Bai 15 Tinh tu va cum tinh tu

Tiết 63 - Tiếng Việt: TÍNH TỪ VÀ CỤM TÍNH TỪ Khái niệm: là những từ chỉ đặc Xét các ví dụ: điểm, tính chất của sự vật, hành động, trạng thái.. Lan rất siêng năng.[r]

- Thế nào là cụm động từ?

- Cụm động từ có đặc điểm như thế nào?

- Cho 1 ví dụ về cụm động từ? (viết lên bảng)

2

Hoàng thị Thanh Thảo

VD:

a Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị chúa tể

(Ếch ngồi đáy giếng)

b Nắng nhạt ngả màu vàng hoe Trong vườn, lắc lư nhữngChùm quả xoan vàng lịm (…) Từng chiếc lá mít vàng ối.Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi

(Tô Hoài)

Nêu ý nghĩa khái quát của các tính từ

vừa tìm được?

4

Khái niệm: Tính từ là những từ chỉ

đặc điểm, tính chất của sự vật, hành

động, trạng thái

đã, sẽ, đang : chỉ quan hệ thời giancũng, vẫn : chỉ sự tiếp diễn tương tựhãy, chớ, đừng : chỉ sự khuyến khích

hoặc ngăn cản

Cho 2 cách kết hợp từ sau, cách kết hợp nào không hoặc khó xảy ra?

hãy, chớ, đừng +

(1) Động từ: đi, chạy,…(2) Tính từ: ngọt, xanh,…

Nhận xét về khả năng kết hợp của

tính từ?

Hoàng thị Thanh Thảo

Khái niệm: Tính từ là những từ chỉ

đặc điểm, tính chất của sự vật, hành

1 Lan rất siêng năng

2 Lười biếng là một tính xấu

Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

1 Lan rất siêng năng

2 Lười biếng là một tính xấu

Hoàng thị Thanh Thảo

Khái niệm: là những từ chỉ đặc

điểm, tính chất của sự vật, hành

1 Em bé rất thông minh

2 Em bé này thông minh lắm

3 Em bé ấy thông minh

Câu

Nhận xét về khả năng làm vị

ngữ của tính từ?

(còn hạn chế)

khá, lắm, quá,…?

Tính từ có thể chia làm mấy loại, là những loại nào?

(2 loại)

- Chỉ đặc điểm tương đối

- Chỉ đặc điểm tuyệt đối



(theo Hoàng Phủ Ngọc Tường)

- (…) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm và cao, mặt

trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không.

(Thạch Lam)

P trước P.Tr tâm P sau

vốn đã rất yên tĩnh

sáng vằng vặc ở trên không

còn trẻ như một thanh niên

Hoàng thị Thanh Thảo

thành phố vốn đã rất yên tĩnh này.

(theo Hoàng Phủ Ngọc Tường)

- (…) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm

và cao, mặt trăng nhỏ lại, sáng vằng vặc ở trên không.

(tính từ )

Phần sau (phụ ngữ)

vốn/ đã/ rất yên tĩnh

nhỏsáng

lạivằng vặc trên không

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

- quan hệ thời gian

- sự tiếp diễn tương tự

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

Hoàng thị Thanh Thảo

I/ Đặc điểm của tính từ:

15

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

Phần trước:

- mức độ

- quan hệ thời gian

- sự tiếp diễn tương tự …

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

I/ Đặc điểm của tính từ:

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

Phần sau:

- sự so sánh

- mức độ

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

Hoàng thị Thanh Thảo

I/ Đặc điểm của tính từ:

17

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

- Mô hình:

Xét các cụm tính từ:

1 rất xinh xắn

2 sẽ vàng úa

3 còn trẻ như một thanh niên

4 chóng lớn lắm

- Trong cụm tính từ:

+ Phần phụ trước biểu thị quan hệ thời gian

(đã, đang, sẽ,…), sự tiếp diễn tương tự (lại,

còn, cũng,…), mức độ (rất, lắm, quá…), sự

khẳng định hay phủ định,…

Phần sau:

- sự so sánh

- mức độ …

+ Phần phụ sau biểu thị vị trí (này, kia,

ấy, nọ,…), sự so sánh (như,…), mức độ

(lắm, quá,…), phạm vi hay nguyên nhân,

…

P trước P.Tr tâm P sau

còn trẻ như một thanh niên

1 Khái niệm: là những từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật, hành động, trạng thái.

2 Khả năng kết hợp: có thể kết hợp với các từ: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn,…để tạo

thành cụm động từ Khả năng kết hợp với: hãy, chớ, đừng rất hạn chế

3 Chức vụ cú pháp:

- Làm vị ngữ

- Làm chủ ngữ.(còn hạn chế)

(2 loại)

- Chỉ đặc điểm tương đối

- Chỉ đặc điểm tuyệt đối

vốn/ đã/ rất yên tĩnh

nhỏ

lại

Hoàng thị Thanh Thảo

19

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

Hoàng thị Thanh Thảo

21

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

d sừng sững như cái cột đình

Hoàng thị Thanh Thảo

23

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

d sừng sững như cái cột đình

đ tun tủn như cái chổi sể cùn

II/ Các loại tính từ:

III/ Cụm tính từ:

IV/ Luyện tập:

Bài tập 1: Dưới đây là năm câu của năm ông

thầy bói nhận xét về con voi (truyện Thầy bói xem voi) Tìm cụm tính từ trong các câu ấy.

a Nó sun sun như con đỉa

b Nó chần chẫn như cái đòn càn

c Nó bè bè như cái quạt thóc

d Nó sừng sững như cái cột đình

đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn

Bài tập 1: Tìm cụm tính từ.

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

d sừng sững như cái cột đình

đ tun tủn như cái chổi sể cùn

Hoàng thị Thanh Thảo

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

Xét về cấu tạo, tính từ trong

các câu trên thuộc loại từ nào?

Tính từ trong các câu trên là những

từ láy

Từ láy thường có tác dụng gì?

 gợi tả hình ảnh Hình ảnh được tạo nên so với

vật so sánh (con voi) thì như

thế nào?

: nhỏ bé, tầm

thường, khác xa hình dáng con voi

b chần chẫn như cái đòn càn

a sun sun như con đỉa

c bè bè như cái quạt thóc

Tính từ trong các câu trên là những

từ láy gợi tả hình ảnh

: nhỏ bé, tầm

thường, khác xa hình dáng con voi

Điều đó nói lên đặc điểm gì về

nhận thức của năm ông thầy

bói?

 Phê phán nhận thức hạn hẹp và cái

nhìn chủ quan của năm ông thầy bói

Hoàng thị Thanh Thảo

Hoàng thị Thanh Thảo

- Học bài: + Khái niệm, khả năng kết hợp, chức vụ cú pháp

và phân loại tính từ.

+ Cấu tạo của cụm tính từ.

- Bài tập: + Bài 3, 4 SGK, trang 156.

+ Tìm 5 tính từ và phát triển thành 5 cụm tính từ  sắp xếp các cụm tính từ đó vào mô hình thích hợp.

- Tiết sau học Làm văn: Trả bài viết số 3.

29