Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC TP. HCM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC TP. HCM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC TP. HCM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC TP. HCM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Trang 1TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học kỳ 3/2020-2021 NHẬP MÔN XÃ HỘI HỌC
Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC
TP HCM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Trang 2
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN
Điểm: ………
KÝ TÊN
Trang 3MỤC LỤC
Phần 1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Phương pháp nghiên cứu 1
Phần 2 NỘI DUNG 2
1.Khái niệm liên quan 2
1.1 Khái niệm về môi trường 2
1.2 Khái niệm về ô nhiễm môi trường 3
1.3 Khái niệm ô nhiễm môi trường đất 3
1.4 Khái niệm ô nhiễm không khí 4
2 Nội dung và liên hệ thực tiễn 5
2.1 Thực trạng về ô nhiễm môi trường không khí ở nước ta 5
2.1.1 Ô nhiễm môi trường không khí tại thành phố Hồ Chí Minh 6
2.1.2 Ô nhiễm môi trường đất tại thành phố Hồ Chí Minh 8
2.2 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm đất và không khí tại TP Hồ Chí Minh hiện nay 12
2.2.1 Nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng ô nhiễm môi trường đất? 12
2.2.2 Nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng ô nhiễm môi trường không khí? 14
2.3 Hậu quả của ô nhiễm môi trường đất và không khí ở thành phố Hồ Chí Minh 17
2.3.1 Hậu quả của ô nhiễm môi trường đất: 17
2.3.2 Hậu quả của ô nhiễm không khí: 18
3 Giải pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm đất và không khí tại TP Hồ Chí Minh hiện nay 19
Phần 3 KẾT LUẬN 20
Phần 4 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4Phần 1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Cuộc sống hiện đại ngày nay, bên cạnh sự phát triển như vũ bão của khoahọc công nghệ, kĩ thuật thì song song với nó là những vấn đề nghiêm trọng mangtính chất toàn cầu Vấn đề gây ra nhiều tranh cãi nhất, mang tính sống còn đối vớitoàn nhân loại mà Việt Nam chúng ta không ngoại lệ đó chính là vấn đề ô nhiễmmôi trường Đặc biệt là thành phố Hồ Minh, một thành phố được mệnh danh làtrung tâm kinh tế- khoa học kĩ thuật hàng đầu cả nước và các nguồn đầu tư ngướcngoài, có tiềm lực phát triển kinh tế mạnh mẽ, là thành phố hiện đại nhất của ViệtNam thì vấn đề ô nhiễm môi trường càng trở nên nhức nhối và thể hiển rõ nhất.Đấy là một vấn đề gây ra nhiều những khó khăn đối với các cơ quan và mọi ngườitrong thành phố Có thể nói, tác hại của ô nhiễm môi trường tại TP Hồ Chí Minhđang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đời sống sinh hoạt của người dân cũngnhư làm mất mĩ quan của thành phố Bản thân chúng em cũng là sinh viên từ nơikhác đến học tập và sinh hoạt, em thấy mình cần phải nghiên cứu và hành động đểphần nào cải thiện tình trạng môi trường sống của chính chúng ta Nên chúng emchọn đề tài: “Ô nhiễm môi trường tại khu vực TP Hồ Chí Minh Thực trạng và giảipháp” để đưa ra những khái niệm, thực trạng và giải pháp khắc phục ô nhiễm môitrường ở TP Hồ Chí Minh
1.2 Mục đích nghiên cứu
Bài tiểu luận cung cấp những thông tin, cái nhìn đầy đủ tổng quan về vấn đề
ô nhiễm môi trường trong phạm vi ở Thành phố Hồ Chí Minh, khái niệm cơ bản về
ô nhiễm môi trường, liên hệ thực tiễn thực trạng dẫn đến việc ô nhiễm, nguyênnhân và hậu quả thực tiễn gây ra ô nhiễm môi trường ở thành phố, cuối cùng là làgiải pháp, phương án khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường ở Thành phố HồChí Minh Cuối cùng liên hệ trách nghiệm của bản thân trong việc khắc phục tìnhtrạng trên để từ đó thúc đẩy nền kinh tế - xã hội của thành phố
1.3 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng để tìm hiểu về ô nhiễm môi trường
đó là phương pháp thu thập thông tin, quan sát, điều tra khảo sát, phân tích tổnghợp, nghiên cứu thực tế, phân loại từ đó đưa ra giải pháp để khắc phục
Trang 5Phần 2 NỘI DUNG
1.Khái niệm liên quan
1.1 Khái niệm về môi trường
Môi trường là tập hợp các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhânnhằm tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người và có ảnh hưởng tới đờisống sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người, thiên nhiên
Môi trường được cấu tạo bởi các yếu tố sau (còn gọi là thành phần môitrường): không khí, nước, đất, âm thanh, ánh sáng, lòng đất, núi, rừng, sông, hồ,đại dương, sinh vật, hệ sinh thái, khu dân cư, khu sản xuất, khu bảo tồn thiênnhiên, Các dạng vật chất như cảnh quan thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, di tíchlịch sử Trong đó không khí, đất, nước, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên… đều
là các yếu tố tự nhiên (sự xuất hiện và tồn tại của các yếu tố này không liên quan
gì đến ý chí của con người); các khu dân cư, khu sản xuất, di tích lịch sử đều làcác yếu tố vật chất do con người tạo ra (Sự tồn tại và phát triển của các yếu tốnhân tạo phụ thuộc vào ý chí của con người) Không khí, đất, nước, khu dân cư lànhững yếu tố cơ bản duy trì sự sống của con người còn cảnh quan thiên nhiên,danh lam thắng cảnh có tác dụng làm cho cuộc sống của con người thêm phongphú và sinh động
Môi trường có thể được chia thành 2 mục chính đó là môi trường tự nhiên vàmôi trường nhân tạo:
Môi trường tự nhiên là tất cả những gì bao gồm tài nguyên thiên nhiên, bềmặt đất, núi, đồng bằng, nước, đất, sa mạc, bão, lốc xoáy, núi lửa, đại dương, cácyếu tố khí hậu,
Môi trường nhân tạo là môi trường được con người tạo ra để điều chỉnh vàgiám sát các điều kiện môi trường nhất định.Và dưới đây là một số khái niệm liênquan về môi trường đến yếu tố của môi trường là gì :
Môi trường không khí: là tất cả không khí bao quanh Trái đất, bao gồm cáctầng khí quyển và những tương tác của không khí với bề mặt rắn hoặc lỏng của Tráiđất
Môi trường đất là phần rắn, ở bên ngoài của Trái đất Môi trường đất còn gọi
là thạch quyển bao gồm phần trên của lớp phủ và lớp vỏ, các lớp ngoài cùng củacấu trúc Trái đất1
1 Tác giả Thu Nở, “MÔI TRƯỜNG LÀ GÌ? HIỂU ĐÚNG VỀ KHÁI NIÊM MÔI TRƯỜNG”,
https://jes.edu.vn/moi-truong-la-gi-hieu-dung-ve-khai-niem-moi-truong , ngày 8-9-2020
Trang 61.2 Khái niệm về ô nhiễm môi trường
Có rất nhiều khái niệm về ô nhiễm môi trường nhưng theo em đây là kháiniệm trình bày chính xác nhất Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tựnhiên bị ô nhiễm, đồng thời các tính chất vật lý, hóa học , sinh học của môitrường bị thay đổi gây tác hại tới sức khỏe con người và các sinh vật khác Ônhiễm môi trường chủ yếu do hoạt động của con người gây ra Ngoài ra, ô nhiễmcòn do một số hoạt động của tự nhiên khác có tác động tới môi trường 2
.Các loại ô nhiễm môi trường chủ yếu hiện nay được phân ra theo những hìnhthức sau:
+ Ô nhiễm môi trường đất
+ Ô nhiễm môi trường nước
+ Ô nhiễm môi trường không khí
+ Ô nhiễm tiếng ồn và các loại ô nhiễm khác
1.3 Khái niệm ô nhiễm môi trường đất
Ô nhiễm đất là hiện tượng nồng độ các chất ô nhiễm từ con người và môitrường tăng đến mức an toàn, đặc biệt là rác thải sinh hoạt của các doanh nghiệpsản xuất kim loại và chất thải rắn từ công nghiệp khai thác gây ô nhiễm môitrường đất Ngoài ra còn có các yếu tố tự nhiên bao gồm: các nguồn ô nhiễm tựnhiên do ô nhiễm phèn, đường hóa, nhiễm mặn đất và khuếch tán từ môi trườngnước sang đất bị ô nhiễm; hoặc các nguồn ô nhiễm do con người gây ra như chấtthải công nghiệp, chất thải nông nghiệp: thuốc trừ sâu, rác sinh hoạt, khu đô thị,chợ, sản xuất Các tác động khác của con người trên địa bàn huyện lan từ đấtsang nước, gây nhiễm độc, ô nhiễm đất, tài nguyên nước và môi trường
Các thành phần chủ yếu gây ô nhiễm môi trường đất:
+ Ô nhiễm vi sinh vật môi trường đất: do tập quán, chăn nuôi không đảmbảo vệ sinh, bón phân cây cỏ sinh ra các tác nhân sinh học như thương hàn, kýsinh trùng (giun, sán) Ngoài ra, nạn phát rừng làm cho đất bị rửa trôi, và thóiquen canh tác lạc hậu của người nông dân cũng khiến đất đai bị khô héo
Nhiều loại thuốc có độc tính cao đã bị cấm do ô nhiễm đất do sử dụng quá nhiềuphân bón hóa học và thuốc trừ sâu
+Rác và chất thải rắn: Ở thành phố Hồ Chi Minh có 50% rác công nghiệp,40% rác sinh hoạt, 10% rác bệnh viện
2 Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, “Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG”, https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%94_nhi
%E1%BB%85m_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng
Trang 7+ Các chất dạng khí: sinh ra từ quá trình đốt cháy nhiên liệu; bụi chì trongkhí thải ô tô; hàm lượng chì và kẽm cao trong các mỏ khoáng sản; thuốc bảo vệthực vật
+ Dầu mỏ trong đất: Việc thăm dò và khai thác dầu khí là ô nhiễm đối vớiđất và môi trường sống xung quanh3
1.4 Khái niệm ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí, chủyếu do khói, bụi, hơi hoặc các khí lạ được đưa vào không khí, có sự tỏa mùi, làmgiảm tầm nhìn xa, gây biến đổi khí hậu, gây bệnh cho con người và cũng có thể gâyhại cho sinh vật khác như động vật và cây lương thực, nó có thể làm hỏng môitrường gây ra ô nhiễm không khí Ô nhiễm không khí trong nhà và chất lượngkhông khí đô thị kém được liệt kê là hai trong số các vấn đề ô nhiễm độc hại tồi tệnhất trên thế giới trong báo cáo của Viện Công nghiệp Blacksmith Institute năm
2008
Ô nhiễm không khí khiến hơn 3 triệu người chết sớm mỗi năm, nó đe dọagần như toàn bộ cư dân thành phố lớn tại những nước đang phát triển Theo đài FoxNews 80% các thành phố trên thế giới không đáp ứng được tiêu chuẩn của Tổ chức
Y tế Thế giới (WHO) về chất lượng không khí, trong đó chủ yếu tập trung ở cácnước nghèo WHO cho biết mức độ ô nhiễm không khí đô thị toàn cầu đã tăng 8%bất chấp những cải thiện ở một số vùng Điều này dẫn đến nguy cơ đột quỵ, bệnhtim mạch, ung thư phổi cùng hàng loạt vấn đề về đường hô hấp
Các dạng ô nhiễm không khí: Có 2 dạng ô nhiễm không khí là trong nhà vàngoài trời
+ Ô nhiễm không khí trong nhà (hộ gia đình): do hệ thống bếp nấu, sưởi ấm
và ánh sáng
+ Ô nhiễm không khí ngoài trời (xung quanh): phát thải do các hoạt động sảnxuất điện, giao thông, lò đốt công nghiệp, lò nung gạch, cháy rừng, nông nghiệp,các cơn bão bụi và bão cát Tuy nhiên, có đến 90/193 quốc gia không có các tiêuchuẩn phát thải cho các phương tiện giao thông Có 80% các quốc gia trên thế giới
sử dụng phương pháp đối với rác thải sinh hoạt và rác thải công nghiệp.4
3 Nhà báo thuộc Cty phế liệu Bảo Phong, “Ô nhiễm môi trường đât? Khái niệm, nguyên nhân”,
https://phelieugiacaonhat.vn/o-nhiem-dat/#KHAI_NIEM_O_NHIEM_MOI_TRUONG_DAT , ngày 01-08-2020
4 Hoài Thu, “Ô nhiễm môi trường không khí nguyên nhân và giai pháp”, truong-khong-khi-nguyen-nhan-va-giai-phap-khac-phuc/ ,ngày 03-06-2019.
Trang 8https://moitruong.net.vn/o-nhiem-moi-Chỉ số ô nhiễm không khí: Hình ảnh về ô nhiễm môi trường không khí nếukhông thể nhìn bằng mắt thường thì con người đã dùng cách nào để nhận biết?Hiện nay, người ta sử dụng một thước đo đơn giản hóa mức độ ô nhiễm không khíbằng một chỉ số báo cáo chất lượng không khí hàng ngày, đó chính là AQI (AirQuality Index) Nhờ đó, chúng ta sẽ biết được không khí xung quanh đang sạch hay
ô nhiễm, nếu ô nhiễm thì đang ở mức độ nào Nếu chỉ số AQI càng lớn thì mức độ
ô nhiễm không khí cũng như nguy hiểm đối với sức khỏe cộng đồng cũng càng cao.Xem chỉ số ô nhiễm không khí AQI (hệ số ô nhiễm không khí của WHO), có thể dựđoán được sự ảnh hưởng tới sức khỏe người dân ngay khi hít thở không khí ônhiễm có thể gặp trong vòng vài ngày Chỉ số AQI được tính toán bởi EPA (TheU.S Environmental Protection Agency – Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Hoa Kỳ)với 5 thông số ô nhiễm không khí: Ô nhiễm phân tử (hạt lơ lửng), Ozone mặt đất,Nitrogen dioxide (NO2), Carbon monoxide (CO), Sulfur dioxide (SO2) Các tiêuchuẩn chất lượng không khí quốc gia đã được EPA thiết lập để bảo vệ sức khỏecộng đồng trước mỗi chất gây ô nhiễm Hơn nữa, để mọi người ai cũng thấy dễhiểu mức độ ô nhiễm của không khí, EPA đã quy định một màu sắc cụ thể đối vớitừng khoảng giá trị AQI Mỗi quốc gia có tiêu chuẩn chất lượng không khí khácnhau nên có thang đo chỉ số chất lượng không khí AQI riêng.5
2 Nội dung và liên hệ thực tiễn
2.1 Thực trạng về ô nhiễm môi trường không khí ở nước ta
Theo số liệu cập nhất mới nhất về dân số thành phố Hồ Chí Minh cập nhậtcuối năm 2020 - đầu năm 2021 dân số ở đây đạt hơn 9 triệu người Tuy nhiên, nếutính thêm những người cư trú không đăng ký hộ khẩu thì dân số thực tế củaTPHCM khoảng 14 triêu người với mất độ dân số là 4.292 người/km2 cao nhất cảnước và là trong những thành phố nhộn nhịp nhất Đông Nam Á Trong nhiều nămqua với sự phát triển của đất nước thành phố Hồ Chí Minh cũng không ngừng pháttriển với nhiều khu công nghiệp, nhiều công trình xây dựng hình thành góp phầnlàm tăng phát triển kinh tế tuy vậy cũng tạo nên một mối đoe dọa lớn đối với môitrường tại đây Các cấp chính quyền đã chi ra hàng nghìn tỷ đồng để khắc phụcnhững vấn đề ô nhiễm môi trường mỗi năm tuy nhiên theo như kết quả đo được thìtình hình ô nhiễm ngày càng gia tăng, thấm chí còn biến tướng theo chiều hướngxấu, ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân Ô nhiễm môi trường ở thành phố HồChí Minh rất đa dạng, nhưng đáng chú ý nhất là tính trạng ô nhiễm môi trường đất,
ô nhiễm môi trường không khí, ô nhiễm môi trường nước và ô nhiễm tiếng ồn Tuynhiên, nhóm chúng em chỉ đề cập đến vấn đề ô nhiễm không khí và ô nhiễm đất ởthành phố thành phố Hồ Chí Minh trong bài tiểu luận này
5 Theo VinMec, “Chỉ số chất lượng không khí là gì và môi liên hệ tới sức khỏe”, tuc/thong-tin-suc-khoe/chi-so-chat-luong-khong-khi-la-gi-va-moi-lien-he-toi-suc-khoe/?link_type=related_posts,
Trang 9https://www.vinmec.com/vi/tin-2.1.1 Ô nhiễm môi trường không khí tại thành phố Hồ Chí Minh
Ô nhiễm không khí tại địa bàn thành phố Hồ Chí Mình từ ba nguồn chính:hoạt động giao thông chiếm khoảng 50%, hoạt động xây dựng, hộ gia đình, nhàhàng, quán ăn, nông nghiệp chiếm khoảng 30%, còn lại là hoạt động công nghiệp,bệnh viện, khách sạn6 Nhìn vào số liệu trên có thể thấy các hoạt động giao thông làthủ phạm chính gây ô nhiễm tại thành phố Là một sinh viên đã sống tại đây đượcmột năm có nhiều thời điểm tôi thấy được nhiều nơi trong thành phố xuất hiệnnhiều lớp mù đặc quanh nhiều nơi làm cho các tòa nhà, khu chung cư biến hình saulớp màn trắng đục gây làm giảm tầm nhìn của mọi người Cùng với hiện tượng nàyngười dân cảm nhận được khóe mắt cay khi tham gia giao thông trên các tuyếnđường vì khối bụi từ các phương tiện, các công trình đang thi công Làm ảnhhưởng đến quá trình tham gia giao thông, cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe củangười dân
Theo Tổ chức giám sát chất lượng không khí AirVisual, chỉ số chất lượngkhông khí (AQI) những tháng cuối năm 2019 tại TP.HCM đo được cao nhất là 175
Ô nhiễm không khí với nồng độ bụi PM2.5 ở mức 102.7 µg/m³ cao hơn 4 lần so vớitiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Cụ thể chỉ số AQI tại trung tâm quận
1 là 174, khu vực Nguyễn Hữu Cảnh (quận Bình Thạnh) là 166, Thảo Điền (quận2) là 175 và một số nơi khác như Cát Lái, Gò vấp, An Sương, Bình Phước có nồng
độ các chất ô nhiễm quan trắc luôn cao và vượt qua quy chuẩn vào khung giờ caođiểm trong ngày7 Theo số liệu đo được có thể thấy mức độ ô nhiễm ở các nơi trongthành phố vào năm 2019 đạt mức báo động đỏ Đây là những nơi có lưu lượng giaothông cao nhất trong thành phố với lượng xe máy lớn nhất cả nước Tại Hội thảo
“Hiện trạng ô nhiễm không khí và chính sách quản lý chất lượng không khí tại TP
Hồ Chí Minh vào cuối tháng 11-2019, PGS-TS Hồ Quốc Bằng, Giám đốc Trungtâm Nghiên cứu ô nhiễm không khí khẳng định, khí thải từ xe là nguồn chính gây ônhiễm không khí với xe đạt 8.69 triệu xe cá nhân trong đó có khoảng 825.300 ô tô
và khoảng 7.8 triệu xe máy tăng 6.98% so với năm 2018 Khí thải xe máy đangchiếm khoảng 29% nguồn phát thải NO, 90% CO, 65% NMVOC và chiếm tới37,7% nguồn phát thải bụi Riêng nguồn phát thải bụi siêu mịn, xe gắn máy cũngchiếm khoảng 31% Trong đó đó có hàng triệu xe máy cũ, ô tô quá hạng lưu hành,không đảm bảo tiêu chuẩn khí thải chiếm 68% cao hơn Hà Nội, đây là nguyên nhânchính dẫn đến ô nhiễm môi trường không khí ở thành phố Trong khi khí CO
6 Theo khảo sát của Trung tâm nghiên cứu ô nhiễm không khí-Viện môi trường và tài nguyên, “Thủ phạm chính gây
ô nhiễm không khí ở TP.HCM”, khi-581223/ , ngày 11/02/2020
http://cand.com.vn/doi-song/Mot-trong-nhung-thu-pham-chinh-gay-o-nhiem-khong-7 Tổ chức giám sát chất lượng không khí AirVisual, “Ô nhiễm không khí tại TP.HCM và các nguy cơ sức khỏe”
khoe-c14660-19013.aspx , ngày 3/10/2019
Trang 10http://trungtamytephunhuan.medinet.gov.vn/thong-tin-suc-khoe/o-nhiem-khong-khi-tai-tphcm-va-cac-nguy-co-suc-(cacbon monoxit) và HC (hydrocarbon) có hại sức khỏe phát ra từ xe máy chiếm90% tổng các loại xe cơ giới tại thành phố8 Theo số liệu thông kê so sánh có thểthấy mức độ ô nhiễm do khí thải từ xe đang rất nghiêm trọng và có xu hướng tăngdần qua các năm Số lượng xe khổng lồ này còn thải vào không khí lượng khí thảităng nhiều hơn nữa khi hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế, các công trình đangthi công gây kẹt xe nhiều nơi vào nhiều thời điểm trong ngày Trong tương lai cáccấp chính quyền cần có những biện pháp để kiểm soát mức độ phát sinh khí thải từ
xe cộ thông qua việc kiểm tra ô tô định kỳ và tiền tới kiểm định khí thải xe máy,phát triển hệ thống giao thông công cộng…
Các công trình xây dựng cũng là nguyên nhân quan trọng gây ô nhiễm khôngkhí tại thành phố mang tên Bác Ghi nhận từ báo thanh niên vào những tháng cuốinăm 2019 vào lúc buổi sáng nhiều người dân khi bước ra đường đều cảm giác ngộtngạc, lớp sương trắng đục làm mở các tòa nhà Đây là dịp nhiều công trường đangtất bật hoàn công, trong đó có công trình sửa chữa tại cầu chữ Y và hàng loạt côngtrường được rào chắn trên đường Phạm Thế Hiển, Quận 8 Khói bụi từ quá trìnhxây dựng hoặc các hoạt động vận chuyển khiến vật liệu xây dựng rơi vãi trênđường do không được che chắn và xử lý kịp thời .Các hộ gia đình gần đây phảiđóng kình cửa nhà vì khói bụi và ô nhiễm Hơn nữa, nhiều xe chở vật liệu xây dựng
ra, vào công trường lại không được che chắn cẩn thận, đất cát rơi bừa bãi khiến mặtđường nhiều chổ được phủ lớp thảm bụi9 Với số lượng công trình thi công ngàycàng nhiều tại thành phố các cấp chính quyền cần có những biện pháp giảm ônhiễm không khí vì nó sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe người dân cũng như làm xấu đicảnh quan ở thành phố Cần phải có những biện pháp thắt chặt tình trạng ô nhiễmnhư: tăng cường tần suất vệ sinh tại các công trình, chấn chỉnh các đơn vị nhà thầuthi công, vật liệu khi vận chuyển ra, vào công trình cần phải có bao phủ, thườngxuyên quanh khu vực công trường nhằm góp phần bảo vệ môi trường không khí tạiđây
Là nơi đi tiên phong trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Với mục tiêu đẩy mạnh phát triển công nghiệp trong nước, thu hút vốn đầu từ nướcngoài khiến cho nhiều khu công nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh được hình thànhđây cũng là cơ hội giúp nền kinh tế phát triển nhưng cũng tồn tại những thách thứcgây ô nhiễm môi trường tại đây Theo quy hoạch phát triển đến năm 2020, thànhphố Hồ Chí Minh có 23 khu chế xuất, khu công nghiệp, khu chế xuất với tổng diệntích khoảng 6.038,8 ha, có tới 800 nhà máy, xí nghiệp lớn và hơn 30.000 cơ sở sảnxuất có quy mô vừa và nhỏ nằm xen lẫn trong các khu dân cư, trong đó có 260 cơ
8 PSG-TS Hồ Quốc Bằng giám đốc trung tâm nghiên cứu ô nhiễm không khí, “Thủ phạm chính gây ô nhiễm không khí ở TPHCM”, ngày 11/02/2020
9 Báo thanh niên, “Cận cảnh những thủ phạm gây ô nhiễm không khí, khiến người Sài Gòn ngột ngạt”,
1161719.html , ngày 20-12-2019
Trang 11https://thanhnien.vn/doi-song/can-canh-nhung-thu-pham-gay-o-nhiem-khong-khi-khien-nguoi-sai-gon-ngot-ngat-sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường không khí nghiêm trọng Các nhà máy côngnghiệp lớn ở thành phố như khu công nghiệp Tân Bình, khu chế xuất Tân Thuận,khu chê xuất Linh Xuân và rất nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ côngnghiệp xen lẫn trong các khu dân cư Khí thải tại các khu công nghiệp gồm cả bụi
và khói thải do đốt nhiên liệu và không có thiết bị xử lý khí thải tại nguồn Theo sốliệu của Tổng cục thống kê, năm 2002 lượng phát thải khí CO2 là 70.541,716 nghìntấn; CH4 là 585,510 nghìn tấn; CO là 1.540,317 nghìn tấn; N2O 1,116 nghìn tấn vàNOx là 28,527 nghìn tấn Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm bụi trong công nghiệp cũngrất đáng báo động.Tại TP HCM chỉ tính riêng các lò hơi, lò nung đã thải vào môitrường 578 tấn bụi/năm Các khi thải này thường chủ yếu tập trung tại các khu côngnghiệp cũ, do các khu công nghiệp này đang xử dụng công nghệ cũ, lạc hậu Trongkhi các khu công nghiệp mới do được đầu tư công nghệ hiện đại, nên hệ thống xử
lý khí thải ra môi trường được đảm bảo hơn10 Theo số liệu thống kê cho thấy, hiệnmột số khu công nghiệp thực hiện chưa quản lí tốt lượng khí thải ra môi trườngtrong quá trình hoạt động, làm ảnh hưởng xấu tới công động dân cư khu vực lâncận Phần lớn là do các nhà đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu côngnghiệp chưa nhận thức trách nhiệm bảo vệ môi trường, họ đặt nặng lợi ích cá nhân
mà quên đi tránh nhiệm với cộng động Hầu hết ban quản lý khu công nghiệp chỉtập trung vào lợi nhuận, thu hút vốn đầu tư mà quên đi công tác quản lí môi trườngkhu công nghiệp Hi vọng các chính quyền địa phương có những biện pháp đúngđắn để hạn chế việc ô nhiễm khí thải ra môi trường như việc ưu tiên xây dựng hệthống xử lí khí thải, chất thải để góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm không khí của một nhà máy tại TP.HCM
2.1.2 Ô nhiễm môi trường đất tại thành phố Hồ Chí Minh
Tài nguyên đất ở TP.HCM đa dạng và phong phú có diện tích 209.5 nghìn havới nhiều nhóm đất chủ yếu: đất cát biển, đất mặn (ở Cần Giờ); đất phèn phân bố
10PGS-TS Nguyễn Khắc Hải, Cổng thông tin điện tử bộ xây dựng, “Ô nhiễm môi trường công nghiệp”,
https://moc.gov.vn/tl/tin-tuc/49244/o-nhiem-moi-truong-cong-nghiep-va-suc-khoe-cong-dong.aspx , ngày
20/07/2021
Trang 12chủ yếu ở vùng trũng: nam Bình Chánh, Nhà Bè, ven sông Đồng Nai, bắc Cần Giờ;đất phù sa, đất xám và đất đỏ (ở Hóc Môn, Củ Chi, Thủ Đức)11 Từ trước đến nay,người ta thường quan tâm nhiều đến khía cạnh kinh tế – xã hội của tài nguyên đất
mà ít đề cập hơn đến khía cạnh ô nhiễm và suy thoái đất, cũng như một số ảnhhưởng có thể của đất hoang
Hiện nay, mỗi ngày thành phố phải xử lý lượng lớn rác thải chủ yếu là côngnghệ chôn lấp tuy nhiên có nhiều bãi chôn lấp không hợp lệ làm môi trường đất bị
ô nhiễm và ảnh hưởng tới cuộc sống của các hộ gia đình xung quanh Những nămgần đây, người dân gần các khu vực khu xử lý rác đã cảm thấy bức xúc vì tình trạnghôi thối, điển hình là khu xử lý rác Đa Phước ở khu vực phía nam thành phố HồChí Minh vào những tháng cuối năm 2018 Hiện nay, thành phố có các bãi chôn lớnvới diện tích tương ứng 85 ha và 130 ha và có khoảng 35% địa điểm xử lý chất thảiđược phân loại là bãi chôn lấp hợp lệ (bãi chôn hợp vệ sinh đòi hỏi phải có che phủrác hàng ngày, điều thường khó gặp ở Việt Nam) Hầu hết bãi chôn lấp không cómáy ép, hệ thống thu gom khí gas, xử lý nước rỉ rác, hệ thống quan trắc môi trường
và hạn chế về mặt quản lý, chủ yếu do thiếu kinh phí Mỗi ngày thành phố phải xử
lý hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt từ các hộ gia đình; trong đó riêng Khu xử lýchất thải rắn Đa Phước sử dụng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh với công suất5.000 tấn/ngày12 Với khối lượng rác thải lớn mặc dù có một số nơi có chôn lấp hợp
lệ nhưng không đảm bảo được vệ sinh môi trường làm ảnh hưởng đến đất và sứckhỏe của người dân gần đây Vì thế, trong thời gian qua, các sở ban ngành liên quan
đã yêu cầu các đơn vị xử lý rác thải áp dụng ngay các giải pháp để giảm thiểu mùihôi; trong đó có việc bơm xịt hoá chất khử mùi, che phủ rác hàng ngày, bố trí lựclượng và thời gian giao rác hợp lý Hiện nay thành phố đã áp dụng nhiều công nghệ
xử lý chất thải tiên tiến hơn với thành công nhất định và mong muốn áp dụng côngnghệ ủ phân compost và công nghê đốt để giảm nhu cầu chôn lấp Việc chất thảikhông được che phủ và có quá nhiều bãi chôn lấp/bãi rác nhỏ tại các địa điểmkhông phù hợp cùng với rác thải vứt bừa bãi của các hộ gia đình và tái chế khôngđúng cách tại các làng nghề là nguyên nhân làm chất thải nhựa bị gió thổi bay khắpcánh đồng, rơi vào kênh rạch và sông và trôi ra các bãi biển tại Việt Nam và ra đạidương Các loại nhựa có nguồn gốc từ đất liền và bị quản lý kém ước tính chiếm80% nhựa đang trôi nổi trên đại dương13 Sự hiện diện của rác thải nhựa ở các vùng
11 Lê Thành Long, “Đất đai ở TP.HCM”, pho-ho-chi-minh/ii-dhieu-kien-tu-nhien-va-tai-nguyen-thien-nhien/2-dhat-dai , ngày 18-07-2021
https://sites.google.com/site/dialythanhphohochiminh/home/dhia-ly-thanh-12 Ông Nguyễn Toàn Thắng, Sở Tài nguyên và Môi trường, “Tp Hồ Chí Minh: Nóng chuyện quản lý đất đai, ô nhiễm môi trường, https://bnews.vn/tp-ho-chi-minh-nong-chuyen-quan-ly-dat-dai-o-nhiem-moi-truong/89461.html , ngày 03/07/2018.
13 Nhà báo Linh Chi, “Quản lý chất thải rắn”, bai-chon-lap-ve-sinh-295920.html , ngày 19/11/2019.
Trang 13https://baotainguyenmoitruong.vn/quan-ly-chat-thai-ran-moi-co-30-ven biển, bãi biển và các điểm du lịch tự nhiên quan trọng khác, chẳng hạn nhưVịnh Hạ Long làm mất đi cảnh quan sạch đẹp tại các nơi này, gây thiệt hại kinh tếđáng kể cho ngành du lịch Việt Nam
Khối lượng rác khổng lồ tại bãi rác Đa Phước
Thành phố Hồ Chí Minh đang phát sinh nhiều bãi rác tự phát tồn tại hiệnnay Tại lô đất trống số 6 Nguyễn Cửu Vân, P.17, Q.Bình Thạnh, TP.HCM gây ônhiễm trầm trọng trong khu dân cư Vào các buổi tối, lợi dụng lúc vắng người, một
số người thiếu ý thức mang rác thải và xà bần đủ loại đến tập kết ở đây Người dânđịa phương cho biết, bãi rác này ngày càng phình to và mỗi khi nắng nóng bốc mùihôi thối nồng nặc, phát sinh ruồi muỗi gây đất đai tại đây bị ô nhiễm, vi khuẩntrong không khí gây ảnh hưởng đến sức khỏe của cư dân Hơn nữa, bãi rác còn lànơi làm tổ của chuột, tiềm ẩn nguy cơ lây bệnh truyền nhiễm cao tới sức khỏe củangười dân Nhà của bà con xung quanh khu vực này phải đóng cửa suốt vì ô nhiễmnghiêm trọng Trên các tuyến đường giao thông trong thành phố, nhiều người dânvứt rác bữa bãi trên vỉa hè làm ô nhiễm môi trường và làm mất cảnh quan đô thị.Trên xa lộ Hà Nội, đoạn qua phường Hiệp Phú, quận 9, TPHCM, có bãi rác tự phátrất nhếch nhác Những người thiếu ý thức đã đem rác sinh hoạt với nhiều túi lớnnhỏ, nệm, ván ép… vứt bừa bãi nơi đây14 Đây chỉ mới là hai trong rất nhiều nơitrong thành phố đang tồn tại tính trạng này và trong tương lai sẽ phát sinh nhiều bãirác như vậy hơn nữa Các cơ quan chức năng cần có biện pháp thu gom bãi rác tựphát này và tìm chủ đất để vận động họ rào chắn bảo vệ nhằm ngăn chặn người vứtrác bừa bãi và phải phạt nặng khi phát hiện hành vi vứt rác bữa bãi, trả lại khu phốsạch đẹp, trong lành cho người dân
14 Báo thanh niên, “Bãi rác tự phát trong khu dân cư”, cu-1184725.html , ngày 20-2-2020