Dau ngoac don va dau hai cham ngữ văn lớp 8

Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong các câu ghép sau: a Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.. Khi bỏ phần trong d

Kiểm tra bài cũ

1 Nêu quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép

2 Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong các câu ghép sau:

a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

b) Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khóe mắt tôi đã cay cay

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

*Trả lời:

1) Các vế của câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau khá chặt

chẽ Những quan hệ thường gặp là: quan hệ nguyên nhân, quan hệ điều kiện (giả thiết), quan hệ tương phản, quan hệ tăng tiến, quan hệ lựa chọn, quan hệ bổ sung, quan hệ tiếp nối, quan hệ đồng thời, quan hệ giải thích

2) a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học

-> Quan hệ nguyên nhân, quan hệ giải thích.

b) Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại,

Kiểm tra bài cũ

2) a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì a

chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi

đi học.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

b) Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi

càng thắt lại, khóe mắt tôi đã cay cay.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ

ấu)

Kiểm tra bài cũ

Tiết 50 Tiếng Việt

DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I Dấu ngoặc đơn

1 Ví dụ

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”.

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên

bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon).

c Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên

cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình

về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên).

(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

(Ngữ văn 7, tập 1)

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến

sĩ bảo vệ công lí và tự do”

(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

-> Đánh dấu phần giải thích

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con

ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon).

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

-> Đánh dấu phần thuyết minh

c Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên

Châu (Tứ Xuyên).

-> Đánh dấu phần bổ sung thêm

a) Đùng một cái, họ được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”.

b) Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung

toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây.

c) Lí Bạch nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời

Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở

Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương long thuộc Miên Châu.

đơn thì người viết đã coi đó là phần chú thích nhằm

cung cấp thông tin thêm chứ nó không thuộc phần nghĩa

cơ bản.

Khi bỏ phần trong dấu ngoặc đơn thì ý nghĩa cơ bản của những đoạn trích trên có thay đổi không?

* Ghi nhớ: SGK

Tiết 50 Tiếng Việt

DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I Dấu ngoặc đơn

1 Ví dụ

2 Công dụng của dấu ngoặc đơn

công dụng của dấu

ngoặc đơn?

Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm).

? Phần nào trong các câu sau có thể cho vào trong dấu ngoặc đơn? Vì sao?

b) Mùa xuân, mùa đầu tiên trong một năm, cây cối đâm chồi nảy lộc.

a) Trinh, lớp trưởng lớp 8A2, hát rất hay.

Bài tập vận dụng:

c) Bộ phim Dòng sông phẳng lặng, do Việt Nam sản xuất, rất hay. c) Bộ phim Dòng sông phẳng lặng (do Việt Nam sản xuất) rất hay.

a) Trinh (lớp trưởng lớp 8A2) hát rất hay.

b) Mùa xuân (mùa đầu tiên trong một năm) cây cối đâm chồi nảy lộc.

Tiết 50 Tiếng Việt

DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I Dấu ngoặc đơn

II Dấu hai chấm

1 Ví dụ

Dấu hai chấm trong những đoạn trích sau dùng để làm gì?

a) Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho

em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…

b) Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất.

Người xưa có câu: “ Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

( Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

-> Đánh dấu (báo trước) lời đối thoại.

-> Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp.

-> Đánh dấu (báo trước) phần giải thích cho phần trước đó.

* Ghi nhớ: SGK

Tiết 50 Tiếng Việt

DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I Dấu ngoặc đơn

II Dấu hai chấm

1 Ví dụ

2 Công dụng của dấu hai chấm

dụng của dấu hai chấm?

? Cho ví dụ có sử dụng dấu hai chấm? Chỉ ra tác dụng của dấu hai chấm trong

ví dụ?

? ? Thêm dấu hai chấm vào các câu sau cho đúng Thêm dấu hai chấm vào các câu sau cho đúng

với ý nghĩa của người viết:

a) Người Việt Nam nói “Học thầy không tày học

bạn” nhưng cũng nói “Không thầy đố mày làm nên”.

b) Nam khoe với bạn rằng “Hôm qua nó được điểm 10”

Bài tập vận dụng

a) Người Việt Nam nói a) Người Việt Nam nói: : “Học thầy không tày học

bạn” nhưng cũng nói

bạn” nhưng cũng nói: : “Không thầy đố mày làm nên”.

b) Nam khoe với bạn rằng b) Nam khoe với bạn rằng: : “Hôm qua nó được điểm

10”

Tiết 50 Tiếng Việt

DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

I Dấu ngoặc đơn

II Dấu hai chấm

III Luyện tập

BT1 Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong

những đoạn trích sau:

a) Qua các cụm từ “tiệt nhiên” (rõ ràng, dứt khoát như thế,

không thể khác), “định phận tại thiên thư” (định phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư” (chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ

BT1 Công dụng của dấu ngoặc đơn: BT1 Công dụng của dấu ngoặc đơn:

a) Đánh dấu phần giải thích ý nghĩa của các cụm

từ trong dấu ngoặc kép.

b) Đánh dấu phần thuyết minh.

c) Dấu ngoặc đơn thứ nhất đánh dấu phần bổ

sung (người nói)

Dấu ngoặc đơn thứ hai: thuyết minh làm rõ

phương tiện ngôn ngữ (từ, câu…)

BT2 Giải thích công dụng của dấu hai chấm trong những

đoạn trích sau:

a) Nhưng họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải một

trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc

(Nam Cao, Lão Hạc)

b) Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế

này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước

khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng

mang vạ vào mình đấy

(Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu kí)

BT2 Công dụng của dấu hai chấm: BT2 Công dụng của dấu hai chấm:

a) Đánh dấu (báo trước) phần giải thích cho ý:

họ thách nặng quá.

b) Đánh dấu (báo trước) lời đối thoại (của Dế Choắt nói với Dế Mèn) và phần thuyết minh nội dung mà Dế Choắt khuyên Dế Mèn.

c) Đánh dấu (báo trước) phần thuyết minh cho ý: đủ màu là những màu nào.

BT3 Có thể bỏ dấu hai chấm trong đoạn trích sau được

không ? Trong đoạn trích này, tác giả dùng dấu hai

chấm nhằm mục đích gì ?

Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay Nói thế có nghĩa là nói rằng : tiếng Việt là một thứ tiếng hài hòa về mặt âm hưởng, thanh điệu mà cũng rất tế nhị, uyển chuyển trong cánh đặt câu Nói thế cũng có nghĩa là nói rằng Nói thế cũng có nghĩa là nói rằng: : tiếng Việt có đầy đủ khả năng để diễn đạt tình cảm, tư tưởng của người Việt Nam và để thoả mãn cho yêu cầu của đời sống văn hoá nước nhà qua các thời kì lịch sử

(Đăng Thai Mai,

- Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được

không? Nếu thay thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi?

BT4 Quan sát câu sau và trả lời câu hỏi.

Phong Nha gồm hai bộ phận : Động khô và Động nước

-> Được Khi thay nghĩa cơ bản của câu không thay đổi nhưng người viết coi phần trong dấu ngoặc đơn chỉ có

tác dụng kèm theo chứ không thuộc phần nghĩa cơ bản của câu.

thì có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không? Vì sao?

-> Không thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn, vì trong câu trên vế “Động khô và Động nước” không thể coi là thuộc phần chú thích.

BT5) Một học sinh chép lại đoạn văn của Thanh Tịnh như sau: Sau khi đọc xong mấy mươi tên

đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ:

- Thế là các em được vào lớp năm Các em phải gắng học để thầy

mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng Các em

đã nghe chưa? Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời Cũng may đã có một tiếng dạ ran

(

CỦNG CỐ

? Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm

có những công dụng nào?

Tóm tắt kiến thức bài học bằng bản đồ tư duy