Rèn luyện cách đọc, nâng dần thành kĩ năng: */ Rèn phát âm đúng: - Hướng dẫn học sinh tự phát hiện lỗi và tự sửa lỗi cho bản thân và cho bạn: Trước tiên phải chọn những em đọc khá-giỏi đ[r]
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO
ĐỀ TÀI TRONG CÔNG TÁC
Chức danh: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học 1 xã Thới Quản
1 Tên đề tài: "Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5 thông qua tiết tập
đọc"
2 Cơ sở lý luận:
Qua nhiều năm nhà trường phân công giảng dạy lớp 5 và qua dự giờ trao đổi học tập lẫn nhau với các giáo viên trong trường và được dự hội giảng, thao giảng cấp trường, cấp cụm, huyện Còn bộc lộ nhiều tồn tại như: Có những học sinh học tới lớp 5 đọc vẫn chưa lưu loát, chưa hay, ngắt nghỉ còn bừa bãi, nhấn giọng lên xuống tuỳ tiện Các em không hiểu được nội dung, không hiểu được nghệ thuật, không hiểu được cái hay cái đẹp của tác phẩm Bởi vì trình độ học sinh không đồng đều, chưa nghiên cứu kỹ nội dung bài chưa cảm nhận được cái hay của bài tập đọc
Vì vậy nâng cao năng lực đọc cho học sinh nhất là đọc đúng, đọc trôi chảy, tiến tới đọc hay, đọc diễn cảm là hết sức cần thiết đối với học sinh cuối bậc tiểu học Chính vì cơ sở đó nên tôi đã nghiên cứu và thực hiện đề tài này với tên là: "Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5 thông qua tiết tập đọc"
3 Thực trạng yêu cầu:
* Ưu điểm:
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học tương đối khang trang, đầy đủ
và đảm bảo cho công tác dạy và học
- Một số gia đình cũng rất quan tâm đến việc học hành của con em họ ở trường cũng như ở nhà
- Tiện ích của mạng internet giúp cho người giáo viên có thể trao đổi học tập kinh nghiệm, sưu tầm tư liệu, tranh ảnh trên diện rộng một cách thuận lợi
và nhanh chóng
* Hạn chế:
- Ảnh hưởng phương ngữ phát âm Tiếng Việt chưa chuẩn, người lớn nói thế nào thì trẻ em nói thế ấy, rất khó sửa chữa
- Lớp có nhiều học sinh là người dân tộc Khơmer, hạn chế về ngôn ngữ
do không phải tiếng mẹ đẻ nên dẫn đến đọc sai, viết sai, hiểu sai
- Nhiều học sinh chưa tự giác học, chưa có động cơ học, chưa thấy rõ sự quan trọng cần thiết trong việc rèn luyện phát âm đúng chuẩn, rèn luyện đọc thế nào cho hay chứ không dừng lại đọc đúng
- Khảo sát chất lượng đọc của học sinh đầu năm học 2012-2013, kết quả
cụ thể như sau:
Trang 2Tổng
số
học
sinh
Đọc phát âm sai
Đọc ngắt nghỉ
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
4 Các nội dung chính của đề tài và việc triển khai thực hiện:
a Khảo sát, tìm hiểu rõ chất lượng đọc của học sinh:
Nghiên cứu hồ sơ của học sinh: Học bạ, khảo sát chất lượng đầu năm làm
cơ sở cho việc xây dựng làm kế hoạch rèn luyện cụ thể cho từng em một Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm năm học trước để nắm bắt thêm về hoàn cảnh gia đình, tâm sinh lí của từng đối tượng Quan tâm tìm hiểu kĩ những học sinh yếu
b Giáo dục ý thức học tập:
- Giáo dục ý thức học tập cho học sinh trong mọi giờ dạy Giảng giải cho học sinh hiểu tường tận về mục đích, ý nghĩa giờ học Tập đọc là trước tiên phải đọc cho đúng - đọc cho hay, đọc cho diễn cảm, đạt được mục đích đó là cơ bản đã hiểu được nội dung và ý nghĩa của văn bản cần học
- Giáo dục ý thức tự rèn luyện nói đúng chuẩn trong mọi tiết học, lấy cách phát âm của thầy làm mẫu để cả lớp cùng làm theo (Như vậy người giáo viên phải tự rèn luyện mình trước)
c Rèn luyện cách đọc, nâng dần thành kĩ năng:
*/ Rèn phát âm đúng:
- Hướng dẫn học sinh tự phát hiện lỗi và tự sửa lỗi cho bản thân và cho bạn: Trước tiên phải chọn những em đọc khá-giỏi đọc mẫu trước lớp, giao nhiệm vụ cho các em còn lại nhận xét cách phát âm của bạn và yêu cầu các em phát âm lại nhiều lần cho đúng Cho học sinh tự phát hiện và tự sửa lỗi là một vấn đề hết sức quan trọng, được xem như là cái mới, sáng tạo trong đề tài này
Sự can thiệp của giáo viên là cuối cùng, khi học sinh không phát hiện, không thống nhất hoặc phát âm không chuẩn
- Trong quá trình rèn, đưa ra nhiều chỗ lỗi mà các em thường mắc phải và
và sửa một cách triệt để Ví dụ: Sửa phát âm sai l - n: Luyện cho học sinh phát
âm nhiều những từ có phụ âm đầu là l: lỗi lầm, lầm lỗi, lấp lánh, lọt lòng, lầy
lội, lập loè, làm lụng, và luyện phát âm những từ có phụ âm đầu là n: nấu nướng, não nùng, nôn nao, nồng nàn, nơm nớp, na ná, Ngoài ra giáo viên còn
phải luyện cho học sinh phát âm nhiều cả "n và l”: nới lỏng, nước lửa, làm nũng,
làng nước,
Sửa cách phát âm: ch - tr, âm ch đọc lưỡi để thẳng, âm tr đầu lưỡi thụt
vào: chim trỉ, con trâu, trân trọng, chong chóng,
Sửa phát âm sai: âm d - v - gi: hướng dẫn học sinh phát âm cho đúng: cây
da, va chạm, giá cả, con dao, ra vào, giàu có,
Sửa cách phát âm: o-u: cao vút- trầu cau, trao đổi - trau dồi,
Ngoài ra, cần hướng dẫn học sinh đọc đúng và phát âm đúng các phụ âm
cuối như: c - t: các - cát, úc - út,
- Để gây sự hứng thú, dễ nhớ và nhớ lâu ở học sinh, tôi còn sưu tầm một
số câu vè, câu thơ, câu văn có những từ khó phát âm cho học sinh luyện đọc
Trang 3Ví dụ: Sửa cách phát âm sai r thành g: Bắt con cá rô - Bỏ vô cái rổ - Nó kêu rột
rẹt, rột rẹt!
*/ Rèn đọc đúng:
Khi học sinh phát âm đúng thì yêu cầu cao hơn nữa là rèn đọc đúng cho
học sinh Đọc đúng có nghĩa là phát âm đúng, ngắt nghỉ hơi đúng, tốc độ, giọng đọc thích hợp Trong khi rèn cho học sinh không chỉ dùng lời nói mà còn kết hợp chữ viết, ký hiệu, đồ dùng dạy học để hướng dẫn các em cách ngắt nghỉ hơi (dài-ngắn), tốc độ đọc (nhanh-chậm), giọng đọc (cao-thấp, lên-xuống) Cách đọc của câu văn, đoạn văn thì chú ý ngắt nghỉ cụm từ
Ví dụ: Thế là / A-lếch-xây đưa bàn tay vừa to / vừa chắc ra / nắm lấy bàn tay đầy dầu mỡ của tôi lắc mạnh rồi nói://
Đối với các em còn đọc yếu thì tôi chú ý cho em đó đọc nhiều hơn và tăng dần số câu Ngoài ra, tôi cho các em đọc tốt ngồi kèm những em đọc yếu trong khi luyện đọc ở lớp như vậy việc luyện đọc nhóm, đọc theo cặp đạt hiệu quả cao hơn
Còn đối với các bài thơ: Đọc đúng trong bài thơ không những phát âm đúng mà phải biết ngắt nghỉ theo nhịp thơ, nhấn giọng các từ ngữ
Ví dụ:
Câu thơ “Chắt trong vị ngọt / mùi hương
Lặng thầm thay / những con đường ong bay
Trải qua mưa nắng / vơi đầy
Men trời đất / đủ làm say đất trời
*/ Rèn đọc thầm:
Đọc thầm là yêu cầu cao, đọc thầm với tốc độ nhanh và hiệu quả hơn (nắm bắt đầy đủ thông tin cảm thụ tốt văn bản nghệ thuật)
Hướng dẫn học sinh đọc thầm, tôi giao nhiệm vụ cụ thể để định hướng rõ yêu cầu đọc thầm cho học sinh (đọc câu nào, đoạn nào; đọc để trả lời câu hỏi hay để ghi nhớ, hoặc học thuộc lòng.)
Giới hạn thời gian để tăng dần tốc độ đọc thầm cho học sinh Cách thực hiện biện pháp này là từng bước rút ngắn thời gian đọc của học sinh và tăng dần
độ khó của nhiệm vụ Thông thường tôi sử dụng đọc thầm cho học sinh tìm bài văn có mấy đoạn, hoặc đọc thầm để suy nghĩ trả lời những câu hỏi trong sách giáo khoa Khi đọc thầm giáo viên phải giao nhiệm vụ cụ thể, nhằm định hướng việc đọc - hiểu
+ Ví dụ: Trong bài “Một chuyên gia máy xúc”( Tiếng Việt 5 tập 1)
- Học sinh đọc thầm đoạn một trả lời câu hỏi:
Hỏi: Anh Thuỷ gặp anh A-lếch-xây ở đâu?
Học sinh trả lời: “Hai người gặp nhau ở công trường xây dựng”
*/ Rèn đọc diễn cảm, đọc hay:
Đối với học sinh lớp 5 Yêu cầu học sinh đọc diễn cảm là yêu cầu trọng tâm Bước đầu hướng dẫn học sinh biết làm chủ được giọng đọc đối với ngữ điệu, tốt độ, cao độ, trường độ, âm sắc nhằm diễn tả đúng nội dung bài Đọc diễn cảm phù hợp với sự cảm nhận riêng của từng cá nhân, giáo viên cần phát huy tối đa việc cảm nhận văn bản qua giọng đọc để làm phong phú cách cảm nhận của học sinh Tuyệt đối không gò ép học sinh đọc theo mẫu thầy đọc
Trang 4Đối với văn bản nghệ thuật:
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm thông qua việc dẫn dắt gợi
mở để học sinh thể hiện tình cảm, thái độ qua giọng đọc phù hợp với hình ảnh, cảm xúc trong bài thơ, phù hợp tính cách nhân vật trong bài văn, bài thơ
+ Ví dụ: Bài “Bầm ơi’’
Hai câu thơ "Ai về thăm mẹ quê ta / Chiều nay có đứa con xa nhớ thầm.” Khi đọc học sinh phải biết thể hiện với giọng nhẹ, trầm, nghỉ hơi dài khi kết thúc
Đối với văn bản phi nghệ thuật:
- Hướng dẫn học sinh đọc xác định ngữ điệu đọc sao cho phù hợp với nội dung thông báo làm rõ thông tin cơ bản giúp nghe, tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản Khi rèn học sinh phải thể hiện được cảm xúc của tác giả khi viết bài văn, bài thơ đó Rèn học sinh đọc đúng, đọc hay cho học sinh phải đạt được các yêu cầu cụ thể đề ra: Đọc phát âm đúng, phát âm không lẫn lộn Đọc ngắt nghỉ đúng dấu chấm, dấy phẩy giữa các cụm từ ở những câu dài Đọc to rõ ràng, lưu loát Đọc ngắt nhịp đúng các nhịp thơ Biết đọc nhấn giọng, thay đổi sắc thái giọng đọc phù hợp với văn cảnh và lời nhân vật
5 Kết quả thực hiện và phạm vi áp dụng nhân rộng:
Kết quả sau khi áp dụng các biện pháp đã nêu, tôi tiến hành khảo sát lần 2 với những tiêu chí như lần 1 và cùng đối tượng học sinh Kết quả cụ thể như sau:
Lớp
Tổng
số
học
sinh
Đọc phát âm sai
Đọc ngắt nghỉ
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
Số lượng
Tỷ lệ
%
So sánh đối chiếu với số liệu đầu năm học, có thể thấy rõ sự tiến bộ của học sinh khi học tập đọc, nhất là học sinh trước đây đọc yếu
Các giải pháp trên đã được thực hiện ở lớp tôi và nhân rộng cho cả khối 5 của trường đều có kết quả như mong nuốn và được áp dụng thực hiện cho một
số trường trong huyện có cùng điều kiện và cơ sở vật chất như trường tôi cũng
đã mang lại hiệu quả rất cao
6 Kết luận:
Khả năng phát triển: Kết quả nghiên cứu và thực hiện đề tài này rất khả thi vì các em có đọc được thì mới tiếp thu bài và làm bài được, có đọc được tốt thì mới có thể học tốt các môn còn lại Đề tài "Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp
5 thông qua tiết tập đọc" có thể áp dụng và triển khai cho các trường Tiểu học trong các huyện bạn
Người báo cáo
LƯU TRÍ BÌNH