bài tiểu luận kinh tế vĩ mô

Thay đổi số lượng người tiêu dùng: giới trẻ Việt Nam đang ngày càng lấn sân, mức độ dân số tăng nhanh khiến nhu cầu về trà sữa càng cao Cung thị trường 1, Cân b ng th tr ằng thị

Học viện Ngân Hàng

BÀI TIỂU LUẬN

Cân bằng thị trường Trà sữa trong nửa đầu

năm 2017 tại thành phố Hà Nội

Giáo viên hướng dẫn : Thịnh Phương Hạnh Sinh viên thực hiện : Nhóm 10

Lớp : K20-KTD

Hà Nội, ngày 28 tháng 11 năm 2017

Học viện Ngân Hàng

-***** -Bài tiểu luận

Cân bằng thị trường Trà sữa trong nửa đầu năm 2017

tại thành phố Hà Nội

DANH SÁCH NHÓM 10

1 Trương Thị Hồng Nhung

2 | P a g e

4 Triệu Thanh Hiếu 20A4020292 Hoàn thành 90%

Contents 1

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG 1

 1

BÀI TIỂU LUẬN 1

DANH SÁCH NHÓM 10 2

I C ẦU 6

II C UNG 8

III CÂN BẰNG, DƯ THỪA, THIẾU HỤT TRONG THỊ TRƯỜNG TRÀ SỮA 11

1, C ÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG 11

1.1.Khái niệm: 11

1.2 Giá: 13

1.3 Sự thay đổi sản lượng cân bằng 13

2 D Ư THỪA VÀ THIẾU HỤT 15

2.1 Trạng thái cân bằng cung cầu: 15

2.2 Trạng thái dư thừa và thiếu hụt của thị trường: 17

2.3,Cơ chế thị trường tự điều hòa 18

IV CÁC TRƯỜNG HỢP THAY ĐỔI CỦA CUNG VÀ CẦU CÓ THỂ XẢY RA TRONG THỊ TRƯỜNG TRÀ SỮA 19

4.1.C ẦU KHÔNG ĐỔI , CUNG GIẢM : 19

4.2,C ẦU VÀ CUNG ĐỀU TĂNG 20

4.2.1 Cầu tăng nhiều hơn cung 20

4.2.2 Cung tăng nhiều hơn cầu 21

4.3, Cung không đổi, cầu tăng 22

4.4, Cung không đổi, cầu giảm 23

4.5, Cung tăng cầu không đổi 25

4 | P a g e

Lời mở đầu

Trà và sữa là hai thức uống không mấy xa la đối với người Việt, nhưng từ sự vôtình hay cố ý mà chúng lại được pha trộn lại với nhau, tạo nên một thức uống hết sức thuhút và trở thành “ cơn sốt” trong giới trẻ hiện nay Không hẳn nguyên giới trẻ mớithưởng thức cái hương vị của trà sữa mà hầu hết mọi lứa tuổi đều yêu thích hương vịthơm ngon của trà sữa Vị béo của sữa cùng hương thơm của trà thật khiến người ta phải

“ chết mê chết mệt” vì nó

Trà sữa du nhập vào Việt Nam từ năm 2002, mới đầu nó xuất hiện như là mộtnhãn hàng kinh doanh của nước ngoài cũng không thu hút được sự chú ý của nhiềungười Nhưng trải qua một quá trình 15, trà sữa đã thực sự vươn mình phát triển Vàtrong năm 2017 nó đã trở thành một cơn sốt Trà sữa len lỏi ở mọi ngóc ngách của 2thành phố lớn là Hà Nội và Hồ Chí Minh Ở vỉa hè, góc đường, trên sân trường, trong cơquan đều có thể có sự xuất hiện của cốc trà sữa Ở Hà Nội, đặc biệt trong năm 2017 cácquán trà sữa mọc lên như nấm sau mưa, những nhãn hiệu trà sữa cũng xuất hiện lên rấtnhiều Từ các nhãn hàng nổi tiếng như Dingtea, Tocotoco,Royal tea… hay những nhãnhàng mới nổi như Bobapop, Heytea, Trà Tiên Hưởng,….đểu đang cố mở rộng cơ sởkinh doanh Các nhãn hàng mở ra nhiều như vậy phần lớn là do cầu của người uống đặcbiệt là giới trẻ ngày càng tăng cao

Trà sữa thu hút giới trẻ trước hết là hương vị hấp dẫn của nó, và ngày càng cónhiều vị mới đặc sắc khiến giới trẻ tò mò muốn dùng thử, và phần nhiều đến với trà sữacũng vì tìm kiếm điểm hẹn, không gian gặp gỡ bạn bè Những quán trà sữa đều có khungcảnh rất bắt mắt, có những nét vẽ cũng như khung hình đặc biệt rất thích hợp cho giớitrẻ Ngày nay giới trẻ sẵn sàng chi ra 50-60 nghìn đồng một cốc trà sữa mà không hềngần ngại Thậm chí có nhiều bạn trẻ ngày nào cũng uống ít nhất một cốc, ngày nhiều cóthể lên tới ba cốc trà sữa Nếu dùng từ “ nghiện trà sữa” có lẽ cũng không sai Khi màngày nào cũng uống, dành nhiều tâm trí, thời gian và tiền bạc cho nó

Ta có thể thấy rằng cầu của trà sữa tăng cao và cung cũng vậy Cả 2 cùng tăng rấtnhanh trong thời kỳ nửa đầu năm 2017 đặc biệt ở Hà Nội Vậy liệu rằng thị trường tràsữa đã đạt đến trạng thái cân bằng hay đang dư thừa, thiếu hụt? Sự thay đổi các trạngthái đó như thế nào? Liệu rằng thị trường rồi sẽ thay đổi như thế nào? Chính vì muốn trảlời những câu hỏi trên và nhóm 10 dành sự quan tâm đặc biệt đến thị trường trà sữa nên

chúng em quyết đinh chọn đề tài nghiên cứu, tìm hiểu là “ Cân bằng thị trường Trà sữatrong nửa đầu năm 2017 tại thành phố Hà Nội.

Đây là đề tài tương đối mới với chúng em, do kinh nghiêm cũng như kỹ năng làm việc còn nhiều hạn chế nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy nhóm chúng em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của cô để bài tìm hiều của nhóm chúng em được hoàn thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn cô!

6 | P a g e

I C u ầu

Cầu là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng sẵn sàng mua và có khả

năng mua tại mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định với điều kiện cácnhân tố khác không thay đổi

Lượng cầu là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng sẵn sàng mua và

có khả năng mua tại một mức giá nhất định với điều kiện các nhân tố khác không thayđổi

Cầu cá nhân là cầu từng cá nhân tham gia trên thị trường của một hàng hóa nhất

Cầu thị trường là tổng hợp các cầu cá nhân về một hàng hóa nhất định.

Luật cầu là số lượng hàng hóa được cầu trong khoảng thời gian nhất định sẽ tăng

lên khi giá hàng hóa đó giảm xuống, ngược lại sẽ giảm xuống khi giá tăng lên trong điềukiện các nhân tố khác không thay đổi

- Nhân tố ngoại sinh

+ Thu nhập của người tiêu dùng

+ Giá của hàng hóa khác (hàng hóa bổ sung, hàng hóa thay thế) Vd: Giá nước ép hoa quả giảm, giá cà phê giảm

+ Tỉ trọng tiêu dùng của hàng hóa đó trong tổng thu nhập

+ Thời gian sử dụng hàng hóa

+ Mức độ cần thiết của hàng hóa đối với mỗi dạng người tiêu dùng (có nhóm người là cần thiết nhưng với nhóm khác thì là bình thường Vd: với nhóm người có thu nhập tương đối thấp thì lượng thực phẩm là hàng hóa thiết yếu)

II Cung

Cung là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người sản xuất có khả năng và sẵn sang

cung ứng ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định với giả định rằng cácyếu tố khác không thay đổi

Lượng cung là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà hãng sẵn sàng và có khả năng

bán tại một mức giá nhất định với điệu kiện các nhân tố khác không thay đổi

8 | P a g e

Cung cá nhân là cung của một hãng tham gia trong thị trường về một hàng hóa

Cung thị trường là tổng số hàng hóa được cung bởi tất cả các hãng trong thị

trường tại các mức giá khác nhau về một hàng hóa nhất định

Luật cung là số lượng hàng hóa được cung trong khoảng thời gian nhất định sẽ

tăng lên khi giá hàng hóa đó tăng và ngược lại sẽ giảm khi giá giảm trong điều kiện cácnhân tố khác không thay đổi

 Giá và lượng cung có mối quan hệ ngược chiều P tăng Qs tăng

QS = a + bP (b > 0)

Ví dụ: Giá trà sữa tăng thì lượng cung tăng

Giá trà sữa giảm thì lượng cung giảm+ Nhân tố ngoại sinh có:

1 Thay đổi thu nhập người tiêu dùng : nếu mức thu nhập tăng, người tiêu dùng có thể dành nhiều tiền hơn cho việc mua trà sữa, sẵn sàng mua trà sữa ở mức giá bìnhthường

2 Thay đổi giá của hàng hóa (hàng hóa bổ sung và hàng hóa thay thế) : người tiêu dùng có nhiều sự lựa chọn để mua hàng hóa, thường giữa các hàng hóa có sự liên kết với nhau

3 Tỷ trọng cung của hàng hóa đó trong tổng thu nhập

4 Mức độ cần thiết của hàng hóa đối với mỗi dạng người tiêu dùng (nhóm người cần thiết và nhóm người bình thường): thường do sở thích của người tiêu dùng, nếu thích sẽ có nhu cầu uống nhiều hơn bình thường nvaf làm lượng cung tăng

5 Thay đổi kỳ vọng của người tiêu dùng về hàng hóa: mong muốn, dự đoán cũng như nhận định của họ về giá,lượng cung cấp,mức độ khan hiếm về trà sữa

6 Thay đổi số lượng người tiêu dùng: giới trẻ Việt Nam đang ngày càng lấn sân, mức độ dân số tăng nhanh khiến nhu cầu về trà sữa càng cao

Cung thị trường

1, Cân b ng th tr ằng thị trường ị trường ường ng

1.1.Khái niệm:

- Cân bằng thị trường là một trạng thái mà tại dó không có sức ép làm cho giá và lượng hàng hóa thay đổi

- Cân bằng thị trường là một trạng thái mà tại đó lượng cung bằng lượng cầu tại cùng một mức giá

P2 P1

D E

0

Hình 1.1.1 Đồ thị cầu và cung giao nhau

Đồ thị biểu diễn cung:

12 | P a g e

Px

PE

QX

D

0 125 260 305 388 440

Hình1.1.2 Đồ thị biểu diễn cung

Đồ thị biểu diễn cầu:

- Giá trần là quy định của Chính phủ về mức giá tối đa của một loại hàng hóa nào

đó được phép giao dịch trên thị trường Mục đích của chính phủ khi đưa ra giá trần nhằmbảo vệ người tiêu dung có khả năng chi trả cho các hàng hóa thiết yếu, hoặc để kiểm soátlạm phát hay tránh tình trạng bất ổn cho xã hội

- Giá mà Chính phủ Việt Nam quy định cho các hãng trà sữa về trần lãi suất Mặttích cực của chính sách này là mức giá phải trả cho 1 cốc trà sữa đảm bảo cho các bạnhọc sinh, sinh viên có thể trả và thưởng thức nó Tuy nhiên vẫn tồn tại mặt trái của cácchính sách này đối với chính bản thân người tiêu dùng Đó là khi ấn định mức giá trầnkhiến cho người tiêu dùng có xu hướng sử dụng nhiều hơn, khi đó các quán trà sữa sẽkhông đủ chỗ ngồi cho khách và chất lượng chăm sóc khách hàng sẽ đi xuống

Sự t hay đổi sản lượng cân bằng

1.3.1 Từ sự dịch chuyển đừơng cầu thị trường:

- Giả sử rằng thu nhập của người tiêu dùng tăng lên đột ngột dẫn đến nhiều ngườimuốn sử dụng sản phẩm trà sữa hơn Khi đó đường cầu về trà sữa sẽ dịch chuyển sangbên phải khi thu nhập

14 | P a g e

Hình 1.3.1 Một sự cân bằng mới khi đường cầu dịch chuyển

- Khi đường cầu dịch chuyển sang phải, điểm cân bằng của thị trường ở mức giá

P2 cao hơn và ở mức sản lượng Q2 cao hơn

- Xem xét hình 3.1 ta thấy rằng đường cầu dịch chuyển sang bên trái số lượngngười mua sẽ tăng Nếu các nhà sản xuất vẫn giữ ở mức giá P1 và sản lượng Q1 sẽ tạo ra

sự khan hiếm trên thị trường trà sữa Điều này một lần nữa dưới tác động của cơ chế thịtrường, giá hàng hóa sẽ tăng dần lên từ mức P1 lên P2 và theo đó sô lượng trà sữa sảnxuất ra sẽ tăng từ mức Q1 lên tới Q2, khi đó thị trường sẽ ở mức cân bằng mới, điểm cânbằng mới tại (P2,Q2)

1.3.2 Từ sự dịch chuyển đường cung thị trường:

- Một kịch bản khác diễn ra do bên nhà cung cấp tác động đến thị trường Điều gì

sẽ xảy ra khi các hãng trà sữa sẵn sàng tăng sản lượng của mình lên ở mọi mức giá mặc

dù người tiêu dùng không hề quan tâm đến điều đó Khi đó đường cung sẽ dịch chuyểnsang bên phải và điểm cân bằng mới của thị trường sẽ xuất hiện

- Nửa đầu năm 2017, trào lưu trà sữa lại bùng phát trở lại với một bộ mặt mới khithị trường có sự tham gia của hàng chục thương hiệu trà sữa quốc tế như Dingtea,Chago, Gongcha, Fancha, Royal Tea, Tea Story, Toco Toco,… lúc đó đường cung sẽdịch chuyển sang phải

- Khi đường cung dịch chuyển sang phải, điểm cân bằng của thị trường ở mức giá

P2 thấp hơn và ở mức sản lượng Q2 cao hơn

- Hình 3.2 cho thấy, khi các nhà cung cấp tham gia vào thị trường nhiều hơn,lượng cung trà sữa sẽ mỗi ngày tăng mặc dù số lượng người tiêu dùng không đổi, đườngcầu dịch chuyển sang phải Nếu nhà sản xuất vẫn giữ mức giá P1 thị trường sẽ xuất hiệnhiện tượng dư thừa hàng hóa, lượng dư này sẽ nhiều hơn cả lượng Q2 và lúc đó nhà sảnxuất buộc phải giảm giá, đưa ra các chương trình khuyến mại thu hút khách để tránh việc

D’

D

Q

0 12

5 26

0 30

5 38

8 44 0 Hìn h1.

1.2

Đồ thị biể

u diễ

n cun g

Q2

0

125

260

305

388 440 Hình 1.1.2

Đồ thị biểu diễn cung

P2 P1

Q1

0

125

260

305

388 440 Hình 1.1.2

Đồ thị biểu diễn cung

dư thừa hàng hóa Giá hàng hóa giảm từ mức P1 tới mức P2 cân bằng thị trường mới dầnđược xác lập tại (P2,Q2)

1 3.3 Sự dịch chuyển cùng một lúc đường cung và đường cầu:

- Vào dịp nghỉ lễ Tết Nguyên Đán, nhiều hãng trà sữa vẫn mở xuyên các ngàymùng 1,2,3 không nghỉ, người tiêu dùng được tăng lương thưởng Kết hợp hai điều kiệntrên vào thời điểm Tết, chúng ta sẽ có hiện tượng cả đường cung và đường cầu cùng dịchchuyển sang phải

-Cung và cầu cùng dịch chuyển khi các điều kiện thị trường thay đổi Trongtrường hợp này, sự dịch sang phải của cả đường cung và đường cầu dẫn tới mức giá caohơn và sản lượng cũng cao hơn

Hình 1.3.2 Một sự cân bằng mới khi cả đường cung và đường cầu cùng dịch chuyển

2 D th a và thi u h t ư ừa và thiếu hụt ếu hụt ụt

2 1 Trạng thái cân bằng cung cầu:

Trên thị trường, trạng thái cân bằng cung cầu đối với một hàng hóa nào đó chính

là trạng thái ứng với một mức giá nào đó, lượng cung ngang bằng với lượng cầu Mứcgiá tương ứng tại trạng thái cân bằng được gọi là giá cân bằng Lượng hàng hóa tươngứng tại trạng thái cân bằng được gọi là lượng cân bằng

Q1

P1

P2

P

Hình 2.1 Trạng thái cân bằng trong thị trường

Trạng thái cân bằng cung cầu đối với một loại hàng hoá nào đó là lúccung của hàng hoá đó vừa đủ thoả mãn cầu đối với hàng hoá đó trong một khoảng thờigian nhất định Lúc này người mua và người bán thỏa mãn họ không có lí do gì để phảithay đổi quyết định, cho nên giá sẽ không đổi

Trên đồ thị, giá cân bằng và sản lượng cân bằng là toạ độ của giao điểmgiữa đường cung và đường cầu.( điểm E0 )

Giá cân bằng (P0) và sản lượng cân bằng (Q0)cũng có thể xác định bằngcách giải hệ phương trình đường cung và đường cầu

Từ hàm cung hàm cầu của trà sữa ta xác định được:

Hàm cầu: Pd = 68-0.08Qd

Hàm cung: Ps = 0.13Qs + 6.67

Điểm cân bằng: E ( Q0,P0 ): Vậy điểm cân bằng được xác định: E (350,40)

Ta thấy rằng khi giá trà sữa đạt 40 nghìn đồng/cốc lượng tiêu thụ đạt 350 cốc.Tạiđây thị trường được tối đa hóa Lúc này cả người mua và người bán đều thỏa mãn vơímức giá và lượng tiêu thụ này Nếu không có gì tác động, giá sẽ không thay đổi

2.2 Trạng thái dư thừa và thiếu hụt của thị trường:

Khi giá mua bán thực tế của một loại hàng hoá, dịch vụ nào đó trên thịtrường khác so với giá cân bằng, lúc này sẽ xảy ra tình trạng dư thừa hay thiếu hụt hànghoá

Trong trường hợp giá mua bán thực tế trên thị trường lớn hơn giá cân bằng:

P1 > P0, người bán sẽ bán nhiều hàng hoá (theo luật cung), người mua giảm việc tiêudùng (theo luật cầu), lượng cung sẽ lơn hơn lượng cầu ( QS > QD ), lượng chênh lệch này

là dư thừa thị trường hay còn gọi là dư cung

Trong trường hợp giá mua bán thực tế trên thị trường nhỏ hơn giá cân bằng

P2 < P0, người mua sẽ mua nhiều hàng hoá, người bán giảm sản lượng, lượng cung sẽnhỏ hơn lượng cầu ( QS < QD ), kết qủa xảy ra tình trạng thiếu hụt hàng hoá trên thịtrường hay còn gọi là dư cầu

Hình 2.2 Trạng thái không cân bằng của thị trường

Từ bàng số liệu biểu Cầu và Cung ở phần 1 và 2 ta có

Ta có thể thấy khi giá 1 cốc trà sữa ở mức giá 34,000 VNĐ thì lượng cung là 305,lượng cầu là 425 Lúc này Qs<Qd, dẫn đến trạng thái thiếu hụt trong thị trường, cầunhiều hơn cung Nếu để thị trường tự điều tiết, giá sẽ lại tăng lên về giá trị trị cân bằng,trở về lại điểm mà cả người mua và người bán đều cảm thấy thỏa mãn

Bên trên là hiện tượng thiếu hụt khi giá là 34 000 VNĐ, còn khi giá cao hơngiá cân bằng là 45 000 VNĐ, xảy ra hiện tượng dư thừa Với khi giá là 45 000 VNĐ,

18 | P a g e

P

Q D

Dư thừa

305 5

lượng cung là 388, lượng cầu là 288, Qs > Qd, dẫn đến trạng thái dư thừa trong thịtrường, cung nhiều hơn cầu Nếu không có sự can thiệp của chính phủ, chính phủ tự điềutiết, giá sẽ giảm xuống đến giá cân bằng, trở lại điểm mà cả người mua và cả người bánđều cảm thấy thỏa mãn

Do vậy, điều mà ta quan sát thấy là bất cứ lúc nào giá cả thị trường cao hoặc thấphơn giá cân bằng thì xuất hiện sự dư thừa hoặc thiếu hụt trên thị trường

Và để khắc phục hiện tượng thiếu hụt hoặc dư thừa này, người bán và ngườimua phải thay đổi hành vi của họ để đạt tới mức giá cân bằng Nếu thị trường ở trạngthái dư thừa (dư cung) thì người bán phải có quyết định giảm giá để làm tăng lượng cầu.Nếu thị trường ở trạng thái thiếu hụt hàng hóa (dư cầu) thì người bán sẽ tăng giá nhằmlàm giảm lượng cầu

2.3,Cơ chế thị trường tự điều hòa

Xét tại mức giá P = 50 thì Qd = 225 và Qs = 425

Lúc này Qd > Qs và lượng dư thừa là : Qs –Qd = 200

 Thị trường dư thừa hàng hóaVới lượng cầu này, trên đường cung sẽ cho biết mức giá nào người bán sẵn sàngbán Ở mức giá này,trên đường cầu sẽ cho biết được lượng cầu mà người mua muốnmua Cứ như thế mức giá sẽ dịch chuyển vào giá cân bằng Po và lượng cung và cầu sẽgặp nhau tại Qo =350

Định nghĩa : Cơ chế thị trường tự điều tiết hay cơ chế bàn tay vô hình là cơ chếđiều hcinhr hành vi của người mua và người bán sao cho thị trường trở về trạng thái cânbằng Khi xuất hiện dư thừa hay thiếu hụt trên thị trường đó

Cụ thế, xét các ví dụ về trà sữa ta có:

- Khi giá P > 40 thì người mua sẽ giảm lượng mua, còn người mú sẽđầu tư mở rộng sản xuất và tăng cung => thị trường sẽ rơi vào trạng thái dư thừahay dư cung Dư cun tạo áp lực giảm giá, khi giá giảm dần người mua lại tặnglượng mua, còn người bán giảm lượng bán Quá trình diễn ra cho đến khi thịtrường đạt tới trạng thái cân bằng Còn khi P < 40 thì thì quá trình tự điều chỉnhcủa thị trường sẽ diễn ra theo chiều ngược lại