DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠI.. Tên gốc - chức và thay thế thuộc tên hệ thống 2.. Phơng pháp gọi tên các hợp chất.. Cách gọi tên thay thế : Tên phần thế kèm số chỉ vị trí Tên mạch chính T
Trang 1DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
I Kiến thức trọng tâm
1 Phân loại danh pháp:
+ Tên thông thờng
+ Tên gốc - chức
+ Tên thay thế
Tên gốc - chức và thay thế thuộc tên hệ thống
2 Nhớ tên mạch cacbon chính
met / et / prop / but / pen / hex / hep / oct / non / dec
3 Tên một số gốc điển hình
CH3 - : metyl
C2H5 - : etyl
CH3-CH2-CH2 - : propyl
(CH3)2CH- : isopropyl
C6H5- : phenyl
C6H5CH2- : benzyl
CH2=CH- : vinyl
CH2=CH-CH2- : anlyl
4 Tên một số chức
an, en, in, ol, al, an, oic, amin
II Phơng pháp gọi tên các hợp chất.
1 Cách gọi tên thay thế :
Tên phần thế
(kèm số chỉ vị trí) Tên mạch chính
Tên phần chức
(kèm số chỉ vị trí)
2 Cách chọn mạch chính và đánh số :
- Có nhóm chức - dài nhất - chứa nhiều nhánh
- Đánh số u tiên : chức - nhánh sao cho tổng số chỉ mạch nhánh là nhỏ nhất
3 Cách xác định nhanh tên gốc - chức hay tên thay thế đúng:
- Gốc chức :
+ Thờng có đuôi : yl, ic
+ Các tên gốc và chức viết cách nhau.
- Tên thay thế :
+ Thờng có đuôi an, al, ol, oic và có các số chỉ
+ Các tên thành phần đợc viết liền nhau.
Vd:
Tên gốc - chức Tên thay thế
CH3Cl : metyl clorua clometan
CH2=CH-CH2-Cl anlyl clorua 2-clopropen
CH3CHClCH3 isopropyl clorua 2-clopropan
CH3CH(CH3)CH2OH isobutylic 2-metylpropanol
3 Cách gọi tên amin :
- Luôn đợc viết liền nhau
- Tên thay thế :
+ Chọn mạch chính dài nhất có chứa N
Trang 2+ Nếu phần thế liên kết với N thì có N- trớc tên gốc.
Vd :
CH3NH2 metylamin metanamin
CH3NHCH2CH3 etylmetylamin N-metyletan-1-amin
CH3-CH(NH2)-CH3 isopropylamin propan-2-amin
BÀI TẬP DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ Câu 1 Ankan X có công thức cấu tạo :
Tên gọi của X là
A 2—isopropylbutan B 3—isopropylbutan
C 2,3—đimetylpentan D 3,4—đimetylpentan
Câu 2 : Hợp chất CH3CH(CH3)CH(CH3)CH=CH2 có tên gọi là
A 3,4—đimetylpent—1—en B 2,3—đimetylpent—4—en
C 3,4—đimetylpent—2—en D 2,3—đimetylpent—1—en
Câu 3 : Trường hợp nào sau đây có công thức cấu tạo không đúng với tên gọi đã cho ?
Isopentan 3-etyl-2-metylpentan
CH3CHCH2CH2CH3 CH3CHCHCH2CH3
CH3CHCH3 CH3CH2CHCH2CH3
CH3
CH2CH3
CH3
CH3
CH3
CH3
CH3
D.
C.
Câu 4 : Hợp chất hữu cơ X có công thức C4H9Br Đun hỗn hợp gồm X, KOH và ancol etylic thấy chỉ tạo ra but—1—en Tên gọi của X là
C 1—brom—2—metylpropan D 2—brom—2—metylpropan
Câu 5 : Hợp chất hữu cơ X có công thức cấu tạo : CH2=CHOCOCH3 Tên gọi của X là
A metyl acrylat B vinyl axetat
C vinyl fomat D anlyl fomat
Câu 6 : Amin (CH3)2CH-NH-CH3 có tên gọi là
A N-metylpropan-2-amin B N-metylisopropylamin
C metylpropylamin D N-metyl-2-metyletanamin
Câu 7 : Amin CH3-NH-C 2H5 có tên gọi gốc - chức là
A propan-2-amin B etyl metyl amin
C metyletylamin D etylmetylamin
Câu 8 : Tên gọi nào sau đây không đúng với chất có công thức CH3CH(NH2)COOH?
A axit 2-aminopropanoic B axit α-aminopropionic
C axit α -aminopropanoic D alanin
Câu 9 : Tên thay thế của chất có cấu tạo CH3CHClCH3 là
Trang 3A 2-clopropan B propyl clorua
C propylclorua D 2-clo propan
Câu 10: Tờn gọi của C6H5-NH-CH3 là
A metylphenylamin B N-metylanilin.
C N-metylbenzenamin D cả A, B, C đều đúng.
Câu 11 : Tờn gọi của chất CH3 – CH – CH – CH3 là
C2H5 CH3
A 2-etyl-3-metylbutan B 3-etyl-2-metylbutan
C 2,3-đimetylpentan D 2,3-đimetylbutan.
Câu 12 : Tên gọi của chất hữu cơ X có CTCT :
2 5
C H
|
|
CH
| CH
Là :
A 2-metyl-2,4-đietylhexan C 5-etyl-3,3-đimetylheptan
B 2,4-đietyl-2-metylhexan D 3-etyl-5,5-đimetylheptan
Câu 13 : Trong các chất dưới đây, chất nào được gọi tên là đivinyl ?
A CH2 = C = CH-CH3 B CH2 = CH-CH = CH2
C CH2-CH-CH2 -CH = CH2 D CH2 = CH - CH = CH - CH3
Câu 14 : Chất
3 3
3
CH
|
| CH
− − ≡ cú tờn là gỡ ?
A 2,2-đimetylbut-1-in B 2,2-đimeylbut-3-in
C 3,3-đimeylbut-1-in D 3,3-đimeylbut-2-in
Câu 15 :
A 1-butyl-3-metyl-4-etylbenzen B 1-butyl-4-etyl-3-metylbenzen
C 1-etyl-2-metyl-4-butylbenzen D 4-butyl-1-etyl-2-metylbenzen
3
CH CH CH COOH
| CH
cú tờn là :
A Axit 2-metylpropanoic B Axit 2-metylbutanoic
CH2 CH3
CH2
CH2
CH2
CH3
CH3
Trang 4C Axit 3-metylbuta-1-oic D Axit 3-metylbutanoic.
Câu 17 : Gọi tên hợp chất có CTCT như sau theo danh pháp thay thế ?
3
OHC -CH - CH -CH - CH = CH - CHO
|
A 5-metylhep-2-en-1,7-dial B iso-octen-5-dial
C 3-metylhep-5-en-1,7-dial D iso-octen-2-dial
Câu 18 : Gọi tên hợp chất có CTCT như sau theo danh pháp thay thế :
3 2
CH - CH CH - CH - COOH
−
A 2,4-đietylpentanoic B 2-metyl-4-etylhexanoic
C 2-etyl-4-metylhexanoicD 4-metyl-2-etylhexanoic
Câu 19 : Gọi tên hợp chất có CTCT như sau theo danh phỏp gốc – chức.
3 2 2 2 2 3
3
| CH
A Etylmetylaminobutan C butyletylmetylamin
B etylmetylbutylamin D metyletylbutylamin
Câu 20 : Gọi tên hợp chất có CTCT như sau theo danh pháp thông thường :
A 1-amino-3-metyl benzen C m-toludin
B m-metylanilin D Cả B, C
Giáo viên: Phạm Ngọc Sơn Nguồn: Hocmai.vn