Chết vì chứng khoán 7

Chết vì chứng khoán: Jesse Livemore - Câu chuyện về một nhà đầu tư chứng khoán vĩ đại nhất mọi thời đại - của tác giả Richard Smitten viết về cuộc đời của Jesse Livemore, một trong những nhà kinh doan

ivermore muốn mang lại cho cô vợ trẻ mới cưới

Dorothy của mình mọi thứ mà người phụ nữ mong đợi Sau ngày cưới, ông đưa Dorothy đi xem ngôi nhà mới trong thành phố được thiết kế rất đẹp ở số 8 phía Tây đường 76 Ngôi nhà được trang bị những đỏ dùng tốt nhất: thảm Ba Tu, bat dia Wedgwood tinh xảo và những chiếc cốc pha lê lấp lánh Những bức tranh của các danh hoạ treo trên mỗi bức tường Các phòng ngủ lộng lẫy với những khăn trải giường vải bông Ai Cập, gối lụa nhdi thuản lông ngỗng và những chiếc chăn nhỏi lông vịt Những phòng tắm toàn trang thiết bị mới, với những chiếc

bỏn tắm ngoại cỡ nhưng trông vẫn nhỏ trong khoảng

không gian rộng lớn

Dorothy xuất thân từ gia đình giàu có nhưng ngôi nhà van làm cô bất ngờ Sự xa hoa này chỉ dành cho rất ít gia đình giàu có Cô chạy từ phòng này sang phòng khác, phòng sau lại đẹp hơn phòng đã xem trước Livermore vẻ

tự hào đứng trong phòng khách lớn, đợi vợ xem hết ngôi

nhà Ngôi nhà quá xa xỉ nhưng ông có thừa khả năng mua nó

Họ ăn mừng bằng sâm panh nho ướp đá lạnh trong chiếc bình bạc Tifany, nhấp từng ngụm rượu từ cốc pha

lê Waterford Bất kỳ thứ gì đắt tiên ở đây đẻu chưa xứng

với tình yêu của ong Co dep long lay trong bo váy lụa sa

cotton trắng, hàng nhập khẩu từ Paris Cô rực rỡ trong

HOÀN THIỆN LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG I 203

buổi sáng New York, khi ánh nắng chiếu qua kính những

chiếc cửa sổ mới

Khi vắng cô, ông ưa thích công việc buôn chứng khoán,

một công việc đòi hỏi sự cân não trong đời ông Livermore

yêu thích một thực tế là thị trường chứng khoán là nơi

học hỏi không ngừng Cuộc chơi không bao giờ kết thúc

và ông không bao giờ biết đủ để luôn thắng trên thị trường Câu đố không lời giải Ông khó khăn mới rút ra

được bài học này và chính vì thế ông không bao giờ tự coi

mình là bậc thảy trên thị trường Ông luôn coi mình là một người đang học kinh doanh thỉnh thoảng mới buôn

bán trúng

Trong thời gian này, ngày mỏng 2 tháng 1 năm 1920, Livermore mua một chỗ ở Sở giao dịch New York Curb với giá 5.000 đô la Không ai biết lý do vì sao ông làm thế vì ông chưa vào giờ giao dịch buôn bán ở Curb Người ta cũng chưa bao giờ thấy ông có mặt Sở giao dịch chứng

khoán New York

Livermore cho rằng việc suốt đời luôn xem mình là một

người mới bước vào thị trường chính là điều khiến ông trở nên chuyên nghiệp Thị trường luôn biến động, không

ngày nào giống ngày nào Nó là một vòng đua bão táp, ở

đó tiền tài được và mất theo từng giây Bất kỳ người nào cũng có thể là người thắng cuộc nếu có bước đi đúng

Mọi người gọi một trong những phản bí hiểm nhất của

cuộc chơi là linh cảm của Livermore Nhưng theo ong, day

không phải là bước đi bốc đỏng; nó chỉ có vẻ là bốc dong đối với người quan sát không am hiểu Hành động của

ông đơn giản chỉ là kết quả của sự chú tâm tuyệt đối vào công việc dù có ý thức hay vô thức, chắt lọc luận chứng,

tìm kiếm thông tin, nhớ lại các sự kiện trước, phản ứng

với những sự kiện hiện tại, quan sát những người cùng

buôn bán và trên hết là dựa vào sự phán đoán của chính

ông chứ không phải của người khác

Trong cuộc đời, Livermore dành nhiều thời gian để tìm

hiểu vẻ tiêm thức - cái tiểm thức không bao giờ ngủ Ông nghiên cứu Freud và Jung Ông hiểu rõ sức mạnh và sự huyền bí của trí tuệ bên trong Nó là nguồn của sự sáng tạo, là vùng đất của những giấc mơ huyền bi Do don

thuần là suy nghĩ bột phát, ngẫu hứng Liệu tiêm thức có

những câu trả lời sâu sắc hơn? Liệu chúng ta có thể khai

thác nó không?

Những hành động nhanh nhẹn, dường như theo bản năng của Livermore trong nhiều trường hợp da di vào huyền thoại vẻ ông tại Phố Wall Người ta thường quan

sát hành động của ông và sau đó tuyên bố rằng ông hành

động theo giác quan thứ sáu - là bản năng của thương gia

hoặc vận đỏ của tay cờ bạc hoặc vì ông nhận được những

thông điệp ngảm từ cuốn băng chỉ dành riêng cho ông

Chính bản thân Livermore cũng không hoàn toàn hiểu hết

những hành động của mình

Ông đã tham gia kinh doanh từ năm 14 tuổi Bây giờ ông đã 41 tuổi, 27 năm trong nghẻ, với hàng triệu triệu đô

la ra vào tài khoản của ông Livermore đọc Aristotle Ông

tin vào câu châm ngôn của triết gia vĩ đại này "Chúng ta

là tổng số của phép cộng các kinh nghiệm” Đó chỉ là kinh

HOÀN THIỆN LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG | 205

nghiệm sống thực tế được chất lọc bằng trí tuệ, kinh

nghiệm đã làm mê hoặc Livermore Một số người cho rằng

đó là trực giác Liệu có thể hiểu và nắm bắt nó theo cách thông thường không?

Vào một buổi tối trong Câu lạc bộ bãi biển Bradley tại Palm Beach, Livermore đang dùng bữa tối cùng với Ed Bradley Sau khi dùng món tráng miệng, Bradley hỏi ông,

“J.L., theo anh nha dau co cé phiéu giỏi cần có những yếu

t6 gi?”

“Một câu hỏi buồn cười, Ed Tay cờ bạc giỏi cản có yếu

tố gi? Cau trả lời có đơn giản không?”

“Tôi nghi chắc sẽ khác nhau đôi chút, anh J.L ạ!”

*À, người đầu cơ cổ phiếu cản có ky nang choi, dam mê

và khả năng dự đoán bằng trực giác Ngoài ra, cũng cản

có khả năng quan sát mà người bình thường không có; có trí nhớ tốt để nhớ chính xác các sự kiện đã qua, đặc biệt

là số liệu

“Yếu tố cuối cùng cũng là yếu tố quan trọng nhất là

kinh nghiệm, Ed ạ Học từ kinh nghiệm của chính mình

là việc tối quan trong Mot nha dau co co thé co kha nang quan sát và trí nhớ tốt, nhưng lại không có kinh nghiệm Hay một thương gia có thể có kinh nghiệm mà không có khả năng quan sát hoặc trí nhớ tốt, hoặc không có năng

khiếu toán học Nhưng một thương gia thành đạt cản tất

cả các yếu tố này, và theo tôi yếu tố quan trọng nhất để

đạt được thành công bên vững là kinh nghiệm”

*Và cả đam mê nữa chứ” Bradley nói thêm

*Ù, đảu cơ cổ phiếu không phải là thiên hướng của tất

cả mọi người Không phải ai cũng có thể đâu cơ cổ phiếu."

"Cũng như không phải ai cũng có thể là tay cờ bạc như tôi Nhưng có thể anh giải thích rõ hơn một chút

khong J.L?”

“Toi sé noi ngan gọn nhé Anh chỉ nên dau cơ chứng khoán nếu xem nó là nghẻ chính thức và dành hết thời gian cho nó Không nên dùng mánh khoé dau cơ Không

nên quá lo lắng vẻ việc phải bán giá cao nhất hay mua

được giá thấp nhất Nên mua cổ phiếu với số lượng có thể kiểm soát được Mua nhiều cổ phiếu, cũng giống như nuôi lũ mèo, rất khó kiểm soát Nếu chẳng may bị lỗ,

không nên lo lắng, và cố gắng rút kinh nghiệm Nhưng

nếu bị thua lỗ quá nhiều lản sẽ dẫn đến phá sản Chỉ nên đầu tư lớn và chuyên sâu khi gặp điêu kiện thuận lợi”

*Kiểu như om cổ phiếu cùng một loại à?” Ed Bradley cười hỏi

*Trên thị trường chứng khoán, anh ít khi có thể chắc chắn

vẻ mọi việc Thị trường luôn đề anh đứng trước bờ vực.”

“Đánh bạc cũng thế đấy, J.L.”

*Vì thế, mỗi khi anh thắng cuộc, cản biết cách tạm

nghỉ và thư giãn Đừng có chơi không ngừng nghỉ trên thị

trường chứng khoán Trò này không bao giờ chấm dứt và quá khó khăn để ngừng lại Và cuối cùng, tôi tin anh thích điều này Ed ạ, nên giữ một ít tiền mặt Cũng như

anh bây giờ, anh có thể đang có hàng trăm nghìn đỏ la

trong người”.

HOAN THIEN LY THUYET THI TRUONG | 207

“Tam muoi thoi” Bradley cudi

“Toi da tién hanh những giao dịch lớn và kiếm nhiều lợi

nhuận vì tôi luôn có tiền mặt dự phòng” Livermore cười

đáp lại "Bây giờ đến lượt anh day, Ed Tay co bac gidi can những yếu tố gi?”

"Giống như những gì anh vừa nói thôi, J.L.”

“Phải có điểm gì khác chứ"

“6, J.L, tôi là con chiên Cơ Đốc ngoan đạo và tôi

không bao giờ bàn luận vẻ tín ngưỡng, nhưng mẹ tôi đã truyền cho tôi tình yêu và sự kính Chúa ngay khi tôi vừa mới biết nói cho đến khi tôi khoảng 12-13 tuổi, bắt đảu

biết chạy nhảy chơi ngoài đường Do đó, trước tiên người

đánh bạc luôn muốn Chúa đứng vẻ phía mình Thứ hai, anh sống trong một thế giới tuyệt vời ở Phố Wall Ở đó, không ai có ý định đánh hoặc bắn anh nhưng điều này có thể xảy ra trong thế giới cờ bạc Tôi cho rằng một thằng

đàn ông cản biết cách tự bảo vệ mình, không đi bắt nạt

người ta nhưng không bao giờ sợ người khác.”

“Dan ong Pho Wall gây tổn thương và giết người vẻ mặt tinh than hoặc tài chính,” - Livermore nói

“Và bằng cả cách nói dối, ăn trộm hoặc lừa đảo Tôi

không chịu được những hành động đó” Bradley uống một ngụm nước và nói tiếp: "Cuối cùng, cũng giống như trên thị trường chứng khoán, anh tính toán và yêu thích toán học Trong khi người khác nói, nói và nói giống như họ vản thường làm thì anh lại nghĩ, nghĩ và nghĩ, tính toán

ra phản trăm và những khả năng có thể xảy ra Điều này

sẽ đảm bao thanh cong ruc ré, gidng nhu anh đã thành

cong, J.L a”

“Ed, nhumg loi tang bốc luôn đưa chúng ta lại gần

nhau” Livermore nâng ly coctail pha rượu whisky và Bradly cảm cốc sô đa Họ cười và cùng chạm ly, một nhà

đâu cơ sừng sỏ Phố Wall và một con bạc lớn của nước Mỹ

Mùa đông của Livermore ở Palm Beach còn hơn cả một

kỳ nghỉ Nó giúp ông quên đi New York và thị trường chứng khoán Tuy nhiên, ông vân thường tham gia choi trên thị trường thông qua văn phòng E.F Hutton 6 Palm Beach Ông không quen với cách chơi ở đây vì môi trường

hơi khác

Bên cạnh đó, biển Đại Tây Dương luôn cuốn hút ông

Ông thấy mình nhỏ bé khi đứng trước biển Ông thấy thoải mái và tập trung hơn khi ra biển Ông thích câu cá,

hát hò ở quán rượu cách Palm Beach chừng 100 sải hoặc

đi doc theo hém nui lớn dưới nước, chạy từ Cuba đến

Nova Scotia, con đường biển của riêng loài cá gíp-xi Ấn độ khổng lỏ Hoặc đi du thuyền bằng con tàu mới Anita Venetian II của mình, hướng vẻ đảo phía Tây để câu cá

cháo, và ngắm hoàng hôn trên những hon dao nho

Florida Đại dương luôn hấp dẫn, nhiều biến động và làm ông sảng khoái

Vào những năm 1920, Livermore đã khám phá ra một

thứ quan trọng Ông áp dụng chiến lược kinh doanh:

hành động theo nhóm ngành Qua quan sát, ông suy luận

các cổ phiếu không vận động đơn lẻ Chúng biến đổi theo

nhóm ngành Nếu thép Hoa Kỳ lên giá, thì giá Bethlehem,

HOAN THIEN LY THUYET THI TRUONG | 209

Republic va Crucible cũng nhanh chóng tăng theo

Livermore theo dõi nhiều lản và nó trở thành công cụ kinh doanh quan trọng trong kho tàng bí quyết của ông Theo hinh 7.1 và 7.2, cho đến nay, quy luật nay van

không thay đổi Nhóm ngành công nghiệp tự động, như General Motor và Ford, về cơ bản luôn đi sát nhau

Đối với Livermore giả thuyết vận động theo nhóm

ngành tương đối đơn giản Ông giải thích với cậu con trai

Paul của minh: “Nếu có một vài nguyên nhân cơ bản giải

thích được hoạt động kinh doanh của thép Hoa Kỳ trên

thị trường chứng khoán, thì chúng cũng giải thích cho hoạt động của nhóm các công ty thép Tất nhiên, lập luận nây chỉ phù hợp cho một số nhóm ngành trên thị trường Đối với nhóm ngành đặc thù/ nguyên lý cơ bản sẽ không giải thích được cho toàn bộ cổ phiếu trong nhóm

Ví dụ, hình 7.3 và 7.4 giới thiệu vẻ các công ty trong

ngành dàu hoả Cuối mùa xuân năm 1998, khi giá dau giảm mạnh, giá cổ phần của Transocean và Triton Energy,

ngay cả cổ phản những nhà máy khoan dảu ngoài biển, cũng giảm mạnh theo vì lợi nhuận biên trong ngành dự báo bị giảm Trên thực tế, tất cả các nhà máy khoan đều phải gánh chịu việc giá cổ phiếu giảm mạnh

Hiện tượng một cổ phiếu không vận động theo các cổ phiếu khác trong cùng nhóm ngành cũng cung cấp cho

Livermore thông tin quan trọng để nghiên cứu Những cổ phiếu kém nên bán tháo Nhà kinh doanh nên cần thận

khi mua cổ phiếu không vận động cùng hướng với các cổ phiếu khác trong cùng nhóm

Và ngược lại, nếu nhóm cổ phiếu đang đi xuống, nhưng

có cổ phiếu thuộc nhóm tăng giá thì nhà đảu cơ cũng cản

cảnh giác

Ngoại lệ duy nhất đối với vận động theo nhóm là khi cổ phiếu của công ty tăng hơn 50% tổng doanh thu của nhóm thì sớm hay muộn, các cổ phiếu khác trong nhóm

sẽ tăng theo Ví dụ như, Hình 7.5 và 7.6 mô tả biểu đỏ của công ty Lucent, một hãng viễn thông hàng đảu đại diện cho nhóm dịch vụ và thiết bị viễn thông Biểu đỏ đã chứng minh tảm quan trọng của cổ phiếu mạnh đối với

HOÀN THIỆN LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG | 211

nhóm Trên thực tế và trong các trường hợp này, cổ phiếu

dan dau đại diện cho xu hướng chung của nhóm

những cổ phiếu nhỏ hơn nhưng công ty làm ăn tốt lại

vươn lên đứng đảu nhóm Có khi chỉ bằng việc tung ra

sản phẩm mới, cổ phiếu của công ty đó đánh bật cổ phiếu

dang dan dau nhóm

Khi thị trường thiết lập nhóm cổ phiếu dẫn đảu mới,

Livermore lại tập trung quan sát sự vận động của thị

trường Các nhóm cổ phiếu dẫn đảu thị trường thường

không phải là nhóm dẫn đảu ở giai đoạn tiếp theo Và

Livermore chỉ quan tâm đến các nhóm dẫn đầu vì ông tin rằng nếu không thể kiếm lời thông qua các cổ phiếu dẫn

đâu hoặc các nhóm ngành nồi bật thì không thể kiếm lời

trên toàn thị trường

Theo kinh nghiệm của Livermore, động thái của nhóm

cổ phiếu là một nhân tố quan trọng xác định hướng vận động của toàn thị trường Các nhà kinh doanh, dù lớn

HOÀN THIỆN LÝ THUYET THỊ TRƯỜNG I 213

hay bé, thường bỏ qua yếu tố này Ông cho rằng các

nhóm cổ phiếu là chìa khoá để dự báo hướng vận động

của thị trường Khi một nhóm cổ phiếu ưu đãi bị giảm giá

mạnh nghĩa là toàn bộ thị trường sẽ có điều chỉnh Vì vậy,

năm 1907 và năm 1929 khi những cổ phiếu hàng đâu giảm giá, ông đã dự báo thị trường sẽ đảo chiều

Về đời tư, mọi việc đều suôn sẻ đối với Livermore Năm

1919, Dorothy sinh con trai dau long, Jese Jr Ong và

Dorothy ban bac chuyén nha ra khỏi thành phố New York Ho bat dau tim nha va cudi cung chuyén dén King’s Point & Great Neck trén Long Island

Ngôi nhà của họ nằm trên mảnh đất tuyệt đẹp, 13

mau va mot bên ngôi nhà tiếp giáp với Long Island Sound Ngôi nhà được xây dựng từ thế kỷ trước và đã từng là nhà

ở trong trang trại Dorothy thích thú chịu trách nhiệm cải

tạo lại ngôi nhà mới

Mẹ của Dorothy trở thành người bạn đồng hành tư vấn

cho cô Thực tế, cô giao cho mẹ việc cải tạo lại tòa lâu đài.

HOÀN THIỆN LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG | 215

Dorothy chẳng làm gì ngoại trừ việc để xuất ý tưởng với

mẹ Khi họ đóng xong vai trò là nhà thiết kế, họ đi gặp J.L., và ông đã viết một tấm séc để họ triển khai kế hoạch Ngôi nhà đã được nâng cấp và trang bị đây đủ đỏ cổ, các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng, đỏ bạc tinh xảo và thảm

thêu các loại Mỗi tấm thảm thêu trị giá 25.000 đô la, dài

60 feet, mo ta toan cảnh trận đánh những người lính hy

Lạp và Chúa Trời

HÌNH7.6 Nhóm thiết bị và dịch vụ viễn thông, 15/7/1997 đến

15/7/1999 (Nguồn: Hệ thống N¿vana)

Hai năm sau, Dorothy và mẹ cô mới cải tạo xong ngôi

nhà, lúc bấy giờ ngôi nhà có 29 phòng và 12 buỏng tắm

Ở dưới tảng hảm là quán bar, phòng vui chơi và phòng