Nguyên lý hoạt động, phân loại các loại máy khởi động cách kiểm tra đềmarơ máy khởi động của xe ô tô. biện pháp khắc phục, sửa chữa hư hỏng xảy ra đối với máy khởi động xe ô tô Tài liệu sử dụng cho công nhân, học nghề mới ra trường; Không dành cho nghiên cứu; thiết kế của kỹ sư ngành kỹ thuật ô tô
Trang 1MÁY KHỞI ĐỘNG
I Nhiệm vụ
- Quay động cơ với số vòng quay tối thiểu cần thiết để động cơ hoạt động
- Sau khi động cơ hoạt động, máy khởi động không quay cùng hoặc tách khỏi động cơ,
để đảm bảo không làm hư máy khởi động
- Khi nhông đề chưa ăn khớp với bánh đà thì máy khởi động không quay, không làm việc
II Cấu tạo
- Gồm 3 bộ phận chính để thực hiện nhiệm vụ của máy khởi động
1 Relay đề ( role đề, công tắc từ)
1.1 Nhiệm vụ :
- Phóng nhông đề ăn khớp với bánh đà
- Cung cấp điện cho motor đề quay
1.2 Cấu tạo
Trang 2Bao gồm : + Cuộn giữ + Cuộn hút + Lõi sắt
+ Dĩa tiếp điểm ( dĩa tiếp xúc) + Lò xo hồi vị
1.3 Hoạt động
Trang 31.3.1 Kéo (Hút vào)
Khi bật khoá điện lên vị trí START, dòng điện của ắc qui đi vào cuộn giữ và cuộn kéo Sau đó dòng điện đi từ cuộn kéo tới phần ứng qua cuộn cảm làm quay phần ứng với tốc độ thấp Việc tạo ra lực điện từ trong các cuộn giữ và cuộn kéo sẽ làm từ hoá các lõi cực
và do vậy píttông của relay đề bị kéo vào lõi cực của nam châm điện Nhờ sự kéo này mà bánh răng dẫn động khởi động bị đẩy ra
và ăn khớp với vành răng bánh đà đồng thời đĩa tiếp xúc sẽ bật công tắc chính lên 1.3.2 Giữ
Khi công tắc chính được bật lên, thì không có dòng điện chạy qua cuộn giữ, cuộn cảm và cuộn ứng nhận trực tiếp dòng điện từ ắc qui Cuộn dây phần ứng sau đó bắt đầu quay với vận tốc cao và động cơ được khởi động ở thời điểm này píttông được giữ nguyên tại vị trí chỉ nhờ lực điện từ của cuộn giữ vì không có lực điện từ chạy qua cuộn hút
1.3.3 Nhả hồi về Khi khoá điện được xoay từ vị trí START sang vị trí ON, dòng điện đi
từ phía công tắc chính tới cuộn giữ qua cuộn kéo ở thời điểm này vì lực điện từ được tạo ra bởi cuộn kéo và cuộn giữ triệt tiêu lẫn nhau nên không
Trang 4giữ được píttông Do đó píttông bị kéo lại nhờ lò xo hồi vị và công tắc chính bị ngắt làm cho máy khởi động dừng lại
1.4 Cách kiểm tra
1.4.1 Kiểm tra hoạt động của relay đề
Ấn píttông vào bằng ngón tay
Kiểm tra rằng píttông trả nhẹ về vị trí ban đầu của nó sau khi nhả ngón tay ra
GỢI Ý:
• Do công tắc nằm trong píttông, nếu píttông không trả nhẹ về vị trí ban đầu của nó, tiếp xúc của công tắc sẽ trở nên không đủ, và có thể làm mất tác dụng bật tắt của máy đề
• Hãy thay cụm relay đề nếu hoạt động của píttông không bình thường
Trang 51.4.2 Kiểm tra thông mạch của relay đề
1 Cực 50 2 Cực C 3 Cuộn kéo 4 Cuộn giữ
5 Thân relay đề 6 Cực 30 7 Thông mạch
Kiểm tra những mục sau đây bằng đồng hồ đo điện
(1) Thông mạch giữa cực 50 và cực C (kiểm tra thông mạch trong cuộn kéo)
GỢI Ý:
• Cuộn kéo nối cực 50 và cực C Nếu cuộn kéo bình thường, sẽ có thông mạch giữa các cực
• Khi cuộn kéo bị hở mạch, píttông không thể kéo vào được
2) Thông mạch giữa cực 50 và thân relay đề (Kiểm tra thông mạch cuộn giữ)
GỢI Ý:
• Cuộn giữ nối cực 50 và thân relay đề Nếu cuộn kéo bình thường, sẽ có thông mạch giữa cực và thân relay đề
• Khi cuộn kéo bị hở mạch, píttông được kéo vào, nhưng nó không giữ được, nên bánh răng chủ động sẽ liên tục nhảy ra và trở về
1 Cực 50 2 Cực C 3 Cuộn kéo 4 Cuộn giữ
5 Thân relay đề 6 Cực 30 7 Thông mạch
2 Motor
2.1 Nhiệm vụ :
- Biến năng lượng dòng điện thành chuyển động quay của roto, thông qua bộ phận giảm tốc và nhông đề làm quay động cơ
2.2 Cấu tạo
- Stato
- Roto
- Chổi than
Trang 62.3 Cách kiểm tra
2.3.1 Roto:
2.3.1.1 Kiểm tra bằng quan sát
- Kiểm tra cuộn dây rôto và cổ góp xem có bị bẩn hay cháy không
- Cuộn dây stato và cổ góp tiếp xúc với chổi than bằng cách quay chính bản thân nó
và bật cho dòng điện chạy Vì lý do đó, cổ góp của máy đề thường bị bẩn và cháy
- Bẩn và cháy sẽ cản trở dòng điện và ngăn không cho máy đề làm việc đúng
2.3.1.2 Kiểm tra thông mạch và cách điện của rôto
Dùng đồng hồ đo điện, hãy tiến hành những phép kiểm tra sau
• Cách điện giữa cổ góp và lõi rôto : Không thông mạch
Trang 71 Cổ góp 2 Lõi rôto 3 Cuộn dây rôto 4 Trục rôto
• Thông mạch giữa các thanh dẫn điện của cổ góp
1 Cổ góp 2 Lõi rôto 3 Cuộn dây rôto 4 Trục rôto Từng thanh dẫn điện của cổ góp được nối thông qua cuộn dây rôto Nếu chi tiết bình thường, trạng thái giữa các thanh dẫn điện là thông mạch
2.3.1.3 Kiểm tra độ đảo hướng kính của cổ góp
Dùng đồng hồ so, kiểm tra độ đảo của cổ góp
2.3.1.4 Kiểm tra đường kính ngoài của cổ góp
Dùng thước kẹp, đo đường kính ngoài của cổ góp
Trang 82.3.1.5 Kiểm tra độ sâu của rãnh
Dùng thước đo độ sâu của thước kẹp, hãy đo độ sâu của rãnh giữa các thanh dẫn điện
2.3.2 Stato
2.3.2.1 Kiểm tra cuộn cảm
Dùng đồng hồ đo điện, tiến hành những phép kiểm tra sau đây
• Thông mạch giữa các dây dẫn chổi than (nhóm A) và dây dẫn
Trang 9• Dây dẫn chổi than bao gồm 2 nhóm; một được nối với dây dẫn (nhóm A) và nhóm kia được nối với stato (nhóm B)
• Kiểm tra thông mạch trong dây dẫn và tất cả các dây chổi than 2 dây dẫn chổi thân
có thông mạch thuộc về nhóm A và 2 dây dẫn không có thông mạch thuộc về nhóm B
• Kiểm tra thông mạch giữa dây chổi than và dây dẫn sẽ giúp xác định xem có hở mạch trong cuộn cảm hay không
• Kiểm tra cách điện giữa dây chổi than và phần cảm sẽ giúp xác định xem có ngắn mạch xảy ra trong cuộn cảm hay không
• Cách điện giữa dây chổi than (nhóm A) và phần cảm
1 Dây chổi than (Nhóm A) 2 Dây dẫn 3 Rôto 4 Cuộn cảm
5 Thông mạch 6 Dây chổi than (Nhóm B) 7 Phần cảm (khung từ) 2.3.3 Chổi than
Chổi than được ép vào cổ góp bằng lực của lò xo Nếu chiều dài của chổi than vượt quá giới hạn mòn tiêu chuẩn, lực giữ của lò xo sẽ giảm xuống, và sự tiếp xúc với cổ góp sẽ không đủ Do nó ngăn dòng điện chạy liên tục, máy khởi động có thể bị mất tác dụng
2.3.3.1 Kiểm tra chổi than
Lau sạch chổi than và đo chiều dài của nó bằng thước kẹp
GỢI Ý:
Trang 10• Hãy đo chiều dài chổi than ở giữa chổi, do phần đó bị mòn nhiều nhất.
• Hãy đo chiều dài chổi than với đầu của thước kẹp do nó bị mòn theo cung tròn
• Hãy thay chổi than khi giá trị đo được ở trên thấp hơn so với tiêu chuẩn
2.3.3.2 Thay chổi than
- Cắt dây dẫn chổi than ở vị trí nối với phía phần cảm
- Sửa lại hình dạng của bề mặt hàn của phần cảm bằng giũa hay giấy ráp
- Lắp chổi than mới với đĩa vào phần cảm và ép để gắn chúng với nhau
- Hàn chổi than mới vào vùng gắn
3 Kiểm tra cụm ly hợp máy đề
3.1 Cấu tạo :
Trang 113.2 Hoạt động
3.2.1 Kiểm tra hoạt động của ly hợp máy đề
Quay ly hợp máy đề bằng tay và kiểm tra xem khớp một chiều có ở trạng thái hãm hay không
GỢI Ý:
• Khớp một chiều truyền mômen chỉ theo chiều quay Theo chiều ngược lại, khớp chỉ quay không tải mà không truyền mômen
• Sau khi động cơ khởi động bằng chuyển động quay của máy đề, động cơ sẽ quay máy đề Do đó, khớp một chiều làm việc để tránh động cơ không làm quay máy đề
Trang 123.2.2 Tháo lắp nhông đề (ly hợp 1 chiều)
3.2.2.1 Tháo ly hợp của máy đề
(1) Tháo cụm rôto của máy đề ra khỏi stato và giữ rôto lên êto giữa những tấm nhôm mềm hay giẻ
(2) Trượt bạc chặn xuống dưới bằng cách gõ vào nó với tô vít đầu dẹt
1 Phanh hãm 2 Bạc chặn (3) Tháo phanh hãm
<1> Mở miệng của phanh hãm bằng tô vít đầu dẹt
<2> Tháo phanh hãm
1 Phanh hãm
3.2.2.2 Lắp cụm ly hợp máy đề
(1) Bôi mỡ vào then hoa của ly hợp máy đề
Trang 131 Mỡ (2) Lắp ly hợp máy đề lên trục rôto
1 Ly hợp máy đề (3) Lắp bạc chặn lên trục với đường kính trong nhỏ hơn hướng xuống dưới
1 Bạc chặn (4) Gióng thẳng phanh hãm với rãnh của trục, xiết chặt bằng êtô và cố định trục
1 Phanh hãm 2 Bạc chặn
Trang 14(5) Nhấc ly hợp máy đề lên, giữ nó thẳng đứng và gõ trục bằng búa nhựa để đặt phanh hãm vào bạc chặn
1 Ly hợp máy đề 2 Bạc chặn 3 Phanh hãm Điện điều khiển khởi động
Sơ đồ điện khởi động xe DEAWOO LANOS gồm số tự động và số sàn
Trang 15Sơ đồ điện hệ thống khởi động xe Toyota Vios 2003 số sàn
Sơ đồ hệ thống khởi động xe Deawoo Cruze 2011
Trang 16Sơ đồ điện hệ thống khởi động cơ bản Các thành phần của hệ thống
Khóa
Role đề phụ
Công tắc an toàn
* Công tắc chân phanh và chân côn
Trang 17* Công tắc vị trí số N
Cách xử lý khi đề không được
* Kiểm tra điện áp bình điện trước khi khởi động ≥ 11,5 Volt
* Các cọc bình đã dc siết chặt
Khi xe gặp tình huống đề không được
* Lưu ý :
: biểu tượng này, nếu chỉ có 1 thì nghĩa là khởi động, nếu trong hộp cầu chì có nhiều cầu chì biểu tượng này thì chưa chắc là của khởi động
Đề không được
Cầu chì bị đứt
Kiểm tra cầu chì:
OK
Xe khởi động được
Kiểm tra hoặc thay
OK
Có
Kiểm tra điện áp cực C
của role đề có 12V không Tháo máykhởi động
kiểm tra
Không
Dựa trên sơ đồ điện điều khiển khởi động của từng
xe, kiểm tra các chi tiết để xác định hư hỏng