Con người đã tác động quá nhiều đến môi trường, khai thác đến mức cạn kiệt cácnguồn tài nguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trường không còn khả năng tự phân hủy.Chính vì vậy bảo vệ
Trang 1A- MỞ ĐẦU I- ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Thực trạng của vấn đề
Môi trường sống hiện nay của chúng ta đang ô nhiễm và có nguy cơ cạn kiệt nguồnnăng lượng trầm trọng Bảo vệ môi trường trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với mỗi ngườitrên Trái Đất Để giải quyết được vấn đề này thì công việc giáo dục bảo vệ môi trường làmột trong những biện pháp hữu hiệu nhất, có tính bền vững và sâu rộng nhất trong số cácbiện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường
Ở trường THCS, môn Vật lí là một trong những môn học thực nghiệm, nó cung cấpcho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản về thế giới tự nhiên nói chung và về môi trườngxung quanh Vì thế qua môn học này, mỗi khi cung cấp một đơn vị kiến thức cơ bản có liênquan đến môi trường thì người thầy có thể tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào từngđơn vị kiến thức này hoặc từng bài giảng của mình Nhưng có lẽ việc làm này còn chưathường xuyên, đôi khi còn mang tính sách vở, thiếu sự gần gũi với đời sống thực tế học sinh.Trong khi đó, Vật lí là môn khoa học tự nhiên mang tính thực tế cao, chúng ta hoàn toàn cóthể áp dụng các biện pháp giáo dục sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng vào từng bàihọc cụ thể với những tư liệu, hình ảnh trực quan, gần gũi với sự hiểu biết và sinh hoạt hàngngày của học sinh Điều này sẽ kích thích tính tò mò, sáng tạo, hứng thú học tập, mở rộngkiến thức, sự hiểu biết của học sinh, hình thành cho học sinh lối sống có trách nhiệm, biếtquan tâm đến những vấn đề chung của xã hội Đặc biệt là hướng sự quan tâm của các em tớimôi trường để từ đó biết cách bảo vệ môi trường Điều này có tác động rất lớn đến ý thứctrách nhiệm của học sinh đối với bản thân, đối với cộng đồng và hình thành nhân cách củahọc sinh
2 Ý nghĩa và tác dụng của sáng kiến trong công tác giảng dạy
- Nghiên cứu thực trạng việc dạy học tích hợp bảo vệ môi trường trong môn Vật lí cho họcsinh lớp 9
- Đề xuất các giải pháp dạy học nhằm đạt hiệu quả tốt hơn khi tích hợp bảo vệ môi trường sửdụng tiết kiệm năng lượng
- Giúp học sinh hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của môn Vật lí trong cuộc
sống, hình thành ý thức bảo vệ môi trường xung quanh như: ở gia đình, trường học, ở nơicông cộng
3 Phạm vi nghiên cứu đề tài
- Thực hiện đề tài ở khối 9 của trường TH và THCS Vĩnh Thuận
- Các bài dạy môn Vật lí 9 có tích hợp bảo vệ môi trường
II- PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
1 Cơ sở lí luận và thực tiễn có tính định hướng cho việc nghiên cứu
1.1 Cơ sở lí luận
Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác động, ảnh hưởngtrực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe, đời sống của con người Môi trường cung cấp cho takhông gian để sống, cung cấp nguồn tài nguyên để sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải
Trang 2Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của chúng ta Chính phủ đã ban hànhhàng loạt các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường nhằm xử lý, răn đe những tổ chức, cánhân có hành vi làm tổn hại đến môi trường, rồi các công nghệ xử lý rác thải, phát minhkhoa học ra đời nhằm giảm thiểu những tác động đến môi trường.
Và chúng ta thấy rằng, khí hậu ngày càng khắc nghiệt và khó dự báo hơn, mưa bão, lũquét thất thường, suy thoái đất, nước, suy giảm nguồn tài nguyên rừng, ô nhiễm môi trườngxảy ra trên diện rộng,… Đó là các vấn đề về môi trường mà toàn nhân loại đã và đang phảiđối mặt Con người đã tác động quá nhiều đến môi trường, khai thác đến mức cạn kiệt cácnguồn tài nguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trường không còn khả năng tự phân hủy.Chính vì vậy bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của mỗi Quốc gia.Cho nên việc tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường đối với các bộ môn trongchương trình phổ thông là việc làm cần thiết giúp học sinh hiểu biết được mối quan hệ giữamôi trường tự nhiên, môi trường xã hội và vai trò của con người
Mỗi môn học có vị trí khác nhau trong vấn đề thực hiện giáo dục bảo vệ môi trường
Có nhiều môn học có thuận lợi hơn do đối tượng bộ môn liên quan nhiều
vấn đề môi trường sinh thái như: sinh học, địa lý, hóa học, giáo dục công dân
Vật lí, mặc dù không có các chủ đề nghiên cứu riêng về vấn đề môi trường
sinh thái, song vẫn có thể tìm được cơ hội đưa vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường
vào nội dung bài học Một số vấn đề môi trường liên quan đến hiện tượng vật lí như:
- Tài nguyên rừng bị suy giảm
có hiệu quả nhất
1.2 Cơ sở thực tiễn
Tại sao tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong trường học là cần thiết? Bởi vì:
- Hiểm họa suy thoái môi trường Con người đã khai thác quá mức và sử dụng không hợp lícác nguồn tài nguyên, dẫn đến mất cân bằng sinh thái, môi trường sống bị ô nhiễm nghiêmtrọng và đang đe dọa đến cuộc sống con người như: Ô nhiễm không khí, hiệu ứng nhà kính,nguồn nước bị ô nhiễm, rừng bị suy giảm, sạt lỡ, lũ lụt, hạn hán…
- Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và
có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu BVMT và phát triển bền vữngđất nước Việc lựa chọn địa chỉ, nội dung, để tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường tronggiảng dạy Vật lí là vấn đề quan trọng và cần thiết nhằm trang bị cho học sinh một hệ thốngkiến thức đầy đủ về môi trường và kĩ năng bảo vệ môi trường phù hợp với tâm lí lứa tuổi
- Giáo dục bảo vệ môi trường góp phần hình thành nhân cách cho học sinh ngay từ khi cònngồi trên ghế nhà trường
Trang 3chưa được thực sự có hiệu quả Thực tại là hầu hết các giáo viên chỉ chú trọng quan
tâm truyền đạt kiến thức khoa học trong các tiết dạy là chủ yếu , giáo dục môi trường là vấn
đề thứ yếu ít được coi trọng
Với bộ môn vật lí 9, việc tích hợp bảo vệ môi trường là vấn đề vừa dễ lại vừa khó Nó dễ vìbản thân nội dung nhiều phần trong kiến thức đã chứa đựng nội dung bảo vệ môi trường Nókhó vì lứa tuổi học sinh lớp 9 đã hình thành rõ khả năng nhận thức , đánh giá vấn đề , nếu tổchức không cẩn thận sẽ mang tính giáo điều , hô khẩu hiệu, không có tính thuyết phụccao.Theo đánh giá chủ quan của cá nhân tôi, vấn đề tích hợp bảo vệ môi trường đạt hiệu quảchưa cao do các nguyên nhân sau:
- Nhận thức của giáo viên về vấn đề chưa thông suốt
- Thời lượng tiết dạy trên lớp hạn chế (45 phút) do đó giáo viên giảng dạy ngại đi sâuvào việc tích hợp nội dung bảo vệ môi trường
- Do điều kiện phục vụ dạy học, cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu, tài liệu, sáchbáo cho GV và HS tham khảo chưa được phong phú
- Phương tiện dạy học hiện đại chưa đầy đủ, đồng bộ
- Các hình thức tổ chức tích hợp bảo vệ môi trường chưa thực sự phong phú, phù hợptâm lí lứa tuổi học sinh
Với các nguyên nhân trên, trong phạm vi đề tài , tôi lựa chọn nguyên nhân các hình thức tổchức dạy học tích hợp bảo vệ môi trường chưa thực sự phong phú , phù hợp với đối tượng
học sinh để tìm cách khắc phục hiện trạng này Đó là lý do tôi nghiên cứu đề tài “Giáo dục học sinh bảo vệ môi trường trong dạy học Vật lí 9”.
2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp
2.1.Các biện pháp đã tiến hành
- Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực và sử dụng các phương tiện dạy học
trong một số tiết dạy có nội dung tích hợp bảo vệ môi trường
- Dựa vào thực tế giảng dạy, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm của các đồng nghiệp,
thông qua tham khảo sách báo, các thông tin đại chúng
- Dựa vào công tác điều tra, khảo sát, tham quan, nghiên cứu tình hình môi trường ở
địa phương, thảo luận phương án xử lí
- Dựa vào kinh nghiệm thực tế, các hoạt động thực tiễn, từ đó phân tích, tổng hợp để đưa ra
các giải pháp giáo dục bảo vệ môi trường
2.2.Thời gian tạo ra giải pháp
Năm học 2013 -2014, 2014 -2015 và học kỳ 1 của năm học 2015 -2016.
Trang 4B.NỘI DUNG I- MỤC TIÊU
1 Liên hệ kiến thức vật lí với các vấn đề môi trường hiện nay
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái Đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo
ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kínhnhư sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác Vì vậy, trong dạy họctích hợp bảo vệ môi trường cần :
– Liên hệ các khái niệm vật lí liên quan đến môi trường : tiết kiệm, hiệu suất, nănglượng, phân loại năng lượng, phân loại nguồn gốc năng lượng, năng lượng tái sinh và khôngtái sinh, phân loại quá trình chuyển hoá năng lượng, khả năng hấp thụ nhiệt và bức xạ củabầu khí quyển, độ thẩm thấu của nước, tốc độ bay hơi, khả năng lưu trữ, giữ ẩm của đất đai,
…
– Liên hệ kiến thức vật lí liên quan đến các yếu tố tác động đến sự suy thoái và ônhiễm môi trường gây biến đổi khí hậu : hiện tượng ô nhiễm phóng xạ, hiện tượng sa mạchoá, hạn hán, ô nhiễm và các hệ lụy do đốt rừng, quá trình suy giảm tầng ozon, …
– Liên hệ kiến thức vật lí đến sự biến đổi khí hậu toàn cầu : hiệu ứng nhà kính, hiệntượng băng tan, các hệ lụy của hiện tượng nước dâng cao, tần suất và cường độ của các cơnbão nhiệt đới, ảnh hưởng của sự gia tăng nhiệt độ đến cường độ bão,
– Liên hệ các kiến thức vật lí đến các hành động bảo vệ môi trường, ứng phó với biếnđổi khí hậu như : các biện pháp tiết kiệm năng lượng, chống thất thoát nhiệt lượng, nănglượng, tiết kiệm vật dụng, tăng hiệu suất và tuổi thọ của các thiết bị, đổi mới công nghệnâng cao hiệu suất máy móc, thu hồi nguyên liệu thải từ các quá trình sản xuất, khai thác và
sử dụng các nguồn năng lượng mới, …
2 Rèn luyện các thói quen bảo vệ môi trường thông qua học tập vật lí.
– Rèn luyện thói quen, ý thức bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cho
HS thông qua hoạt động hàng ngày trong đời sống gia đình, tập thể và trong trường học :
+ Tiết kiệm vật liệu, vật dụng, đặc biệt là tiết kiệm điện, nước : tắt điện trước khi rakhỏi phòng làm việc, chỉ bật điện khi thực sự cần thiết, sử dụng nước sạch đúng mục đích
+ Giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác bừa bãi, nhất là hạn chế hút thuốc, không vứttàn thuốc bừa bãi
+ Tôn trọng cuộc sống cộng đồng, không gây tiếng ồn lớn trong lớp, trong
trường học và nhưng nơi cần sự yên tĩnh của mọi người
– Rèn luyện thói quen cho HS trong việc bảo vệ môi trường khi làm thí nghiệm, thựchành vật lí : biết cách sử dụng, bảo quản tốt vật dụng thiết bị thí nghiệm ; biết cách phân loại
và xử lí các sản phẩm thải của phòng thí nghiệm, bao gồm chất thải rắn, chất thải hoá học,sinh học ; …
– Cung cấp, giới thiệu, phổ biến, thảo luận các chủ đề liên quan đến việc sử dụng cácvật dụng, thiết bị hàng ngày sao cho có hiệu suất, tăng tuổi thọ, tiết kiệm năng lượng : đi xemáy sao cho tiết kiệm xăng (cách đề, cách sang số, cách duy trì tốc độ, tìm hiểu ý nghĩa của
từ ED trên đồng hồ xe máy), biết cách sử dụng để tăng tuổi thọ của xe ; biết cách sử dụng tủlạnh, bình nóng lạnh, máy điều hoà nhiệt độ ; sử dụng máy vi tính, điện thoại di dộng ở chế
độ tiết kiệm điện năng ;
3 Cung cấp các thông tin của sản phẩm liên quan đến vật lí cho HS để trở thành người tiêu dùng thông thái :
Sử dụng hàng hoá có chất lượng cao là góp phần tiết kiệm ngân sách, tiết kiệm nănglượng và bảo vệ môi trường HS cần biết :
Trang 5– Cách đọc các thông số trên một số thiết bị thường dùng, như công suất định mức,
hệ số công suất, chế độ trạng thái chờ (stand by) ; cách chọn các thiết bị có hiệu suất làmviệc cao, tiết kiệm, phù hợp với nhu cầu và ngân sách
– Cách đánh giá chất lượng sản phẩm để tránh mua phải hàng giả, hàng kém chấtlượng ; có kiến thức vật lí để không bị quảng cáo làm lòe : pin sạc loại có 2600 mAh trở lên
là pin “bất thường”, máy thu thanh dùng pin có công suất đến hàng trăm W, )
– Ý nghĩa của một số thiết bị có bảo vệ môi trường : sản phẩm thân thiện với môitrường
– Hướng dẫn và phổ biến cho nhiều người biết cách mua sắm hàng hoá có chất lượngcao
4 Hướng dẫn các đề tài có liên quan đến bảo vệ môi trường :
Đây là một lãnh vực rất rộng Tùy theo đặc điểm tình hình mỗi trường mà
giáo viên cần hướng dẫn học sinh làm các đề tài có liên quan đến bảo vệ môi trường theođịnh hướng như :
– Nghiên cứu, đánh giá các tiềm năng năng lượng tại địa phương
– Các biện pháp chống tiếng ồn, chống ô nhiễm khói, bụi tại địa phương
– Nghiên cứu các biện pháp tiết kiệm điện năng tại cơ quan, trường học, địa phương,như sử dụng bóng đèn hợp lí, kết hợp chiếu sáng nhân tạo và chiếu sáng
tự nhiên, các biện pháp hạn chế thất thoát điện năng, nước, an toàn điện, …
II- MÔ TẢ GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1.Thuyết minh tính mới
1.1 Các cách tích hợp bảo vệ môi trường
Qua thực tiễn giảng dạy và tham khảo các tài liệu về tích hợp bảo vệ môi trường trong mônVật lí trường THCS, tôi rút ra hai cách triển khai chính là:
Cách 1: Thông qua các bài học trên lớp
Khi thực hiện, tôi tiến hành giải pháp chủ yếu là:
Xây dựng nội dung tích hợp phù hợp với nội dung bài dạy:
Để giúp học sinh có nhận thức đúng về tác dụng của việc tích hợp bảo vệ môi trường đối vớiđời sống con người thì trước tiên phải đưa ra những vấn đề thực sự gần gũi với nhận thứccủa các em, phải động đến những vấn đề mà các em thường gặp phải trong đời sống hàngngày
Đối với bộ môn Vật lí, chúng ta rất có điều kiện để tích hợp tích hợp bảo vệ môi trường vàotừng bài học cụ thể Vấn đề cốt lõi là phải xây dựng nội dung tích hợp thật sự phù hợp vớinội dung bài dạy
Thu thập tài liệu sinh động và phù hợp với nội dung bài dạy:
Cùng với sự phát triển bùng nổ về công nghệ thông tin trong giai đoạn hiện nay thì việc sửdụng các công cụ hỗ trợ của mạng Intemet để tìm kiếm tư liệu phục vụ công tác giảng dạy làmột việc hết sức dễ dàng Đây là một điều kiện hết sức thuận lợi cho việc giảng dạy tích hợpbảo vệ môi trường, đồng thời là công tác đổi mới phương pháp dạy học
Sử dụng các công cụ hỗ trợ hiện đại (máy chiếu, bảng tương tác trực tuyến, ) để phục vụ dạy học:
Nội dung tích hợp tích hợp bảo vệ môi trường không chỉ đòi hỏi cung cấp kiến thức, kỹ năngcho học sinh mà quan trọng hơn là việc hình thành thái độ tích cực của học sinh đối với việcbảo vệ môi trường
Trang 6- Việc sử dụng kết hợp giữa máy vi tính với máy chiếu sẽ phát huy cao độ tính trực quan củabài dạy thông qua việc trình chiếu những hình ảnh, đoạn phim tư liệu có liên quan đến nộidung tích hợp.
- Sử dụng kết hợp giữa máy vi tính và bảng tương tác trực tuyến sẽ phát huy tính tích cựctrong học tập của học sinh thông qua việc cho học sinh tương tác trục tiếp đến nội dung tíchhợp thông qua bảng tương tác
Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực:
Giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học tích cực: giúp học sinh hiểu rõ nội dung liênquan đến bảo vệ môi trường một cách chủ động; hình thành nhận thức
đúng đắn về mối liên hệ giữa kiến thức vật lí và môi trường
Khi khai thác cơ hội giáo dục bảo vệ môi trường dù theo hình thức nào cũng cần tuân theo các nguyên tắc sau:
- Không làm thay đổi tính đặc trưng môn học, không biến bài học bộ môn thành bàihọc Giáo dục môi trường
- Khai thác nội dung giáo dục môi trường có chọn lọc, có tính tập trung vào chươngmục, chủ đề nhất định, không tràn lan, tùy tiện
- Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và kinh nghiệm thực
tế các em đã có, tận dụng tối đa mọi khả năng để học sinh tiếp xúc trực tiếp với môi trường
- Nội dung giáo dục môi trường cần gần gũi, thiết thực, gắn liền với hoạt động thựctiễn của địa phương
Cách 2: Tổ chức hoạt động ngoại khoá về Vật lí
Cách tiến hành:
1 Chọn chủ đề môi trường: (ô nhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm ánh sáng,
sử dụng an toàn điện, tiết kiệm điện năng…)
2 Hình thức hoạt động : (báo các chuyên đề, câu lạc bộ, dã ngoại, hội thi, thời trang
về môi trường, tuần lễ môi trường, thi tái chế các sản phẩm từ rác thải,tìm hiểu môi trườngđịa phương…)
- Chuẩn bị cơ sở vật chất, tài chính
- Thời gian, địa điểm tổ chức
- Thực hiện hoạt động (tổ chức, giám sát, giúp đỡ, điều chỉnh, đánh giá,…)
- Kết thúc hoạt động (đánh giá kết quả, nhận xét, báo cáo, kiến nghị thực tiễn, kết quảrút ra với bản thân,…)
1.2 Một số ví dụ minh họa
1.2.1 Lồng ghép vào nội dung bài học.
Không phải bài học nào cũng có nội dung tích hợp bảo vệ môi trường Do đó, giáoviên phải chọn lọc và làm theo hướng dẫn của các tài liệu tập huấn về tích hợp bảo vệ môitrường hoặc ứng phó biến đổi khí hậu của môn Vật lí 9 Từ đó,có kế hoạch cụ thể khi tiếnhành dạy bài học có nội dung cần tích hợp Sau đây là một số ví dụ:
Ví dụ 1: Tiết 9- Bài 9: Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn
Trang 7o Địa chỉ tích hợp: Công thức tính điện trở dây dẫn:
o Nội dung tích hợp: Tìm hiểu sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn.
o Cách tiến hành: GV dành thời gian khoảng 5-7 phút nội dung tích hợp này:
* HS đưa ra các ý kiến, GV chốt lại nội dung:
- Biện pháp bảo vệ môi trường:
Để tiết kiệm năng lượng, cần sử dụng dây dẫn có điện trở suất nhỏ Ngày nay, người
ta đã phát hiện ra một số chất có tính chất đặc biệt, khi giảm nhiệt độ của chất thì điện trởsuất của chúng giảm về giá trị bằng không (siêu dẫn) Nhưng hiện nay việc ứng dụng vậtliệu siêu dẫn vào trong thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu do các vật liệu đó chỉ làsiêu dẫn khi nhiệt độ rất nhỏ (dưới 00C rất nhiều)
- Liên hệ thực tế gia đình:
Nên sử dụng dây dẫn điện đảm bảo chất lượng để mắc mạng điện trong nhà cho antoàn và tiết kiệm điện năng Dây dẫn phù hượp với điều kiện kinh tế gia đình nhất là dâyđồng
* Cho HS quan sát hình ảnh các loại dây dẫn để phân biệt dây dẫn đồng, nhôm, đồng có lẫnsợi nhôm bằng mẫu vật cụ thể hoặc hình ảnh
Ví dụ 2: Tiết 12 – Bài 12: Công suất điện
o Địa chỉ tích hợp: Công thức tính công suất và vận dụng
o Mức độ tích hợp: Liên hệ, vận dụng
o Phương pháp: Vấn đáp, nhóm
o Phương tiện hỗ trợ: chuẩn bị hình ảnh về các dụng cụ sử dụng điện có ghi công suất
định mức, hiệu điện thế định mức
Trang 8o Nội dung tích hợp: Tìm hiểu các phương án giảm công suất hao phí, tiết kiệm
điện năng tiêu thụ nhằm sử dụng tiết kiệm năng lượng và hiệu quả, giảm thiểu sự ảnh hưởngđến môi trường
o Cách tiến hành: GV dành thời gian khoảng 5-7 phút nội dung tích hợp này:
GV đặt câu hỏi, yêu cầu thảo luận nhóm và tích hợp nội dung của bài:
Sử dụng các dụng cụ điện như thế nào để đảm bảo tuổi thọ các dụng cụ đó và an toàn
về điện?
- Kiến thức: Khi sử dụng các dụng cụ điện trong gia đình cần thiết sử dụng đúng công
suất định mức Để sử dụng đúng công suất định mức cần đặt vào dụng cụ điện đó hiệu điệnthế đúng bằng hiệu điện thế định mức
- Biện pháp bảo vệ môi trường:
+ Đối với một số dụng cụ điện thì việc sử dụng hiệu điện thế nhỏ hơn hiệu điện thế địnhmức không gây ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng đối với một số dụng cụ khác nếu sử dụngdưới hiệu điện thế định mức có thể làm giảm tuổi thọ của chúng
+ Nếu đặt vào dụng cụ điện hiệu điện thế lớn hơn hiệu điện thế định mức, dụng cụ sẽ đạtcông suất lớn hơn công suất định mức Việc sử dụng như vậy sẽ làm giảm tuổi thọ của dụng
cụ hoặc gây ra cháy nổ rất nguy hiểm:
+ Sử dụng máy ổn áp để bảo vệ các thiết bị điện:
220V- 660WH
Trang 9 Ví dụ 3: Tiết 20- Bài 19 : Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện
o Địa chỉ tích hợp: Toàn bài
+ Tìm các nguyên nhân gây tai nạn điện ( sưu tầm hình ảnh kèm theo, nếu có)
+ Nêu những hậu quả về tai nạn điện ( sưu tầm hình ảnh kèm theo, nếu có)
+ Nêu các biện pháp an toàn điện cho bản thân và mọi người xung quanh
+ Quan sát và liên hệ thực tế việc sử dụng an toàn điện nơi các em sinh sống
- Giao nhiệm vụ nhóm (3+4):
+ Kể tên các thiết bị điện tiêu tốn nhiều điện năng và ít tốn điện năng dùng trong gia đình.+ Các biện pháp tiết kiệm điện
+ Lợi ích của tiết kiệm điện
+Liên hệ thực tế địa phương ( liên quan đến các thủy điện trên dòng sông Kôn ở VĩnhThạnh)
* Tiến hành lên lớp:
Hoạt động 1: An toàn khi sử dụng điện
GV: Yêu cầu nhóm 1,2 trình bày những thông tin đã thu thập được
GV chốt lại nội dung của phần I và cho HS quan sát các hình ảnh liên quan để HSbiết tại sao cần phải an toàn điện:
Trang 10
Hậu quả về tai nạn điện:
Những hậu quả khi bị tai nạn điện
Trang 11Nêu nội dung tích hợp: Di dời những hộ dân cư sống gần lưới điện cao áp và tuân thủ
các qui tắc an toàn khi sử dụng
Hoạt động 2: Sử dụng tiết kiệm điện năng
- GV: Yêu cầu nhóm 3 trình bày những thông tin đã thu thập được Nhóm 4
bổ sung
- GV chốt lại nội dung của phần II và liên hệ thực tế địa phương:Sử dụng điện khôngtiết kiệm dẫn đến nhiều nhà máy thủy điện sẽ được xây dựng làm ảnh hưởng đến đời sốngnông nghiệp của người dân: không có đất để canh tác, di dời chỗ ở, thất nghiệp, ảnh hưởngđến môi trường sinh thái rừng, sông ngòi, nguồn nước…
(Hình ảnh các thủy điện lớn nhỏ trên Sông Kôn ở huyện Vĩnh Thạnh và dòng sông Kôn
khi bị chặn dòng )
- Tích hợp bảo vệ môi trường: Thay các bóng đèn thông thường bằng các bóng đèn tiết kiệm
năng lượng như:
Bóng đèn huỳnh quang Bónh đèn Compac
Ví dụ 4: Tiết - Bài 25:Sự nhiễm từ của sắt, thép - nam châm điện.
o Địa chỉ tích hợp: Phần I- Sự nhiễm từ của sắt thép.
Trang 12- HS thảo luận đưa ra giải pháp.
- GV cung cấp thông tin và hình ảnh:Ở Việt Nam đã ngày một nhiều hơn những rác thảicông nghiệp Đặc biệt rác thải là những kim loại, việc phân kim loại để tái chế là rất quantrọng Dựa vào đặc tính kim loại từ của nam châm điện thì việc phân loại kim loại trongrác thải công nghiệp là rất quan trọng Từ đó làm giảm thiểu tác hại gây ô nhiễm môitrường từ rác thải công nghiệp gây ra
Ví dụ 5: Tiết 40 – Bài 36: Truyền tải điện năng đi xa
o Địa chỉ tích hợp: Toàn bài
o Mức độ tích hợp: Liên hệ, vận dụng
o Phương pháp: Vấn đáp, nhóm
o Phương tiện: Trình bày bài giảng với sự hỗ trợ của máy tính :Một số tranh ảnh và tư
liệu về sản xuất và truyền tải điện năng , hệ thống đường dây tải điện 500kV nam
Trang 13Lập công thức tính công suất hao phí Php khi truyền tải điện có công suấtP bằngmột đườngdây có điện trở R khi đặt hai đầu dây một hiệu điện thế U.
Sau khi nghiên cứu hoạt động 1 và phát hiện ra sự hao phí điện năng trên đường dây tải điện , GV hướng dẫn HS sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả bằng cách yêu cầu HS đề xuất các phương án làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện
Ngoài việc tăng S của dây ta còn có thể chọn những chất làm dây dẫn có điện
trở nhỏ như bạc Tuy nhiên như thế giá thành sẽ đắt nên không dùng
-Tăng hiệu điện thế U thuận tiện hơn vì có thể thực hiện được bằng máy tăng hiệu
điện thế
Muốn vậy , ở nơi sản xuất cần phải có máy tăng hiệu điện thế để đưa điện lên lưới điện ; ở nơi tiêu thụ cần có máy giảm thế để đạt được hiệu điện thế phù hợp mục đích sử dụng
Hoạt động 3 : Vận dụng( Tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng)
- Liên hệ thực tế về việc truyền tải điện năng đi xa : hiệu điện thế đầu ra của nhà máy phát
điện thường vào khoảng 10000V đến 25000V
Trước khi truyền tải điện đi xa , hiệu điện thế được tăng đến giá trị khoảng 110 000Vđến 500 000V Ở gần nơi tiêu thụ , người ta dùng các trạm biến thế để giảm hiệu điện thếxuống các mức phù hợp với đường dây tải điện của địa phương và yêu cầu sử dụng sau đó
hạ hiệu điện thế xuống mức cuối cùng là 220V , dùng trong sinh hoạt
( Thông qua hiện tượng sử dụng điện vào giờ cao điểm để giáo dục ý thức tiết kiệm điện cho HS)
-Vào những giờ cao điểm cùng một lúc có nhiều thiết bị tiêu thụ điện hoạt động , điềunày dẫn đến hiện tượng gì ?
Có nhiều thiết bị tiêu thụ điện hoạt động sẽ dẫn đến sự sụt giảm hiệu điện thế đặt vàohai đầu dây và giữa hai đầu mỗi thiết bị điện
- Sự sụt giảm hiệu điện thế đó có tác hại gì ?
Hiệu điện thế giảm thì công suất hao phí sẽ tăng
- Vậy trong giờ cao điểm ta phải làm gì để tiết kiệm điện ?
Ta phải cắt bớt những thiết bị tiêu thụ điệnkhông cần thiết và hạn chế sử dụng nhữngthiết bị điện tiêu thụ công suất lớn để đề phòng sự cố lưới điện
GV thông tin thêm về giờ Trái đất: là một chiến dịch quốc tế hàng năm do WWF –
Quỹ Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên khởi xướng nhằm kêu gọi các cá nhân, tổ chức, doanhnghiệp trên toàn thế giới cùng tắt đi những ánh sáng không cần thiết trong một giờ vào tối thứbảy cuối cùng của tháng ba hàng năm Tất cả mọi người trên thế giới trong đó có Việt Nam
tham gia tắt bớt các dụng cụ sử dụng điện vào thời điểm diễn ra giờ Trái đất Mục tiêu của
chiến dịch cũng không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức của người dân và chính phủ màcòn kêu gọi tất cả mọi người có những hành động cụ thể trong 365 ngày để bảo vệ Trái đất
Hoạt động 2 : Căn cứ vào công thức tính công suất hao phí Php do tỏa nhiệt , đề xuất biện pháp làm giảm hao phí và lựa chọn cách nào lợi nhất ( Tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng )
Trang 14
Hoạt động 4 : Tổng kết , giao nhiệm vụ
Tại địa phương em ,hệ thống điện được lắp đặt như thế nào ? Trong gia đình em , hệ thống đường dây tải điện được lắp đặt như thế nào để giảm hao phí điện năng ?
Ví dụ 6 : Tiết 44- Bài 40: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
o Địa chỉ tích hợp: Phần 1: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
( Mô tả hiệu ứng nhà kính) ( Hiện tượng băng tan)
o Nội dung tích hợp: Tìm hiểu phương tác dụng của ánh sáng mặt trời đối với Trái đất.
Tìm hiểu ánh sáng khúc xạ qua tầng ozon và tác dụng của tầng ozon
o Cách tiến hành:
- GV đặt câu hỏi và thông tin về những nội dung sau:
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác
bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng
- Các chất khí NO, NO2, CO, CO2,… khi được tạo ra sẽ bao bọc Trái Đất ( Các chất khí nàyđược thải ra từ khói công nghiệp, xe máy, ô tô, ô nhiễm môi trường ) Các chất khí nàyngăn cản sự khúc xạ của ánh sáng và phản xạ phần lớn các tia nhiệt trở lại mặt đất Do vậychúng là những tác nhân làm cho Trái Đất nóng lên
a) Tổng kết :
Điện năng được truyền tải từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ qua hệ thống dây tải điện Vì dây tải điện có điện trở nên phát sinh hao phí trên đường dây Để giảm công suất hao phí , cách tốt nhất là tăng hiệu điện thế đặt vào hai đầu đường dây
b) Giao nhiệm vụ :
Trang 15- Tại các đô thị lớn việc sử dụng kính xây dựng đã trở thành phổ biến Kính xây dựng ảnhhưởng đối với con người thể hiện qua:
+ Bức xạ mặt trời qua kính: Bên cạnh hiệu ứng nhà kính, bức xạ mặt trời còn nung nóng các
bề mặt nội thất luôn trao đổi nhiệt bằng bức xạ với con người
+ Ánh sáng qua kính: Kính có ưu điểm hơn hẳn các vật liệu khác là lấy được ánh sáng phùhợp với thị giác của con người Chất lượng của ánh sáng trong nhà được đánh giá qua độ rọitrên mặt phẳng làm việc, để có thể nhìn rõ được chi tiết vật khi làm việc Độ rọi không phải
là càng nhiều càng tốt Ánh sáng dư thừa sẽ gây ra sáng chói dẫn đến sự căng thẳng, mệt mỏicho con người khi làm việc, đây là ô nhiễm ánh sáng
- Các biện pháp giảm thiểu ảnh hưởng của kính xây dựng:
+ Mở cửa thông thoáng để có gió thổi trên bề mặt kết cấu do đó nhiệt độ trên bề mặt sẽgiảm, dẫn đến nhiệt độ không khí giảm
+ Có biện pháp che chắn nắng có hiệu quả khi trời nắng gắt
- Biện pháp chung bảo vệ môi trường: Bởi vậy, khi chúng ta phát triển sản xuất công nghiệp,
trước hết cần phải tích cực xử lý ô nhiễm không khí, nghiên cứu công nghệ chuyển hóa
không khí
chất dinh dưỡng thông qua tác dụng quang hợp của cây xanh
Cuối cùng, bằng mọi cách làm giảm lượng tiêu hóa năng lượng dầu mỏ và than, cố gắng
áp dụng năng lượng hạt nhân, năng lượng Mặt trời, năng lượng nước và gió để giảm bớt
Ví dụ 7: Tiết 56- Bài 49: Mắt cận và mắt lão
o Địa chỉ tích hợp: Sau khi HS đã hiểu và nắm được kiến thức: Kính cận là
thấu kính phân kỳ Mắt cận phải đeo kính phân kì để nhìn rõ những vật ở xa
Kính cận thích hợp có tiêu điểm F trùng với điểm cực viễn Cv của mắt
o Mức độ tích hợp: Liên hệ, vận dụng
o Phương pháp: vấn đáp
o Phương tiện: Sử dụng máy chiếu để chuẩn bị hình ảnh minh họa nội dung của bài
học, phiếu bài tập
o Nội dung tích hợp: Tìm hiểu tác hại của tia tử ngoại tới mắt.
Tìm hiểu tác dụng của tầng ozon đến việc ngăn cản tia tử ngoại từ Mặt trời đến Tráiđất
o Cách tiến hành:
*Giáo viên: Kiến thức nào về môi trường là nguyên nhân gây cho mắt bị cận thị?
* Học sinh: Có thể học sinh đưa ra nhiều nguyên nhân như đọc sách quá nhiều giờ, chơi
game nhiều trên máy vi tính, do khói bụi bay vào mắt
* Giáo viên cho học sinh xem các hình ảnh sau và bổ sung thêm cho đầy đủ các nguyênnhân gây cho mắt bị cận thị như sau: