DE CUONG ON MON VAN HOA VA PHAT TRIEN

Câu 1: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay. 3 Câu 2: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay. 4 Câu 3: Phân tích vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay và đề xuất những giải pháp để phát huy vài trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế xã hội. 6 Câu 4: Trên cơ sở làm rõ quan niệm về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, liên hệ và đánh giá việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế. 8 Câu 5: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển” (ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI). Phân tích vai trò văn hóa là nền tảng tinh thần, nội dung tiến tiến của nền văn hóa. 9 Câu 6: Những giá trị cơ bản của VH VN và vai trò của việc giáo dục truyền thống cách mạng đối với việc XD con người mới VN hiện nay? 11 CÂU 7: “… Con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh tạo ra con người đến mức ấy”. Dựa vào nhận định trên đây của Mác và Anghen, đồng chí hãy phân tích mối quan hệ tương tác giữa con người và văn hóa ở hai phương diện. 14 Câu 8: Đặc trưng và nhiệm vụ XD nền VH tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc? 17 Câu 8: Nghị quyết hội nghị lần IV của Ban chấp hành trung ương khóa VII khẳng định “Nền văn hóa mà Đảng ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Đồng chí hãy trình bày quan điểm của đảng ta về nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; những nhiệm vụ cụ thể để xây dựng nền văn hóa của nước ta hiện nay. 22 Câu 9: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8 có ghi: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của XH vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển KT XH. Mọi hoạt động văn hóa văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự nghiệp phát triển XH”. Bằng lý luận văn hóa, đồng chí hãy phân tích nhận định trên. 26 Câu 10: Môi trường VH 30 CÂU 11: Xây dựng lối sống có văn hóa là một trong những nội dung quan trọng trong sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đồng chí hãy: Làm rõ mối quan hệ giữa lối sống và văn hóa. Phân tích những đặc trưng của lối sống mới. Phân tích những vấn đề cấp bách về xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay. 33 Câu 12: Đc hãy phân tích quan điểm Văn hoá là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. 37 CÂU 13: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH đã chỉ rõ: tiến hành CM XHCN trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa làm cho thế giới quan Mác Lê nin và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần XH (Cương lĩnh đất nước xây dựng đất nước Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH, nhà XBST 1991). Bắt nguồn lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên. 41 Câu 14: Trong thư gởi các nghệ sĩ nhân dịp triển lãm hội họa năm 1951, chủ tịch Hồ chí Minh có viết: “VHNT cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, NXBCTQG, HN, 1995, trang 368). Vận dụng hiểu biết về LLVHNT, đồng chí hãy phân tích tư tưởng trên. 45 Câu 15: Trong văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8 của Đảng Cộng sản Việt Nam có đoạn: mọi hoạt động văn hóa văn nghệ, nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự nghiệp phát triển XH. (Trích văn kiện Đại hội ĐB lần thứ 8. NXB chính trị QUỐC GIA trang 110). Bằng lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên. 50 CÂU 16: “Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, trân trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội”. Vận dụng lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của đảng, đồng chí hãy làm rõ vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. 55 Câu 17: Di sản VH là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa 58 Câu 18: Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện phát huy nguồn lực con người, Tăng trưởng phát triển nhanh và phát triển bền vững. Bằng lý luận văn hóa đồng chí hãy làm rõ quan điểm trên của đảng ta. 62

MỤC LỤC

Câu 1: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng

là nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay 3 Câu 2: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay 4 Câu 3: Phân tích vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay và đề xuất những giải pháp để phát huy vài trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế

- xã hội 6 Câu 4: Trên cơ sở làm rõ quan niệm về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, liên hệ và đánh giá việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay, đồng thời

đề xuất những giải pháp nhằm góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế 8 Câu 5: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển” (ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI) Phân tích vai trò văn hóa là nền tảng tinh thần, nội dung tiến tiến của nền văn hóa 9 Câu 6: Những giá trị cơ bản của VH VN và vai trò của việc giáo dục truyền thống cách mạng đối với việc XD con người mới VN hiện nay? 11 CÂU 7: “… Con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh tạo ra con người đến mức ấy” Dựa vào nhận định trên đây của Mác và Anghen, đồng chí hãy phân tích mối quan hệ tương tác giữa con người và văn hóa ở hai phương diện 14 Câu 8: Đặc trưng và nhiệm vụ XD nền VH tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc? 17 Câu 8: Nghị quyết hội nghị lần IV của Ban chấp hành trung ương khóa VII khẳng định “Nền văn hóa mà Đảng ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc” Đồng chí hãy trình bày quan điểm của đảng ta về nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; những nhiệm vụ cụ thể để xây dựng nền văn hóa của nước ta hiện nay 22 Câu 9: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8 có ghi: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của XH vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển KT XH Mọi hoạt động văn hóa văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự nghiệp phát triển XH” Bằng lý luận văn hóa, đồng chí hãy phân tích nhận định trên 26 Câu 10: Môi trường VH 30 CÂU 11: Xây dựng lối sống có văn hóa là một trong những nội dung quan trọng trong

sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đồng chí hãy:

Làm rõ mối quan hệ giữa lối sống và văn hóa Phân tích những đặc trưng của lối sống mới Phân tích những vấn đề cấp bách về xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay 33 Câu 12: Đ/c hãy phân tích quan điểm "Văn hoá là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội 37 CÂU 13: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH đã chỉ rõ:

"tiến hành CM XHCN trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa làm cho thế giới quan Mác - Lê nin và

tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần XH" (Cương lĩnh đất nước xây dựng đất nước Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH, nhà XBST 1991) Bắt nguồn lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên 41 Câu 14: Trong thư gởi các nghệ sĩ nhân dịp triển lãm hội họa năm 1951, chủ tịch Hồ chí Minh có viết: “VHNT cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, NXBCTQG, HN, 1995, trang 368) Vận dụng hiểu biết về LLVHNT, đồng chí hãy phân tích tư tưởng trên 45 Câu 15: Trong văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8 của Đảng Cộng sản Việt Nam có đoạn: "mọi hoạt động văn hóa văn nghệ, nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự nghiệp phát triển XH" (Trích văn kiện Đại hội ĐB lần thứ 8 NXB chính trị QUỐC GIA - trang 110) Bằng lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên 50 CÂU 16: “Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, trân trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội” Vận dụng lý luận văn hóa và đường lối văn hóa của đảng, đồng chí hãy làm rõ vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 55 Câu 17: Di sản VH là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa 58 Câu 18: Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện phát huy nguồn lực con người, Tăng trưởng phát triển nhanh và phát triển bền vững Bằng lý luận văn hóa đồng chí hãy làm rõ quan điểm trên của đảng ta 62

Câu 1: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban

chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay.

Trong suốt chặng đường 81 năm lãnh đạo nhân dân, tiến hành thắng lợi các cuộc kháng chiếnchống xâm lược, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, Đảng ta luôn quan tâmtoàn diện, nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò và sức mạnh văn hóa đối với sự phát triển bền vững củaĐất nước

Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, với tư duy đổi mới toàn diện về kinh tế, chính trị, xã hội,đối ngoại, quốc phòng, an ninh, Đảng đã chủ trương đổi mới tư duy trên lĩnh vực văn hóa Tại Hộinghị Trung ương 5 (Khóa VIII) tháng 7 năm 1998, Đảng ra Nghị quyết chuyên đề về "Xây dựng nềnvăn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", khẳng định vai trò của văn hóa trong tiến trình lịch sử dântộc và tương lai đất nước

Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội theo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnhphúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hoà giữa cánhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả tronghình thức biểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung

Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộcViệt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó là lòngyêu nước nồng nàn, y chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân -gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sángtạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống…Bản sắc văn hoá dân tộc cònđậm nét cả trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo

Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thụ có chọn lọc nhữngcái hay, cái tiến bộ trong văn hoá các dân tộc khác Giữ gìn bản sắc dân tộc phải đi liền với chống lạchậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, lề thói cũ

Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền vănhóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc (1998-2013) cho thấy, việc triển khai thực hiện Nghịquyết Trung ương 5 được tiến hành nghiêm túc trên quy mô cả nước Vấn đề trọng tâm là xây dựngcon người Việt Nam, xây dựng tư tưởng, đạo đức và lối sống được chú trọng Việc xây dựng môitrường văn hóa, đặc biệt là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa và cuộc vậnđộng xây dựng “Gia đình văn hóa đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, cả nước có 70,8 % gia đình đượccông nhận gia đình văn hóa

Về phát triển sự nghiệp văn học nghệ thuật, sản phẩm văn học nghệ thuật phát triển mạnh về

số lượng; đa dạng, phong phú về đề tài với tiếng nói phản biện mạnh mẽ Phong trào văn nghệ quầnchúng ổn định, bắt nhịp với cuộc sống đương đại

Các giá trị di sản văn hóa dân tộc được coi trọng bảo vệ, xếp hạng hơn 3 nghìn di tích cấpquốc gia, 7 di sản văn hóa và thiên nhiên được UNESCO vinh danh Di sản thế giới Đời sống vănhóa các dân tộc thiểu số được cải thiện cả về vật chất lẫn tinh thần Việc đầu tư sưu tầm, nghiên cứu

và phổ biến các giá trị văn hóa, văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số được quan tâm, điển hình là

dự án sưu tầm, công bố sử thi Tây Nguyên, dự án công bố, phổ biến tài sản văn nghệ dân gian các

dân tộc Việt Nam giai đoạn 2007-2012… Đời sống tôn giáo ổn định, đáp ứng nhu cầu tinh thần củamột bộ phận nhân dân, đồng thời kiên quyết đấu tranh với các hoạt động tôn giáo trái pháp luật.

Sự nghiệp phát triển giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ; quản lý hệ thống thông tin đạichúng; củng cố xây dựng và hoàn thiện thể chế, thiết chế văn hóa; việc mở rộng hợp tác quốc tế vềvăn hóa được quan tâm và đầu tư đúng mức

Bên cạnh những thành tựu đạt được, việc triển khai Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII còngặp không ít khó khăn Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước Môi trường văn hóacòn bị ô nhiễm bởi các tệ nạn xã hội và các sản phẩm văn hóa độc hại Nhiều tác phẩm văn học nghệthuật chạy theo khuynh hướng giải trí, sính ngoại, bắt chước, hạ thấp chức năng giáo dục tư tưởng vàthẩm mỹ

Đáng báo động là sự buông lỏng của chính quyền quản lý cơ sở dẫn đến nhiều di tích lịch sửvăn hóa bị xâm hại Không ít trường hợp chưa giải quyết tốt mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn vàphát triển; chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa quy hoạch bảo tồn di tích với các dự án phát triển kinh

tế xã hội Giáo dục và đào tạo chưa thực sự là quốc sách hàng đầu, chưa trở thành động lực phát triểnkinh tế xã hội

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã khẳng định: Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bốnlĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội gắn bó mật thiết với nhau, cần được coi trọng như nhau,trong đó, văn hóa không đứng ngoài, đứng trên mà phải hiện diện ở mọi lĩnh vực Thấm nhuần tưtưởng sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta đã quán triệt sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triểnkinh tế là trung tâm, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt với không ngừng nâng cao văn hóa - nềntảng tinh thần của xã hội

Câu 2: Trên cơ sở phân tích quan điểm chỉ đạo “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa

là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội” (ĐCSVN: Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa VIII), đánh giá tình hình thực hiện quan điểm này trong đời sống thực tiễn hiện nay.

Tại Hội nghị Trung ương 5 (Khóa VIII) tháng 7 năm 1998, Đảng ra Nghị quyết chuyên đề về

"Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", khẳng định vai trò của văn hóa trong tiếntrình lịch sử dân tộc và tương lai đất nước, “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêuvừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội" với mục đích “Làm cho văn hóa thấm sâu vàotoàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từngđịa bàn dân cư, vào mọi sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thầncao đẹp"

- Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội

Mục tiêu của sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay là hướng tới sự phát triển bền vững đấtnước Nếu kinh tế là cơ sở vật chất của xã hội thì văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Chăm loxây dựng và phát triển văn hóa chính là chăm lo vun đắp, xây dựng con người và xây dựng môitrường văn hóa tinh thần lành mạnh, làm động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội

- Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển kinh tế - xã hội

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triểnnăm 2011) chỉ ra các mục tiêu của xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng lãnh đạo nhân dân xây dựng đó là:

1) Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh;

2) Do nhân dân làm chủ;

3) Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến

bộ phù hợp;

4) Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

5) Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện;

6) Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùngphát triển;

7) Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân doĐảng Cộng sản lãnh đạo;

8) Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới

Như vậy, văn hóa được khẳng định là một thành tố cơ bản, một mục tiêu quan trọng của xãhội xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang phấn đấu xây dựng

- Văn hóa là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, không chỉ là mục tiêu của sự phát triểnkinh tế - xã hội mà còn là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển Vai trò động lực của văn hóađối với sự phát triển kinh tế - xã hội được biểu hiện ở ba nội dung cơ bản sau đây:

Thứ nhất, mọi hoạt động văn hóa xét cho cùng là đều hướng đến phát triển con người về thể lực,

trí tuệ, tình cảm, nâng cao kỹ năng lao động sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện bản lĩnh và ý chícho con người trong hoạt động thực tiễn xã hội

Thứ hai, vai trò động lực của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội thể hiện ở tác động

của môi trường văn hóa đối với quá trình phát triển

Thứ ba, hiện nay, thế giới đã và đang bước vào thời kỳ phát triển kinh tế tri thức dựa trên sự phát

triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ

Như vậy, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, văn hóa không phải là yếu tố đứng bên ngoài mà làyếu tố bên trong, là nguồn lực nội sinh của quá trình phát triển kinh tế - xã hội Quan tâm chăm locho văn hóa chính là quan tâm đến nền tảng tinh thần, quan tâm đến động lực và nguồn lực của sựphát triển

Thời gian qua đánh giá về vai trò của văn hóa trong đời sống KTXH, Đảng đã nhận định vănhóa đã có những thành tựu và tiến bộ những khách quan đạt được còn chưa tương xứng và chưa vữngchắc, chưa tác động có hiệu quả nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực tư tưởng, đạođức, lối sống

Văn hóa xét trên phương diện động lực thúc đẩy sự phát triển tỏ ra chưa đủ mạnh Hàm lượngchất xám trong sản phẩm hàng hóa của ta còn thấp, quy trình công nghệ lạc hậu, tổ chức sản xuấtkinh doanh còn thất thoát, lãng phí nhiều Văn hóa chưa đủ sức tác động, chi phối, điều chỉnh quátrình sản xuất, kinh doanh theo hướng văn minh, hiện đại, hiệu quả Ðáng quan tâm hơn, văn hóachưa điều chỉnh mạnh mẽ nhận thức, tư tưởng, tình cảm, những quan hệ đạo đức, lối sống, nếp sốngcủa con người Có nhiều biểu hiện về sự xuống cấp của đạo đức, lối sống rất đáng lo ngại

Sự "đan xen" giữa thành tựu và yếu kém, giữa "sáng" và "tối" trong đời sống văn hóa là mộtthực tế đáng lo lắng hiện nay Sự "đan xen" đó diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi ngõ ngách của đờisống Ở nông thôn, bên cạnh những "làng văn hóa" tươi sáng phong phú đời sống văn hóa vật chất,tinh thần, cũng còn không ít loại "làng Nhô", "làng Bến", làng nghiện ngập gây băn khoăn, lo lắngcho xã hội Ở thành thị, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đang mở ra nhanh chóng các khu công

nghiệp, các chung cư cao tầng, các trung tâm kinh doanh sang trọng nhưng cạnh đó là tình trạnghàng vạn người lao động không đủ nơi ăn nghỉ, sinh hoạt văn hóa tử tế, tệ nạn xã hội, ô nhiễm môitrường, văn hóa độc hại tiếp tục lan tràn Những chuyển biến tích cực trong hoạt động của ÐoànThanh niên thường xuyên động viên tuổi trẻ "lập thân lập nghiệp", "thanh niên tình nguyện", "sángtạo khoa học công nghệ" vẫn chưa làm nguôi được nỗi băn khoăn của xã hội về sự phát triển đạođức, lối sống chưa ngang tầm của thanh niên nước ta.

Tóm lại, xác định văn hóa là nền tảng của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sựphát triển KT-XH, một mặt đánh giá cao vị trí, vai trò quan trọng của văn hóa, mặt khác, cũng đểkhẳng định một chân lý là chỉ có đặt văn hóa trong sự phát triển, gắn văn hóa với sự phát triển, nghĩa

là văn hóa phải bén rễ trong kinh tế thì kinh tế mới phát triển được Sự nghiệp văn hóa, suy cho cùng

là vì con người, như nhận định của Đảng ta: Nhiệm vụ trung tâm của sự nghiệp văn hóa là bồi dưỡng

con người Việt Nam về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, nhân cách, xây dựng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan XHCN, hướng con người tới những giá trị Chân - Thiện –

Mỹ

Câu 3: Phân tích vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay

và đề xuất những giải pháp để phát huy vài trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Hội nghị Trung ương 5 (Khóa VIII) tháng 7 năm 1998, Đảng ra Nghị quyết chuyên đề về

"Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", khẳng định vai trò của văn hóa trong tiếntrình lịch sử dân tộc và tương lai đất nước, “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêuvừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội" với mục đích “Làm cho văn hóa thấm sâu vàotoàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từngđịa bàn dân cư, vào mọi sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thầncao đẹp"

- Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội

Mục tiêu của sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay là hướng tới sự phát triển bền vững đấtnước Nếu kinh tế là cơ sở vật chất của xã hội thì văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Chăm loxây dựng và phát triển văn hóa chính là chăm lo vun đắp, xây dựng con người và xây dựng môitrường văn hóa tinh thần lành mạnh, làm động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội

- Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển kinh tế - xã hội

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triểnnăm 2011) chỉ ra các mục tiêu của xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng lãnh đạo nhân dân xây dựng đó là:

1) Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh;

2) Do nhân dân làm chủ;

3) Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến

bộ phù hợp;

4) Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

5) Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện;

6) Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùngphát triển;

7) Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân doĐảng Cộng sản lãnh đạo;

8) Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới

Như vậy, văn hóa được khẳng định là một thành tố cơ bản, một mục tiêu quan trọng của xãhội xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang phấn đấu xây dựng

- Văn hóa là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, không chỉ là mục tiêu của sự phát triểnkinh tế - xã hội mà còn là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển Vai trò động lực của văn hóađối với sự phát triển kinh tế - xã hội được biểu hiện ở ba nội dung cơ bản sau đây:

Thứ nhất, mọi hoạt động văn hóa xét cho cùng là đều hướng đến phát triển con người về thể lực,

trí tuệ, tình cảm, nâng cao kỹ năng lao động sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện bản lĩnh và ý chícho con người trong hoạt động thực tiễn xã hội

Thứ hai, vai trò động lực của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội thể hiện ở tác động

của môi trường văn hóa đối với quá trình phát triển

Thứ ba, hiện nay, thế giới đã và đang bước vào thời kỳ phát triển kinh tế tri thức dựa trên sự phát

triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ

Như vậy, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, văn hóa không phải là yếu tố đứng bên ngoài mà làyếu tố bên trong, là nguồn lực nội sinh của quá trình phát triển kinh tế - xã hội Quan tâm chăm locho văn hóa chính là quan tâm đến nền tảng tinh thần, quan tâm đến động lực và nguồn lực của sựphát triển

1) Xây dựng “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển" Lịch sử xây dựng và bảo vệquốc đã chứng minh con người là sức mạnh lớn nhất của dân tộc ta Chính vì vậy, nhiệm vụ chủ yếucủa văn hóa là tập trung “Xây dựng con người việt Nam giàu lòng yêu nước, ý thức làm chủ, tráchnhiệm công dân; có tri thức, sức khoẻ, lao động giỏi, có văn hoá; có tinh thần quốc tế chân chính”

2) Đồng thời với việc hoàn thiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nângcao năng lực và sức chiến đấu của Đảng, cần đẩy mạnh hơn nữa phong trào thi đua yêu nước, phongtrào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và đặc biệt là tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động

"Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

3) Phát triển văn hóa và xây dựng con người có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau, vì vậy,cần thiết phải quan tâm đến lĩnh vực văn học, nghệ thuật - lĩnh vực nhạy cảm của văn hóa, tác độngmạnh mẽ và sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm của nhân dân

4) Giữ gìn và phát huy tài sản văn hóa tinh thần của 54 dân tộc anh em là nhiệm vụ có ý nghĩa

về văn hóa và chính trị to lớn trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc

5) Quan tâm phát triển ngành công nghiệp văn hóa (xuất bản sách báo, sản xuất phim ảnh )theo định định hướng của Đảng và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đáp ứng nhucầu hưởng thụ văn hoá nghệ thuật của nhân dân

6) Hoàn thiện thể chế văn hóa, xây dựng các thiết chế văn hóa từ Trung ương đến cơ sở, tăngcường hiệu quả các mối quan hệ phối hợp liên ngành Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống luậtpháp, các chính sách văn hóa Tập trung đào tạo nguồn nhân lực cho văn hóa ở trong nước và ở nướcngoài Tăng cường và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và phương tiện cho hoạt động văn hóa, choviệc xây dựng cơ sở hạ tầng văn hóa, đặc biệt coi trọng nguồn lực xã hội hóa Đẩy mạnh giao lưu,hợp tác quốc tế về văn hóa, giới thiệu các giá trị văn hóa dân tộc đặc sắc với bè bạn năm châu, gópphần tuyên truyền quảng bá hình ảnh đất nước, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân được hưởng thụtinh hoa văn hóa thế giới, làm phong phú văn hóa dân tộc

7) Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước là giải pháp mang tínhquyết định trên các lĩnh vực văn hóa Có chủ trương, đường lối, nhân sự chủ chốt, phân công, phânnhiệm rõ ràng; phát huy trách nhiệm tập thể và cá nhân, phát huy tối đa sức mạnh sáng tạo của toàndân đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa.

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã khẳng định: Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bốnlĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội gắn bó mật thiết với nhau, cần được coi trọng như nhau,trong đó, văn hóa không đứng ngoài, đứng trên mà phải hiện diện ở mọi lĩnh vực Thấm nhuần tưtưởng sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta đã quán triệt sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triểnkinh tế là trung tâm, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt với không ngừng nâng cao văn hóa - nềntảng tinh thần của xã hội

Câu 4: Trên cơ sở làm rõ quan niệm về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, liên hệ và đánh giá việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Chúng ta thường nói tới thuật ngữ bản sắc văn hóa và mong muốn giữ gìn bản sắc văn hóaViệt Nam Thế nào là bản sắc văn hóa vẫn là vấn đề trừu tượng với nhiều người; còn làm thế nào đểgiữ gìn bản sắc văn hóa là một vấn đề không dễ dàng khi hội nhập kinh tế trên thế giới ngày càng sâurộng Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có những đặc điểm văn hóa riêng thể hiện qua lối sống, cáchứng xử và các hành vi giao tiếp khác Cái đó thuộc về bản sắc văn hóa vì nó chỉ có thể tìm thấy ở nơinày mà không thể tìm thấy ở nơi khác, nghĩa là cái đặc trưng của một cộng đồng người, của một tộcngười biểu hiện ra ở từng cử chỉ, hoạt động sinh tồn của cá thể cũng như của cả cộng đồng

Nền văn hóa tiên tiến phải thể hiện bản sắc riêng, độc đáo của truyền thống, tâm hồn, cốtcách, lối sống của một dân tộc, chứa đựng những tinh hoa của quá khứ kết hợp với những cái tốtđẹp của hiện đại

Bản sắc văn hóa dân tộc là các giá trị đặc trưng tiêu biểu phản ánh diện mạo, cốt cách, phẩmchất và bản lĩnh riêng của mỗi nền văn hóa, là dấu hiệu cơ bản để phân biệt nền văn hóa của dân tộcnày với dân tộc khác Bản sắc văn hóa dân tộc được thể hiện tập trung trong truyền thống văn hóa dântộc Bản sắc văn hóa dân tộc là cơ sở để liên kết xã hội và liên kết các thế hệ, tạo nên sức mạnh tinhthần của dân tộc

Bản sắc văn hóa dân tộc là một khái niệm “động” và “mở”, nó mang tính lịch sử cụ thể vàvận động, đổi mới không ngừng trên cơ sở loại bỏ những yếu tố bảo thủ và tiêu cực, tiếp thu và pháthuy những yếu tố tích cực và tiến bộ, đồng thời tạo lập các giá trị mới để đáp ứng với yêu cầu pháttriển của thời đại

Bản sắc văn hóa Việt Nam như quan niệm của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trungương khóa VIII bao gồm “những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc ViệtNam được vun đắp qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước

Bản sắc văn hóa Việt Nam đã góp phần bảo tồn dân tộc Việt Nam và giúp cho cộng đồng dântộc tránh được âm mưu đồng hóa của kẻ thù xâm lược trong lịch sử Ngày nay, bản sắc văn hóa ViệtNam đang trở thành cốt lõi của nền tảng tinh thần, là động lực để nhân dân Việt Nam phấn đấu cho

mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Thực trạng:

Thứ nhất, trong quá trình phát triển của dân tộc, mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh

tế và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc chưa thực sự được tôn trọng Kinh tế đạt được tốc độ tăngtrưởng liên tục, góp phần nâng cao vị thế của dân tộc trên trường quốc tế, tuy nhiên sự phát triển đóvẫn chưa thật sự bền vững khi dựa trên nền tảng tinh thần còn thiếu vững chắc Phát triển kinh tế còn

có biểu hiện coi trọng lợi ích trước mắt; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc có xu hướng chạy theophong trào, hình thức, khuôn mẫu mà chưa tính hết tính đa dạng, làm nghèo nàn bản sắc văn hóa vốn

có của các dân tộc

Thứ hai, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc chưa được thể hiện rõ nét trong quá trình phát triển

dẫn đến "sức khỏe" của nền văn hóa dân tộc chưa đủ mạnh và được tăng cường thường xuyên

Thứ ba, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc còn mang tính "bao cấp", dựa trên sự hỗ

trợ của Nhà nước là chính mà chưa khơi dậy, phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác của các chủthể văn hóa dân tộc

Thứ tư, đầu tư cho phát triển tập trung nhiều ở phát triển kinh tế mà chưa có điều kiện đầu tư

cho phát triển văn hóa nói chung, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc nói riêng

Một số giải pháp:

Trên cơ sở phân tích những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn về việc giữ gìn và phát huybản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế thời kỳ hội nhập quốc tế, trong thời giantới, chúng ta cần tập trung thực hiện một số giải pháp cấp thiết sau:

Một là, tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của cộng đồng về

tầm quan trọng của việc hiểu biết về bản sắc văn hóa dân tộc, từ đó hình thành ý thức giữ gìn bản sắcvăn hóa dân tộc một cách chủ động, tích cực và tự giác

Hai là, mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

phải được quán triệt trong tổng thể hệ thống chính sách kinh tế - xã hội

Ba là, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế phải do chính các chủ

thể văn hóa thực hiện Mọi nguồn lực bên ngoài chỉ phát huy hiệu quả khi chủ thể văn hóa có ý thức

tự giác giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Những giải pháp phát triển về kinh tế để đápứng những nhu cầu dân sinh phải gắn với nhu cầu bảo vệ đời sống tinh thần, bảo vệ bản sắc văn hóadân tộc

Bốn là, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc phải có phương pháp, cách thức phù hợp,

đi vào thực chất, chống căn bệnh hình thức, chạy theo phong trào làm phá vỡ tính đa dạng, phongphú và bản sắc văn hóa dân tộc

Năm là, phát triển kinh tế và văn hóa phải gắn với bảo vệ môi trường tự nhiên và môi trường

xã hội

Câu 5: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển” (ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI) Phân tích vai trò văn hóa là nền tảng tinh thần, nội dung tiến tiến của nền văn hóa.

Tại Hội nghị Trung ương 5 (Khóa VIII) tháng 7 năm 1998, Đảng ra Nghị quyết chuyên đề về

"Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", khẳng định vai trò của văn hóa trong tiếntrình lịch sử dân tộc và tương lai đất nước, “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu

vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội" với mục đích “Làm cho văn hóa thấm sâu vàotoàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từngđịa bàn dân cư, vào mọi sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thầncao đẹp"

- Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội

Văn hóa tinh thần là một trong những nhân tố quy định sự tồn tại và phát triển của đời sống

xã hội: “Sự phát triển của chính trị, pháp luật, triết học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật v.v đều dựatrên cơ sở sự phát triển kinh tế Nhưng tất cả chúng cũng có ảnh hưởng lẫn nhau và ảnh hưởng đến

cơ sở kinh tế Vấn đề hoàn toàn không phải là chỉ có hoàn cảnh kinh tế mới là nguyên nhân, chỉ có

nó là tích cực, còn tất cả những cái còn lại đều chỉ là hậu quả thụ động Không, ở đây tác động qualại trên cơ sở tất yếu kinh tế, xét cho cùng bao giờ cũng mở đường đi cho mình”

Trong thực tiễn đời sống xã hội, yếu tố vật chất và yếu tố tinh thần (văn hóa) luôn gắn bó,thâm nhập vào nhau là cơ sở cho sự tồn tại của đời sống xã hội Văn hóa được hình thành trong lịch

sử và được tích lũy qua nhiều thế hệ tạo ra một bề dày, một chiều sâu trong đời sống của một cộngđồng Nó được duy trì bằng truyền thống tức là được trao truyền trong cộng đồng qua thời gian vàkhông gian Nó là những giá trị tương đối ổn định được cố định bằng các chuẩn mực, khuôn mẫu,phong tục, tập quán, luật tục và cả luật pháp quy định phương thức ứng xử của các cá nhân và cảcộng đồng Các giá trị văn hóa dân tộc có vai trò liên kết cộng đồng, gắn kết cá nhân với cộng đồng,quá khứ với hiện tại và tương lai Chính vì vậy, văn hóa được xem là nền tảng tinh thần của dân tộc

Nói đến văn hóa là nói đến các giá trị Văn hóa là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do

cá nhân và cộng đồng sáng tạo ra trong quá trình lịch sử, phục vụ cho sự tồn tại và phát triển của conngười

Văn hóa dân tộc là cơ sở để lựa chọn mô hình kinh tế - xã hội

Câu hỏi đặt ra là, chúng ta phát triển kinh tế - xã hội trên nền tảng giá trị nào? Giá trị dân tộchay giá trị nhập ngoại? Câu trả lời là: Chúng ta chỉ có thể phát triển được và phát triển bền vững trên

cơ sở giá trị văn hóa của chính dân tộc mình Chúng ta không thể xây dựng một mô hình kinh tế - xãhội đi ngược lại đạo lý dân tộc Hệ giá trị dân tộc quy định việc chọn lựa mô hình kinh tế - xã hội ởnước ta là: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII đã cảnh báo: Phát triển tách rời cội nguồn dân tộc nhấtđịnh sẽ dẫn đến nguy cơ tha hóa Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã rút ra kết luận: Không quantâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội thì không thể

có sự phát triển bền vững

Các giá trị tiêu biểu của văn hóa Việt Nam là tinh thần yêu nước, ý chí độc lập tự chủ, tựcường, truyền thống nhân đạo, đề cao tính cộng đồng, cần cù, hiếu học, thông minh, trọng tìnhnghĩa tạo thành truyền thống văn hóa của dân tộc Truyền thống văn hóa là cơ sở để tạo lập môitrường văn hóa, môi trường tinh thần của các cá nhân và cộng đồng

Mục tiêu của sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay là hướng tới sự phát triển bền vững đấtnước Nếu kinh tế là cơ sở vật chất của xã hội thì văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Chăm loxây dựng và phát triển văn hóa chính là chăm lo vun đắp, xây dựng con người và xây dựng môitrường văn hóa tinh thần lành mạnh, làm động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Nội dung tiên tiến:

- Nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa thể hiện tinh thần yêu nước và tiến bộ.

Nền văn hóa tiên tiến trước hết là nền văn hóa yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất

cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mốiquan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên

Nền văn hóa tiến bộ là nền văn hóa thúc đẩy sự phát triển của đất nước dựa trên hệ tư tưởngcách mạng và khoa học dẫn đường Đó là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nền văn hóa tiên tiến phải thể hiện tinh thần nhân văn cách mạng.

Xây dựng nền văn hóa nhân văn là hướng tới con người, giải phóng con người, phát triển vàhoàn thiện con người Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII, tinhthần nhân văn được cụ thể hóa là: “Nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triểnphong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng,giữa xã hội và tự nhiên”

- Nền văn hóa tiên tiến mang tinh thần dân chủ.

Dân chủ là đặc trưng cơ bản của nền văn hóa tiên tiến (tiến bộ), dân chủ là nguồn sữa nuôidưỡng nền văn hóa, là tiền đề quan trọng cho sự phát triển văn hóa Tính chất dân chủ của nền vănhóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là dân chủ xã hội chủ nghĩa, gắn liền với chế độ chính trị - xãhội tiến bộ “của dân, do dân và vì dân” Phát huy dân chủ của xã hội phải đặt dưới sự lãnh đạo củaĐảng và quản lý của Nhà nước, chống tư tưởng tự do vô chính phủ, tự do vô kỷ luật

- Nền văn hóa tiên tiến mang tính hiện đại.

Nền văn hóa tiên tiến phản ánh trình độ cao mang tính hiện đại, cập nhật với thành tựu vănhóa chung của khu vực và cộng đồng quốc tế Bên cạnh hệ tư tưởng tiên tiến là chủ nghĩa Mác-Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh, các thành tố khác của nền văn hóa Việt Nam cũng phải được hiện đại hóa.Cần phải phát triển giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ, nâng cao trình độ dân trí, trình độ khoahọc công nghệ, nâng cao khả năng chiếm lĩnh và sử dụng những thành tựu cao của cuộc cách mạngkhoa học công nghệ hiện đại để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Mặtkhác, nền văn hóa Việt Nam phải tham gia cùng cộng đồng quốc tế giải quyết những vấn đề đặt ratrong xu thế toàn cầu hóa, khẳng định bản lĩnh và bản sắc dân tộc trong giao lưu và hợp tác quốc tế

- Nền văn hóa tiên tiến thể hiện ở hình thức biểu hiện, phương tiện chuyển tải nội dung.

Sử dụng các hình thức sáng tạo mới bằng các công nghệ hiện đại làm sâu sắc, phong phú và

đa dạng các sản phẩm văn hóa dân tộc Có cách thức và phương pháp tiên tiến để bảo tồn và phát huycác giá trị văn hóa cổ truyền cho phù hợp với thời đại Đồng thời, phải xây dựng kết cấu hạ tầng của

xã hội để văn hóa từng bước được hiện đại hóa Đầu tư để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, trangthiết bị hiện đại cho hoạt động văn hóa Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa VIIIchỉ rõ: “Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phươngtiện chuyển tải nội dung”

Câu 6: Những giá trị cơ bản của VH VN và vai trò của việc giáo dục truyền thống cách mạng đối với việc XD con người mới VN hiện nay?

Đề cập về văn hoá, tổ chức UNESCO cho rằng " Văn hoá là tổng thể sống động các hoạtđộng sáng tạo (của cá nhân và các cộng đồng) trong quá khứ và hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt độngsáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống và các thị hiếu - những yếu tốxác định đặc tính riềng của mỗi dân tộc"

Văn hoá mà chúng ta đề cập ở đây là hệ thống các giá trị văn hoá, là những giá trị vật chất vàtinh thần được sản sinh ra trong quá trình sinh tồn và phát triển của một dân tộc cả trong quá khứ vàhiện tại, làm nên giá trị tinh thần của dân tộc

Đối với nước ta, qua lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã hình thànhnhững giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp, trở thành niềm tự hào, vinh dự của mỗi con ngườiVN.Hệ thống các giá trị văn hoá đó đã, đang và sẽ là nguồn lực nội sinh cho mỗi người con của dântộc VN tiếp bước cha ông làm giàu thêm, bổ sung thêm những giá trị vào kho tàng văn hoá của dântộc Vì vậy, kế thừa, phát huy truyền thống văn hoá của dân tộc là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗingười và toàn xã hội

Đảng ta đã rất đề cao những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc ta và luôn có quan điểmchỉ đạo đúng đắn việc kế thừa và phát huy các giá trị đó Bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá làmột trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển văn hoá được đề cập tại NQTW 5 khoá VIIIlà: "Di sản VH là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc , cơ sở để sáng tạo những giá trị mới vàgiao lưu văn hoá Hết sức coi trọng bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hoá truyền thống "

Khẳng định vai trò vô cùng to lớn của văn hoá đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ đấtnước, Đảng ta quan niệm "Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lựcthúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội" (NQTW 5 Kh VIII )

Vậy giá trị cơ bản của văn hoá VN là gì? và những giá trị văn hoá truyền thống đó có vai trò như thế nào trong việc xây dựng con người mới trong giai đoạn hiện nay?

1- Những giá trị cơ bản của VH VN

Trước hết, cần hiểu giá trị văn hoá là cái dùng để chỉ các phẩm chất cao quý, là cái có ý nghĩađược đa số người trong xã hội ao ước và cùng chia sẻ Giá trị được cộng đồng xã hội chấp nhận và tựnguyện thực thi là dựa trên sự lựa chọn và đánh giá của đa số thành viên cộng đồng về những cái mà

họ ngưỡng vọng như: cái đúng, cái tốt, cái đẹp, cái có ích, cái cao cả

Đối với Việt Nam, giá trị cơ bản trong truyền thống văn hoá dân tộc là những giá trịbền vững, những tinh hoa được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữnước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồnggắn kết cá nhân- gia đình- làng xã- Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đứctính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống

- Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập tự chủ, tự cường, xâydựng bảo vệ Tổ quốc là những giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc VN, là cơ sở để liên kết xã hội vàliên kết các thế hệ tạo nên sức sống bất diệt của dân tộc VN Trải qua các thời kỳ thời kỳ dựng nước

và giữ nước, truyền thống ấy chẳng những không mai một mà ngày càng thăng hoa ở những tầm caomới bất chấp sự thăng trầm của lịch sử

Thời kỳ bắc thuộc trải dài hàng thiên niên kỷ, các thế lực phong kiến phương bắc ra sức đồnghoá dân tộc ta, huỷ diệt văn hoá dân tộc ta nhưng chúng đều thất bại do sự phản kháng liên tục chốngđồng hoá của cộng đồng người Việt Quan trọng hơn, cùng với chống đồng hoá, cha ông ta đã biếtchắt lọc những tinh hoa văn hoá của phương bắc để cải biến làm giàu thêm những giá trị văn hoá củariêng mình để hình thành nên chữ viết (gồm cả chữ Nôm) và bổ sung thêm vào kho ngữ âm (âm HánViệt) trong ngôn ngữ của mình.Thời kỳ tiếp xúc với văn hoá phương Tây (Pháp, Mỹ), dân tộc tacũng rất khôn khéo gạn đục, khơi trong chọn lựa những yếu tố tích cực để làm phong phú hơn nềnvăn hoá của mình qua các cuộc tiếp xúc, tiếp biến về văn hoá

Những giá trị văn hoá truyền thống đó đã là một động lực tinh thần to lớn góp phần quantrọng vào gìn giữ nền độc lập, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược Truyền thống đó đã được nhân dân

ta dưới sự lãnh đạo của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh khai thác, kế thừa, phát huy cao độ trởthành chủ nghĩa anh hùng cách mạng đánh bại mọi kẻ thù cướp nước và bán nước

- Cùng với chủ nghĩa yêu nước, những giá trị nổi bật khác như lòng nhân ái, khoan dung, độlượng, tinh thần tương thân tương ái "bầu ơi thương lấy bí cùng", đức tính cần cù, sáng tạo trong laođộng cũng là những giá trị văn hoá tiêu biểu làm nên sự phong phú trong bản sắc văn hoá dân tộcVN

Tóm lại: VH truyền thồng VN có những nét đặc trưng nổi bật là Tổ quốc- Gia Thân phận và diện mạo Đó là nền VH luôn luôn lấy sứ mệnh lịch sử của dân tộc làm sứ mệnh củamình, giá trị chủ đạo như tinh thần yêu nước, tính cộng đồng dân tộc chi phối chủ đạo quá trình pháttriển của VH VN Đó là nền VH nhân cách VN, thể hiện độc đáo bản lĩnh của con người VN trongcách tiếp thụ các tinh hoa của các nền văn hoá khác

đình-Giá trị tiêu biểu nhất của VH VN là tinh thần yêu nước nồng nàn, tính cộng đồng, tinh thầngiúp đỡ, tương trợ lẫn nhau, cần cù trong lao động, anh dũng trong chiến đấu, thuỷ chung trong nghĩatình, bất khuất trước kẻ thù Trong đó hệ tư tưởng yêu nước đóng vai trò chủ đạo trong bảng giá trịtinh thần VN Hệ tư tưởng yêu nước thể hiện ở tinh thần hiến thân vì đại nghĩa, ở ý chí quyết tâm giữvững chủ quyền dân tộc là giá trị tinh thần cao nhất đã đi suốt chiều dài lịch sử dân tộc, được Chủtịch HCM khái quát thành lý tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” Bên cạnh đó lòng nhân ái

và tình cảm cộng đồng sâu sắc là hạt giống trong vườn đạo đức VN

Truyền thống đó được giữ gìn và được tiếp nối, khai thác, phát huy từ đời này sang đời kháctrở thành tình cảm sâu sắc và lẽ sống, thành niềm tự hào chính đáng, cao quý ở mỗi con người VN,thành dòng chảy liên tục của lịch sử văn hoá dân tộc

Ngày nay nước ta đang bước vào thời kỳ CNH, HĐH đất nước, chủ nghĩa yêu nước đượcnâng lên tầm cao mới và hướng vào mục tiêu mới đó là: Chủ nghĩa yêu nước VN gắn kết với cáchmạng thế giới và thời đại là CN Mác Lê nin, tư tưởng HCM, là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH

Do vậy cần phải phát huy cao hơn nữa những giá trị truyền thống của VH dân tộc trong việcgiáo dục đối với các thế hệ nhằm ngày càng kế thừa và phát triển những giá trị đặc sắc của nền VHdân tộc

2- Vai trò của việc giáo dục truyền thống cách mạng đối với việc XD con người VN hiện nay:

Như trên đã nói, chủ nghĩa yêu nước đóng vai trò chủ đạo trong bảng giá trị tinh thần VN, làsợi chỉ đỏ xuyên suốt để gắn kết cộng đồng người Việt qua các thế hệ trên cơ sở tinh thần yêu nước.Chủ tịch HCM đã khẳng định: Nhân dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước, đó là truyền thống quý báucủa ta, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khókhăn, nó kết lại thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ và to lớn, nó nhấn chìm tất cả lũ cướp nước và

lũ bán nước

Đối với mỗi người Việt, Tổ quốc là ngôi nhà thiêng liêng nhất, vì vậy nếu "nước mất thì nhàtan" Xuất phát từ quan điểm độc lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ gắn liền với ý thức độc lập, tự cườngdân tộc, ngày nay trong xây dựng con người mới, trước hết cần đề cao trách nhiệm của mỗi ngườidân đối với đất nước, tức là giáo dục truyền thống yêu nước

Trong lịch sử, chủ nghĩa yêu nước và cách mạng trở thành nội dung xuyên suốt tạo nên sứcmạnh của dân tộc trong đấu tranh dựng nước và giữ nước Trong thời kỳ mới, chủ nghĩa yêu nướcphải được nâng lên tầm cao mới tạo nên những giá trị văn hoá mới nhằm thực hiện mục tiêu dângiàu, nước mạnh XH công bằng dân chủ, văn minh

Nghị quyết Hội nghị TW 5 khoá VIII xác định việc XD con người VN trong giai đoạn CMmới với những đức tính đó là:

- Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và CNXH, có ý chívươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệpđấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ XH

- Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung

- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷcương phép nước, quy ước của cộng đồng; ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái

- Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợiích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội

- Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thểlực

Chủ tịch HCM nói: Muốn XD CNXH trước hết phải có con người XHCN Để nâng cao hiệuquả GD tinh thần yêu nước và cách mạng, khi XD con ngừời VN cần phải tập trung XD nền VHmới, XD khối đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố hệ thống chính trị, XD nền VH VN tiên tiến đậm đàbản sắc dân tộc, phát huy trong việc gắn kết CM với tiến bộ thời đại, độc lập dân tộc với CNXH, tổchức sâu rộng phong trào thi đua yêu nước, bân động quần chúng nhân dân tham gia XD phát triểnđất nước, XD phong trào hành động: “Sóng chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩđại”

Trong thời gian qua, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới của đát nước, việc GD truyền thốnglịch sử văn hoá, tinh thần yêu nước và XD con người VN đã đạt được những thành tựu quan trọng,

CN Mác Lênin và tư tưởng HCM được vận dụng và phát triển sáng tạo, ngày càng tỏ rõ giá trị bềnvững làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và của CM nước ta Truyền

thống yêu nước và cách mạng dân tộc được GD thường xuyên thông qua nhiều loại hình như: cáccuộc thi tìm hiểu, các hoạt động nhân ngày lễ, ngày kỷ niệm lớn, tuyên truyền trên báo chí, đài phátthanh truyền hình Tính năng động và tích cực của công dân được khơi dậy và phát huy thay cho tínhthụ động, ỷ lại Tuy các mặt trái của kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập đã có nhìều tác độngtiêu cực ảnh hưởng không nhỏ vào nước ta, nhưng nhân dân ta vẫn giữ vững những truyền thống tốtđẹp như: hướng về cội nguồn, về CM, uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây, làm tốtviệc đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ người nghèo, hoạn nạn, lá lành đùm lá rách đem lại những hiệu quả

to lớn cho XH, thể hiện bản chất, cũng như truyền thống của XH ta, nhân dân ta

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 1 số khuyết điểm, hạn chế đó là:

- Trạng thái dao động, hoài nghi về con đường đi lên XHCN, phủ nhận CNXH hiện thực trênthế giới Niềm tin lý tưởng ở một số người, kể cả 1 bộ phận cán bộ đảng viên bị giảm sút

- Những hiện tượng suy thoái về đạo đức, lối sống, nạn tham nhũng, hối lộ, chủ nghĩa cánhân, ích kỷ hẹp hòi, cục bộ bản vị, các chuẩn giá trị truyền thống trong quan hệ gia đình, thày trò,quan hệ bạn bè có sự đảo lộn 1 bộ phận dân cư, thanh niên học sinh sinh viên hiểu biết không đầy đủ

về lịch sử dân tộc và các giá trị truyền thống

- Tệ nạn XH có chiều hướng gia tăng, lối sống bất chấp luân thường đạo lý không còn là cábiệt mà trở thành vấn đề nhức nhối của xã hội

Tất cả những hiện tượng đó đã làm vẩn đục môi trường VH, gây bất bình trong nhân dân,làm tổn thương đến uy tín của Đảng của Nhà nước

Do vậy, hơn lúc nào hết GD chủ nghĩa yêu nước, truyền thống lịch sử văn hoá dân tộc là 1 lànhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài của tất cả các cấp uỷ Đảng, các ngành, chính quyền, các đoàn thể

và của mọi người trong việc XD con người mới Việt Nam hiện nay

Việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc không chỉ là bảo tồn các giátrị văn hoá đã có mà điều cốt lõi là phải sáng tạo các giá trị văn hoá mới khẳng định tầm vóc, sứcsống và truyền thống bất diệt của dân tộc Khẳng định các nhân tố mới đi đôi với việc đấu tranhchống lại cái ác, cái xấu, cái giả tạo nảy sinh trong cuộc sống cũng như các yếu tố văn hoá tiêu cực,độc hại ngoại lai xâm nhập vào nước ta./

CÂU 7: “… Con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh tạo ra con người đến mức ấy” Dựa vào nhận định trên đây của Mác và Anghen, đồng chí hãy phân tích mối quan hệ tương tác giữa con người và văn hóa ở hai phương diện.

-Con người là chủ thể của văn hóa.

-Con người cũng là sản phẩm của văn hóa.

Theo dòng chảy lịch sử, chúng ta thấy rằng: khi xuất hiện và định hình con người và XHloài người với đúng nghĩa của từ đó nhân loại ngày càng tích lũy được nhiều hơn các giá trị vănhóa do chính lao động sáng tạo của mình Như vậy “văn hóa là để chỉ toàn bộ những sáng tạo củacon người về vật chất, về tinh thần và về ứng xử , đó là những sáng tạo và hoạt động có ích chocuộc sống của con người, cho XH loài người và cho quần chúng xung quanh” , với cách hiểu nàyvăn hóa là một khái quát rất rộng về giá trị sáng tạo của nhân loại , một phức hệ hay là đa phức

hệ của các hoạt động của XH loài người , không để chỉ một cái cụ thể nào mà chỉ tất cả nhữngcái cụ thể hay toàn bộ cái cụ thể Ơ đây, văn hóa được nhìn nhận từ 2 góc độ: là hoạt động sángtạo ra của cải vật chất , của cải tinh thần và sáng tạo ra các mối quan hệ ứng xử giữa con ngườivới nhau , giữa con người với vũ trụ, và mặt khác chỉ thừa nhận những lao động có ích cho conngười , mang lại cho con người niềm kiêu hãnh, những hoạt động và lao động làm băng hoạicuộc sống XH loài người không được xếp vào phạm trù văn hóa Tức là: “con người tạo ra rahoàn cảnh đến mức nào thì hoàn cảnh tạo ra con người đến mức ấy”.

Ngược dòng lịch sử để trở lại quá khứ, chúng ta thấy con người là kết quả của hai quátrình tiến hóa là tiến hóa sinh học và tiến hóa văn hóa Trong đó với tiến hóa sinh học con ngườitrở thành người khi con khỉ tiền nhân trở thành người khéo và con người từ phân hóa khỏi loàiđộng vật nhờ lao động SX, tiếng nói và quan hệ XH “Sự thực tại của con người là kết quả củamột quá trình lâu dài mà sự sống hữu cơ đã trôi qua Phải đến một lúc nào đấy nó mới trở thànhngười, nhưng một khi con người đã tự thiết lập thì với tư cách là tiền đề thường trực của lịch sửngười , đồng thời nó cũng là sản phẩm và kết quả của lịch sử ấy và con người chỉ là tiền đề với

tư cách là sản phẩm và kết quả của bản thân nó” (C.Mác - Ang Ghen toàn tập, tập 26 trang 482)

Sự chuyển hóa từ vượn thành con người nhờ lao động SX và tiếng nói, lúc đầu là tự phát,sau đó lặp đi lặp lại trong tiến trình lâu dài của lịch sử, lao động SX và tiếng nói là nguyên nhân

là động lực của sự phát triển của loài người, bởi quá trình ấy đã sinh ra tiếng gọi trong tiếng nói,

nó phát triển trở thành tiếng XH Chính tiếng gọi XH đáp ứng lẫn nhau trong tiếng nói đã tạo nênquan hệ XH cộng sản đầu tiên với sự chiếm hữu đất đai công cộng và sự phân phối bình quânnhững sản phẩm tiêu dùng trong cộng đồng người khéo về sau phát triển thành thị tộc, bộ lạc …đồng thời qua tiến hóa văn hóa , bằng lao động và tri thức con người cải biến thiên nhiên vàchính bản thân mình tạo ra môi trường sống cho con người tách mình ra khỏi giới động vật và

“bản chất của con người trong tính hiện thực của nó là toàn diện các quan hệ XH” Như vậy, nhờquá trình nhân hóa ma con người đã xuất hiện trên trái đất, cơ chế của quá trình nhân hóa chính

lá quá trình đột biến về di truyền Con người và XH của nó kể từ khi xuất hiện đã biến đổi khôngngừng dưới sự tác động của lao động SX , nhưng vào giai đoạn sơ thủy thì ngoài những nhân tố

XH còn có những nhân tố tự nhiên như thành tựu của văn hóa đã khiến cho hiệu lực của nhữngnhân tố tự nhiên giảm dần đến mức thiểu số cùng chọn lọc tự nhiên và thay vào đó là quá trìnhtiến hóa về mặt văn hóa mà những nhân tố XH ngày càng đóng vai trò quan trọng

Cũng như mọi sinh thể khác trong vũ trụ, con người là một bộ phận của đại tự nhiên ,chịu sự qui định chặt chẽ của đại tự nhiên nhưng khác với các sinh vật khác , con người còn cómột khoảng trời riêng, mo thiên nhiên thứ hai, thiên nhiên đó do con người tạo ra bằng lao động

và trí thức của mình – văn hóa Nếu đại tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, thì vănhóa là cái nôi thứ hai ở đó toàn bộ đời sống tinh thần của con người được hình thành , được nuôidưỡng và phát triển Con người không thể tồn tại nếu tách rời đại tự nhiên cũng như vậy conngười không thể trở thành người nếu tách rời môi trường văn hóa Văn hóa là sự phát huy cácnăng lực bản chất của con người , là sự thể hiện đầy đủ nhất chất người nên văn hóa có mặt trongbất cứ hoạt động nào của con người , dù đó là hoạt động trên lĩnh vực KT, chính trị, XH, haycách cư xử giao tiếp cho đến cả những suy tư thầm kín nhất Vì vậy, có thể nói con người vừa là

Lịch sử nhân loại đã cho thấy rằng khi con người được hình thành về mặt giống nòi thì nóbắt đầu hoạt động, trong đó hoạt động kiếm sống là hoạt động vật chất đầu tiên của con người và

đã mang tính XH bởi con người không chỉ là thực thể tự nhiên mà còn là thực thể có ý thức , có

lý tính, một thực thể XH cộng đồng Hoạt động của con người , xét về tổng thể là hoàn chỉnhthống nhất , có cơ sở vật chất và hoạt động ấy phát huy lực lượng bản chất của con người , đãsáng tạo ra lịch sử trong đó có lịch sử văn hóa Ngày nay, các nhà khoa học đã chia hoạt độngcon người thành hoạt động mang tính chất thực tiễn – đối tượng hoạt động lý luận – nhận thứchoạt động nghệ thuật, hoạt động thể dục, trong đó hoạt động thực tiễn – đối tượng là hoạt độngcăn bản nhất vì nó bao gồm cả hoạt động sáng tạo văn hóa

Ngoài ra, vai trò chủ thể của con người đối với văn hóa còn thể hiện thông qua mối quan

hệ biện chứng giữa chủ thể và khách thể Thực tiễn là quá trình con người (tức là chủ thể) vớimục đích nhất định tác động vào đối tượng (tức là khách thể) và cải tạo khách thể để thực hiệnmục đích của mình Như vậy chủ thể thông qua thực tiễn để thực hiện mục đích của mình trongkhách thể , đồng thời thông qua quá trình này, chiếm hữu khách thể thành cái của mình Từ đâycho thấy trong quá trình hoạt động của con người thì quá trình khách thể hóa chủ thể và chủ thểhóa khách thể có quan hệ nhau , đó là quá trình biện chứng của sự vận động và phát triển vănhóa “Con người tự ngắm mình trong chúng ta do mình sáng tạo” (C.Mác)

Vai trò chủ thể văn hóa của con người được thể hiện là con người là chủ thể sáng tạo racác giá trị văn hóa mà chính giá trị văn hóa tồn tại dưới hai dạng là dạng vật thể văn hóa và conngười với nhân cách của nó, con người là chủ thể thưởng thức văn hóa và là đại biểu mang cácgiá trị văn hóa

Phạm vi biểu hiện vai trò chủ thể văn hóa của con người là cộng đồng dân tộc và mỗi cánhân Cộng đồng dân tộc là chủ thể nền văn hóa dân tộc Dân tộc Việt Nam là một chủ thể củavăn hóa Việt Nam như văn hóa hòa bình, văn hóa Đông Sơn, văn hóa Đại Việt những nền vănhóa ấy kết tinh trong văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của các thời đại; tiếp tục để lại dấu ấn

và là tiềm năng cho các thế hệ sáng tạo văn hóa Còn mỗi cá nhân là chủ thể các giá trị văn hóa

do mình sáng tạo ra như Nguyễn Du là chủ thể của Truyện Kiều, Hồ Chí Minh là chủ thể củaNhật ký trong tù

Văn hóa là một hoạt động tinh thần hướng tới việc SX ra các giá trị chân, thiện, mỹ Tổngthể các hoạt động văn hóa tạo nên một thiên nhiên thứ hai, một môi trường thứ hai nuôi dưỡngcon người Chính với ý nghĩa đó , văn hóa có những chức năng XH đặc biệt , những chức năng

ấy tác động cụ thể đến đời sống và bản thân con người Nói một cách khái quát, văn hóa lưutruyền “gien XH trong mỗi con người, nó làm chiếc cầu nối trong sự phát triển trong các thế hệ,qua đó đảm bảo sự phát triển dân tộc trong lịch sử phát triển của nhân loại, tức tạo ra sự kế thừahay nói cách khác con người là sản phẩm của văn hóa Điều này đã được lịch sử phát triển loàingười cho thấy đó là thông văn hóa mà hình thành nhân cách con người , đứa trẻ chỉ trở thànhngười trong sự giáo dục của cộng đồng như con người mới sinh ra để được tiếp nhận những anhhùng của môi trường tồn tại như W , phong tục, tập quán, và với đứa trẻ sơ sinh thì văn hóa

là một W được chuẩn bị sẵn để nó bước vào , qua lời ru của mẹ đã hình thành tình thương yêuvới thiên nhiên , con người , đất nước , con người bắt đầu học tập và nắm vững các kiểu mẫu học

tập “học ăn, học nói, học gói, học mở” học tập ngôn ngữ , phương thức ứng xử … Đây chính làquá trình văn hóa hóa con người giúp cho con người có thể hòa nhập một cách chủ động, tích cựcvào môi trường XH của mình Văn hóa thông qua chức năng giáo dục sẽ hình thành nhân cách ,lối sống của con người vì khi vừa ra đời đứa bé là một cơ thể sinh học được phú cho những tiềmnăng rất lớn và nhờ quá trình giáo dục của XH sẽ đánh thức và phát triển tiềm năng này để giúpcon người có thể trở thành người, hình thành nhân cách để thích ứng, để hòa nhập W cộng đồng

do vậy mà mỗi nền văn hóa có một phương thức để văn hóa hóa nhân cách con người Như vậy,con người nhờ được nuôi dưỡng trong môi trường những giá trị văn hóa mà không ngừng đượcphát triển và hoàn thiện nhân cách , khẳng định bản lĩnh và cá tính Tuy nhiên, chỉ có thông quacộng đồng, như một điều kiện tự nhiên , con người mới là sản phẩm của văn hóa Các giá trị tácđộng vào con người bằng nhiều con đường nhưng quan trọng là phải được thông qua con người

mà cá nhân đó tồn tại bằng nhiều hình thức như qua giáo dục trực tiếp , qua ảnh hưởng từ các cánhân khác , qua phong tục, tập quán , tôn giáo, tín ngưỡng … và qua quá trình hình thành truyềnthống lịch sử và văn hóa trong bản thân Một khi đã hình thành nhân cách văn hóa thì mỗi cánhân luôn luôn soi mình vào trong cộng đồng để giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộctrong mình, tiếp nhận và giữ gìn gien văn hóa ấy

Với quá trình hình thành con người thì văn hóa tác động vào việc giáo dục con người trêntất cả các mặt như: tích lũy , kinh nghiệm , tri thức … thông qua cộng đồng mà kiểm tra , nâng

đỡ, giúp con người vươn lên Văn hóa hình thành các chuẩn mực và định hướng giá trị thông quaphong tục, tập quán, dư luận; qua sự hoạt động phát triển của nền SX; qua hoạt động sáng tạo vàphổ biến các giá trị nghệ thuật Ơ đây, nhân cách văn hóa không ngừng phát triển phong phú đadạng là yếu tố đặc biệt quan trọng không ngừng tác động góp phần hình thành và định hướng cácchuẩn mực giá trị

Ngoái ra văn hóa còn giúp con người tự nhận thức về mình Điều này rất quan trọng bởi

tự nhận thức là cơ sở của tiến bộ , của hoàn thiện nhân cách , của sự phát triển cá tính và nănglực sáng tạo Nó là điều kiện duy nhất để tạo ra niềm tin về sự tiến bộ về sự hoàn thiện và tựkhẳng định mình Tự nhận thức còn là cầu nối bản thân mỗi người với cộng đồng và do vậy vănhóa luôn luôn mở rộng những chân trời cho mỗi cá nhân

Tóm lại, qua nghiên cứu lý luận văn hóa , chúng ta thấy rằng giữa con người và văn hóa

có mối quan hệ biện chứng , nói đến văn hóa là nói đến con người, con người phát triển được lànhờ văn hóa hay nói cách khác con người sáng tạo ra văn hóa đồng thời văn hóa sáng tạo ra conngười Nên trong phương hướng xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dântộc, phải quyết tâm xây dựng con người mới bởi con người là nguyên khí của quốc gia

Câu 8: Đặc trưng và nhiệm vụ XD nền VH tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc?

Thế kỷ XX khép lại với những biến cố lịch sử lớn lao Nhân loại bước vào thế kỷ XXI trongbối cảnh chủ nghĩa tư bản đang tạm thời chiếm ưu thế Những mâu thuẫn giai cấp, mâu thuẫn dântộc, sắc tộc, tôn giáo diễn ra hết sức đa dạng và phức tạp Tuy nhiên xu thế hoà bình, ổn định để pháttriển vẫn là xu thế chung của nhân loại tiến bộ

Sự phát triển nhảy vọt chưa từng có về khoa học công nghệ đang mang lại cho loài ngườinhững giá trị vật chất, tinh thần mới cũng như hình thành những chuẩn mực mới, những giá trị mới

về văn hoá, đạo đức, lối sống

Đối với nước ta, đây là thời kỳ hoà bình, xây dựng đất nước vì mục tiêu "Dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"; là thời kỳ chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu,bao cấp sang phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Trongđiều kiện mở cửa đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, trong đó đối với lĩnh vực vănhoá cùng với cơ hội tiếp thu những giá trị tinh hoa văn hoá nhân loại, có cả những thách thức trướcnhững "cặn bã", "những luồng gió độc" trong lối sống và văn hoá phương Tây có nguy cơ xâm nhập,thấm sâu làm băng hoại những giá trị truyền thống của nền văn hoá dân tộc ta; ở trong nước, bêncạnh những giá trị văn hoá đích thực, tiến bộ, nổi lên những hiện tượng suy thoái trong lối sống, đạođức, nạn tham nhũng, hối lộ, chủ nghĩa cá nhân, lối sống tiêu dùng, sức mạnh đồng tiền, chủ nghĩa thựcdụng đang tác động không nhỏ đến toàn xã hội

Vì vậy, hơn lúc nào hết, đòi hỏi nâng cao vai trò nội sinh của văn hoá dân tộc, có nghĩa là bảotồn, phát huy và xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là yêu cầu cấp bách tronggiai đoạn hiện nay

Cùng với phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, Đảng ta

đã xác định xây dựng nền văn hoá VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Từ năm 1943, Đảng ta lần đầu tiên nêu ra đề cương văn hoá Việt Nam với phương châm:Dân tộc, khoa học, đại chúng

Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH được Đại hội Đảng lần thứ VII(1991) thông qua đã xác định nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một trong sáu đặctrưng cơ bản của chế độ XHCN ở nước ta Chủ trương xây dựng nền văn hoá VN tiên tiến đậm đàbản sắc dân tộc tiếp tục được bổ sung, phát triển đầy đủ và phong phú hơn trong các văn kiện sau nàycủa Đảng Đặc biệt, Hội nghị BCH lần thứ 5 TW Đảng khoá VIII đã ra Nghị quyết riêng về: " XDnền VH VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc" Đại hội lần thứ IX của Đảng (2001) tiếp tục khẳngđịnh: "Xây dựng nền VHVN tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúcđẩy sự phát triển KT-XH" Hội nghị BCH TW 10 khoá IX đã kết luận "Về tiếp tục thực hiện Nghịquyết TW 5 K VIII về "Xây dựng nền VH VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc" trong những nămsắp tới

Nhận thức sâu sắc, toàn diện về mục tiêu và nhiệm vụ của việc XD nền VH tiên tiến đậm đàbản sắc dân tộc trong sự nghiệp đổi mới hiện nay là một trong những yêu cầu cấp thiết để tạo nên sựthống nhất và đồng thuận xã hội, tạo động lực cho việc bảo tồn, phát huy các giá trị của nền VH dântộc cũng như việc triển khai các chủ trương, đường lối của đảng về lĩnh vực văn hoá trong giai đoạnhịên nay

Xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là nhằm xây dựng nền VH VN hiệnđại, có sự thống nhất hữu cơ giữa tính chất "tiên tiến" và "đậm đà bản sắc dân tộc"

Đặc trưng của nền VH tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là:

* Về tính chất tiên tiến: là nền VH thống nhất giữa tính chất tiên tiến và tính chất dân tộc

Nền VH tiên tiến trước hết là nền VH yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là độc lập dântộc và CNXH dựa trên nền tảng CN Mác Lênin và tư tưởng HCM nhằm mục tiêu tất cả vì congngười, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, toàn diện và tự do của con người trong mối quan hệhài hoà giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên

- Chủ nghĩa yêu nước VN là chủ nghĩa yêu nước chân chính, nó xuất phát từ yêu cầu đối vớiviệc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chủ nghĩa yêu nước là bậc thang giá trị cao nhất trong bảng giá trị

VH VN Nó xác định trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân đối với việc bảo vệ chủquyền thiêng liêng của dân tộc, bảo vệ hạnh phúc của nhân dân Chủ nghĩa yêu nước VN hoàn toàn

xa lạ với chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi và chủ nghĩa xô vanh nước lớn Chủ nghĩa yêu nước VN là cơ sởliên kết cộng đồng và liên kết thế hệ, tạo thành sức sống liên tục của truyền thống văn hoá dân tộc, tạosức mạnh trong đấu tranh dựng nước và giữ nước

Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chủ nghĩa yêu nước VN phải được nâng lên một tầm caocủa thời đại và phải được bổ sung những nội dung mới gắn với lí tưởng tiến bộ và CM của thời đại,

đó là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Vì vậy độc lập dân tộc và CNXH trở thành nộidung cốt lõi của nền VH VN hiện đại Nền VH tiên tiến là nền văn hoá như Chủ tịch HCM đã nói đó

là phải tham gia "Phò chính, trừ tà" và phải "Soi đường cho quốc dân đi"; phải cải biến XH cũ, xâydựng XH mới, làm động lực để thúc đẩy kinh tế - XH phát triển

- Nền văn hoá tiên tiến là nền văn hoá hướng tới phục vụ nhân dân lao động, tạo ra nhiều cơhội và điều kiện để nhân dân làm chủ quá trình sáng tạo, bảo quản, lưu giữ, truyền bá và hưởng thụcác giá trị nghệ thuật cao của dân tộc và nhân loại Vì vậy, đây là nền văn hoá mang tính chất nhânvăn và dân chủ sâu sắc

- Nền VH tiên tiến không chỉ ở nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biều hiện, ở cácphương tiện chuyển tải nội dung, tạo điều kiện VC kỹ thuất cho VH phát triển

* Về đậm đà bản sắc dân tộc:

Bản sắc văn hoá dân tộc là các giá trị đặc trưng tiêu biểu phản ánh diện mạo,cốt cách, phẩmchất và bản lĩnh riêng của mỗi nền văn hoá, là dấu hiệu cơ bản để phân biệt nền VH này với nền VHkhác Bản sắc VH dân tộc biểu hiện tập trung ở truyền thống VH dân tộc

Bản sắc VHVN bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộctrên đất nước VN được vun đắp nên qua hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó làlòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cánhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lí, đức tính cần

cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống

Để XD nền VH VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cần quán triệt và thực hiện tốtcác quan điểm chỉ đạo cũng như những nhiệm vụ phát triển VH mà Đảng ta đã xác định sau đây:

* Về quan điểm chỉ đạo: Cần nắm vững những quan điểm chỉ đạo của Đảng về VH là:

- Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy pháttriển KT - XH

- Nền VH mà chúng ta XD là nền VH tiên tiến, đậm dà bản sắc dân tộc

- Nền VH mà chúng ta XD là nền VH thống nhất và đa dạng trong cộng đồng các dân tộcVN.

- XD và ph/tr VH là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãng đạo, trong đó đội ngũ trí thức rấtquan trọng

- VH là một mặt trận XD và ph/tr VH là sự nghiệp CM lâu dài, cần phải có ý chí CM và kiêntrì, thận trọng Gắn kết nhiệm vụ XD văn hoá với nhiệm vụ XD Đảng và XD kinh tế Th/h đồng bộ 3lĩnh vực này là điều kiện để đảm bảo sự ph/triển bền vững của đất nước

* Về nhiệm vụ: xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là quá trình lâu dài

và phải thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

1- XD con người VN trong giai đoạn CM mới vừa có đức, vừa có tài, vừa hồng, vừachuyên, trung thành với sự nghiệp đổi mới, có tri thức khoa học và đạo đức nghề nghiệp; có nhâncách và bản lĩnh để tham gia vào XD và phát triển đất nước Nhân tố con người- chủ thể của mọisáng tạo, Đảng ta đặt ra nhiệm vụ hàng đầu của VH là XD con người VN trong giai đoạn mới NQTW5 khoá VIII nêu rõ: “XD con người mới VN trong giai đoạn cách mạng mới” với những đức tínhsau:

+ Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và CNXH, có ý chívươn lên đưa đát nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệpđấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc và CNXH

+ Đề cao tinh thần tập thể, đoàn kết phấn đấu vì lợi ích chung.

+ Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng, có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái.

+ Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, NS cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và XH.

+ Thường xuyên học tập nâng cao hiểu biết trình độ chuyên môn, năng lực thẩm mỹ và thể lực.

2- Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh gắn liền với XD đời sống VH ở cơ sở, từ giađình, làng xã, khối phố tới các công ty, xí nghiệp, trường học tạo môi trường lành mạnh trong pháttriển KT - XH

3- Phát triển sự nghiệp VH và nghệ thuật VH nghệ thuật là bộ phận trọng yếu của VH dântộc, thể hiện khát vọng của nhân dân về chân- thiện- mỹ Không thể có hình thái nào thay thế đượcvăn học, nghệ thuật trong việc XD tình cảm lành mạnh, tác động sâu sắc vào việc đổi mới nếp nghĩ,

nếp sống của con người Với vai trò đó của văn học, nghệ thuật thì việc phát trỉên nền văn hoá nghệ

thuật là 1 nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc XD và phát triển nền VH tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ở nước ta Thấm nhuần và thực hiện quan điểm của Chủ tịch HCM: VH nghệ thuật cũng là 1 mặt trận Anh chị em là chiến sỹ trên mặt trận ấy.

4- Bảo tồn và phát huy các di sản VH: Di sản vh có tác động gắn kết cộng đồng dân tộc, tạonên bản sắc dân tộc là cơ sở để sáng tạo giá trị mới và để giao lưu VH với các cộng đồng khác.Ngoài ra di sản VH còn góp phần thoả mãn nhu cầu VH của nhân dân, nâng cao ý thức tự hào dântộc và góp phần phát triển KTXH của đất nước

5- Phát triển sự nghiệp GD-ĐT và KHCN: GD-ĐT và KHCN là quốc sách hàng đầu đềCNH, HĐH đất nước nhằm phát huy nguồn lực con người để phát triển KTXH trong thời đại ngàynay.

6- Phát triển đi với quản lý tốt các phương tiện thông tin đại chúng: Vai trò của thông tin đạichúng ngày càng tăng trong đời sống XH và trong sự nghiệp XD và phát triển nền VH dân tộc, cần

củng cố, phát triển đi đôi với quản lý tốt các phương tiện thông tin đại chúng về mọi mặt Trước hết

cần XD đội ngũ những người làm công tác báo chí có trình độ chính trị, nghiệp vụ vững vàng, có đạo đức ngề nghiệp trong sáng, có trách nhiệm cao với XH Từng bước hiện đại hoá hệ thống thông tin đại chúng về CSVC-KT, về phương thức hoạt động theo kịp trình độ chung của thế giới

7- Bảo tồn, phát huy và phát triển VH của các dân tộc thiểu số: Cộng đồng dân tộc VN gồm

54 dân tộc anh em đã từng gắn bó đoàn kết với nhau trong quá trình dựng nước và giữ nước VH củacác dân tộc thiểu số là1 bộ phận cấu thành nền VH VN phong phú và đa dạng VH của các dân tộcthiểu số không chỉ làm nên tính đa dạng của VH VN mà nó còn tiếp biến lẫn nhau làm cho VH VN

phát triển rực rỡ Do vậy, XD và phát triển nền VH VN tiên tiến đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc

không thể không bảo tồn, phát huy và phát triển VH các dân tộc thiểu số.

8- Chính sách VH đối với tôn giáo: Tôn giáo tín ngưỡng là 1 nhu cầu tinh thần của 1 bộ phậnnhân dân Tôn trọng tự do tín ngưỡng, bảo đảm cho các tôn giáo hoạt động bình thường trên cơ sởtôn trọng pháp luật, góp phần làm phong phú tinh thần của nhân dân có đạo Thực hiện nhất qúanchính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng, khuyến khích những ý tưởng công bằng, bác ái, hướng

thiện của các tôn giáo vào sự nghiệp XD đất nước và cuộc sống tốt đẹp cho nhân dân lao động Phải

chăm lo phát triển KTXH giúp đỡ đồng bào theo đạo xoá đói, giảm nghèo, nâng cao dân trí, XD đời sống VH mới thực hiện đầy đủ trách nhiệm của công dân với tổ quốc Chống lại sự lợi dung tôn giáo của các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo để chống phá khối đại đoàn kết dân tộc và sự nghiệp CM của Đảng và nhân dân ta.

9- Củng cố, XD và hoàn thiện các thể chế VH: Để đảm bảo sự nhất quán trong XD và pháttriển nền VH mới, nhằm đạt mục đích mà ta mong muốn, thì nhất thiết phải có 1 thể chế VH thích

hợp Thể chế VH là 1 hệ thống những quy định về việc quản lý, XD, phát triển VH trong đó bao

gồm: hệ thống tổ chức, bộ máy, cán bộ trên lĩnh vực VH, các cơ chế chính sách,c ơ chế hoạt động và phối hợp của các tổ chức VH, hệ thống luật pháp và quy định hoạt động VH, các hành vi của cá nhân, tập thể trong hoạt động VH, hệ thống chính sách VH, hệ thống các thiết chế VH của cộng đồng.

10- Mở rộng hợp tác quốc tế về VH, giao lưu, hợp tác quốc tế là 1 yêu cầu cấp thiết và tất

yếu hiện nay của sự nghiệp XD và phát triển nền VH của các quốc gia dân tộc Nhiệm vụ mở rộng

hợp tác quốc tế về VH có nội dung chính là: làm tốt việc giới thiệu VH đất nước, con người VN với thế giới, để nhân dân thế giới và các dân tộc khác hiểu biết về VH VN Tiếp thu có chọn lọc của giá trị nhân văn, khoa học, tiến bộ của nước ngoài, học tập những kinh nghiệm tốt trong XD và phát triển VH cuả các nước trên thế giới Mở rộng giao lưu VH với nước ngoài phải đi đôi với việc giữ gìn và bồi đắp bản sắc VH của dân tộc Phải phát triển VH VN lên 1 tầm cao mới để góp phần vào

sự phát triển VH nhân loại.

Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là XD tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống VH lành mạnhtrong XH, trước hết là trong các tổ chức Đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và trong từnggia đình, cá nhân, thôn xóm Đây là nhiệm vụ cơ bản, thưòng xuyên vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Trong những năm qua, đặc biệt từ khi thực hiện Nghị quyết Hội nghị TW 5 (khoá VIII),thông qua việc thực hiện 10 nhiệm vụ về văn hoá đã được nêu trong Nghị quyết, sự thống nhất tưtưởng trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội đối với đường lối đổi mới, công nghịêp hoá, hiện đạihoá Nhiều nét mới trong các giá trị, chuẩn mực đạo đức, lối sống được hình thành theo xu hướngnhân văn hơn, nhân bản hơn Sự quan tâm của xã hội đến hạnh phúc và quyền lợi của con ngườiđược thể hiện một cách cụ thể và thiết thực hơn đã thúc đẩy tính tích cực, năng động của cá nhân.Tinh thần dân chủ trong cuộc sống xã hội được nâng cao Những hoạt động hướng thiện trở thànhphong trào xã hội như đền ơn, đáp nghĩa, xoá đói, giảm nghèo, giúp đỡ khắc phục thiên tai Nhữngthuần phong, mỹ tục được phục hồi

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì cũng không hiếm những tiêu cực trong đời sống

xã hội Đó là: những hiện tượng suy thoái về đạo đức, lối sống, nạn tham nhũng, hối lộ, chủ nghĩa cánhân, ích kỷ hẹp hòi, cục bộ bản vị, các chuẩn giá trị truyền thống trong quan hệ gia đình, thày trò,quan hệ bạn bè có sự đảo lộn 1 bộ phận dân cư, thanh niên học sinh sinh viên hiểu biết không đầy đủ

về lịch sử dân tộc và các giá trị truyền thống.Tệ nạn XH có chiều hướng gia tăng, lối sống bất chấpluân thường đạo lý không còn là cá biệt mà trở thành vấn đề nhức nhối của xã hội

Tất cả những hiện tượng đó đã làm vẩn đục môi trường VH, gây bất bình trong nhân dân,làm tổn thương đến uy tín của Đảng của Nhà nước

Vì vậy, yêu cầu nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài và cũng là quan điểm, đường lối chỉ đạotrong lĩnh vực văn hoá của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay là phải tăng cường xây dựng nền vănhoá nước ta ngang tầm với thời đại, xứng đáng với truyền thống lịch sử văn hoá của dân tộc ta - xâydựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc./

Câu 8 : Nghị quyết hội nghị lần IV của Ban chấp hành trung ương khóa VII khẳng định “Nền văn hóa mà Đảng ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc” Đồng chí hãy trình bày quan điểm của đảng ta về nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; những nhiệm vụ cụ thể để xây dựng nền văn hóa của nước ta hiện nay.

Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam, đồng thời đó cũng là một nhiệm vụ quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

ở nước ta Nghị quyết hội nghị lần IV của Ban chấp hành trung ương khóa VII khẳng định “Nềnvăn hóa mà Đảng ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc” Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, lần đầu tiên Đảng ta raNghị quyết riêng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc

Là cán bộ, đảng viên ta cần hiểu rõ Quan điểm của đảng ta về nền văn hóa tiên tiến, đậm đàbản sắc dân tộc và những nhiệm vụ cụ thể để xây dựng nền văn hóa của nước ta hiện nay

Ban chấp hành TW Đảng khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng của văn hóa lịch sử phát triểncủa dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước ta Ngày nay trong tiến trình đổi mới,

sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đã tạo ra những biến đổi to lớn có ý nghĩa trong đời sống KT

- XH - VH mà trong đó văn hóa có vai trò quan trọng đối với việc thực hiện thành công sự nghiệpcông nghiệp hóa hiện đại hóa Vì vậy BCH TW ra Nghị quyết về văn hóa là nhằm định hướng pháttriển KT nước ta theo đúng mục tiêu dân giàu, nước mạnh, XH công bằng, dân chủ, văn minh Nềnvăn hóa mà Đảng ta chỉ đạo xây dựng với 5 quan điểm chỉ đạo cơ bản là:

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự pháttriển kinh tế-xã hội

Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộcViệt Nam

Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, do Đảng lãnh đạo, trong đó độingũ trí thức giữ vai trò quan trọng

Văn hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài,đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng

Đảng ta lãnh đạo xây dựng nền văn hóa nước ta là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc Vậy nền văn hóa tiên tiến là gì? Nền văn hóa tiên tiến là yêu nước và tiến bộ Qua các thời đạilịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, yêu nước đã trở thành một giá trị truyền thống của văn hóadân tộc Yêu nước và tiến bộ là đặc trưng bao quát nhất của nền văn hóa tiên tiến Nội dung cốt lõicủa nền văn hóa tiên tiến là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa XH trên nền tảng của chủ nghĩaMác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Nền văn hóa tiên tiến phải thể hiện tinh thần nhân văn cách mạng với mục tiêu tất cả vì conngười, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệhài hòa giữa các cá nhân và cộng đồng, giữa XH và tự nhiên

Nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa mang tinh thần dân chủ Dân chủ là đặc trưng cơ bảncủa nền văn hóa tiên tiến, dân chủ là yếu tố làm thay đổi nhiều mặt đời sống văn hóa dân tộc Dânchủ là nguồn sữa nuôi dưỡng nền văn hóa, là tiền đề quan trọng cho sự phát triển văn hóa Dân chủ làđộng lực cho sự phát triển tài năng, nhu cầu sáng tạo của quần chúng nhân dân, góp phần làm phongphú, đa dạng nền văn hóa dân tộc để phục vụ con người Dân chủ gắn liền với tự do sáng tạo, tôntrọng cá tính sáng tạo, ý kiến cá nhân, giá trị cá nhân trong văn hóa và mọi hoạt động của đời sống xãhội

Nền văn hóa tiên tiến bao gồm tính hiện đại Ngoài yếu tố hệ tư tưởng, các yếu tố khác củanền văn hóa tiên tiến cũng đòi hỏi ở một trình độ hiện đại: trình độ dân trí, khoa học, công nghệ…Phải dần tiến kịp với trình độ hiện đại của thế giới Nền văn hóa phải tạo ra những phẩm chất, đạođức, tâm hồn, lối sống con người Việt Nam hiện đại ngang tầm với sự nghiệp đổi mới đất nước

Nền văn hóa tiên tiến không chỉ về về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức thể hiện,trong phương tiện hiện đại để chuyển tải nội dung

Tính chất tiên tiến của nền văn hóa Việt Nam không tách rời bản sắc dân tộc, văn hóa là bộmặt của tinh thần dân tộc Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộngđồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữnước Bản sắc dân tộc của văn hóa như người ta nói là cái căn cước chứng chỉ của một dân tộc Nóchỉ rõ anh là ai? Và thiếu mất nó thì anh không còn tồn tại như một giá trị Lịch sử mấy ngàn nămxây dựng và giữ nước đã hun đúc cho dân tộc Việt Nam biết bao nhiêu giá trị truyền thống tốt đẹp.

Đó là chủ nghĩa yêu nước, ý thức tự cường, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, là tinhthần đoàn kết, tính cấu kết cộng đồng, đức tính cần cù sáng tạo trong lao động, sự tế nhị trong cư xử,tính giản dị trong lối sống… nhờ sức mạnh những giá trị đó dân tộc Việt Nam đã chiến thắng bao thửthách khắc nghiệt của thiên tai, giặc ngoại xâm và liên tục phát triển Vì vậy bảo vệ và phát huy bảnsắc dân tộc của văn hóa trước hết là bảo vệ và phát huy những giá trị tinh thần đó

Nước ta có 54 d+ân tộc Trong nền văn hóa đa dân tộc, mọi dân tộc anh em đều có bản sắcriêng của mình Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc anh em sẽ phát huy sức mạnhtổng hợp của cộng đồng dân tộc, tạo ra sự phong phú đa dạng trong tính thống nhất của nền văn hóaViệt Nam

Bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc phải gắn kết với mở rộng hoạt động giao lưu quốc tế, tiếp thu

có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác, nhưng không để lai căng mấtgốc Đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phải đi liền chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tụctập quán lề thói cũ

Ngày nay, xu hướng toàn cầu hóa đời sống loài người là xu thế khách quan, tất yếu và mangtính thời đại Toàn cầu hóa tạo điều kiện cho các quốc gia, dân tộc xích lại gần nhau, hiểu biết, bổsung và hỗ trợ lẫn nhau Song, toàn cầu hóa là một quá trình đầu mâu thuẫn, phức tạp Mặt tất yếu kỹthuật KT là mặt tích cực, có lợi thì phải tận dụng nhưng không thể bỏ qua là mặt XH KT, mặt bảnchất giai cấp của quá trình toàn cầu hóa Xét về mặt này đều mâu thuẫn, phức tạp Mặt tất yếu kỹthuật KT là mặt tích cực, có lợi thì phải tận dụng nhưng không thể bỏ qua là mặt XH KT, mặt bảnchất giai cấp của quá trình toàn cầu hóa Xét về mặt này, trên thế giới đang có những lực lượng nuôitham vọng toàn cầu hóa CNTB, họ muốn áp đặt hệ giá trị của riêng họ lên toàn cầu Vì vậy, quênđiều đó là ngây thơ về chính trị và trong thực tiễn không tránh khỏi phải trả giá đắt

Trong điều kiện của xu thế toàn cầu hóa hiện nay, chúng ta càng thấy rõ đường lối mở rộngquan hệ quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ của Đảng ta nói chung và no riêng trong xây dựng và pháttriển nền văn hóa Việt Nam vừa tiên tiến vừa đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc là hết sức đúng đắn vàsáng suốt

Phương hướng chung đồng thời là nhiệm vụ bao quát của sự nghiệp văn hóa nước ta đượcnghị quyết hội nghị trung ương 5 chỉ rõ: “Phương hướng chung của sự nghiệp văn hóa nước ta làphát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập tự chủ, tự cườngxây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, xây dựng và pr nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc, tịch thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạtđộng xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọilĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước tađso tinh thần cao đẹp, trình độ dân trícao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì Dân giàu,

nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa xã hội” (Đảngcộng sản Việt Nam, VKHNTW 5, NXB CTQG, HN, trong 54-55)

Để xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ở nước ta trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cần tiến hành những nhiệm vụ cơ bản theo tinh thần nghịquyết hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VIII như sau:

Một là, xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới với những đức tính cao đẹp Đảng

ta đặt ra nhiệm vụ hàng đầu của văn hóa là xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới Yêucầu nhân cách của con người Việt Nam hôm nay là: phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất,phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, là động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới, đồngthời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

Hai là, xây dựng môi trường văn hóa trong sạch và lành mạnh Xây dựng môi trường văn hóa

là tạo ra những điều kiện để các hoạt động văn hóa diễn ra thường xuyên, liên tục và đáp ứng nhucầu tinh thần lành mạnh và ngày càng tăng lên của nhân dân Xây dựng môi trường văn hóa góp phầntạo ra môi trường chính trị-xã hội ổn định, an toàn và bền vững trên cơ sở đời sống kinh tế được bảođảm Môi trường văn hóa còn bao gồm cả môi trường sống-môi trường sinh thái của con người đượcbảo vệ và chăm sóc tốt, đem lại cuộc sống cho con người sự an sinh và có chất lượng

Ba là, phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật Nhiệm vụ chủ yếu và quan trọng hàng đầucủa sự nghiệp văn học, nghệ thuật là sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuậtcao, thấm nhuần tinh thần nhân văn , dân chủ, có sức hấp dẫn mạnh mẽ và có tác dụng sâu sắc xâydựng con người Lực lượng văn nghệ sĩ chuyên nghiệp là lực lượng nòng cốt sáng tạo văn học nghệthuật cần được chú ý tạo điều kiện chăm sóc về vật chất và tinh thần Chú trọng bồi dưỡng , đào tạolớp văn nghệ sĩ trẻ để bổ sung cho lực lượng sáng tạo văn học nghệ thuật của đất nước

Bốn là, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa Việc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóađòi hỏi phải nghiên cứu, phân tích chọn lựa các yếu tố tích cực trong di sản để kế thừa , nâng cao sựsáng tạo ra những giá trị văn hóa mới của văn hóa dân tộc Giáo dục các thế hệ mới thấu hiểu , tự hào, tôn trọng di sản văn hóa của quá khứ , biết khám phá các giá trị văn hóa trong di sản để kế thừa vàphát huy Đồng thời giới thiệu di sản văn hóa dân tộc với thế giới, giúp cho nhân dân thế giới hiểubiết, trân trọng và tham gia các hoạt động đóng góp bảo tồn các di sản văn hóa của chúng ta

Năm là , phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo và khoa học-công nghệ Trong đó phải hết sứcquan tâm giáo dục ý thức trách nhiệm , nghĩa vụ công dân, lòng yêu nước , yêu chủ nghĩa xã hội, đạođức lối sống , nếp sống văn hóa…, ý chí vươn lên vì tương lai của mỗi con người và tiền đồ dân tộc

Sáu là, phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng Trước hết , cần xâydựng đội ngũ những người làm công tác báo chí có trình độ chính trị, nghiệp vụ vững vàng, có đạođức nghề nghiệp trong sáng , có trách nhiệm xã hội cao Từng bước hiện đại hóa hệ thống thông tinđại chúng về cơ sở vật chất-kỹ thuật, về phương thức hoạt động theo kịp trình độ chung của thế giới.Tăng cường sự lãnh đạo của đảng và sự quản lý của nhà nước hệ thống thông tin đại chúng Thể chếhóa hoạt động thông tin đại chúng Thực hiện tốt phương châm báo chí là tiến nói của đảng , nhànước và là diễn đàn của nhân dân

Bảy là, bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số Văn hóa của các dân tộc

văn hóa Việt Nam phát triển rực rỡ Do vậy, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc không thể không bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc thiểusố.Phải tiến hành xây dựng nếp sống văn minh , gia đình văn hóa mở rộng mạng lưới thông tin ở cácvùng dân tộc thiểu số Chăm lo cải thiến đời sống vật chất và tinh thần của các đồng bào dân tộcthiểu số, coi đó cũng là cơ sở để bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa của các dân tộc trên đất nước

ta

Tám là, thực hiện chính sách văn hóa đối với tôn giáo Tôn giáo, tín ngưỡng là một nhu cầutinh thần của một bộ phận nhân dân Tôn trọng tự do tín ngưỡng, bảo đảm cho các tôn giáo hoạtđộng bình thường trên cơ sở tôn trọng pháp luật, góp phần làm phong phú tinh thần của nhân dân cóđạo Tôn trọng tự do tín ngưỡng phải đi đôi với việc không ngừng tạo điều kiện cho quần chúng cóđạo tiến bộ về mọi mặt Chống lại sự lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch nhằm phá hoại khốiđoàn kết dân tộc và sự nghiệp của đảng và nhân dân ta

Chín là , mở rộng hợp tác quốc tế về văn hóa Làm tốt việc giới thiệu văn hóa, đất nước, conngười Việt Nam với thế giới, để nhân dân thế giới và các dân tộc khác hiểu biết vào văn hóa ViệtNam Tịch thu có chọn lọc các giá trị nhân văn, khoa học, tiến bộ của nước ngoài Mở rộng giao lưuvăn hóa với nước ngoài phải đi đôi với việc giữ gìn và bồi đắp bản sắc văn hóa của dân tộc Phảiphát triển văn hóa Việt Nam trên tầm cao mới góp phần vào sự phát triển của nhân loại

Mười là, củng cố, xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hóa Củng cố xây dựng và hoàn thiệncác cơ chế văn hóa, công việc cụ thể là: hệ thống tổ chức bộ máy cán bộ trên lĩnh vực văn hóa Cơchế hoạt động và phối hợp của các tổ chức văn hóa, hệ thống pháp luật và qui định hoạt động vănhóa của xã hội, các hệ thống chính sách văn hóa, hệ thống thiết chế văn hóa cộng đồng, nâng caochất lượng các thiết chế hiện có trên tinh thần “Nhà nước và nhân dân cùng làm văn hóa” xã hội hóacác hoạt động văn hóa, xây dựng thiết chế văn hóa ở cơ sở, hoàn chỉnh các văn bản pháp luật về vănhóa, nghệ thuật , thông tin trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay

Đây là những nhiệm vụ cơ bản mang tính giải pháp để xây dựng và phát triển nền văn hóaViệt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” Các giải pháp này cấn tiến hành một cách đồng bộ vàđược cụ thể hóa ở từng giai đoạn từng môi trường cụ thể mới có thể đạt được kết quả tốt đẹp

Nghị quyết hội nghị lần IV của Ban chấp hành trung ương khóa VII và tiếp tục phát triểnmột bước ở Nghị quyết TW 5 vừa đáp ứng những đòi hỏi bức xúc của cuộc sống, vừa là định hướngchiến lược cơ bản cho sự nghiệp xây dựng củng cố và không ngừng tăng cường nền tảng tinh thần

XH Việt Nam trên con đường phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, XH công bằng, dân chủ,văn minh" Với quyết tâm đó, toàn Đảng, toàn dân ta ra sức phấn đấu để Tổ quốc ta mãi mãi là quốcgia văn hóa, dân tộc ta là một dân tộc văn hóa, nền văn hóa ta không ngừng phát triển, xứng đáng vớitầm vóc dân tộc ta trong lịch sử và trong thế giới hiện đại./

Câu 9: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8 có ghi: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của XH vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển KT XH Mọi hoạt động văn hóa văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm sống, xây dựng môi trường

văn hóa lành mạnh cho sự nghiệp phát triển XH” Bằng lý luận văn hóa, đồng chí hãy phân tích nhận định trên.

Tinh thần đó đã được thể hiện trong tư tưởng Hồ Chí Minh qua cứu quốc ngày 25/11/1946gốc “văn hóa và dân tộc”

Xây dựng và phát triển văn hóa tốt luôn phải xuất phát từ nền tảng dân tộc, không được xa rờidân tộc bởi vì “gốc văn hóa là dân tộc” để hiểu rõ câu nói đó của Hồ Chí Minh chúng ta đi vào làm

rõ từng khía cạnh của vấn đề

Trước hết phải nói rằng khi nhận thức về văn hóa luôn luôn chịu sự tác động ảnh hưởng củatiến bộ khoa học và tiến bộ XH Tíng đa dạng và phức tạp của văn hóa đòi hỏi nhiều phương pháptiếp cận Vơi phương pháp tiếp cận theo quan niệm giá trị chúng ta có thể định nghĩa văn hóa nhưsau: văn hóa là toàn bộ những hoạt động giao lưu của con người được sáng tạo trong sự ứng xử toàndiện với thiên nhiên, với XH với chính bản thân mình để tồn tại và phát triển, là quá trình con ngườikhông ngừng hoàn thiện và phong phú hóa cái quan hệ người tính của XH Cộng đồng và cá nhân cóđược cộng đồng thừa nhận khẳng định thành hệ giá trị văn hóa chân thiện mỹ là cột trụ vĩnh hằng của

hệ giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại

Khi nói đến văn hóa là nói đến con người với tư cách là chủ thể của văn hóa sáng tạo ra vănhóa toàn bộ những sản phẩm vật chất và tinh thần của XH đều do bàn tay, khối óc con người sáng tạo

ra khi họ ứng xử với tự nhiên, XH và bản thân

Khi nói đến người tính tính cộng đồng và tính sáng tạo con người và chỉ có con người mới cótính cộng đồng, con người đã nhận biết mình khi nhìn vào đồng loại “Pôn chỉ là pôn khi nhìn vào Piechỉ pie khi nhìn con người bằng xương bằng thịt của pôn cũng thấy bản thân mình trong đó Bản chấtcon người là soi mình vào đồng loại như coi vào vào một tấm gương” (Mác)

Tính sáng tạo là năng lực phản ánh hiện thực và năng lực cải tạo thế giới đó là quá trình conngười chiếm hữu, sở hữu tự nhiên và tự nhiên quan trọng nhất là con người năng lực sáng tạo củacon người muốn thực hiện được phải có lực lượng vật chất bô nào đôi bàn tay, khả năng nghe nhìn

Khi nói đến văn hóa là nói đến sự hoàn thiện của XH và của cá nhân, đó là sự hoàn thiệnnhân cách cộng đồng là sự hoàn thiện không ngừng toàn bộ đời sống XH theo hệ giá trị chân thiệnmỹ

Như vậy cái “gốc văn hóa là dân tộc” được thể hiện như thế nào? Ta thấy rằng bản chất vănhóa gồm nhiều thuộc tính Thuộc tính nhân loại, thuộc tính giai cấp nhưng tập trung nhất vào thuộctính dân tộc bởi vì không một dân tộc nào tồn tại biệt lập với nhân loại và tồn tại với chỉ 1 giai cấp

Bản chất của văn hóa là nhằm để phát triển XH, dân tộc và con người, sức mạnh của dân tộccuối cùng được qui định bởi con người của dân tộc bởi đời sống tinh thần của dân tộc là giá trị củanền văn hóa dân tộc

Trong sự phát triển nền văn hóa dân tộc thì cuối cùng con người quyết định bởi vì chính conngười dân tộc duy trì sự sống văn hóa của dân tộc, là lực lượng tiếp nhận giá trị quá khứ và tạo ra giátrị mới, chính con người dân tộc giữ lấy tiếng nói thuần phong mỹ tục và phát triển ý thức dân tộc,con người không có ý thức dân tộc là người mang ý thức nô lệ dễ làm điều xấu và không dám được

Con người tồn tại thế hệ và kế tục những giá trị tốt đẹp của thế hệ sau đối với thế hệ trước làyếu tố đảm bảo cho sự phát triển dân tộc Nước ta trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đạihóa cần phải quan tâm đến con người đặt con người vào vị trí trung tâm vì con người là yếu tố sốngđộng nhất trong cuộc sống để phát triển văn hóa XH Do đó, giữa văn hóa và dân tộc có mối quan hệmật thiết với nhau.

Vậy dân tộc là gì?

Dân tộc là 1 hình thái 1 vận động của lao động XH loài người Sự vận động ấy đưa đến tínhcộng đồng trên các mặt: lãnh thổ, quốc gia, KT XH văn hóa ( có ngôn ngữ, tâm lý, lối sống, tínngưỡng, nghệ thuật)

Lãnh thổ là 1 yếu tố đầu tiên của mỗi dân tộc mang tính đặc trưng, qui định nền văn hóa củadân tộc đó, quốc gia là lãnh thổ có chủ quyền ở đó có Nhà nước

KT XH mang tính nhân loại Văn hóa mang tính dân tộc tính đặc thù riêng có của dân tộc.Cóthể nói dân tộc là nền tảng là cội nguồn là cái gốc của văn hóa Còn văn hóa là bộ mặt tinh thần củadân tộc nó được hình thành và phát triển dân tộc Vì lẻ đó Bác Hồ nói “gốc văn hóa là dân tộc” Tạisao nói gốc văn hóa là dân tộc?

Bởi vì dân tộc nào cũng tồn tại trong điều kiện tự nhiên đặc thù chính điều kiện tự nhiên ấyqui định sự phát triển văn hóa Tự nhiên cung cấp nguồn sống, con người muốn tồn tại muốn pháttriển thì phái khai thác tự nhiên Cải tạo tự nhiên, chiếm hữu sở hữu tự nhiên là điều kiện hàng đầu

để phát triển văn hóa Tính cộng đồng tính sáng tạo cũng bắt nguồn từ đó tự nhiên là tiềm năng làkho dự trữ cho sự phát triển trí tuệ con người điều kiện tự nhiên thay đổi sẽ ảnh hưởng đến sự pháttriển văn hóa của cộng đồng dân tộc

Quá trình phát triển nhu cầu lao động đầu tiên ( ăn, mặc, ở, đi lại, duy trì nòi giống) và đổimới không ngừng nhu cầu ấy “những con người đầu tiên khi thoát khỏi lòa động vật về căn bảnkhông khác loài động vật nhưng mỗi bước tiến bộ văn hóa là 1 bước tiến con người về phía tựdo”(Angghen)

Nếu không nắm được quan hệ tự nhiên và không làm chủ được tự nhiên thì con người khôngthể tự do muốn tự do phải nắm được tự nhiên và làm chủ tự nhiên

Nề văn hóa lúa nước là sự phát sinh ra đời của con người với điều kiện tự nhiên Do đó, conngười tồn tại đến cùng với nền văn hóa của nó

Tự nhiên trong một quan hệ biện chứng với con người Tự nhiên bị tha hóa vào trong conngười với nó lao động sáng tạo của con người Chính qui luật tự nhiên chi phối mục đích phươngthức hoạt động của con người vai trò tự nhiên là ờ chỗ đó

Điều kiện tự nhiên thứ nhất (vũ trụ) là vô cùng cho nên trí tuệ của con người và văn hóa pháttriển vô hạn, cần phải bảo vệ điều kiện tự nhiên là nhân tố quan trọng hàng đầu để phát triển giá trịcủa cuộc sống con người

Sở dĩ văn hóa có tính dân tộc bởi vì dân tộc nào cũng tồn tại trong điều kiện lao động đặc thù

có nghĩa là mỗi dân tộc trong quá trình phát triển sự hình thành tính cộng đồng Tíng cộng đồngkhông phải là sự vận động tự thân mang tính duy tâm thần bí mà nó là sản phẩm của vận động laođộng

Trước hết là lao động không mạnh ứng xử với tự nhiên chính lao động ấy mang bản chất XH

và lao động không mạnh với tự nhiên thể hiện thành nhiều hệ thống

Thứ 2 lao động con người ứng xử với cộng đồng nó phản ánh trên nền tảng lao động thứ nhất

là bằng một quan hệ giữa con người với tự nhiên

Lao động phát triển của XH qui định công nghệ văn hóa, công nghệ vận động là sự chuyểngiao văn hóa từ thời đại sang thời đại khác từ thế hệ này sang thế hệ khác Sự vận động của các thế

hệ ấy quyết định sự chuyển giao XH giữa các thế hệ đây là qt > bc

Chất lượng phát triển văn hóa của mỗi dân tộc được thể hiện tập trung trong công nghệ,chuyển giao văn hóa phát triển qt thay đổi công nghệ và suy cho tận cùng nếu nó phát huy đượcnhững tiềm năng dân tộc đã tạo ra trong lao động thì dân tộc sẽ phát triển và vững chắc Nếu ngượclại sẽ rơi vào hậu quả mất bản sắc dân tộc hoặc làm cho nền văn hóa ngưng trệ không phát triển đâych1nh là 1 vấn đề có tính lý luận vá thực tiễn đối với nước ta hiện nay Lao động của dân tộc mangtính đặc thù nó qui định đặc thù văn hóa Dân tộc ta liên tục chống ngoại xâm để bảo vệ độc lập dântộc nên hệ giá trị cao nhất là chủ nghĩa yêu nước chủ nghĩa anh hùng CM, chủ nghĩa nhân văn

Ở nước ta văn hào Nguyễn Du và Đồ Chiểu góp phần tạo nên nến văn hóa dân tộc Việt Nam.Bản thân văn hóa cũng có lao động của nó Mỗi 1 nền văn hóa không bao giờ tự khép kín mà nó pháttriển trong giao lưu kế thừa

Quốc tế giao lưu kế thừa phong phú hóa nền văn hóa dân tộc mình đồng thời cũng góp phầnlàm phong phú nền văn hóa nhân loại Ở đây tính nhân văn, hiện đại được thể hiện thực hiện như vậykhông có sự mâu thuẫn đối lập giữa tính dân tộc của văn hóa với tính nhân văn

Như vậy tính dân tộc của văn hóa thể hiện ở những điểm nào?

Tính dân tộc được thể hiện trong truyền thống văn hóa dân tộc, đó là những giá trị văn hóacủa thời đại sau gìn giữ và phát triển Truyền thống là cái không thấy được nó như một dòng chảyliên tục khi nhìn vào chị Dậu có bóng dáng nàng Kiều Truyền thống trừu tượng nhưng cũng đượcthể hiện trong những hình tượng giá trị cụ thể Không phải toàn bộ những giá trị để lại đều là truyềnthống chỉ có những giá trị nào được thế hệ sau tiếp nhận làm sống lại mới trở thành truyền thống

Quản lý tồn tại phát triển của truyền thống chưa vào thuộc tính năng đó, quan trọng nhất giátrị của nó là chọn lọc biến đổi sáng tạo, không có dị bản không có qt chọn lọc biến đổi và sáng tạo,không có truyền thống văn hóa Như vậy nói đến dân tộc không thể nói đến truyền thống, để đảmbảo tính dân tộc phát triển nhất thiết phải kế thừa truyền thống những truyền thống nổi bật ở ViệtNam và chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng nhân đạo tính cộng đồng, truyền thống về ý thứcthân phận của cá nhân với cộng đồng và ngược lại, ý thức về giá trị nhất là coi trọng giá trị tinh thần

Trong quan hệ về giá trị có sự thống nhất hài hòa các mặt

Giữa cái đẹp và thực dụng giữa cái triết lý và cái thực tiễn, giữa lý và tình, giữa cao cả vĩ đại

và cái bình thường

Tính dân tộc của văn hóa biểu hiện rất rõ ở bản sắc văn hóa của một dân tộc là sự thể hiện sứcmạnh của nền văn hóa dân tộc như truyền thống cộng đồng

Bản sắc văn hóa dân tộc tạo ra bản lĩnh không thay đổi bản chất của mình trong quản lý laođộng như ý chí đối lập tự do là bản lĩnh của nền văn hóa Việt Nam mà Bác Hồ là người tiêu biểu, cộinguồn dân tộc là vua Hùng.

Bản sắc văn hóa là bộ gien nòi giống về mặt tinh thần là cái để nhận biết dân tộc giữa cộngđồng nhân loại Bản sắc văn hóa lá quá trình dân tộc tự ý thức để giữ lấy và tạo ra tiềm năng pháttriển

Bản sắc văn hóa là cái người là sợi chỉ hồng liên kết và xuyên suốt truyền thống văn hóa dântộc Truyền thống văn hóa và dòng chảy liên tục vừa đào sâu vừa mở rộng và phát triển không ngừngbản sắc văn hóa dân tộc Có như vậy mới hiện đại hóa được nền văn hóa dân tộc

Từ bản sắc văn hóa nói trên ta đi đến nhân cách văn hóa cộng đồng và con người Từng conngười và cộng đồng XH cũng là 1 dạng tồn tại văn hóa Văn hóa tích lũy và kết tinh trong từng conngười trong cộng đồng XH nhằm hoàn thiện con người và XH hình thành phát triển nhân cách

Vậy nhân cách là trung tâm của hệ giá trị tinh thần và cộng đồng nhân cách biểu hiện trongvăn hóa lao động văn hóa giao tiếp văn hóa gia đình và văn hóa cá nhân

Nhân cách là sản phẩm của nhân loại Lênin nói “ cùng với dòng sửa mẹ con người hấp thutâm lý đạo đức của XH mà nó là thành viên nhân cách con người sinh ra và lớn lên phát triển theocon đường từ bên ngoài vào nội tâm, tứ các quan hệ phát triển tự nhiên với XH với thế giới động vật

Để có 1 nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc kế thừa và phát huy các giá trị truyềnthống văn hóa dân tộc Mặt khác phải tiếp thu văn hóa nhân loại 2 mặt ấy diễn ra đồng thời có mangbản chất tiếp thu văn hóa nhân loại trên nền tảng “gốc văn hóa là dân tộc” nhằm làm phong phú vànâng cao văn hóa dân tộc để thích ứng với thời đại trên con đường phát triển

Trong công cuộc đổi mới đất nước hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, XH công bằng,dân chủ, văn minh kế thừa và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc là 1 việc trọng đại có ý nghĩachiến lược của sự kết hợp 1 nền văn hóa mới “ đi vào KT thị trường mở rộng giao lưu quốc tế, côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tiếp thu không tinh hoa của nhân loại, không phải coi trọng nhữnggiá trị truyền thống và bản sắc dân tộc, quyết không để tự mình đánh mất mình

Trở thành bóng mờ hoặc bản sao chép của người khác” VKĐH8./

Câu 10: Môi trường VH

Nếu thế giới tự nhiên đem đến cho con người sự tồn tại và phát triển chủ yếu về mặt sinh học thìmôi trường văn hoá nuôi dưỡng con người về mặt tâm hồn, tức là đem lại cho con người sự sống đúngvới giá trị "người" Nếu đại tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, thì văn hoá là cái nôi thứhai, ở đó toàn bộ đời sống tinh thần của con người được hình thành, được nuôi dưỡng và phát triển Conngười không thể tồn tại nếu tách rời tự nhiên, cũng như con người không thể thực sự là con người nếutách rời môi trường văn hoá

Đảng ta trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng dân tộc luôn đề cao vai trò của văn hoá,môi trường văn hoá đối với việc xây dựng con người mới, nền văn hoá mới Trong công cuộc đổi mớitoàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội; thực hiệnthắng lợi mục tiêu: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", Đảng xác định conngười là nguồn lực quí báu nhất, có vai trò quyết định nhất, là sức mạnh nội sinh của chính bản thândân tộc Việt Nam

Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành TW khoá 8 nêu rõ: "Xây dựng con người mớiViệt Nam trong giai đoạn cách mạng mới với những đức tính sau:

- Có tinh thần yêu nước, từ cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,

có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sựnghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội

- Đề cao tinh thần tập thể, đoàn kết phấn đấu vì lợi ích chung

- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷcương phép nước, qui ước của công đồngl có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái

- Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợiích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội

- Thường xuyên học tập nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn năng lực thẩm mỹ và thểlực

Xây dựng con người phát triển toàn diện với những phẩm chất trên là công việc khó khăn,phức tạp cần phải có sự kiên trì, bền bỉ và có một chiến lược lâu dài Phải huy động mọi lực lượng,vận dụng sức mạnh tổng hợp của văn hoá để hình thành con người mới từ lúc lọt lòng và trong suốt

cả cuộc đời bằng nhiều hình thức và biện pháp sinh động, hiệu quả và thích hợp với từng giai đoạn

Mọi hoạt động văn hoá từ lĩnh vực giáo dục đào tạo, văn hoá nghệ thuật, thông tin đại chúng,các trung tâm văn hoá thể thao v.v đều hướng tới xây dựng con người, nhằm phát triển toàn diệncon người, phục vụ cho yêu cầu sự nghiệp đổi mới

Trong sự nghiệp đổi mới vừa qua, những thành tựu trong lĩnh vực xây dựng con người là rấtđáng khích lệ, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên, nhu cầu nâng cao dân chí,phát triển nghề nghiệp, chăm sóc sức khoẻ và phát triển văn hoá cộng đồng đã được quan tâm; Tínhchủ động sáng tạo, tính tích cực xã hội của nhân dân bước đầu được phát huy; dân chủ trên các lĩnhvực của đời sống xã hội được mở rộng; Những nét mới trong chuẩn mực văn hoá và trong nhân cáchcon người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá từng bước được hình thành tựu chungchất lượng về xây dựng con người đã có bước tiến bộ, tích cực

Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu ấy, do sự tác động của kinh tế thị trường và hội nhậpquốc tế Những mặt tiêu cực trong đời sống tinh thần của xã hội cũng xuất hiện rất nhiều và chưađược ngăn chặn đó là: Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộphận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân; những tiêu cực xã hội, tội phạm và tệ nạn xã hội giatăng; các hoạt động phản văn hoá xuất hiện nhiều và chưa được ngăn chặn; xu hướng "Thương mạihoá", chạy theo thị hiếu thấp kém trong một bộ phận báo chí, xuất bản, hoạt động văn hoá nghệ thuậtchưa được ngăn chặn có hiệu quả, đã làm giảm sút, hạ thấp các chức năng nhận thức, giáo dục, thẩm

mỹ của văn hoá Tình trạng nghèo nàn, thiếu thốn lạc hậu về đời sống văn hoá - tinh thần ở nhiềuvùng nông thôn, miền núi,vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng căn cứ cáchmạng trước đây vẫn chưa được khắc phục có hiệu quả Khoảng cách chênh lệch về hưởng thụ vănhoá giữa các vùng, miền, khu vực, tầng lớp xã hội tiếp tục mở rộng Những hạn chế, tồn tại trên đây

đã ảnh hưởng, cản trở và tác động không nhỏ đến công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, trong đó

có xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Trước thực trạng đó, trong giai đoạn cách mạng hiện nay, để tiếp tục đẩy mạnh xây dựng conngười mới xã hội chủ nghĩa, Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương khoá 9, Đảng ta đã chỉrõ: Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hoálành mạnh trong xã hội; Nâng cao chất lượng, hiệu quả nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam theo

5 đức tính trong Nghị quyết TW 5 khoá 8, cụ thể hoá theo các đối tượng, gắn chặt mục tiêu xây dựngcon người với hoạt động thực tiễn và các phong trào thi đua yêu nước sâu rộng của quần chúng Qui

tụ mọi hoạt động văn hoá, phát huy thế mạnh của từng loại hình văn hoá - thông tin phục vụ bồidưỡng lòng yêu nước, phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đạihoá, xây dựng chủ nghĩa xã hội Một trong những giải pháp về XD con người mới hiện nay, Đảng tachỉ rõ : Đẩy mạnh GD về CNXH, bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, tạo chuyển biến

rõ rệt về bản lĩnh CT, đạo đức lối sống năng lực trí tuệ người VN theo 5 đức tính trong NQTƯ5 K8xác định Đẩy mạnh việc nghiên cứu tuyên truyền GD tư tương Hồ Chí Minh , đẩy mạnh phong trào

" Sống chiến đấu, LĐ và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại", đẩy lùi tiêu cực, lạc hậu, khẳng định giátrị tốt đẹp của VH VN, con người VN trong thời kỳ mới

Đảng ta cũng xác định rõ xây dựng con người đồng thời phải chú trọng xây dựng môi trườngvăn hoá lành mạnh, tốt đẹp, phong phú Bởi vì con người tạo ra giá trị văn hoá, đồng thời cũng tạo ramôi trường văn hoá cho nên cùng với xây dựng con người là xây dựng môi trường văn hoá

Môi trường VH không chỉ là tổng hoà các yếu tố VH vật thể và phi vật thể bao quanh conngười, có quan hệ tương tác với con người, môi trường VH còn là khái niệm chỉ sự tổng hoà các mốiquan hệ XH trong hoàn cảnh XH nhất định tạo ra môi trường sống lành mạnh có ảnh hưởng và tácđộng đến sự phát triển những năng lực bản chất của con người để hình thành nhân cách theo lý tưởng

XH tiên tiến phù hợp với sự vận động và phát triển của đời sống XH; tạo động lực cho sự phát triển

Xét từ các yếu tố cấu thành, cấu trúc của môi trường VH bao gồm : Môi trường KH, Môitrương GD-ĐT, môi trường đạo đức, môi trường thẩm mỹ, môi trường truyền thống(lễ hội, phong tụctập quán, tín ngưỡng, các sinh hoạt VH khác).

Môi trường VH có những đặc điểm sau :

- Xu hướng phát triển chung của MTVH phản ánh mối quan hệ tiếp nối biện chứng giữatruyền thống và hiện đại

- MTVH luôn có sự đan xen giữa cái cũ và cái mới, cái bảo thủ, lạc hậu và cái tiên tiến vănminh giữa giá trị và phản giá trị

- MTVH được tạo nên bởi sự kết hợp hai yếu tố bên trong và bên ngoài

- MTVH luôn mang tính pp' đa dạng

- MTVH không tồn tai một cách biệt lập mà luôn nằm trong quan hệ tương tác hữu cơ với cácmôi trường khác

Xây dựng MTVH không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển KT, cho sự ổn định CT,củng cố nền tảng tinh thần của XH, tạo lập công bằng XH mà còn góp phần tạo dựng nhân cách, lốisống cho con người Trong thời ỳ đổi mới hiện nay của đất nước lại đặt ra những yêu cầu, những nộidung nhiệm vụ mới đòi hỏi MTVH phải giải quyết như : hạn chế sự tác động tiêu cực của cơ chế TT,của tiến trình đổi mới, vấn đề toàn cầu hoá, giữ vững định hương XHCN, khắc phục nguy cơ, pháthuy nguồn nội lực toàn DT để phát triển đất nước Đáp ứng yêu cầu đó, MTVH mà chúng ta đang

XD phải hướng tới các tiêu chí cơ bản sau :

- MTVH mà chúng ta đang XD là MTVH vừa in đậm những phẩm cách tốt đẹp cuaBSVHDT vừa phù hợp và đạt trình độ tiên tiến của thời đại

- MTVH Việt Nam đang trên đường XD là MTVH lành mạnh, pp', thống nhất trong đa dạng,hướng tới mục tiêu XHCN

- MTVH chúng ta đang XD phải hướng tới con người VN " cao về trí tuệ, cường tráng về thểchất, trong sáng về đạo đức và pp' về tinh thần" phát triển đất nước theo mục tiêu " dân giàu…" Xâydựng và phát triển nền VH VN tiên tiến đậm đà BS DT

- Thế giới quan Mác- Lênin, TT Hồ Chí Minh là hạt nhân TT, là định hướng CT cho mọi hoạtđộng MTVH ở nước ta hiện nay

Để đạt được mục tiêu đó HNTW5K8 sau khi đề ra nhiệm vụ bao quát và những quan điểmchỉ đạo cơ bản đã nêu lên 10 nhiệm vụ cụ thể để XD nền VHVN tiên tiến đậm đà BSDT trong suốt

cả thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước XD MTVH xác định là nhiệm vụ trọng tâm thứ 2, và đểxúc tiến XDMTVH có hiệu quả phải thực hiện đồng bộ và nhất quán tất cả các nhiệm vụ đó.XDMTVH nước ta hiện nay cần tập trung vào các nhiệm vụ chủ yếu sau :

+ Tạo lập nhân cách con ngươì VN trong giai đoạn cách mạng mới đáp ứng yêu cầu XD vàphát triển đất nước Đây là nhiệm vụ trọng tâm và cơ bản nhất

+Trong thời kỳ đổi mới hiện nay của đất nước, để thoát khỏi nguy cơ tụt hậu, phát triển đấtnước giàu mạnh theo định hướng XHCN cần phải XD con người VN theo 5 đức tính tốt đẹp theotinh thần NQTƯ5k8

+XD MTVH phải làm tăng tính chỉnh thể của ĐSXH, phát huy vai trò của các thành tố cấuthành để phát triển toàn diện con người, XD 1 MT đạo đức, truyền thống, thẩm mỹ trong sạch, lànhmạnh tiến bộ văn minh sẽ hình thành những con người có TT, tình cảm cao đẹp có lối sống, lẽ sốngthiết tha vì ĐLDT&CNXH.

+XD 1 ĐSVH tinh thần đa dạng pp' lành mạnh ở cơ sở, tạo nền tảng vững chắc cho côngcuộc đổi mới đất nước hiện nay

+ XDMTVH phải đặt trọng tâm vào vấn đề XD GĐVH; XD mối quan hệ khăng khít giữa nhàtrường -GĐ-XH

Tóm lại, MTVH có vai trò hết sức quan trọng đối với phát triển con người và đất nước Đảng

ta đã xác định XD MTVH là 1 nhiệm vụ quan trọng nhằm làm cho VH thấm sâu vào toàn bộ đờisống và HĐXH, vào từng người, từng GĐ, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọilĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, tạo dựng trên đất nước ta một đời sống tinh thần cao đẹp,

DC, văn minh theo định hướng XHCN Cũng vì lẽ đó việc XDMTVH ở nước ta hiện nay là mộtviệc làm hết sức cần thiết góp phần đưa NQ của Đảng vào cuộc sống, tao thêm CS dữ liệu cho cácđịa phương tham khảo và vận dụng thực tiễn XD ĐSVH ở cơ sở

CÂU 11 : Xây dựng lối sống có văn hóa là một trong những nội dung quan trọng trong

sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đồng chí hãy: Làm rõ mối quan hệ giữa lối sống và văn hóa Phân tích những đặc trưng của lối sống mới Phân tích những vấn đề cấp bách về xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay.

Ngày nay, việc xây dựng lối sống mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng và

Nhà nước ta Xây dựng lối sống có văn hóa là một trong những nội dung quan trọng trong sự

nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Định nghĩa lối sống:

Theo Mác và Ăng Ghen, con người muốn sống được, nghĩa là muốn tái SX ra sự tồn tại thểxác của mình, trước hết phải SX Phương thức SX là một hình thức hoạt động của con người; thôngqua hoạt động đó mà con người biểu hiện đời sống của mình, biểu hiện bản thân mình Phương thức

SX là một phương thức sinh sống nhất định của của con người, là mặt cơ bản của lối sống

Phương thức SX là điều kiện KT - XH của lối sống, là cơ sở đầu tiên để chúng ta tìm hiểu lốisống Song, không thể đồng nhất hai khái niệm phương thức SX và lối sống vì: Trong xã hội có giaicấp, không thể có một lối sống nào cho tất cả mọi người Lối sống có nhiều điểm khác nhau giữa cácgiai cấp đối lập trong cùng một phương thức sản xuất Phạm vi của lối sống rộng hơn phạm vi củaphương thức sản xuất Ngoài hoạt động sản xuất con người còn có nhiều hoạt động phong phú khác.Phạm vi lối sống có thể tương ứng với phạm vi hình thành kinh tế-xã hội Tuy nhiên, hai khái niệmnày không đồng nhất với nhau Hình thành kinh tế-xã hội gắn liền với hoạt động của con người, tồntại khách quan, độc lập với ý thức của mỗi con người Ngược lại, lối sống phản ánh hoạt động củachủ thể, bao gồm, nhận thức, tình cảm, thái độ, động cơ, trong mọi hoạt động của bản thân conngười