Những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động kinh doanh bảo hiểm
Khái niệm về bảo hiểm kinh doanh
Bảo hiểm kinh doanh là hoạt động của các tổ chức bảo hiểm nhằm mục tiêu tạo ra lợi nhuận bằng cách huy động nguồn tài chính từ các người tham gia Qua đó, các tổ chức này xây dựng quỹ bảo hiểm để phân phối và chi trả tiền bồi thường cho những tổn thất rủi ro, tuân theo quy định pháp luật.
+ Một số loại bảo hiểm hiện nay
Tính chất bồi hoàn của bảo hiểm kinh doanh không thể xác định trước về quy mô, không gian hay thời gian; điều này chỉ được rõ ràng khi rủi ro thực tế xảy ra.
- Mức độ bồi hoàn của bảo hiểm kinh doanh thường lớn hơn rất nhiều lần so với bảo hiểm phí đã đóng.
Các loại hình doanh nghiệp bảo hiểm kinh doanh
Hiện nay, bảo hiểm được phân loại thành nhiều loại hình khác nhau, phục vụ nhu cầu của con người dựa trên các tiêu chí đa dạng Cụ thể, theo kỹ thuật bảo hiểm, chúng ta có hai loại chính: Bảo hiểm Nhân Thọ và Bảo hiểm Phi Nhân Thọ.
1.2.1 Bảo hiểm phi nhân thọ
Bảo hiểm phi nhân thọ là các loại bảo hiểm bảo vệ trước những rủi ro ổn định theo thời gian và thường không phụ thuộc vào tuổi thọ của con người Hợp đồng bảo hiểm này thường có thời hạn ngắn, thường là một năm.
Bảo hiểm nhân thọ là loại bảo hiểm bảo vệ trước những rủi ro có tính chất thay đổi theo thời gian và đối tượng, thường liên quan đến tuổi thọ của con người Các hợp đồng bảo hiểm này thường có thời hạn dài, từ 10 năm, 20 năm cho đến trọn đời.
Các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm
- Thứ nhất : kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm
Trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền chủ động triển khai việc bán bảo hiểm qua nhiều hình thức khác nhau, bao gồm bán trực tiếp, thông qua đại lý bảo hiểm và môi giới bảo hiểm, đấu thầu, cũng như các hình thức khác phù hợp với quy định pháp luật.
Trong lĩnh vực tái bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm có khả năng chuyển nhượng một phần trách nhiệm bảo hiểm của mình cho các doanh nghiệp bảo hiểm khác Tuy nhiên, điều này không cho phép họ chuyển nhượng toàn bộ trách nhiệm bảo hiểm từ một hợp đồng cho bên tái bảo hiểm khác nhằm thu lợi hoa hồng.
- Thứ hai: quản lý quỹ và đầu tư vốn:
Trong suốt quá trình hoạt động, doanh nghiệp bảo hiểm cần phải duy trì mức vốn điều lệ tối thiểu bằng hoặc cao hơn mức vốn pháp định đã được quy định.
Quỹ dự phòng nghiệp vụ là khoản tiền mà doanh nghiệp bảo hiểm phải trích lập để đảm bảo khả năng thanh toán cho các trách nhiệm bảo hiểm đã được xác định từ trước, phát sinh từ các hợp đồng bảo hiểm đã ký kết.
Nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm vốn điều lệ, quỹ dự trữ bắt buộc, quỹ dự trữ tự nguyện, và các khoản lãi chưa sử dụng từ những năm trước Ngoài ra, các quỹ được hình thành từ lợi tức để lại của doanh nghiệp và nguồn vốn nhàn rỗi từ dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đầu tư.
Vai trò của doanh nghiệp bảo hiểm trong nền kinh tế
1.4.1 Vai trò kinh tế của bảo hiểm
Bù đắp tổn thất, khắc phục thiệt hại
Bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp tổn thất và khắc phục hậu quả từ rủi ro, là nguyên nhân chính dẫn đến sự ra đời của các doanh nghiệp bảo hiểm Các dịch vụ bảo hiểm được cung cấp giúp khôi phục khả năng vật chất và tài chính cho bên mua khi gặp rủi ro Nhờ vào bảo hiểm, tổn thất có thể được hạn chế đến mức thấp nhất, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế và cộng đồng.
Trong cuộc sống, mỗi cá nhân cần chủ động đối phó với những rủi ro như ốm đau, bệnh tật và tai nạn bằng cách dành một khoản tiền dự phòng Khoản tiền này, nếu không được sử dụng, có thể tạo ra lợi nhuận lớn nếu được đầu tư Tham gia bảo hiểm thay vì chỉ lập quỹ dự phòng sẽ giúp cá nhân và gia đình vượt qua khó khăn tài chính, tránh tình trạng kiệt quệ cả về vật chất lẫn tinh thần khi gặp phải những biến cố bất ngờ, với mức chi phí hàng năm thấp hơn nhiều.
Tạo nên các quỹ tiền tệ lớn để đầu tư vào lĩnh vực khác đáp úng nhu cầu vốn cho nền kinh tế
Trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, phí bảo hiểm được thu trước, trong khi việc bồi thường và chi trả thường diễn ra sau đó, dẫn đến việc các khoản tiền này tạm thời nhàn rỗi Hoạt động bảo hiểm giúp tập trung một lượng vốn lớn từ phí bảo hiểm, tạo ra các quỹ tiền tệ lớn mà doanh nghiệp bảo hiểm có thể sử dụng để đầu tư, từ đó đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế Lợi nhuận từ các hoạt động đầu tư này không chỉ được giữ lại một phần mà còn có thể chia lại cho người tham gia bảo hiểm dưới hình thức lãi chia hợp đồng trong các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
Giúp tăng thu ngân sách nhà nước
Các hoạt động dịch vụ bảo hiểm giúp giảm gánh nặng chi tiêu của ngân sách nhà nước cho các khoản trợ cấp do thiên tai và tai nạn Doanh nghiệp bảo hiểm cũng đóng góp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó ổn định ngân sách nhà nước và tạo điều kiện cho các khoản đầu tư phát triển kinh tế Hơn nữa, một thị trường bảo hiểm phát triển mạnh mẽ sẽ thu hút cá nhân và tổ chức mua bảo hiểm trong nước, góp phần tiết kiệm ngoại tệ cho ngân sách nhà nước.
Góp phần ổn định tài chính và đảm bảo cho các khoản đầu tư
Trong kinh doanh, việc lập quỹ dự phòng là cần thiết để bảo vệ vốn đầu tư trước các rủi ro như thiên tai và tai nạn Các nhà đầu tư thường lo ngại về khả năng thua lỗ, do đó, bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự yên tâm khi quyết định đầu tư Hầu hết các dự án lớn đều yêu cầu có bảo hiểm, giúp tổ chức bảo toàn tài sản và vốn trước những rủi ro không lường trước Tổng quỹ dự phòng từ bảo hiểm không chỉ là khoản tiền lớn mà còn có khả năng sinh lợi cao nếu được đầu tư đúng cách, từ đó khuyến khích đầu tư trong xã hội.
Thu hứt vốn đầu tư, đẩy mạnh các hoạt động kinh tế, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế
Sự phát triển đa dạng của các sản phẩm bảo hiểm như bảo hiểm hỏa hoạn, tai nạn, xây dựng và lắp đặt, bảo hiểm nông nghiệp, và bảo hiểm hàng hải đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài Hoạt động bảo hiểm hỗ trợ kinh doanh và thúc đẩy thương mại quốc tế, giúp hàng hóa và dịch vụ dễ dàng tiêu thụ trên thị trường khi có hợp đồng bảo hiểm đi kèm Trong bối cảnh tự do hóa thương mại và dịch vụ tài chính, bảo hiểm đóng vai trò thiết yếu trong việc đàm phán và thực hiện các cam kết hội nhập theo lộ trình trong các hiệp định thương mại như Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, đàm phán thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU), và gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Điều này góp phần tăng quy mô trao đổi hàng hóa và dịch vụ, thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam ra nước ngoài, và nâng cao hội nhập kinh tế quốc tế.
1.4.2 Vai trò xã hội của bảo hiểm
Tác động đến công tác phòng tránh rủi ro, hạn chế tổn thất, đảm bảo an toàn xa hội
Nghề nghiệp bảo hiểm yêu cầu các tổ chức nghiên cứu rủi ro và thống kê tai nạn để xác nhận nguyên nhân và phối hợp với các đơn vị liên quan nhằm kiểm soát, ngăn ngừa rủi ro và giảm thiểu tổn thất Hàng năm, các doanh nghiệp bảo hiểm dành ngân sách cho các biện pháp phòng tránh Trong quá trình xây dựng quy tắc, điều khoản và biểu phí bảo hiểm, các tổ chức bảo hiểm luôn chú trọng áp dụng các biện pháp nâng cao hiệu quả nghiệp vụ.
Tạo nên lối sống tiết kiệm và mang đến trạng thái an toàn về tinh thần cho xã hội
Thị trường bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ, đã tạo ra hình thức tiết kiệm linh hoạt, ảnh hưởng đến tư duy của cá nhân và doanh nghiệp Người dân ngày càng ý thức hơn về việc dành một phần thu nhập cho phí bảo hiểm để đảm bảo tương lai an toàn Hơn nữa, bảo hiểm không chỉ mang lại giá trị tài chính mà còn giúp giảm bớt lo âu và tạo trạng thái an toàn về tinh thần cho người được bảo hiểm, thể hiện ý nghĩa nhân văn trong xã hội hiện đại.
Thêm việc làm cho người lao động
Sự phát triển của ngành bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho xã hội, thu hút một lượng lớn lao động vào các doanh nghiệp bảo hiểm, môi giới bảo hiểm, đại lý và các lĩnh vực liên quan như giám định tổn thất, định giá tài sản và giám định sức khỏe Trong bối cảnh thất nghiệp đang là mối lo ngại toàn cầu, ngành bảo hiểm vẫn được xem là có nhiều tiềm năng tại các quốc gia, góp phần giải quyết tình trạng thiếu việc làm và các vấn đề xã hội liên quan.
Thực trạng hoạt động kinh doanh của công ty bảo hiểm Bảo Việt
Khái quát về thị trường bảo hiểm
2.1.1 Các sản phẩm trên thị trường bảo hiểm.
Các sản phẩm bảo hiểm ngày càng phong phú và đa dạng, phát triển theo yêu cầu và trình độ sống của xã hội Chúng ta có thể phân loại thành các thị trường như bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, bảo hiểm thương mại, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế Việc phân loại này giúp phân tích sâu hơn các khía cạnh của từng thị trường, từ đặc điểm sản phẩm đến thói quen tiêu dùng và các biện pháp thúc đẩy cầu, nhằm giúp các hãng bảo hiểm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.
Bài nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thị trường bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ, hai loại hình sản phẩm có tác động lớn đến nền kinh tế Nghiên cứu nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa các sản phẩm bảo hiểm này với khái niệm thị trường và quá trình mở cửa thị trường.
Bảng 1 Doanh thu phí bảo hiểm và thị phần theo lĩnh vực giai đoạn 2016 – 2017
Các chỉ tiêu Đơn vị
Phi nhân thọ Nhân thọ Toàn thị trường
Doanh thu phí bảo hiểm
Tỷ trọng phí/tổng phí % 42,20 38,58 57,80 61,42 100 100
Bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm nhiều sản phẩm đa dạng như bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tài sản và thiệt hại, bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự của chủ tàu, bảo hiểm hàng hóa vận chuyển, bảo hiểm trách nhiệm, bảo hiểm hàng không, bảo hiểm thiệt hại kinh doanh, bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính, bảo hiểm nông nghiệp, cùng với bảo hiểm bảo lãnh.
Biểu 1 Cơ cấu doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ gốc theo nghiệp vụ 2017
Bảo hiểm nhân thọ bao gồm nhiều sản phẩm đa dạng như bảo hiểm trọn đời, bảo hiểm sinh kỳ, bảo hiểm tử kỳ, bảo hiểm hỗn hợp, bảo hiểm trả tiền định kỳ, bảo hiểm liên kết đầu tư, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhóm và bảo hiểm bổ trợ Những sản phẩm này không chỉ giúp bảo vệ tài chính cá nhân mà còn mang lại sự an tâm cho gia đình trong những tình huống bất ngờ.
Biểu 2 :Doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ theo nghiệp vụ năm2017
2.1.2 Các đặc trưng trên thị trường bảo hiểm.
Cũng giống như các thị trường khác, thị trường bảo hiểm có những đặc trưng chung của các thị trường thông thường đó là:
Vận động của thị trường bảo hiểm tuân theo quy luật giá trị
Theo quy luật giá trị, sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên hao phí lao động xã hội cần thiết Sự chuyển động của quy luật giá trị được thể hiện qua biến động giá cả hàng hóa; hàng hóa có giá trị cao sẽ có giá cả tương ứng cao và ngược lại.
Giá bảo hiểm thực chất là phí bảo hiểm, là số tiền mà người mua phải trả cho doanh nghiệp bảo hiểm theo thỏa thuận giữa hai bên Thỏa thuận này diễn ra trên cơ sở bình đẳng và tự do, do đó có thể coi là giá chấp nhận của thị trường Phí bảo hiểm bao gồm phí thuần và phụ phí, đặc biệt trong bảo hiểm nhân thọ Phí bảo hiểm được tính dựa trên số tiền bảo hiểm mà người mua chấp nhận và tỷ lệ phí bảo hiểm (r).
Trong lĩnh vực bảo hiểm, phí bảo hiểm tỷ lệ thuận với giá trị của đối tượng được bảo hiểm Cụ thể, những tài sản có giá trị lớn như toà nhà hoặc tàu chở hàng có giá trị cao sẽ phải chịu phí bảo hiểm lớn hơn Ngược lại, đối với những tài sản có giá trị thấp hơn, phí bảo hiểm cũng sẽ giảm tương ứng.
Thị trường bảo hiểm biến động theo quy luật cung cầu
Cung cấp bảo hiểm được thực hiện bởi các doanh nghiệp bảo hiểm, ngày càng xuất hiện nhiều và mang đến nhiều sản phẩm đa dạng để đáp ứng nhu cầu xã hội Sự phát triển của các sản phẩm bảo hiểm phụ thuộc vào tiến trình phát triển xã hội, điều này ngày càng gắn liền với sự phát triển của khoa học công nghệ và quá trình hội nhập toàn cầu.
Nhu cầu về bảo hiểm của cá nhân và tổ chức kinh tế, xã hội đang gia tăng mạnh mẽ Đối với các doanh nghiệp, việc bảo đảm cho quá trình sản xuất kinh doanh trở nên thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập ngày càng gay gắt Bên cạnh đó, khi đời sống cá nhân được nâng cao, nhu cầu về an toàn và bảo vệ tài chính cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Do đó, thị trường bảo hiểm đang chứng kiến sự gia tăng không ngừng về nhu cầu sử dụng các sản phẩm bảo hiểm.
Sự biến động của cung và cầu là yếu tố chính làm cho thị trường bảo hiểm luôn thay đổi Khi cầu tăng, cung cũng gia tăng theo, dẫn đến việc giá cả giảm xuống, từ đó điều chỉnh lại lượng cung trên thị trường.
Thị trường bảo hiểm tuân theo quy luật cạnh tranh
Thị trường bảo hiểm gắn liền với khái niệm cạnh tranh và đào thải, nơi mà sự cạnh tranh diễn ra gay gắt Do các sản phẩm bảo hiểm không được bảo hộ bản quyền và có sự tương đồng cao, doanh nghiệp bảo hiểm gặp khó khăn trong việc khác biệt hóa sản phẩm Để chiếm lĩnh thị phần trong phân đoạn khách hàng mục tiêu, các công ty thường áp dụng các chiến lược như giảm giá, quảng cáo và khuyến mãi.
Cạnh tranh khốc liệt trong ngành bảo hiểm buộc các doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ phá sản hoặc tìm kiếm sự liên kết Những liên kết này thường xảy ra giữa các công ty nhỏ hoặc mới gia nhập thị trường, nhằm tăng cường tiềm lực cạnh tranh Xu hướng sáp nhập và mua lại cũng phản ánh rõ rệt tác động của sự cạnh tranh gay gắt này.
Liên kết và sáp nhập trong ngành bảo hiểm không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn phản ánh nhu cầu thị trường Để đáp ứng nhu cầu bảo hiểm ngày càng tăng về số lượng và quy mô, các doanh nghiệp bảo hiểm cần có nguồn vốn lớn Hơn nữa, các hoạt động tài chính trong ngành cũng đòi hỏi một khối lượng vốn đáng kể để nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả trong quản lý nghiệp vụ.
Ngoài các đặc trưng chung cơ bản trên, thị trường bảo hiểm còn có những đặc điểm rất riêng so với các thị trường khác
Thị trường bảo hiểm là nơi trao đổi một loại hàng hoá đặc biệt
Người mua và người bán tham gia vào giao dịch hàng hóa thường đối mặt với rủi ro không mong đợi, điều này có thể làm gián đoạn hoạt động sản xuất và ảnh hưởng đến cuộc sống Người mua thường trả phí bảo hiểm để đảm bảo an tâm trước những rủi ro không lường trước, trong khi người bán lo ngại về chi phí bồi thường và quy trình xác minh Tuy nhiên, chính những rủi ro và bất ổn này lại tạo ra nền tảng cho thị trường bảo hiểm, thúc đẩy sự phát triển của hàng nghìn công ty bảo hiểm hiện nay.
Hàng hóa trên thị trường bảo hiểm không có bản quyền và không được bảo hộ, dẫn đến việc các sản phẩm bảo hiểm của các công ty khác nhau thường tương đồng về điều khoản, chế độ bồi thường, trách nhiệm và nghĩa vụ.
Các thành tựu và bất cập trong hoạt động kinh doanh của Bảo Việt
2.3.1 Các thành tựu đã đạt được
Năm 2017, Bảo Việt Nhân thọ đã đạt được nhiều thành tựu ấn tượng với tổng doanh thu vượt 17.000 tỷ đồng, tăng trưởng 28% so với năm 2016 Theo thống kê của hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, Bảo Việt tiếp tục dẫn đầu thị trường về doanh thu phí bảo hiểm và doanh thu khai thác mới Bên cạnh việc hoàn thành các chỉ tiêu kinh doanh, công tác chăm sóc khách hàng cũng được chú trọng, mở rộng đến mọi đối tượng Năm qua, Bảo Việt Nhân thọ đã ghi nhận nhiều sự kiện tiêu biểu, nhận giải thưởng quốc tế, ra mắt sản phẩm mới ưu việt và áp dụng công nghệ cao trong quản lý Các sản phẩm mới bao gồm An Bình Thịnh Vượng, An Hưng Phát Lộc, Bảo Hiểm chăm sóc y tế và Bảo hiểm tai nạn toàn diện.
Năm 2017, Bảo Việt Nhân thọ không chỉ giới thiệu sản phẩm mới mà còn củng cố mạng lưới vững chắc với 75 công ty thành viên trải rộng 63 tỉnh thành Công ty đã ra mắt 10 công ty thành viên mới như Bảo Việt Nhân Thọ Tràng An và Bảo Việt Nhân thọ Bắc Nghệ An Để nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, Bảo Việt Nhân thọ đang nghiên cứu và phát triển các kênh thông tin và thanh toán hiện đại, bao gồm Internet Banking và cổng thông tin ePOS Những nỗ lực này thể hiện cam kết của Bảo Việt Nhân thọ trong việc cải tiến dịch vụ, mang lại sự an tâm và tin cậy cho khách hàng.
Năm 2017, Bảo Việt Nhân thọ không chỉ chú trọng vào kết quả kinh doanh và tăng trưởng mà còn thực hiện chiến lược phát triển bền vững Doanh nghiệp cam kết xây dựng giá trị cốt lõi, góp phần vào sự phát triển của cộng đồng và hướng tới một xã hội an bình, thịnh vượng và hạnh phúc hơn.
Năm 2017, Bảo Việt Nhân thọ đã tổ chức nhiều sự kiện cộng đồng lớn trong chiến dịch "Bảo vệ giá trị Việt - Bảo vệ sức khỏe Việt" Chương trình "Chung tay vì cộng đồng" đã khám bệnh và hỗ trợ thuốc bổ cho hơn 2.000 người dân tộc thuộc các gia đình chính sách và hộ nghèo tại nhiều tỉnh thành trên toàn quốc.
Bảo Việt Nhân thọ tổ chức nhiều chương trình hội thảo và tư vấn về bảo vệ sức khoẻ, thu hút gần 30.000 người tham dự với sự tham gia của các chuyên gia uy tín từ 50/63 tỉnh thành Đồng thời, công ty cũng đã trao tặng 1.700 xe đạp và 1.700 ba lô với tổng kinh phí 3,6 tỷ đồng, nhằm hỗ trợ học sinh nghèo hiếu học, tiếp tục đồng hành cùng Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam trong suốt 13 năm qua, góp phần phát triển thế hệ tương lai của đất nước.
Bảo Việt Nhân thọ luôn nằm trong top đầu các công ty bảo hiểm uy tín nhất tại Việt Nam Theo nghiên cứu của Vietnam Report, dựa trên các nguyên tắc khoa học và khách quan, công ty đã được đánh giá cao từ các phương tiện truyền thông có ảnh hưởng và từ góc nhìn của khách hàng cũng như các chuyên gia tài chính Tính đến ngày 31/5/2017, Tổng công Ty Bảo Việt Nhân Thọ xếp thứ 2 trong danh sách này.
Bảo Việt Nhân thọ cam kết "Bảo vệ lợi ích Việt" thông qua các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, giúp các gia đình Việt có kế hoạch tài chính vững chắc cho tương lai Bên cạnh đó, với những hoạt động cộng đồng ý nghĩa, công ty "Bảo vệ Giá trị Việt", góp phần gắn kết yêu thương và gìn giữ những giá trị tốt đẹp của gia đình Với những thành tựu ấn tượng trong kinh doanh và đóng góp cho xã hội, Bảo Việt Nhân thọ ngày càng khẳng định vị thế và uy tín trên thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam.
Bảo hiểm Bảo Việt vừa nhận giải thưởng “Thương hiệu bảo hiểm tốt nhất Việt Nam 2017” từ Tạp chí Global Brands Magazine (GBM) có trụ sở tại London, Anh Giải thưởng này được trao dựa trên cam kết của Bảo hiểm Bảo Việt đối với các giá trị vượt trội như Sáng kiến, Chất lượng, Hoạt động thương hiệu, Ứng dụng công nghệ, Quản trị rủi ro, Dịch vụ khách hàng và Kết quả kinh doanh, góp phần tạo ra một môi trường bảo hiểm năng động cho ngành bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam Đây là lần đầu tiên Bảo hiểm Bảo Việt được vinh danh trong danh sách các thương hiệu xuất sắc toàn cầu, khẳng định nỗ lực không ngừng của công ty trong hơn 50 năm qua, với định hướng phát triển bền vững và khách hàng là trung tâm của mọi hoạt động.
2.3.2 Những bất cập và khó khăn còn tồn tại.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được như đã nêu ở trên thì công ty còn gặp phải một số khó khăn như:
Số lượng doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) được cấp phép hoạt động đang gia tăng, cho phép các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo luật định, có quyền thành lập DNBH, bao gồm cả các DNBH nước ngoài theo cam kết của WTO Sự xuất hiện của nhiều DNBH mới sẽ làm tăng cường mức độ cạnh tranh trong thị trường bảo hiểm Việt Nam.
Khảo sát cho thấy, cạnh tranh trong ngành bảo hiểm được đánh giá là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến hoạt động kinh doanh, với 85,7% doanh nghiệp cho rằng nó “ảnh hưởng rất nhiều” Bên cạnh đó, chất lượng nguồn nhân lực và quản trị doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng, với 78,6% doanh nghiệp đồng ý rằng chúng “ảnh hưởng rất nhiều” Nhiều khách hàng tham gia bảo hiểm phản ánh rằng sự tư vấn còn hạn chế, khiến họ chưa hiểu đúng và đủ về hợp đồng bảo hiểm.
Survey các doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện trong tháng 5/2017.
Các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) hoạt động ở nước ngoài đang cung cấp sản phẩm bảo hiểm qua biên giới vào Việt Nam, gây ra mối lo ngại cho các DNBH trong nước, đặc biệt là Công ty Bảo Việt Nhân thọ Điều này tạo ra sự bất lợi cho các DNBH trong nước khi họ không thể nắm bắt thông tin về đối thủ cạnh tranh, bao gồm các sản phẩm, mẫu đơn, điều khoản và phí bảo hiểm Hơn nữa, các DNBH tại Việt Nam phải chịu nhiều loại thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, trong khi đối thủ nước ngoài không phải gánh chịu những chi phí này Điều này dẫn đến việc các DNBH trong nước gặp khó khăn trong việc đánh giá rủi ro và có thể tạo ra lỗ hổng cho việc trục lợi bảo hiểm.
Nguồn nhân lực là một điểm yếu không chỉ của Công Ty Bảo Việt Nhân Thọ mà còn của toàn ngành bảo hiểm Việt Nam, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập Dù là yếu tố quan trọng hỗ trợ sự phát triển, nguồn nhân lực hiện tại thiếu đào tạo bài bản, khiến cán bộ bảo hiểm chỉ có thể xử lý các tình huống thông thường mà chưa đủ khả năng giải quyết nghiệp vụ phức tạp Hơn nữa, tình trạng "chảy máu chất xám" do các ràng buộc về cơ chế quản lý, chế độ lương và cơ hội thăng tiến không hấp dẫn so với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã dẫn đến việc mất nhiều nhân tài, gây khó khăn cho các lãnh đạo doanh nghiệp bảo hiểm trong nước.
Việc tuyển dụng đại lý bảo hiểm Nhân thọ hiện nay gặp nhiều khó khăn, không chỉ trong việc tìm kiếm nhân sự mới mà còn trong việc giữ chân những đại lý cũ Trên thị trường bảo hiểm, quá trình tuyển dụng thường dựa vào việc mời gọi và giới thiệu từ công ty, thay vì ứng viên chủ động tìm kiếm cơ hội việc làm Hầu hết các ứng viên mới đều thiếu kinh nghiệm, điều này buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phải đầu tư đáng kể vào chi phí đào tạo và huấn luyện ban đầu.
Khi công ty mở rộng kênh đại lý để nâng cao sức cạnh tranh, hiện tượng các đại lý hiện tại bị lôi kéo vào các hoạt động kinh doanh đa cấp ngày càng gia tăng Họ thường chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt mà không nhận ra những rủi ro tiềm ẩn từ những mô hình này.
2.3.3 Nguyên nhân và cách khắc phục
Một báo cáo từ chương trình nghiên cứu khả năng cạnh tranh và tác động của tự do hóa thương mại dịch vụ tại Việt Nam chỉ ra rằng sự liên kết giữa đào tạo và thị trường là yếu tố quan trọng trong giáo dục nghiệp vụ bảo hiểm Tuy nhiên, việc đào tạo tại các trường đại học vẫn chưa đáp ứng thực tế, với khoảng cách lớn giữa kiến thức sinh viên học được và yêu cầu công việc thực tế Các chương trình đào tạo hiện tại chưa bám sát nhu cầu của ngành, vẫn tập trung nhiều vào các môn học bắt buộc về bảo hiểm, trong khi nhu cầu về kiến thức bảo hiểm thương mại ngày càng tăng.
Đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ trong thời gian tới
Cơ hội và thách thức trong thời gian tới
Thị trường bảo hiểm Việt Nam đã mở cửa cho các công ty bảo hiểm 100% vốn nước ngoài từ năm 1999, thu hút nhiều công ty lớn trên thế giới Theo Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, hiện có 18 doanh nghiệp cổ phần và 19 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực này.
Hiện nay, Việt Nam có 20 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 1 doanh nghiệp tái bảo hiểm, 8 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và 8 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm Thị trường bảo hiểm đang phát triển mạnh mẽ với 150.000 đại lý và hơn 100 sản phẩm bảo hiểm nhân thọ cùng hơn 500 sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ Ngành bảo hiểm đã đóng góp 2% vào GDP của Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 29% mỗi năm.
Việc mở cửa thị trường bảo hiểm tại Việt Nam mang đến cả cơ hội và thách thức cho sự phát triển của ngành, cũng như cho các công ty bảo hiểm trong nước.
Mức cam kết bảo hiểm của Việt Nam vượt trội hơn so với các nước thành viên mới gia nhập khác Tổng thể, cam kết của Việt Nam trong WTO tương đương với các thỏa thuận trong hiệp định thương mại (BTA).
Mỹ Có một điểm khác là cho mở thêm chi nhánh bảo hiểm phi nhân thọ
Tập đoàn Bảo Việt sẽ chịu tác động của các quy luật thị trường giống như các doanh nghiệp bảo hiểm khác tại Việt Nam Tuy nhiên, chúng tôi sở hữu những lợi thế và điểm mạnh độc đáo mà các công ty khác không có, giúp chúng tôi nổi bật trong ngành.
Chúng tôi tự hào với 42 năm xây dựng và phát triển trong ngành bảo hiểm Mặc dù thời gian này không dài so với các tập đoàn bảo hiểm quốc tế, nhưng chúng tôi cam kết nghiên cứu và cung cấp những sản phẩm, dịch vụ bảo hiểm phù hợp với nhu cầu của người dân Việt Nam Chính vì vậy, sản phẩm và dịch vụ mà chúng tôi mang đến luôn đạt tiêu chuẩn ưu việt, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của cộng đồng.
Ban lãnh đạo Tập đoàn Tài chính-Bảo hiểm Bảo Việt đã nhận thức rõ về sự cạnh tranh và hội nhập quốc tế trong thị trường bảo hiểm, từ đó chuẩn bị chiến lược cho giai đoạn phát triển mới Chúng tôi đang tăng cường đầu tư vào nhân lực, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và nghiệp vụ chuyên môn, đồng thời đa dạng hóa hoạt động kinh doanh Đặc biệt, Bảo Việt đang triển khai cổ phần hóa và tái cấu trúc theo mô hình công ty mẹ-công ty con, bao gồm việc bán cổ phần cho các đối tác chiến lược nước ngoài, nhằm nâng cao năng lực vốn, công nghệ và quản lý, đảm bảo thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược của Tập đoàn.
-Sự ổn định về chính trị, kinh tế của Việt Nam
Sau khi gia nhập WTO, nền kinh tế Việt Nam đã có cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ nhờ vào việc mở rộng thị trường cho hàng hóa trong nước và tiếp cận hàng hóa từ các nước thành viên Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng, khiến lạm phát gia tăng và mức tăng trưởng giảm so với năm trước Mặc dù vậy, với các giải pháp thích hợp từ Chính phủ và chính sách mở cửa, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành bảo hiểm và các lĩnh vực công nghệ cao như đóng tàu, xây dựng đường tàu điện ngầm, điện tử, công nghệ thông tin, và sản xuất linh kiện máy bay.
BH xây dựng lắp đặt, BH tài sản, BH kỹ thuật, BH trách nhiệm phát triển.
-Pháp luật ngày càng hoàn thiện và mang tính tương thích với nhau
Luật kinh doanh bảo hiểm sẽ được sửa đổi và bổ sung nhằm tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước và bảo vệ quyền lợi của bên mua bảo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường bảo hiểm Bộ Tài chính sắp ban hành Thông tư số 125/2012/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 1/10/2012, nhằm hướng dẫn chế độ tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và các tổ chức liên quan Thông tư này quy định rằng doanh nghiệp bảo hiểm không được vay để đầu tư vào chứng khoán, bất động sản hay góp vốn vào doanh nghiệp khác, ngoại trừ việc gửi tiền tại các cổ đông là tổ chức tín dụng.
Sau khi gia nhập WTO, tầng lớp dân cư có thu nhập cao ở Việt Nam ngày càng đông đảo, nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và hoạt động thương mại với các nước thành viên Sự hội nhập này không chỉ giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển mà còn nâng cao đời sống người dân, cải thiện mức thu nhập bình quân đầu người Khi đời sống được cải thiện, người dân càng quan tâm đến việc tham gia các sản phẩm bảo hiểm, nhằm đảm bảo an toàn cho cuộc sống của họ.
- Nhận thức về nhu cầu, tác dụng của bảo hiểm ngày một nâng cao
Thông qua công tác tuyên truyền của ngành bảo hiểm và thói quen mua bảo hiểm của các nhà đầu tư nước ngoài, nhận thức của người dân Việt Nam về vai trò và tác dụng của ngành bảo hiểm ngày càng được nâng cao Khi kinh tế xã hội phát triển, người dân không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn hiểu rõ hơn về lợi ích của bảo hiểm trong đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh Điều này đã dẫn đến nhu cầu tham gia bảo hiểm trong xã hội ngày càng lớn.
Sau khi gia nhập WTO, nền kinh tế Việt Nam có cơ hội tăng cường thương mại với các quốc gia thành viên, từ đó thúc đẩy hội nhập và phát triển kinh tế khu vực và toàn cầu Sự phát triển kinh tế sẽ dẫn đến sự văn minh và hiện đại hóa xã hội, cải thiện đời sống người dân và nâng cao thu nhập bình quân đầu người Điều này tạo điều kiện cho người dân quan tâm hơn đến việc tham gia các sản phẩm bảo hiểm, nhằm đảm bảo cuộc sống an toàn hơn.
- Nhận thức về nhu cầu, tác dụng của bảo hiểm ngày một nâng cao
Thông qua công tác tuyên truyền của ngành bảo hiểm và thói quen mua bảo hiểm của các nhà đầu tư nước ngoài, nhận thức của người dân Việt Nam về vai trò của ngành bảo hiểm ngày càng được nâng cao Khi kinh tế xã hội phát triển, người dân không chỉ cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn hiểu rõ hơn về lợi ích của bảo hiểm trong đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh Điều này đã dẫn đến nhu cầu tham gia bảo hiểm trong xã hội trở nên rất lớn.
-Kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm chưa chuyên nghiệp
-Có nhiều kênh phân phối sản phẩm mà đã được thực hiện ở các nước trên thế giới như:
Kênh truyền Kênh trực Kênh mới thống tiếp Đại lý Môi giới Đại diện thương mại
Cán bộ bảo hiểm Điện thoại
Ngân hàng Công ty tài chính
Hiện nay, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam chủ yếu khai thác sản phẩm từ các cán bộ bảo hiểm, trong khi một số công ty đã bắt đầu phát triển kênh bán qua ngân hàng thương mại và tăng doanh thu phí bằng cách nâng cao hoa hồng cho đại lý Tuy nhiên, họ chưa chú trọng xây dựng đội ngũ bán hàng một cách bài bản và chuyên nghiệp, cũng như chưa đầu tư hỗ trợ tài chính, phương tiện và kỹ thuật để nâng cao khả năng khai thác từ kênh phân phối này Điều này dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty môi giới và đại lý bảo hiểm, gây ra sự thiếu chuyên nghiệp và tự ý điều chỉnh các điều kiện, điều khoản bảo hiểm, làm tăng rủi ro cho doanh nghiệp bảo hiểm và thị trường.
- Việc giải quyết bồi thường còn nhiều vướng mắc
Việc đơn giản hóa hồ sơ và thủ tục bồi thường vẫn chưa đạt được cải thiện rõ rệt, dẫn đến nhiều phiền phức cho khách hàng Thực tế cho thấy, quá trình thu thập hồ sơ, chứng từ từ các cơ quan có thẩm quyền như công an và bệnh viện vẫn gặp nhiều vướng mắc Hơn nữa, hiệu quả trong việc giám định bồi thường tổn thất của các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) chưa cao Đặc biệt, chưa có biện pháp xử phạt thích đáng đối với DNBH khi chậm trễ trong việc bồi thường, gây ra nhiều bất cập trong hoạt động này.
Đề xuất giải pháp hoạt động hiệu quả
Theo báo cáo của Cục Quản lý và giám sát bảo hiểm năm 2016, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm nhân thọ (BHNT) ở các thị trường mới nổi chỉ đạt hơn 1%, trong khi đó, các thị trường phát triển có tỷ lệ này là 2,3% Điều này cho thấy rằng vẫn còn nhiều cơ hội phát triển trong các phân khúc của thị trường bảo hiểm nhân thọ.
Trong những năm gần đây, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam đã chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh nhằm phát triển sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (BHNT) toàn diện, với mục tiêu chiếm lĩnh thị trường bán lẻ Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, đặc biệt là việc hạ phí bảo hiểm và tình trạng nợ phí bảo hiểm phổ biến, đang đặt ra thách thức lớn Để nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững, bài viết đề xuất một số giải pháp cho các công ty bảo hiểm trong thời gian tới.
Để nâng cao năng lực tài chính, các công ty bảo hiểm cần tăng quy mô vốn chủ sở hữu bằng cách cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh trực tiếp, từ đó tăng lợi nhuận và bổ sung vốn chủ sở hữu.
Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền và quảng bá hình ảnh, công ty bảo hiểm cần hợp tác với các công ty quảng cáo chuyên nghiệp Việc thực hiện chiến dịch quảng bá này cần diễn ra liên tục trong một khoảng thời gian dài để đạt được kết quả tốt nhất.
Thứ ba, hoàn thiện hệ thống kênh phân phối Hiện nay, đối với các công ty
BHPNT hiện đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hệ thống phân phối, nhưng việc sử dụng nhiều cán bộ khai thác bảo hiểm có thể làm giảm hiệu quả do chi phí cao và năng suất thấp Do đó, việc giảm dần số lượng cán bộ bán hàng, giữ lại những cán bộ chuyên về đánh giá rủi ro là xu hướng cần thực hiện Để nâng cao chất lượng hệ thống đại lý, cần phát triển kỹ năng nghề nghiệp và đảm bảo đội ngũ đại lý có kiến thức sâu về sản phẩm và đạo đức nghề nghiệp Đối với kênh môi giới, mở rộng quan hệ với các nhà môi giới bảo hiểm là cần thiết, vì BHNT yêu cầu nhiều tư vấn, đặc biệt với sản phẩm kỹ thuật cao Sự phát triển của dịch vụ môi giới tại các nước ASEAN cho thấy đây sẽ là xu hướng khó đảo ngược Ngoài hai kênh chính là đại lý và môi giới, cần kiện toàn các kênh phân phối khác như bán bảo hiểm qua ngân hàng, công ty du lịch, trường học, bưu điện và thương mại điện tử, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ.
Để đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng mạng lưới kinh doanh, cần phát triển và hoàn thiện sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (BHNT) dựa trên nguyên tắc gắn kết quyền lợi của người tham gia và công ty bảo hiểm Mức phí bảo hiểm phải tương ứng với trách nhiệm bảo hiểm, đồng thời cung cấp các sản phẩm đáp ứng nhu cầu khách hàng, gia tăng quyền lợi cho người tham gia Việc mở rộng phạm vi bảo hiểm và bổ sung các quyền lợi hợp lý cho sản phẩm bảo hiểm cá nhân và tổ chức cũng rất quan trọng, nhằm thiết lập mức phí bảo hiểm hợp lý.
Phát triển sản phẩm bảo hiểm cần chú trọng không chỉ vào các điều khoản hợp đồng mà còn vào việc cung cấp dịch vụ hoàn chỉnh để thu hút khách hàng Bên cạnh giá trị cốt lõi là bảo đảm rủi ro, các dịch vụ phụ thêm sẽ gia tăng giá trị cho hợp đồng Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cần nhắm đến nhóm khách hàng có trình độ cao (từ cao đẳng trở lên) và đồng thời thiết kế sản phẩm đơn giản, dễ hiểu cho nhóm người có trình độ dưới cao đẳng, nhằm mở rộng thị trường Việc sử dụng sản phẩm hiện có sẽ không tạo ra sự khác biệt và cạnh tranh, do đó cần phát triển các sản phẩm đặc thù cho từng đối tượng khách hàng.
Vào thứ năm, các công ty bảo hiểm cần tăng cường quản trị rủi ro và nâng cao chất lượng bồi thường bằng cách xây dựng một mô hình quản trị rủi ro với ba lớp phòng vệ.
Lớp phòng vệ thứ nhất áp dụng cho tất cả các đơn vị, khối, phòng, ban, nhằm ngăn ngừa, phát hiện và kiểm soát rủi ro Được điều hành trực tiếp bởi ban giám đốc, lớp phòng vệ này đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các nghiệp vụ Cán bộ nhân viên công ty bảo hiểm là những người chủ chốt, chịu trách nhiệm phân tích và đánh giá quy trình rủi ro Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, nhân viên cần có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm cao, từ đó giúp phát hiện và ngăn ngừa rủi ro một cách kịp thời.
Lớp phòng vệ thứ hai, do khối quản trị rủi ro thực hiện, có trách nhiệm giám sát mọi rủi ro trong hệ thống nhằm hỗ trợ lớp phòng vệ thứ nhất trong việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro Lớp phòng vệ này được điều hành bởi hội đồng quản trị và yêu cầu khối quản trị rủi ro tham gia ý kiến vào các quy trình để đảm bảo xây dựng một quy trình đánh giá rủi ro thực tế, thay vì chỉ đối phó cho có trong các cuộc kiểm tra.
Lớp phòng vệ thứ ba được thực hiện bởi bộ phận kiểm toán nội bộ, có trách nhiệm kiểm tra và soát xét tất cả các hoạt động, bao gồm kinh doanh bảo hiểm gốc, đầu tư và tái bảo hiểm Lớp phòng vệ này được thực hiện độc lập bởi ban kiểm soát, đảm bảo tính khách quan trong quá trình kiểm tra.
Trong 3 lớp phòng vệ trên thì lớp phòng vệ thứ nhất là quan trọng nhất, bởi rủi ro càng phát hiện sớm và có biện pháp ngăn ngừa kịp thời thì sẽ càng giảm thiểu được tổn thất.
Công tác bồi thường đóng vai trò quan trọng song song với kiểm soát và quản trị rủi ro trong ngành bảo hiểm Trong thời gian tới, các công ty bảo hiểm cần tập trung nâng cao hiệu quả bồi thường để giảm tỷ lệ bồi thường mà vẫn duy trì chất lượng dịch vụ Để thực hiện điều này, việc kết hợp với hệ thống bảo lãnh và tư vấn là cần thiết.
Các công ty bảo hiểm cần áp dụng chế tài đối với vi phạm quy trình và giải quyết bồi thường chậm do nguyên nhân chủ quan Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ thông tin, như thực hiện bồi thường trực tuyến và giám sát giám định qua phần mềm, sẽ giúp tăng tốc độ xử lý bồi thường và giảm thiểu tình trạng trục lợi.
Các công ty bảo hiểm cần xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho giám định bồi thường và thường xuyên kiểm tra tại các chi nhánh Việc tăng cường đào tạo cho cán bộ bồi thường và theo sát các cơ quan giám định độc lập là cần thiết để đảm bảo quy trình giám định và giải quyết bồi thường diễn ra nhanh chóng và chất lượng Để phát triển bền vững và duy trì thị phần, các công ty cần có chiến lược kinh doanh rõ ràng, cải thiện điểm yếu, phát huy điểm mạnh và mở rộng thị trường tiềm năng Các công ty bảo hiểm thuộc ngân hàng cần thực hiện đồng bộ các giải pháp để phát triển dịch vụ bảo hiểm nhân thọ, đáp ứng nhu cầu thị trường với lợi nhuận cao nhất trong tương lai.
