Bai 15 Tinh tu va cum tinh tu

Trong cụm danh từ: +Phần phụ trước chỉ: Quan hệ thời gian, tiếp diễn tương tự, mức độ của đặc điểm, tính chất, sự khẳng định hay phủ định..... LUYỆN TẬP: Xác định tính từ trong đoạn văn [r]

I Đặc điểm của tính từ.

1 Ví dụ:

Tìm tính từ trong các câu sau:

a ế ch cứ t ởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc

vung và nó thì oai nh một vị chúa tể.

b Nắng nhạt ngả màu vàng hoe Trong v ờn, lắc l

những chùm quả xoan vàng lịm Từng chiếc lá mít vàng ối Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng t ơi

Em hãy cho biết những tình từ vừa tìm được chỉ những gì ?

-bé  đặc điểm -oai  tính chất

- vàng hoe -vàng lịm

- vàng ối -vàng tươi

 Màu sắc

Vậy, tính từ là những từ chỉ đặc điểm, tính chất, hành động, trạng thái của sự vật,sự việc

2: So sánh tính từ với động từ:

a Về khả năng kết hợp với các từ: đã , sẽ, đang, cũng, vẫn, hãy, chớ, đừng.

- Đã vàng ối vàng ối

- Sẽ vàng ối

- Đang vàng ối

- Cũng vàng ối

- Vẫn vàng ối

+ Không thể kết hợp: - Hãy vàng ối

- Đừng vàng ối

- Chớ vàng ối

- Đừng buồn

- Chớ buồn buồn

- Hãy vui lên

=> Kết hợp giống động từ

=> Khả năng kết hợp với các từ: hãy, đừng, chớ của tính từ hạn chế hơn động từ.

b.Về khả năng l m chủ ngữ, vị ngữ à

b.Về khả năng l m chủ ngữ, vị ngữ à

trong câu.

- Theo dõi ví dụ sau:

+ Chăm chỉ là đức tính tốt.

+ Lao động là vinh quang.

+ Em bộ thụng minh.

CN VN

=> (Tính từ làm chủ ngữ)

=> (Tớnh từ làm vị ngữ)

=> (Tớnh từ làm vị ngữ)

Ghi nhớ:

Tính từ là những từ chỉ đặc điểm, tính chất của

sự vật, hành động, trạng thái.

- Tính từ có thể kết hợp với các từ đã, sẽ,

đang, cũng, vẫn để tạo thành cụm tính từ Khả năng kết hợp với các từ hãy, chớ, đừng của tinh từ rât hạn chế.

- Tính từ có thể làm vị ngữ, chủ ngữ trong câu Tuy vậy, khả năng làm vị ngữ của tính từ hạn chế hơn động từ.

II CÁC LOẠI TÍNH TỪ :

Trong cỏc tớnh từ sau tớnh từ nào cú khả năng kết hợp

với cỏc từ chỉ mức độ ( rất, hơi, khỏ lắm, quỏ ) ?

a ếch cứ t ởng bầu trời trên đầu chỉ

a ếch cứ t ởng bầu trời trên đầu chỉ bé bé bằng chiếc vung và

nó thì

nó thì oai oai nh một vị chúa tể.

b Nắng

b Nắng nhạt nhạt ngả màu vàng hoe ngả màu vàng hoe Trong v ờn, lắc l những chùm quả

chùm quả vàng lịm vàng lịm Từng chiếc lá mít vàng ối Từng chiếc lá mít vàng ối Tàu đu

đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh

đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng t ơi vàng t ơi

Bé, oai + ( rất, hơi, khá, lắm,quá)  -Rất bé, hơi bé, quá bé, bé lắm

- rất oai, hơi oai, oai quá, oai lắm

Các từ vàng hoe, vàng ối, vàng lịm, vàng tươi không thể kết hợp với những từ chỉ mức độ được

Tính từ chỉ đặc điểm tương đối

Tính từ chỉ đặc điểm tuyệt đối

-Tính từ tương đối có khả năng kết hợp với những từ chỉ mức độ -Tính từ tuyệt đối không có khả năng kết hợp với những từ chỉ mức độ

* Ghi nhớ:

Có hai loại tính từ đáng chú ý là:

- Tính từ chỉ đặc điểm tương đối( có thể kết hợp với từ chỉ mức độ.)

- Tính từ chỉ đặc điểm tuyệt đối ( không thể kết hợp với

từ chỉ mức độ.)

III CỤM TÍNH TỪ :

1 Dựa vào mô hình cụm danh từ và cụm động từ đã học em hãy vẽ

mô hình của cụm tính từ in đậm trong các câu sau

- Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng

đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái gì đó đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn đã rất yên tĩnh này

( theo Hoàng Phủ ngọc Tường)

- ( ) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm và cao, mạt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc trên không

( Thạch Lam)

Cụm tính từ Phần trước

(phụ ngữ)

Phần trung tâm

(tính từ )

Phần sau (phụ ngữ)

nhỏ sáng

lại vằng vặc trên không

Mô hình cụm tính từ:

Phần phụ trước chỉ:

Quan hệ thời gian, tiếp

diễn tương tự, mức độ,

đặc điểm, tính chất,sự khẳng

Phần phụ sau chỉ:

Vị trí, sự so sánh, mức độ Phạm vị hay nguyên nhân của Đặc điểm, tính chất

Tính từ

Cụm tính từ Phần trước

(phụ ngữ)

Phần trung tâm

(tính từ )

Phần sau (phụ ngữ)

nhỏ sáng

lại vằng vặc trên không

Trong cụm danh từ:

+Phần phụ trước chỉ:

Quan hệ thời gian, tiếp diễn tương tự, mức độ của đặc điểm, tính chất, sự khẳng định hay phủ định

+ Phần sau chỉ :

Vị trí, sự so sánh, mực độ, pham vi hay nguyên nhân của đặc

điểm, tính chất

Ghi nhớ

LUYỆN TẬP:

tính từ gì ?

Thầy sờ vòi bảo:

- Tưởng con voi nó như thế nào, hóa ra nó sun sun như con đỉa.

Thầy sờ ngà bảo:

- Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn

Thầy sờ tai bảo:

- Ai bảo! Nó sừng sững như cái cột đình.

Thầy sờ đuôi lại nói:

- Các thầy nói không đúng cả Chính nó tùn tủn như cái chổi sể cùn.

Năm thầy, thầy nào cũng cho là mình nói đúng, không ai chịu ai,thành ra xô xát, đánh nhau toác đầu, chảy máu.

( Thầy bói xem voi )

+ Tính từ làm chủ ngữ:

- Màu xanh/ là màu mà em thích nhất

CN VN

- Ăn nhiều kẹo ngọt/ dễ bị sâu răng

CN VN

- Sống vui vẻ / làm tăng tuổi thọ của con người

CN VN

- Trời hôm nay /trong xanh quá

CN VN

- Qủa cam này / ngọt quá

CN VN

tính từ trên khi tính từ làm chủ ngữ và làm vị ngữ.

Quá trình thay đổi từ không đến có và từ có trở lại không trong đời sống của vợ chồng ông lão đánh cá ( truyện Ông lão đánh cá và con

cá vàng ) thể hiện qua cách dùng các tính từ trong những cụm danh từ sau đây như thế nào?

a cái máng lợn đã sứt mẻ  một cái máng lợn mới  cái máng lợn sứt mẻ

b một túp lều nát  một ngôi nhà đẹp  một tòa lâu đài to lớn  một cung điện nguy nga túp lều nát ngày xưa

Những tính từ được dùng lần đầu phản ánh cuộc sống nghèo

khổ Mỗi lần thay đổi tính từ là mỗi lần cuộc sống tốt đẹp hơn

Nhưng cuối cùng, tính từ dùng lần đầu được dùng lặp lại thể

hiện sự trở lại như cũ

- sứt mẻ / sứt mẻ

- nát / nát