSO4 0,001 M || CuSO4 0,01 MCu (+)

2 Vi t bi u th c tính th đi n c c và su t đi n đ ng x y ra trong các pin k trên Cho bi t các y u t nh h ng đ n th đi n c c?

3 Tính theo lí thuy t su t đi n đ ng các pin trong ph n 5.2

5.2 PH N TH C HÀNH

5.2.1 Xác đ nh su t đi n đ ng c a nguyên t Galvani

Dùng gi y nhám đánh s ch các đi n c c và các dây kim lo i Pha loãng các dung d ch CuSO4 0,1 M và FeSO4 0,1 M thành dung d ch 0,01 M và 0,001 M Nhúng

đi n c c đ ng vào dung d ch CuSO4, đi n c c Fe vào dung d ch FeSO4 Ráp các đi n

c c thƠnh pin đi n L n l t thay đ i các dung d ch v i n ng đ khác nhau vào trong pin đi n

o su t đi n đ ng pin (Etn, tính b ng V) Tính su t đi n đ ng c a pin theo lí thuy t (Elt) Ghi các s li u vào b ng d i đơy vƠ nh n xét v k t qu thu đ c

Thi t l p pin v i anot lƠ đi n c c Ag nhúng trong dung d ch KCl, catot lƠ đi n c c

Cu nhúng trong dung d ch CuSO4 L n l t thi t l p h đo gi a các dung d ch có n ng

đ thay đ i t 0,001 M đ n 0,1 M o su t đi n đ ng pin, tính su t đi n đ ng pin theo lí thuy t và th đi n c c đ ng theo th c nghi m Ghi các k t qu vào b ng s li u d i đơy vƠ nh n xét v k t qu thu đ c

LƠm t ng t thí nghi m 5.β.1, trong đó s d ng β đi n c c cùng lo i (s t ho c

đ ng ) v i dung d ch có n ng đ 0,1 M và n ng đ 0,001 M o su t đi n đ ng c a pin

và so sánh v i giá tr lí thuy t

5.2.4 Xác đ nh su t đi n đ ng c a pin trái cây

Chu n b đi n c c hoa qu : c m t ng c p dơy đ ng vƠ đinh s t vào m i qu N i 2

đ u đi n c c c a t ng qu v i β đ u đi n c c c a máy đo o vƠ ghi k t qu

M c n i ti p 5 qu v i nhau N i 2 qu β đ u m ch v i β đ u đi n c c c a máy

đo o vƠ ghi k t qu

Nh n xét k t qu thu đ c

5.3 HÓA CH T VÀ D NG C

Hóa ch t: CuSO4 0,1 M; KCl 0,1 M; FeSO4 0,1 M; dơy Cu, Ag, Fe, n c c t Hoa

qu nh chanh, cam, cƠ chua, chu i, khoai tơyầ

D ng c : Máy đo đi n th , c c th y tinh 100 ml: 4 chi c/nhóm, pipet 10 ml, bình

đ nh m c 50 ml: 3 chi c/nhóm

PH N 3 TÓM T T LÝ THUY T VÀ BÀI T P

Ch ng 1 CÁC KHÁI NI M VÀ NH LU T C B N C A HÓA H C 1.1 TÓM T T LÝ THUY T

1.1.1 M t vài khái ni m c b n

a Kh i l ng nguyên t và kh i l ng phân t

Kh i l ng nguyên t (KLNT) c a m t nguyên t là kh i l ng m t nguyên t

c a các nguyên t đó bi u th b ng đ n v cacbon (đvC) Kh i l ng nguyên t còn

đ c g i là nguyên t l ng hay nguyên t kh i

Kh i l ng phân t (KLPT) c a m t ch t là kh i l ng m t phân t c a ch t đó

bi u th b ng đ n v cacbon KLPT đ c tính b ng t ng KLNT c a các nguyên t t o thành phân t KLPT còn đ c g i là phân t l ng hay phân t kh i

Ví d : Fe có KLNT lƠ 55,85 đvC, H2 có phân t kh i là β đvC

b Mol

Mol lƠ l ng ch t có ch a s ti u phân (phân t , nguyên t , ion h t electron, )

b ng s Avogadro (NA) NA = 6,023.1023 (ti u phân/mol)

T ng ng v i ti u phân là phân t , nguyên t hay ion thì có mol phân t (còn

g i là phân t gam), mol nguyên t (còn g i là nguyên t gam) hay mol ion (còn g i

là ion gam)

Nh v y, ngh a lƠ mol phân t (hay mol phân t , mol ion) c a b t kì ch t nào không ph thu c vào tính ch t hóa h c hay tr ng thái t p h p, đ u ch a cùng m t s phân t (nguyên t hay ion)

Ví d : 1 mol Na ch a 6,023.1023 nguyên t Na; 1 mol Na+ ch a 6,023.1023 ion

Na+; 1 mol Cl- ch a 6,023.1023 ion Cl-; 1 mol H2 ch a 6,023.1023 phân t H2

c Kh i l ng mol

Kh i l ng mol là kh i l ng c a 1 mol nguyên t /phân t tính b ng gam, có giá

tr đúng b ng kh i l ng nguyên t /phân t đó Kh i l ng mol đ c kí hi u là M, có

đ n v g/mol

Ví d : CO2 có KLPT lƠ 44 đvC vƠ kh i l ng mol là M = 44 g/mol

Công th c liên h s mol n và kh i l ng:

n =m

d ng l ng và đ ng l ng gam

ng l ng c a m t nguyên t hay m t h p ch t là s ph n kh i l ng c a

nguyên t hay h p ch t đó k t h p ho c thay th v a đ v i 1,008 ph n kh i l ng hidro hay 8 ph n kh i l ng oxi trong các ph n ng hóa h c

T đ nh ngh a có th suy ra đ ng l ng c a các nguyên t k t h p tr c ti p hay gián ti p v i H ho c O ng l ng đ c kí hi u lƠ ng l ng lƠ đ i l ng có

th nguyên kh i l ng vƠ đ n v tùy ý Khi xét c p đ phân t , đ ng l ng có th tính b ng đvC

Ví d : T HCl suy ra Cl = γ5,5 đvC, vì trong m t phân t HCl có γ5,5 đvC clo

k t h p v i 1 đvC hidro T CuO suy ra Cu= γβ đvC, vì trong m t phân t CuO c 32 đvC đ ng k t h p v i 8 đvC oxi Trên c s đó suy ra trong NaCl có Na = βγ đvC; trong MgCl2có Mg = 24 : β = 1β đvC

V i axit, n là s ion H+đƣ ph n ng, ng v i m t phân t axit

V i baz , n lƠ s ion OH- đƣ ph n ng, ng v i m t phân t baz

V i mu i, n là s đ n v hóa tr c a cation (ho c anion) đƣ tham gia ph n ng v i

1.1.3 Ph ng trình tr ng thái khí lí t ng

Ph ng trình có d ng:

Vi t cho n mol khí chi m th tích V, gây ra áp su t P, t i nhi t đ tuy t đ i T, R là

h ng s , không ph thu c vào b n ch t c a ch t khí vƠ đ c g i là h ng s khí lí t ng hay g i t t h ng s khí Tr s c a R ph thu c vƠo đ n v dùng đ bi u th áp su t và

th tích ch t khí

Khi đo áp su t b ng atmotphe, th tích b ng lít, R = 0,082 1.atm.mol-1

.K-1 Khi đo áp su t b ng milimet th y ngân, th tích b ng mililit thì

R = 62400 ml.mm Hg.mol-1.K-1 Khi đo áp su t b ng N/m2

Pi

Ph =

ni

nh = Ni (1.12)

nh lu t Dalton th ng đ c dùng đ tính áp su t c a khí i thoát ra t b m t dung

↓ 8

T đó: X = 15 đvC

3 Cho 3,2 g Cu tác d ng v i O2 thu đ c 3,6 g m t oxit c a đ ng ↓ác đ nh đ ng

l ng c a Cu và cho bi t công th c c a đ ng oxit t o thành

Gi i: Kh i l ng oxi đƣ tham gia ph n ng: 3,6 ậ 3,2 = 0,4 (g)

Theo (1.5) có mCu

mO =

Cu O

Cu = mCu O

mO =

γ,β.8 0,4 = 64 đvC

Theo (1.2), tính hóa tr c a Cu: n = A

=6464 = 1

4 ↓ác đ nh đ ng l ng c a m t kim lo i, n u t 7,1 g oxit kim lo i này t o thành 15,1 g

mu i sunfat t ng ng

Gi i: ↑ì đ ng l ng c a h p ch t b ng t ng đ ng l ng các nguyên t hay nhóm nguyên t t o thành h p ch t đó, nên ta có:

oxit = KL + O = KL + 8

SO4β- = KL + Theo (1.1) ta có: moxit

6 Hòa tan hoàn toàn 1,44 g m t kim lo i hóa tr II vào 150 ml dung d ch H2SO4 0,5 M

đ c dung d ch A trung hòa dung d ch A c n 30 ml dung d ch NaOH 1 M ↓ác đ nh kim lo i tham gia ph n ng

Gi i:

Kim lo i M ph n ng: M + H2SO4 MSO4 + H2 (1)

Dung dch A còn axit d b trung hòa:

2NaOH + H2SO4 Na2SO4 + 2H2O (2)

T đó tính đ c KLNT kim lo i:

AM = mM

nM =

1,44 0,06 = 24 (g/mol) KLNT c a kim lo i là β4 đvC Kim lo i đó lƠ Magie

7 Tính đ ng l ng c a axit vƠ baz trong các ph n ng sau

a) Ca(OH)2 + H3PO4 CaHPO4 + 2H2O

a) KMnO4 + H2C2O4 + H2SO4 K2SO4 + MnSO4 + CO2 + H2O

b) KMnO4 + Na2SO3 + H2O MnO2 + Na2SO4 + KOH

c) K2Cr2O7 + FeSO4 + H2SO4 Cr2(SO4)3 + Fe2(SO4)3+ K2SO4 + H2O

d) CrCl3 + Br2 + KOH K2CrO4 + KBr + KCl + H2O

Gi i:

a)

2 x Mn7+ + 5e Mn2+

5 x 2C3+ 2C4+ + 2e2KMnO4 + 5H2C2O4 + 3H2SO4 K2SO4 + 2MnSO4 + 10CO2 + 8H2O

KMnO4=M

γ = 52,7

NaβSOγ = M

β = 63

Ch n R = 0,082 l.atm.mol-1.K-1, thay các giá tr vào bi u th c trên ta đ c:

17 Hòa tan 10 g h p kim k m vƠ magie trong axit sunfuric thu đ c 5,2 l hidro 26o

a) Tính thành ph n ph n tr m theo th tích c a h n h p khí thu đ c sau ph n ng b) ↓ác đ nh áp su t riêng ph n c a các khí tr c và sau ph n ng, n u g i áp su t toàn