Trong số đó tên tuổi của O-Hen-ri nổi bật nên như một tác giả truyện ngắn tài danh, một cây bút rất duyên với thể loại truyện ngắn.” Chiếc lá cuối cùng’’ là một trong những truyện ngắn h[r]
Trang 1Tiết 29,30: Văn bản.
Soạn:7/10/2015
Dạy : 14 /10/2015
TUẦN 8- BÀI 8
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
(ễ- hen-ri)
A/
Mục tiờu cần đạt:
1-Kiến thức:
- Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện trong một tỏc phẩm truyện ngắn hiện đại Mỹ
- Lũng cảm thụng, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghốo
- í nghĩa của tỏc phẩm nghệ thuật vỡ cuộc sống của con người
2- Kĩ năng:
-Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong tỏc phẩm tự sự để đọc - hiểu tỏc phẩm
- Phỏt hiện, phõn tớch đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
- Cảm nhận được ý nghĩa nhõn văn sõu sắc của truyện
*RKNS
+ Giao tiếp: Phản hồi, lắng nghe tớch cực, trỡnh bày ý tưởng về tỡnh huống truyện và cỏch ứng xử của cỏc nhõn vật trong truyện
+ Xỏc định giỏ trị bản thõn: sống cú tỡnh yờu thương và trỏch nhiệm với mọi người xung quanh
3- Thỏi độ:
- Cú tỡnh thương yờu con người, đặc biệt là những người nghốo khổ và niềm say mờ nghệ thuật
B/
Chuẩn bị :
* GV; SGK, STK, giỏo ỏn, phiếu học tập
* HS: Đọc, soạn bài và chuẩn bị bài trước ở nhà
C/ Phương phỏp- kĩ thuật dạy học :
- Vấn đỏp, phõn tớch, thảo luận, tổng hợp,…
- Thực hành cú hướng dẫn
- Động nóo : suy nghĩ, phõn tớch thảo luận
D/ Hoạt động dạy và học :
I Tổ chức lớp :( 1 phỳt)
II Kiểm tra bài cũ( 5 phỳt)
? Hai nhõn vật Đụn-ki-hụ-tờ và Xan-chụ Pan-xa trong đoạn trớch : ''Đỏnh nhau
với cối xay giú'' hiện lờn với những đặc điểm tớnh cỏch gỡ?
1 N i n i dung c t A v i c t B ố ộ ộ ớ ộ để nờu đượ đặ đ ểc c i m tớnh cỏch c a hai nhõnủ
v t trong v n b n“ ỏnh nhau v i c i xay giú“ c a Xộc-van-tột?ậ ă ả Đ ớ ố ủ
1 Hoang tưởng, điờn rồ nhưng dũng
cảm, cao thượng
2 Tỉnh tỏo nhưng thực dụng, tầm
thường
a Nhõn vật Xan-chụ Pan-xa
b Nhõn vật Đụn-ki-hụ-tờ
2 Từ tớnh cỏch của hai nhõn vật này, em rỳt ra bài học gỡ?
- Con ngời muốn tốt đẹp không đợc hoang tởng và thực dụng mà cần tỉnh táo
và cao thợng
III Bài mới:
Trang 2Hoạt động 1: Giới thiệu bài.( 1 phút)
* Văn học Mĩ là một trong những nền văn học trẻ nhưng đã xuất hiện nhiều nhà văn
kiệt xuấtnhuw Hêminguây, Giắc Lơn-đơn Trong số đó tên tuổi của O-Hen-ri nổi
bật nên như một tác giả truyện ngắn tài danh, một cây bút rất duyên với thể loại
truyện ngắn.” Chiếc lá cuối cùng’’ là một trong những truyện ngắn hướng vào cuộc
sống nghèo khổ,bất hạnh cuả người dân Mĩ, vào sức mạnh của nghệ thuật chân
chính đem lại niềm tin cho con người.
HOẠT ĐỘNG
DẠY-HỌC
NỘI DUNG CƠ BẢN
Hoạt động 2: Tìm hiểu
chung.( 8 phút)
- HS đọc chú thích.
? Nêu những hiểu biết
của em về tác giả O
Hen-ri?
- GV giới thiệu thêm:
+ Cha ông là thầy thuốc,
mẹ ông qua đời khi ông
mới lên 3; 15 tuổi đã
phải thôi học, đi làm ở
một hiệu thuốc, sau đó
làm nhân viên kế toán, vẽ
tranh, thủ quỹ ngân hàng
+ Ông là nhà văn chuyên
viết TN và sáng tác rất
nhiều Truyện của ông
phong phú, đa dạng về đề
tài, nhưng phần lớn
hướng vào cuộc sống
nghèo khổ, bất hạnh của
người dân Mĩ Từ năm
1918: Hội nhà văn Mỹ
lập giải thưởng O.Hen
-ry để trao giải cho các
truyện ngắn xuất sắc ở
Mỹ Nhiều tác phẩm đã
để lại ấn tượng sâu sắc
cho độc giả: Căn gác
xép, Cái cửa xanh
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả:
- O Hen-ri tên thật là Uyliam -Xi nây- potơ (1862-1910) Nhà văn
Mĩ, chuyên viết truyện ngắn
- Truyện của ông nhẹ nhàng giàu tính nhân đạo
- Tác phẩm chính: Căn gác xép, Tên cảnh sát và gã lang thang, chiếc lá cuối cùng,…
?Nêu hiểu biết của em
về truyện ngắn “Chiếc
lá cuối cùng”
( Truyện sáng tác khoảng
cuối thế kỷ XIX đầu thế
2 Tác phẩm
* Tác phẩm "Chiếc lá cuối cùng" là truyện ngắn hay nhất của
Ô.Hen-ri
Trang 3kỷ XX" Là truyện ngắn
hay nhất của Ô- hen- ri,
thể hiện rõ phong cách
của nhà văn Truyện
ngắn được chuyển thể
thành một phần trong bộ
phim)
? Đoạn trích được học
trích ở phần nào trong
truyện?
(Văn bản: Là đoạn trích
phần cuối truyện ngắn
"Chiếc lá cuối cùng,
chiếm khoảng 1/4 phần
cuối tác phẩm;Đoạn trích
cho thấy tình yêu thương
cao cả giữa những con
người nghèo khổ và sức
mạnh của nghệ thuật
chân chính.)
* Đoạn trích: Là phần cuối trong truyện "Chiếc lá cuối cùng".
Văn bản sử dụng
ph-ương thức biểu đạt nào?
- Phương thức biểu đạt:
tự sự kết hợp miêu tả và
biểu cảm
? Truyện được kể theo
ngôi thứ mấy? Tác dụng
của ngôi kể?
- Ngôi kể: ngôi thứ 3
->Tạo cho sự việc mang
tính chất khách quan
Hoạt động 3: Đọc -Hiểu
văn bản.( 60 phút)
- Phân biệt lời kể, tả;
cuối truyện đọc với
giọng xúc động
- Giáo viên đọc mẫu ->
HS đọc
II Đọc -hiểu văn bản :
1 Đọc, chú thích, tóm tắt:
* Đọc,
- GV cho HS giải thích
nghĩa một số từ:
- Thường xuân (1)
- Chuyến đi xa xôi bí
ẩn(4):
- Kiệt tác(8)
* Chú thích
- Thường xuân (1): một loại cây leo bám vào tường gạch, lá rụng dần vào mùa đông
- Chuyến đi xa xôi bí ẩn(4): ý nói là chết
- Kiệt tác(8): Tác phẩm nghệ thuật hết sức đặc sắc
? Em hãy tóm tắt nội * Tóm tắt.
Trang 4dung văn bản ''Chiếc lá
cuối cùng'' bằng 1 đoạn
văn ngắn.
- Gọi học sinh tóm tắt
- Gọi học sinh khác nhận
xét
- Giáo viên đánh giá,
khuyến khích
- Giônxi, Xiu và Bơmen là những hoạ sỹ nghèo, thuê trọ ở một khu phố tồi tàn phía tây công viên Oa-sinh-tơn
- Giôn-xi ốm nặng và nằm đợi chiếc lá cuối cùng của cây thường xuân bên cửa sổ rụng, khi đó cô sẽ chết
- Nhưng qua một buổi sáng và 1 đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá cuối cùng vẫn không rụng Điều đó khiến Giôn-xi thoát khỏi ý nghĩ
về cái chết
- Một người bạn gái đã cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh hoạ sĩ già Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió
để cứu Giôn-xi, trong khi chính cụ bị chết vì sưng phổi
? Dựa vào nội dung văn
bản, theo em văn bản có
thể chia làm mấy phần?
Nội dung từng phần?
2 Bố cục: (3 phần)
- Phần 1: Từ đầu kiểu Hà Lan: Giôn-xi đợi cái chết.
- Phần 2: Tiếp vịnh Na-plơ: Giôn-xi vợt qua cái chết.
- Phần 3: còn lại: Bí mật của chiếc lá cuối cùng
? Truyện có mấy nhân
vật?
- Các nhân vật: Giôn - xi,
Xiu, cụ Bơ-men, chiếc lá,
bác sĩ
3 Phân tích:
? Trong đoạn đầu,
Giôn- xi dược giới thiệu
như thế nào?
a Nhân vật Giôn-xi:
- Hoàn cảnh: Là một cô hoạ sĩ trẻ, bệnh tật, nghèo túng
? Tìm chi tiết miêu tả
dáng vẻ, giọng nói của
Giôn- xi khi nhìn tấm
mành?
?Em hiểu gì về tâm sự
của Giôn-xi sau khi ra
lệnh kéo mành lần thứ
nhất:“ Đó là chiếc lá
cuối cùng’’, Giôn-xi nói,
„ Em cứ tưởng là nhất
định trong đêm vừa qua
nó đã rụng Em thấy gió
thổi Hôm nay nó sẽ rụng
thôi và cùng lúc đó thì
em sẽ chết’’
(Buồn chán, bi quan về
sự sống của mình Gắn
sự sống của mình với
chiếc lá rụng cảm nhận
- Dáng vẻ: cặp mắt mở to, thẫn thờ nhìn tấm mành
- Giọng nói: thều thào
Giôn-xi rất yếu, sức khỏe dường như cạn kiệt
-> Giôn-xi chán nản, tuyệt vọng, yếu đuối, chờ đợi giây phút chia tay với cuộc đời
Trang 5được sự sống mong
manh như chiếc lá trước
mưa bão dập vùi Ý nghĩ
kì quặc Đó là những suy
nghĩ của cô gái yếu đuối,
bệnh tật,không có nghị
lực, kì quặc, ngớ ngẩn,
đáng thương.)
? Tại sao tác giả lại viết
''Khi trời vừa hửng sáng
thì Giôn-xi, con người
tàn nhẫn lại ra lệnh kéo
mành lên'' Hành động
này thể hiện tâm trạng
gì của cô?
? Có phải cô là người
tàn nhẫn không?
- Giôn-xi tàn nhẫn, thờ ơ,
lạnh lùng với chính
mình, với cuộc sống
đang tắt dần trong cơ thể
mình nên cô không mấy
quan tâm đến sự lo lắng,
chăm sóc của bạn Điều
đó là do cô bệnh tật và
thiếu nghị lực
? Sau một đêm mưa gió
dữ dội trời vừa hửng
sáng, khi chiếc mành
được kéo lên lần 2, Giôn
- xi phát hiện điều gì?
? Phát hiện đó đã tác
động tới Giôn-xi ntn?
? Điều này cho ta thấy
sự thay đổi gì ở cô?
(Nhu cầu sống, tình yêu
bạn, tình yêu nghệ thuật
hội họa đã trở lại với
Giôn-xi - sự sống hồi
sinh nhờ chiếc lá)
? Nguyên nhân nào làm
- “ Chiếc lá thương xuân vẫn còn đó’’
- Giôn-xi khi nhìn chiêc lá:
+ Thấy mình tệ
+Xin tí cháo và chút sữa pha rượu vang
+ Ngồi dậy xem chị nấu nướng
+Muốn vẽ vịnh Na- plơ
Cô đã muốn sống, có đủ nghị lực vượt qua bệnh tật, cô đã khỏe lại
- Sức sống dẻo dai, bền bỉ của chiếc lá đã kích thích tình yêu sự sống của cô
Trang 6Giôn-xi khỏi bệnh? Việc
đó nói lên điều gì?
- Nguyên nhân sâu xa:
sức sống dẻo dai, bền bỉ
của chiếc lá đã kích
thích tình yêu sự sống
của cô Cô khâm phục sự
gan góc, kiên cường sức
sống mãnh liệt, bền bỉ
của chiếc lá nó đã chống
chọi với gió tuyết, thiên
nhiên khắc nghiệt, bám
lấy cuộc sống không chịu
rụng xuống trái ngược
với ý định buông xuôi,
yếu đuối của mình Đến
đây chúng ta hiểu ra
rằng: thì ra con người
sống hay chết, tồn tại
hay không tồn tại là ở
chỗ tinh thần chứ không
phải là thể xác Niềm tin
chính là phương thuốc
hữu hiệu nhất để nuôi
nấng con người.
- Sự chăm sóc tận tình
chu đáo của Xiu và thuốc
thang của bác sĩ vực dậy
Giôn-xi về mặt thể chất
? Từ đầu văn bản Giôn
–xi ngày càng tiến dần
tới cái chết, khiến người
đọc thương cảm, lo
lắng Nhưng tình huống
bỗng đảo ngược vào lúc
truyện gần kết thúc,
Giôn-xi trở lại với lòng
yêu đời, bệnh tình qua
cơn nguy hiểm và độc
giả thở phào trút được
gánh nặng lo âu Nghệ
thuật nào được sử dụng
để làm nên thành công
* Tóm lại: Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, nhà văn đã thể hiện đầy đủ và sâu sắc sự thay đổi lớn ở Giôn- xi, từ chỗ tuyệt vọng chờ đợi giây phút kết thúc cuộc đời đến niềm vui sống với những ước mơ, khát vọng nghệ thuật
- NT:
+ Miêu tả tâm trạng nhân vật
->Diễn tả tinh tế tâm trạng nhân vật ở các thời điểm khác nhau
Trang 7đó? Tác dụng?
? Qua sự việc này, em
có thể rút ra bài học gì
cho bản thân?
* Bài học: chữa bệnh
bằng nghị lực, tình yêu
cuộc sống, đấu tranh với
bệnh tật và chiến thắng
bệnh tật Tất nhiên cần
kết hợp với thuốc men,
nghỉ ngơi, điều dưỡng
? Liên hệ trong đời sống
hiện tại?
* Liên hệ với 1 vận động
viên thế giới bằng tình
yêu thể thao đã chiến
thắng bệnh ung thư (An
xoong vận động viên đua
xe đạp của Mĩ)
? Xiu được giưới thiệu
là người như thế nào?
- Là bạn, cùng chung sở
thích
? Khi bạn ốm, Xiu có
những việc làm và tâm
trạng gì?
b Nhân vật Xiu:
- Là họa sĩ nghèo, có chung sở thích với Giôn -xi
- Yêu thương, hết lòng chăm sóc Giôn-xi: Làm theo một cách chán nản; Lo lắng khi thấy những chiếc lá rụng; Quấy cháo, pha sữa.
- Động viên Giôn-xi: “Em hãy nghĩ đến chị, nếu em không muốn
nghĩ đến mình nữa Chị sẽ làm gì đây.”
? Qua đó em thấy Xiu là
người như thế nào?
( Vượt lên trên cả tình
ruột thịt Xiu dành hết
tình yêu thương sự
quan tâm, động viên
giúp đỡ cho
Giôn-xi.Đáp ứng mọi yêu cầu
của Giôn- xi Lo cho
Giôn-xi như chính bản
thân mình Tâm trạng
tuyệt vọng của bạn cũng
là nỗi buồn chán, lo
lắng cúa Xiu trước sự
sống mong manh như
chiếc lá cúa Giôn-xi)
Xiu là một người bạn tốt, yêu thương chăm lo chu đáoGiôn-xi, mong muốn đem lại hạnh phúc cho bạn.
Trang 8Tiết 2:
? Cụ được giới thiệu là
người như thế nào?
? Khi nghe Xiu kể về
bệnh tình của Giôn-xi, cụ
Bơ-men đã có việc làm,
suy nghĩ gì?
? Qua đó, ta thấy Cụ
Bơ-men là người như thế
nào?
(? Qua đó em có suy
nghĩ gì về cụ Bơ-men?)
c Cụ Bơ-men và “Chiếc lá cuối cùng”
* Cụ Bơ- men:
+ Cuộc đời:
- Họa sĩ nghèo, đã ngoài 60 tuổi
- Vẽ tranh quảng cáo và ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sĩ trẻ
- Mơ ước vẽ một kiệt tác nhưng 40 năm nay vẫn chưa thực hiện được
+ Tình cảm, việc làm của cụ Bơ- men đối với Giôn-xi.
- Nhìn lá rụng, sợ sệt vì lo lắng cho tính mạng của Giôn- xi
- Bí mật vẽ chiếc lá trong đêm mưa tuyết; Bị sưng phổi rồi qua đời sau 2 ngày
=> Họa sĩ nghèo chưa đạt được thành công trong nghệ thuật là người có lòng nhân ái bao la, sẵn sàng hi sinh thân mình để giúp đỡ người khác.
GV nói thêm: Khi nghe
Xiu kể về ý nghĩ kì quặc
của Giôn-xi, cụ” mắt đỏ
ngầu, nước mắt chảy
ròng ròng, hét lên sự
khinh bỉ và nhạo báng
của mình đối với những
tưởng tượng ngốc
nghếch ấy.
? Phần đầu đoạn trích
cho thấy cụ có thái độ
như thế nào?
? Cụ đã làm gì để cứu
Giôn?
? Cụ đã vẽ bức tranh
trong hoàn cảnh như
thế nào? ? Cụ phải trả
giá như thế nào cho bức
tranh.?
* Tác phẩm được hoàn
thành trong gió rét, tuyết
rơi, dưới ánh sáng vàng
vọt của chiếc đèn bão.
Trên chiếc thang lênh
khênh là cụ họa sĩ già
sắt xéo cũng đang run
run, miệt mài đậm tô
từng nhát cọ vào bức
Trang 9tường gạch-đúng chỗ
chiếc lá cuối cùng vừa
rụng Bức tranh ấy
không chỉ được vẽ bằng
bút lông và bột màu mà
bằng cả đức hi sinh thầm
lặng, cao quí của cụ
Bơ-men.
? Hình ảnh chiếc lá cuối
cùng được miêu tả như
thế nào? – Học sinh đọc
đoạn văn miêu tả chiếc
lá:
- Hoàn cảnh vẽ chiếc lá?
-? Vì sao cụ Bơ-men lại
phải vẽ chiếc lá trong
hoàn cảnh đó?
* Thảo luận nhóm:
? Vì sao nữ họa sĩ Xiu
khẳng định bức tranh là
một kiệt tác Theo các
em vì sao lại gọi dó là
Kiệt tác của cụ Bơ-men?
- Gợi ý: Học sinh nêu lại
nghĩa từ “kiệt tác.”
->Yêu cầu Hs trao dổi,
thảo luận
* GV khắc sâu cho HS
nắm được:
- Kiệt tác nghệ thuật: Là
một TP nghệ thuật có giá
trị tư tưởng và nghệ
thuật rất cao, đem lại
khoái cảm thẩm mĩ cho
người nghe, đọc
-> Qui luật của kiệt tác :
+ Hiếm hoi, bất ngờ,
ngoài dự kiến của con
người
+ Kiệt tác khi nó có giá
trị nhân sinh và nghệ
thuật rất cao
+ Nghệ thuật phải hướng
tới, phục vụ cuộc sống
* Hình ảnh “Chiếc lá cuối cùng”.
Hình ảnh chiếc lá: Giống như thật, cuống lá màu xanh sẫm, rìa lá hình răng cưa nhuốm màu vàng úa
Hoàn cảnh vẽ chiếc lá: Cụ Bơ-men vẽ trong đêm, mưa tuyết
Mục đích: Giúp Giôn-xi thoát khỏi bệnh tật
* Kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng”
- Chiếc lá được vẽ như thật, hai nữ họa sĩ trẻ không phát hiện ra
- Có giá trị nhân sinh cao: góp phần cứu sống một con người
- Tác phẩm được hoàn thành trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt của thời tiết
- Được vẽ bằng cả tình yêu thương, đức hi sinh thầm lặng của cụ Bơ-men
Trang 10con người
? Qua đú, tỏc giả quan
niệm ntn về một tỏc
phẩm nghệ thuật chõn
chớnh ?
Học sinh thảo luận:
Cỏch kết thỳc truyện:
? Nhận xột tỡnh huống
kết thỳc truyện? sự bất
ngờ và hấp dẫn của
truyện là ở chỗ nào?
-> Nghệ thuật chõn chớnh: Là nghệ thuật được tạo ra từ tỡnh
thương yờu con người, vỡ sự sống của con người.
Cỏch kết thỳc truyện:
Cách kết thúc nh vậy truyện sẽ có d âm, để lại trong lòng ngời đọc nhiều suy nghĩ và những dự đoán Ngời đọc cùng bâng khuâng tiếc nhớ và cảm phục 1 nghệ sĩ, 1 con ngời Truyện sẽ kém hay nếu nhà văn cho chúng ta biết cụ thể Giôn-xi nghĩ gì, nói gì, có hành động gì khi nghe Xiu kể lại cái chết và việc làm cao cả của cụ Bơ-men
Hoạt động 4: Tổng kết
? Nhận xột về cỏch kể
chuyện, cỏch sắp xếp
cỏc tỡnh tiết của tỏc giả?
- Kể xen tả và biểu cảm
- Sắp xếp cỏc tỡnh tiết
hấp dẫn, chặt chẽ khộo
lộo
? Chứng minh truyện
được kết thỳc trờn cơ sở
2 sự kiện bất ngờ đối lập
nhau tạo nờn hiện
tượng đảo ngược tỡnh
huống 2 lần? Tỏc dụng
của việc đảo ngược tỡnh
huống 2 lần?
- Đảo ngược tỡnh huống
2 lần
+ Giụn-xi cứ ngày một
tiến dần đến cỏi chết
khiến độc giả thương
cảm, lo lắng Nhưng tỡnh
huống bỗng đảo ngược
vào lỳc truyện gần kết
thỳc, Giụn-xi trở lại với
lũng yờu đời, bệnh tỡnh
thoỏt cơn nguy hiểm và
độc giả thở phào, trỳt
được gỏnh nặng lo õu
đảo ngược tỡnh huống.
+ Cụ Bơ-men đang khoẻ
mạnh, chẳng ai ngờ đến
cỏi chết của cụ được
4 Tổng kết
a Nghệ thuật:
- Kể xen tả và biểu cảm
- Sắp xếp cỏc tỡnh tiết hấp dẫn, chặt chẽ khộo lộo
- Đảo ngược tỡnh huống 2 lần -> Kết thỳc độc đỏo, bất ngờ