Sáng kiến KN Thái-Bảng đơn vị đo

2/ Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới: Sau quá trình nghiên cứu, tìm tòi, tôi đã chọn giải pháp: hướng dẫn học sinh yếu sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng vào việc thực hiện chuyển đ

MỤC LỤC

A.MỞ ĐẦU 2

A I/ Đặt vấn đề 2

1 Thực trạng … 2

2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới 3

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

II Phương pháp tiến hành 3

1.Cơ sở lí luận và thực tiễn 3

2.Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo giải pháp 4

B NỘI DUNG……… 5

I/Mục tiêu 5

II/Mô tả giải pháp của đề tài 5

1/Thuyết minh tính mới 5

2/ Khả năng áp dụng 10

3/ Lợi ích kinh tế - xã hội 12

C KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHỤ LỤC 15

Đề kiểm tra trước tác động 16, 17

Đề kiểm tra sau tác động 18, 19

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO KĨ NĂNG CHUYỂN ĐỔI ĐƠN VỊ ĐO

KHỐI LƯỢNG CHO HỌC SINH YẾU LỚP 4

A MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

1/ Thực trạng

Trong các môn học ở Tiểu học, Toán là môn học có vai trò rất quan trọng đến sự hình thành và phát triển tư duy cũng như những phẩm chất của người học sinh như: sự kiên trì, nhẫn nại, tính cẩn thận, tinh thần vượt khó,… Mặt khác kiến thức môn toán đều được ứng dụng nhiều trong thực tiễn cuộc sống Một trong những ứng dụng quan trọng của môn toán trong thực tiễn cuộc sống là đo lường

Với gần 20 năm công tác, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và giảng dạy

ở nhiều khối lớp ( từ lớp 2 đến lớp 5) Qua thực tế chấm bài kiểm tra ở lớp, cũng như quá trình chấm thi, tôi nhận thấy học sinh hay làm sai các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo lường Và năm nay, tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 4A Lớp có 34 em, bên cạnh những em học tốt, tiếp thu bài nhanh thì còn rất nhiều em học yếu Ở giai đoạn đầu năm, tôi phát hiện trong lớp có rất nhiều em yếu về chuyển đổi đơn vị đo khối lượng.Tôi nhận thấy khả năng ghi nhớ của học sinh là rất kém, mặc dù tôi đã hết sức cố gắng giúp học sinh nắm các kiến thức có liên quan như: tên gọi, thứ tự, vị trí của từng đơn

vị đo và mối quan hệ giữa chúng, song chỉ sang tiết học sau là quên ngay Không những thế, những bài toán về đo khối lượng rất phong phú, giáo viên thường hướng dẫn học sinh nhẩm hoặc tính toán để thực hiện các dạng toán này Với cách nhẩm hay tính toán thì học sinh yếu thường không thực hiện được do các em còn hạn chế về tính toán, không thuộc các đơn vị đo, bỏ sót hàng hoặc nhầm thứ tự Vậy làm thế nào để các em chuyển đổi các đơn vị đo ấy một cách dễ dàng lại chính xác? Điều đó làm tôi luôn trăn trở, day dứt để tìm giải pháp mới nhằm giúp các em học sinh yếu có kĩ năng thực hành chuyển đổi đơn vị đo khối lượng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Đó cũng là lí do mà tôi, một giáo

viên có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy đã chọn đề tài Nâng cao kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo khối lượng cho học sinh yếu lớp 4 để nghiên cứu.

2/ Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:

Sau quá trình nghiên cứu, tìm tòi, tôi đã chọn giải pháp: hướng dẫn học sinh yếu sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng vào việc thực hiện chuyển đổi khi làm các dạng toán có liên quan Giải pháp này đã giúp cho số học sinh yếu tự tin hơn rất nhiều, kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo khối lượng được nâng lên đáng kể Nhiều em đã hoàn thành bài tập chuyển đổi đơn vị đo khối lượng một cách chính xác mà không bị nhầm lẫn như cách tính nhẩm Phương pháp này giúp các em tự tin làm tốt phần đổi các đơn vị đo trong các bài thực hành trên lớp hoặc trong bài thi của mình mà không phải mất nhiều thời gian ôn tập

3/ Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

- Nghiên cứu phương pháp giúp học sinh yếu sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng để thực hành chuyển đổi đơn vị đo ở lớp 4A nói riêng và khối lớp 4 trường Tiểu học Trần Quốc Toản nói chung

- Thời gian: Nghiên cứu từ năm học 2013 – 2014 và đã áp dụng vào năm học 2014- 2015

II/ Phương pháp tiến hành:

1/Cơ sở lí luận và thực tiễn:

Trong chương trình Toán lớp 4, hệ thống đơn vị đo lường các đại lượng chiếm một phần khá quan trọng Các em bắt đầu làm quen với 1 số tên gọi, biểu tượng và giá trị cũng như cách đổi các đơn vị đo mới, đồng thời cũng hoàn thiện và hệ thống những đơn vị đo khối lượng đã học ở lớp 2 và 3 để thành một bảng đơn vị đo hoàn chỉnh Tuy nhiên, việc khó khăn đối với các em hơn cả chính là việc đổi các đơn vị đo ấy sao cho nhanh và chính xác Học sinh thường dễ mắc phải những sai lầm và thường cho kết quả sai khi thực hành trên lớp, đặc biệt là với học sinh yếu, vì:

- Thời lượng học về đo khối lượng quá ít, chưa đủ khắc sâu kiến thức cho học sinh

- Các bài tập về đo lường rất đa dạng với rất nhiều loại đơn vị đo làm các em còn

nhầm lẫn giữa hai đơn vị đo độ dài và khối lượng: dam và dag, đôi lúc cứ nghĩ dag lớn hơn kg ( vì dam > m) nên đổi sai.

- Học sinh ít nhớ tên cũng như mối quan hệ giữa các đơn vị đo đã học nên nhiều lúc các em ghi kết quả mà không chịu suy nghĩ dẫn đến việc làm bài sai

- Khả năng tính toán cũng như tính nhẩm còn nhiều hạn chế

Điều đó làm tôi luôn trăn trở để tìm giải pháp giúp các em học sinh yếu có kĩ năng chuyển đổi các đơn vị đo khi làm toán

2/ Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp.

Tôi đã sử dụng các phương pháp thông thường để thu thập thông tin thực tế, xử lí

số liệu, kiểm chứng bằng thực tiễn dạy học để đưa ra những giải pháp phù hợp cho việc xây dựng phương pháp hướng dẫn học sinh yếu lớp 4 chuyển đổi đơn vị đo khối lượng một cách tối ưu nhất như:

- Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp khảo nghiệm, thực nghiệm

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thống kê

Tôi bắt đầu nghiên cứu từ năm học 2013- 2014 Đến năm học này, tôi tiến hành thử nghiệm với nhóm học sinh yếu trong lớp mình đang giảng dạy

Qua các bài kiểm tra cũ và các bài tập học sinh làm tại lớp, tôi đã chọn một số em thường làm sai các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo (gồm 7 em), tôi tiến hành kiểm tra trước tác động nhằm kiểm tra kỹ năng làm bài tập chuyển đổi đơn vị đo khối lượng của nhóm học sinh này Sau tác động tôi tiếp tục cho cả nhóm làm bài kiểm tra sau tác động Để đảm bảo khách quan, tôi có tham khảo ý kiến của 2 giáo viên trong khối và nhờ họ cùng chấm bài với tôi

2.1/ Tiến hành khảo sát học sinh

- Tôi tiến hành cho 7 học sinh đã chọn làm bài kiểm tra trước tác động (sau khi học

sinh học xong bài Tấn, tạ, yến tiết 18 tuần 4 )

Nội dung bài kiểm tra là chuyển đổi một số đơn vị đo khối lượng từ đơn vị bé sang đơn vị lớn, từ đơn vị lớn sang đơn vị bé, từ danh số phức sang danh số đơn, so sánh về các số đo, sắp xếp các số đo theo thứ tự Đây là các dạng bài tập quen thuộc, các em đã gặp trong các bài kiểm tra ở lớp trước đây Nhưng giới hạn các đơn vị đo là : tấn, tạ, yến,

kg, g vì các em chỉ vừa học các đơn vị này ( Đề kiểm tra và đáp án được đính ở phần phụ lục )

2.2/ Tiến hành thực nghiệm: Hướng dẫn học sinh sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng để thực hành chuyển đổi các đơn vị đo khối lượng.

Thực hiện từ cuối tuần 4 đến hết tuần 7 ( từ tiết 19 đến tiết 35) của chương trình Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu để không ảnh hưởng đến việc học của cả lớp Trong quá trình tác động tôi

có tham khảo một số sáng kiến kinh nghiệm của các đồng nghiệp trên mạng, một số sách

tham khảo.

2.3/ Khảo sát, đánh giá kết quả

- Sau khi học sinh học hết tuần 7 của chương trình ( Sau hơn 3 tuần ), tôi tiến hành kiểm tra sau tác động và thống kê kết quả

Nội dung, yêu cầu của các bài tập tương tự như bài kiểm tra trước tác động nhưng không giới hạn các đơn vị như bài kiểm tra trước tác động vì các em đã học xong 7 đơn vị

đo khối lượng.( Nội dung kiểm tra được đính kèm ở phần phụ lục) Sau đó tôi tiến hành chấm bài theo đáp án đã xây dựng và nhờ một số giáo viên trong khối kiểm tra lại

B NỘI DUNG:

I/ Mục tiêu:

- Giúp học sinh yếu nắm vững kiến thức, có kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo khối lượng một cách nhanh chóng, chính xác

- Hình thành cho học sinh tác phong học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch ,có kiểm tra, độc lập và sáng tạo, có ý thức vượt khó khăn, cẩn thận, kiên trì và tự tin

- Tạo nền tảng cho việc học tập cũng như vận dụng vào thực tế cuộc sống của các

em sau này

II/ Mô tả giải pháp của đề tài:

1/ Thuyết minh tính mới:

1.1/ Hiện tại cách hướng dẫn của giáo viên về chuyển đổi các đơn vị đo khối lượng

chưa phù hợp với học sinh yếu:

Ví dụ : 7m 5cm = ? cm.

Giáo viên thường hướng dẫn học sinh chuyển đổi bằng cách chung :

+) Tính toán: 7m = 700cm, rồi cộng thêm 5cm nữa Vậy : 7m 5cm = 705 cm +)Hoặc nhẩm theo thứ tự các đơn vị đo: 7m 5cm = 7m 0dm 5cm = 705cm

Những cách này đòi hỏi các em cần nhớ thật chính xác giá trị của tất cả các đơn vị trong các bảng và phải thực hiện tính cộng, hoặc nhẩm thật nhanh để cho kết quả chính xác Tất nhiên cách này thật vất vả với học sinh yếu vì khả năng ghi nhớ cũng như tính nhẩm của các em còn nhiều hạn chế

Như vậy, để khắc phục những khó khăn trước mắt và giúp học sinh có những kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo khối lượng một cách dễ dàng, tôi đã tiến hành nghiên cứu tài liệu, tham khảo kinh nghiệm của đồng nghiệp ở trường, trên mạng Có nhiều giải pháp để hướng dẫn các em thực hành chuyển đổi đơn vị đo nhưng mỗi giải pháp lại có những ưu điểm cũng như những mặt hạn chế của nó Và đối với học sinh yếu tôi chọn giải pháp: HƯỚNG DẪN HỌC SINH SỬ DỤNG BẢNG ĐƠN VỊ ĐO KHỐI LƯỢNG KHI CHUYỂN ĐỔI ĐƠN VỊ ĐO KHỐI LƯỢNG

1.2/ Giải pháp mới : Hướng dẫn học sinh sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng

để thực hành chuyển đổi đơn vị đo khối lượng.

Giáo viên cần thực hiện tốt các bước sau:

* Bước 1: Cho học sinh nắm chắc tên, thứ tự của 7 đơn vị đo khối lượng trong

bảng ( tấn, tạ, yến, kg, hg, dag, g) và mối quan hệ giữa hai đơn vị liên tiếp trong bảng.

* Bước 2: Hướng dẫn học sinh cách sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng để thực

hành chuyển đổi.

Nguyên tắc chung: Mỗi đơn vị đo trong bảng chỉ ứng với 1 chữ số, vì vậy không

thể điền nhiều hơn 1 chữ số vào một đơn vị trong bảng Chọn đúng chữ số để điền vào

các cột trong bảng theo chiều từ phải sang trái (Lưu ý học sinh: Mỗi đơn vị ứng với mỗi chữ số trong bài tập, nếu số đó là số có nhiều chữ số thì đơn vị đi kèm ứng với chữ số hàng đơn vị của số đó, các chữ số hàng chục, hàng trăm, ta đẩy ngược về trước theo

chiều từ phải sang trái Sau đó dựa vào yêu cầu bài tập, cột đơn vị nào còn trống thì điền

chữ số 0 vào cho đến đơn vị cần đổi, hoặc là có thể bỏ bớt các chữ số 0) Sau đó nhìn bảng đọc kết quả (Lưu ý học sinh: đơn vị cuối cùng cần đổi để đọc cho đúng)

Như vậy, việc thứ nhất là phải hướng dẫn học sinh điền đúng các chữ số vào cột các đơn vị trong bảng, việc thứ hai là phải hướng dẫn học sinh biết cách đọc kết quả qua bảng

Do đó, giáo viên phải giúp học sinh nắm vững từng dạng bài tập cùng các nguyên tắc đổi cơ bản sau :

Dạng 1 : Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé.

Nguyên tắc : Khi đưa số lên bảng đơn vị đo, chỉ đưa mỗi cột 1 chữ số, chữ số hàng đơn vị thuộc đơn vị đo lường nào thì chúng ta đưa vào cột của đơn vị đó Đề bài yêu cầu đổi ra đơn vị nào, thì ta điền số 0 vào cột đơn vị đó và thêm tiếp vào những chỗ trống ở giữa bằng các chữ số 0 ( nếu có)

Ví dụ 1: 37 tạ = … kg

- Học sinh sẽ điền vào bảng theo thứ tự từ phải sang trái : Điền 7 vào cột tạ, đẩy 3

về cột tấn, vì đổi sang kg nên điền 0 vào cột kg, ở giữa có cột yến còn trống nên ta điền số

0, kết quả : 3700 kg

Ví dụ 2: 5846 kg = … g

- Tương tự, học sinh điền 6 vào cột kg, đẩy 4 về cột yến, đẩy 8 về cột tạ và 5 về cột tấn, vì đổi sang đơn vị g nên ta điền số 0 vào cột g, ở giữa có cột hg và dag còn trống nên ta điền vào mỗi cột một chữ số 0 Kết quả : 5846000 g

Dạng 2 : Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn

Nguyên tắc : Tương tự như dạng 1 Tuy nhiên, khi đổi ra đơn vị theo yêu cầu của

đề bài, chúng ta bỏ bớt các chữ số 0 ( Chú ý là chỉ được bỏ đi các chữ số 0 mà thôi)

Ví dụ 1: 1500 kg = tạ

- Học sinh xác định đơn vị kg ứng với chữ số 0 tận cùng và điền chữ số 0 vào cột

kg, đẩy chữ số 0 liền trước về cột yến, chữ số 5 về cột tạ và chữ số 1 về cột tấn Vì đổi sang đơn vị tạ nên chỉ chọn kết quả từ trái sang đến cột tạ, bỏ các số chữ 0 ở cột yến, cột

kg Kết quả : 15 tạ.( Trường hợp này học sinh hay đọc sai thành 5 tạ nên giáo viên cần cho học sinh lấy kết quả từ hàng đơn vị cần đổi về trước)

Ví dụ 2: 39000 g = …kg

-Tương tự, học sinh điền chữ số 0 tận cùng vào cột g, đẩy chữ số 0 liền kề về cột dag, đẩy chữ số 0 tiếp theo về cột hg, đẩy 9 về cột kg và 3 về cột yến Vì đổi sang kg nên

ta chọn kết quả các chữ số từ trái đến cột kg và bỏ các chữ số 0 ở các cột hg, dag, g Kết quả : 39 kg

Dạng 3 : Đổi từ 2 đơn vị sang 1 đơn vị.

Nguyên tắc : Ở dạng này, nguyên tắc đưa số vào bảng vẫn không có gì thay đổi so với dạng 1, nhưng chúng ta xem như có 2 nhóm số cần đưa lên bảng đơn vị đo cùng lúc rồi mới tiến hành đổi

Ví dụ 1: 7 tấn 26 kg = … kg

- Học sinh xác định và điền 6 vào cột kg, đẩy 2 vào cột yến, điền 7 vào cột tấn, đổi sang kg mà cột kg đã có số nên ta không điền số vào đó, kiểm tra còn trống cột tạ nên ta điền chữ số 0 vào Kết quả 7026 kg

Ví dụ 2: 13 yến 2 hg = dag

- Tương tự, học sinh điền 2 vào cột hg, điền 3 vào cột yến, đẩy 1 về cột tạ, vì đổi sang dag nên ta điền 0 vào cột dag, tiếp tục điền 0 vào cột còn trống ở giữa là cột kg Kết quả 13020 dag

7 tấn 26 kg = … kg 7 0 2 6 7026 kg

Dạng 4 : Đổi từ 1 đơn vị sang 2 đơn vị

Nguyên tắc : Ở dạng 4 này, cách đưa số lên bảng vẫn tương tự như dạng 1 Tuy nhiên khi đổi ra đơn vị mới, chúng ta cần tách tổ hợp số trên bảng thành 2 nhóm để đọc theo yêu cầu của đề bài

Ví dụ 1: 6175kg = … tạ kg Học sinh điền 5 vào cột kg, đẩy 7 về cột yến, đẩy 1 về cột tạ, đẩy 6 về cột tấn Vì đổi sang 2 đơn vị là tạ và kg nên nhóm tạ sẽ chọn các số từ tạ về trước, nhóm kg gồm các chữ số ở hai cột còn lại ( giới hạn đến kg) Kết quả: 61 tạ 75 kg

Ví dụ 2: 378 g = …dag g Học sinh điền 8 vào cột g, đẩy 7 về cột dag, đẩy 3 về cột hg Kết quả là 37 dag 8 g

Lưu y : Học sinh thường nhầm lẫn khi thực hiện dạng này Các em thường có thói

quen tách 2 nhóm, nhưng chỉ đọc chữ số sau của từng nhóm (gồm 1 chữ số ở đơn vị cuối)

mà thôi

Ví dụ: Đọc sai kết quả: 6175 kg = 1 tạ 5 kg

Vì vậy, giáo viên cần nhấn mạnh để học sinh hiểu thật rõ và đổi cho thật chính xác, tránh trường hợp mất số của đề bài đã cho

* Bước 3: Yêu cầu học sinh học thuộc lòng các đơn vị đo trong bảng theo thứ tự từ

lớn đến bé và mỗi khi gặp các bài toán về chuyển đổi đơn vị đo khối lượng cần lập bảng theo thứ tự từ lớn đến bé rồi dựa theo nguyên tắc để thực hiện chuyển đổi đơn vị đo tuỳ theo yêu cầu của bài.

Khi lập bảng để đổi cần lưu ý:

- Xác định đúng yêu cầu bài tập cần đổi từ đơn vị nào sang đơn vị nào.

- Xác định khung các đơn vị đổi của toàn bộ bài tập để tiết kiệm thời gian lập bảng.

- Dùng nguyên một bảng đơn vị đo (nếu có nhiều bài tập nhỏ) để làm bài bằng cách dùng bút chì điền các số đo vào bảng theo hàng ngang cho mỗi bài, nếu kín bảng có thể tẩy đi dể làm bài khác.

Việc hướng dẫn học sinh sử dụng Bảng đơn vị đo khối lượng, để thực hành chuyển đổi đơn vị đo được tôi tiến hành ngay trong tiết thứ 19 của chương trình, lúc học sinh vừa hình thành xong bảng đơn vị đo khối lượng Tôi cho học sinh học thuộc 7 đơn vị đo trong bảng theo thứ tự từ lớn đến bé để lập bảng khi cần Việc hướng dẫn học sinh sử dụng bảng đơn vị đo được tôi tiến hành chung cho cả lớp và tập trung hơn cho số học sinh yếu được chọn để thực nghiệm nên không ảnh hưởng gì đến tiết dạy Trong tiết dạy giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng bảng đơn vị đo để làm các bài tập liên quan đến chuyển đổi đơn vị

đo khối lượng (chỉ hướng dẫn chung, còn phân dạng bài tập thì để những tiết sau) Tôi dùng bảng đơn vị đo khối lượng để chữa bài nếu học sinh làm sai Cuối tiết học, tôi có thể củng cố bài bằng cách cho học sinh làm nhanh một số bài tập mở rộng qua bảng

- Trong những tiết học sau, tôi tiếp tục hướng dẫn thêm cho học sinh yếu cách sử dụng bảng đơn vị đo khối lượng, Tôi hướng dẫn cụ thể cho học sinh yếu lập bảng và thực hành chuyển đổi đơn vị đo khi gặp những bài toán có liên quan đến chuyển đổi đơn vị đo khối lượng Đồng thời tôi phân loại bài tập và hướng dẫn cách sử dụng bảng một cách phù hợp cho từng loại bài Trong quá trình luyện tập tôi sẽ cho số học yếu thực hành chuyển đổi đơn vị đo qua bảng, và dùng bảng đơn vị đo khối lượng để chữa bài nếu học sinh làm sai Tôi theo dõi và kiểm tra trong vở nháp lúc học sinh làm bài hoặc sau khi chấm bài ( nếu chuyển đổi sai)

- Hướng dẫn cho 7 học sinh yếu này làm thêm một số bài tập vào các giờ giải lao để tiếp tục rèn kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo khối lượng cho các em

2/ Khả năng áp dụng:

Sau 3 tuần tác động, tôi áp dụng thành công đề tài nghiên cứu của mình và đã thu được kết quả đáng khích lệ Đa số học sinh yếu đã có sự chuyển biến tích cực, từ việc tính toán nhầm lẫn hoặc điền kết quả một cách mơ hồ, không suy nghĩ các em đã biết tự lập