Chết vì chứng khoán: Jesse Livemore - Câu chuyện về một nhà đầu tư chứng khoán vĩ đại nhất mọi thời đại - của tác giả Richard Smitten viết về cuộc đời của Jesse Livemore, một trong những nhà kinh doan
Trang 1* Chuong 11 *
Thoi diém mua bán cổ phiếu
Sự nghiệp của người đàn ông luôn uận động lên xuống như nước thuỦ triều, cho đến khi giàu có Nếu thiếu những thăng trảm, hành trình cuộc đời họ sẽ trở nên khô cạn uà cằn cỗi
Shakespeare, Julius Caesar
Trang 2-T rong nam 1930, Livermore danh nhiéu thoi gian dén
choi 6 cau lac bd bai bién 6 Palm Beach Ong va Ed
Bradley, ông chủ câu lạc bộ, nhanh chóng kết bạn với nhau Khi Bradley lập câu lạc bộ này thì đánh bạc vẫn
đang là hoạt động bất hợp pháp ở Florida nhưng ông đạt
được thỏa thuận ngảm của Henry Flagler, ông trùm ngành đường sắt và đối tác trong Standard Oil Thực tế, đó là thỏa
thuận cân thiết duy nhất để xây dựng câu lạc bộ
Điều khoản của câu lạc bộ Bradley nêu rõ Câu lạc bộ
bãi biển là tổ chức vì mục đích xã hội, có các trò chơi giải
trí để ban quản lý hoặc thành viên câu lạc bộ thỉnh
thoảng có thể tham gia chơi
Điều khoản giới hạn người chơi phải từ 25 tuổi trở lên;
cấm hút thuốc trong khu vực đánh bạc; các khoản nợ
phải được trả trong vòng 24 giờ đồng hỏ và từ 7 giờ tối phải trang phục theo quy định của Câu lạc bộ, không có
ngoại lệ Cà vạt và áo đuôi tôm trắng là trang phục tiêu
chuẩn, nếu không ít nhất phải mặc áo tu-xe-do (áo lễ
phục vào buổi chiều)
Câu lạc bộ có một quy luật bất thành văn là không cho phép dân cư Florida tham gia câu lạc bộ Quy luật này
được sao chép của Monte Carlo quy định người dân địa phương không được vào sòng bạc Đây là quy tắc tạo điều
kiện cho Bradley tự do làm theo ý mình Ông không muốn bất kỳ người dân địa phương nào bị thua bạc trắng tay và
Trang 3THỜI ĐIỀM MUA BAN CO PHIẾU | 301
phản ứng om sòm với cơ quan pháp luật Ông có cách
nhìn riêng và chỉ cho phép một số người địa phương mà ông thấy phù hợp tham gia chơi ở câu lạc bộ Tất nhiên,
họ phải là những người giàu có và quyền lực, để có thể hỗ
trợ đảm bảo cho câu lạc bộ của ông tiếp tục tồn tại Câu lạc bộ bãi biển của Bradley đã hoạt động tại Palm Beach
theo nguyên tắc này và một số nguyên tắc khác được hơn
45 năm
Vào một buổi tối tháng Giêng năm 1930, xong việc lúc
7 giờ 30 phút tối, Livermore đi bộ vào sòng bài, mặc đúng bộ quản áo tiêu chuẩn của câu lạc bộ Livermore thích bộ quản áo này Chúng rất hợp với dáng người mảnh khảnh của ông Bộ vét được may đo ở Anh Ông may bốn bộ cách đây vài năm và chúng vẫn còn mới
nguyên, không cản chỉnh sửa vì cân nặng của Livermore
không thay đổi
Ông vào phòng đánh bạc và gặp ông bạn thân Walter
P Chrysler van dang mac bộ đỏ chơi gôn đang ngồi ở
bàn quay bài rô-lét, mê mải theo doi vong quay và quả
bóng đen nhỏ Livermore ngồi xuống cạnh ông ta
Chrysler nhìn lên và nhan ra Livermore
“Chao Walter”
“Chào J.L., anh đang mặc đỏng phục Đã muộn thế rồi sao?”
"Chỉ mới 7 giờ kém 10 phút ma”, Livermore tra lời
“Thời gian trôi nhanh khi bị thua bài”
“Tỏi tệ thế sao?”.
Trang 4“Thua khoang 5000 do la”
Qua 7 giờ tối một chút, Bradley đi đến bàn chơi rô-lét Người phụ trách bàn rô-lét nhìn ông Bradley với tay lấy quả
bóng đen Nhân viên phụ trách bàn đưa quả bóng cho ông
“Walter, đã 7 giờ rỏi Ông cân thay trang phục”
“Ong nén dao van may cho toi Toi mat gan 5000 do la
ở đây Tôi muốn lấy lại nó.”
“Khi ông thay đỏ xong và quay lại Chúng tôi sẽ giữ chỗ cho ông Chúng tôi mở cửa đến tận 4 giờ sáng cơ mà.”,
Bradley noi
“Ed, nhin nay .”
“Walter!", Bradley nhìn chằm chằm vào ông ta vài giây
Ông không quen bị hỏi vặn lại Chrysler cũng vậy Bradley
thò tay vào túi và lấy ra đồng xu may mắn "Chúng ta sẽ tung đỏng xu để phân thắng bại”
“Đồng ý"
*Ông chọn đi, Walter”
“Mặt ngửa”
Bradley tung nhẹ đỏng xu lên và khi nó quay vòng và mặt
ngửa hướng xuống dưới Ông vô lấy nó trong không trung
“Ong thắng rỏi, Walter”, Bradley nói và không nhìn vào đỏng xu Ông gật đầu với nhân viên bàn rô-let ngàm đồng
y trả lại những đỏng tiền Chrysler đã thua mat
Sau khi Chrysler đi ra, Livermore và Bradley ngỏi vào
chiếc bàn coctail nhỏ ở phòng ăn Phòng ăn chỉ đông sau
Trang 5THỜI ĐIỀM MUA BẢN CỔ PHIẾU | 303
8 giờ tối Bây giờ nó vắng vẻ và yên tĩnh Bradley gọi nước
sô-đa và Livermore gọi coctail pha rượu whisky Họ ngồi yên lặng một lúc
Livermore pha vo bau không khí tĩnh lặng "Anh luôn làm theo cách của mình sao, Ed?”
“Không phải thường xuyên, nhưng tôi không muốn phá
vỡ quy tắc của tôi Anh cũng có quy tắc của mình mà, phải không J.L.?”
“Có chứ, nhưng rất tiếc thỉnh thoảng tôi vẫn vi phạm
“Đúng, mất rất nhiều thời gian mới đưa ra được
nguyên tắc, phải không nào?”
*Mất cả cuộc đời đấy, vì không thể đưa ra một nguyên
tắc hoàn thiện ngay được, cũng giống như không thể thực
sự hiểu rõ ai hoàn toàn”
*Ed, làm sao ông hiểu được người khác khi ông không hiểu chính mình?”
Bradley cười vang: “Ông nói đúng Chúng ta sống 24 giờ
mỗi ngày, do đó không có gì quan trọng hơn bản thân chúng
ta và hảu hết chúng ta đều không hiểu vẻ chính mình.”
Trang 6*Và đấy là vẫn chưa kể đến chủ dé về phụ nữ”
“O, không Tôi gặp đủ rắc rối rỏi” Đỏ uống được mang
ra và Bradley cảm cốc lên Họ nâng cốc và cụng ly kêu
keng keng "Tất cả chúng ta ở đây đều chưa bao giờ hiểu phụ nữ Có quá nhiêu bí mật buỏn cười Và thỉnh thoảng
cũng gặp may”
"Chúc mừng”, Livermore đáp lại
Họ ngồi yên lặng thư giãn trong một vài phút
Livermore lai tiép tuc pha vo bau khong khi tinh lang
“Ed, toi co thé noi khong hé ninh not rang anh la mot
trong những người chơi cờ bạc giỏi nhất thế giới Anh chơi
khắp nơi trên cả nước và luôn thắng Tôi muốn hỏi anh
một câu”
“Vâng”
“Theo anh, dé thang trên thị trường cổ phiếu cản
những yếu tố gì?”
“Tôi hỏi lại ông nhé Tôi biết gì vẻ thị trường chứng khoán?"
“Thoi mà, Ed.”, Livermore nhấp ngụp coctail “Tôi biết
nhiều năm trước anh đã thắng lớn trên thị trường hàng
hóa Chicago”
"Được thôi, tôi sẽ cố gắng trả lời anh, J.L" Bradley ngừng lời một lúc, rỏi trả lời "Tôi nghĩ có 3 yếu tố Thứ nhất, phải biết tính toán thời gian Khi nào nên tham gia
thị trường và khi nào tạm nghỉ, hay khi nào giữ cổ phiếu
và khi nào bán Đó là cách quản lý tiền bạc Ông không
thể để mất cổ phản, nếu không ông sẽ thua Thứ hai, cân
có tâm lý vững vàng Thứ ba, có thể đây là yếu tố quan
Trang 7THO! DIEM MUA BAN CO PHIEU | 305
trọng nhất Đó là khả năng kiểm soát cảm xúc khi tham gia mua bán cổ phiếu.”
“Nghe như nguyên tắc của một tay chơi cờ bạc giỏi”
“Cuộc đời là một canh bạc, J.La”
Livermore mỉm cười và lần này ông nâng cốc lên: "Nào,
hãy nâng cốc vì những người sống bằng trí thông minh”
“Người thông minh biết nên rút lui đúng lúc.” Họ chạm
ly kêu leng keng “Giống như lúc này, J.L.”
Đối với nhà đảu tư chuyên nghiệp, tính toán thời điểm
mua bán là quan trọng nhất Không bao giờ có giả định
nếu cổ phiếu thay đổi, mà quan trọng là khi nào cổ phiếu
tăng giá hay giảm giá
Vụ sập sàn năm 1929 khẳng định niêm tin của
Livermore vé cai ong goi la những thời điểm then chốt Ngày thứ ba đen tối là mốc thời gian quan trọng trong lịch sử thị trường chứng khoán Chỉ trong một ngày, thị trường giảm 11,7% Livermöre xây dựng trọng tâm của
chiến lược tính toán thời gian dựa vào các mốc then
chốt này
Ông cố gắng giải thích khái niệm này cho hai cậu con
trai khi chúng đã lớn “Các con ạ, thời điểm then chốt là
một trong những chìa khoá quan trọng trong hoạt động kinh doanh của cha, là một kỹ thuật dau cơ không được biết đến theo cách chính thống trong những năm 1920 và đâu những năm 1930 Những mốc thời gian này là phương sách cha dùng để tính toán thời gian tham gia vào hay thời gian rút lui khỏi thị trường chứng khoán.
Trang 8“Cha chia mốc thời gian then chốt thành hai loại: loại thứ nhất bố gọi là mốc "đảo chiều" và loại thứ hai là mốc
“cùng chiều”
“Mốc đảo chiều không để xác định được Theo cha, đó
là mốc thay đổi hướng cơ bản của thị trường, là thời điểm bắt đâu hướng vận động mới Hướng vận động của cổ
phiếu sẽ có sự thay đổi vẻ cơ bản Theo quan điểm kinh
doanh của cha, xét vẻ dài hạn, giá cao nhất hay thấp nhất
không quan trọng Điều cân thiết là phải hiểu vẻ kỹ thuật
đâu cơ, mốc đảo chiều đánh dấu việc thay đổi hoàn toàn
hướng vận động thị trường Còn mốc cùng chiều xác nhận lại hướng thị trường.”
“Mốc đảo chiều báo hiệu cho ta thời gian giao dịch tối
ưu Nó thường đi kèm với hiện tượng tăng mạnh khối
lượng giao dịch, khối lượng mua lớn nhưng khối lượng
bán vừa phải và ngược lại Cuộc chiến này - cuộc chiến
diễn ra giữa người mua và người bán gây ra hiện tượng đảo chiều cổ phiếu, hoặc đạt đến mức giá cao nhất hoặc thấp nhất Cổ phiếu xuất hiện chiêu vận động mới Đến cuối ngày, khối lượng khớp lệnh tăng vọt, tăng 100 đến 500% khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày.”
*Cha để ý thấy mốc đảo chiêu thường xuất hiện sau
khi thị trường vận động theo hướng dài hạn Đây là một trong những lý do cha cho rằng tính kiên nhãn rất cần thiết để đạt được thành công trong việc xác định xu hướng vận động dài hạn.”
“Các con dứt khoát phải kiên nhãn mới đảm bảo xác
định được mốc đảo chiều của cổ phiếu Cha đã thử nghiệm
Trang 9THỜI ĐIỀM MUA BAN CO PHIẾU | 307
nhiều làn Đảu tiên, cha giao dịch thăm dò Cha đặt lệnh
mua một cổ phiếu bất kỳ với khối lượng nhỏ đủ để xác
định xem dự đoán của cha đúng hay sai Cha cũng kiểm
tra hoạt động thuộc tất cả các công ty của nhóm ngành đó,
hoặc ít nhất kiểm tra một loại cổ phiếu khác cùng ngành
để xem nó có hoạt động cùng công thức không Đây là những thông tin giúp cha kiểm tra dự đoán của mình.”
“Loại mốc quan trọng thứ hai là mốc cùng chiêu Loại
mốc này thường xuất hiện trong suốt quá trình vận động
của thị trường, như là phản ứng tự nhiên của một cổ
Trang 10phiếu vận động theo một hướng xác định Đây là loại mốc cung cấp thông tin đảu vào quan trọng vẻ hướng vận
động hiện hành, hoặc vẻ cơ hội để tăng vị thế của con,
giúp một cổ phiếu trở thành cổ phiếu dẫn đầu thị trường
sau khi vượt qua mốc này theo chiều cùng chiều vận
động trước khi vượt qua mốc?
*Đối với cha, giá cổ phiếu không bao giờ là quá cao để mua, hay quá thấp để bán khống Bằng cách chờ dấu hiệu báo mốc cùng chiều, cha nắm lấy cơ hội để mở ra
một vị thế mới hoặc bổ sung thêm vị thế hiện hành nếu
cha đã có sẵn một vị thế Cha không theo đuổi cổ phiếu
mà cha chưa xác định được thông tin của chúng Cha đợi
và có thể phải mua ở mức giá cao hơn sau khi cổ phiếu
nhóm lại và hình thành mốc cùng chiều mới vì mốc này là
một sự xác nhận và đảm bảo cổ phiếu chắc chắn sẽ tiếp tục vận động theo hướng của nó
*Cha đã dùng lý thuyết mốc then chốt để tham gia vào nhiều đợt bán khống thành công Cha tìm những mã cổ
phiếu được giao dịch ở mức giá thấp nhất mới được hình thành trong cả năm qua hoặc lâu hơn Nếu đó là mốc giả,
có nghĩa là giá cổ phiếu sẽ tăng trở lại và sau đó sẽ giảm
mạnh vượt qua cả mức giá được coi là mức mới thấp nhất
? Hinh 11.1 mô tả hai mốc đảo chiều rõ ràng cổ phiếu công ty
Schlumberger, công ty dịch vụ và khoan dảu Mốc đảu tiên là vào cuối
nam 1997 dẫn đến chiều sụt giảm giá và mốc thứ hai là vào cuối năm
1998 hình thành hướng vận động tăng giá Cổ phiếu của công ty cùng có mốc cùng chiều vào giữa năm 1998 khi đang ở mức giá 86 do la, nó xác nhận chiều giảm giá trong trường hợp nảy giá giảm xuống 40 đó la vào
gản cuối năm 1998.
Trang 11THO! DIEM MUA BAN CO PHIEU | 309
ở trên Khi đó, cổ phiếu có thể tiếp tục giảm và xác lập một mức thấp nhất mới của chiều vận động”
“Bang cach nam bắt chính xác các mốc then chốt, cha
bất đâu giao dịch cổ phiếu ở mức giá hợp lý ngay khi
bước vào chiều vận động mới Điều này đảm bảo cha
không bao giờ rơi vào vị thế thua lỗ và có thể tránh được
những dao động cổ phiếu thông thường, không gây rủi ro
cho nguồn tiên của cha Một khi cổ phiếu đi qua mốc then chốt, cha sẽ có lãi Lúc đó, cha tránh không gây rủi
ro cho khoản lãi mới kiếm được, chứ không chỉ quan tâm đến nguồn vốn ban dau cua cha”
“Những năm đâu mới tham gia thị trường, cha mắc
nhiều sai lảm Từ đó, cha rút ra bài học và đưa ra được lý thuyết vẻ mốc thời gian then chốt Nếu con mua cổ phiếu
trước khi mốc then chốt được thiết lập, có nghĩa là con đã
mua quá sớm Điều này rất nguy hiểm Nếu con mua cao hơn 5 - 10% trên mức giá tại mốc then chốt có nghĩa là
con quá muộn Con có thể mất lợi thế vì lúc đó chiều cổ phiếu mới đang hình thành.”
“Méc then chốt đưa ra tín hiệu thời điểm con nên tiến
hành giao dịch và sẽ có lãi Một nhà đầu tư cổ phiếu chuyên nghiệp cần phải kiên nhẫn vì để kết thúc chu kỳ
tự nhiên của cổ phiếu mất rất nhiêu thời gian.”
“Chìa khoá cho lý thuyết giao dịch sau này của cha là chỉ
giao dịch tại mốc then chốt Cha luôn kiếm được tiên khi cha kiên nhẫn và đặt lệnh mua bán tại các mốc then chốt.”
“Cha cho rằng dòng cổ phiếu khớp lệnh nhiều nhất vào khoảng hai tuản cuối của cuộc chơi Điều này cũng đúng
Trang 12trên thị trường hàng hóa Vì thế, một lần nữa, một nhà đâu cơ phải kiên nhẫn, giữ vững vi thé va cho, dong thoi phải hoàn toàn điều chỉnh quyết định khi có những thông tin mới, hoặc tốt hoặc xấu, ảnh hưởng đến thị trường”
Một dấu hiệu nguy hiểm, dấu hiệu báo cần tạm ngừng
giao dich, dấu hiệu làm Ljvermore phải ngồi và ghi lại một
số lưu ý - hiện tượng đảo chiều trong một ngày Đó là
hiện tượng cổ phiếu vào cuối giai đoạn vận động xét vẻ dài
hạn Đảo chiều trong một ngày xuất hiện khi mức giá cao
của ngày cao hơn mức giá cao của ngày trước đó, nhưng mức đóng cửa lại thấp hơn mức đóng cửa của ngày trước
đó và khối lượng khớp lệnh cao hơn khối lượng khớp lệnh
của ngày trước đó
Hình 11.2 đưa ra một ví dụ Trong suốt quá trình cổ
phiếu Schwab - một loại cổ phiếu được nhiều người ưa thích tăng giá, và vận động theo chiều tăng đó, nó đã phản ứng bình thường trên thị trường Sau đó, nó đột
ngột phản ứng khác thường - tăng giá hơn 15 điểm trong
ba ngày và hình thành biểu đổ đốc lên thẳng đứng
Trong cả ngày cuối cùng của đợt tăng giá, sự đảo chiều
xuất hiện vào gản cuối ngày Giá cổ phiếu giảm và đóng
cửa ở gản mức thấp của ngày Sáng hôm sau, khi phiên
giao dịch mở cửa, giá tiếp tục giảm Hiện tượng đảo
chiêu một ngày thường đi kèm với việc tăng khối lượng
cổ phiếu Đối với Livermore, toàn cảnh thị trường đưa ra
báo hiệu nguy hiểm
Livermore tin rang néu kiên nhãn ngồi đợi trong giai
đoạn cổ phiếu tăng giá, sau hiện tượng đảo chiều một
ngày, người chơi phải dũng cảm có cách ứng xử phù hợp
