CHUYÊN đề NLXH (GIÁO án)

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí - Vấn đề nhận thức: lí tưởng, mục đích sống… - Vấn đề về đạo đức, tâm hồn, tính cách: lòng yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, bao dung, độ lượng; tính trung

Chuyên đề Ngày soạn: 2/1/2016

NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức:

Củng cố kiến thức cách làm bài văn NLXH

2 Kĩ năng:

- Kĩ năng: làm bài văn NLXH

- Kĩ năng sống:

3 Thái độ:

- Tự khám phá cho mình cách nhìn nhận cuộc sống khách quan, đúng đắn

II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN

1 Giáo viên: SGK, SGV, Tài liệu tham khảo.

2 Học sinh: SGK, vở soạn.

III PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

- Giáo viên tiến hành kết hợp các phương pháp gợi tìm, đàm thoại

- Phương pháp dạy học tích cực:

+ Động não

+ Trình bày

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức

miệng

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới

Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt

GV Y/C HS nhắc lại kiến

thức lí thuyết về 2 dạng

đề :

- NL về 1 hiện tượng

đời sống

- NL về một tư tưởng

đạo lí

Gọi 2-3 Hs trả lời

Gv nhận xét, bổ sung, chốt

lại

Gv ra đề

Y/c HS xác định dạng đề

Gọi 2 HS lên bảng lập dàn

- I CỦNG CỐ LÍ THUYẾT

- 1 Nghị luận về một hiện tượng đời sống

Những hiện tượng tốt hoặc chưa tốt cần được nhìn

nhận thêm

- Chấp hành luật giao thông ở nông thôn

- Hiến máu nhân đạo

- Nạn bạo hành trong giao đình

- Phong trào thanh niên tiếp sức mùa thi

- Cuộc vận động giúp đỡ đồng bào hoạn nạn

- Cuộc đấu tranh chống nạn phá rừng

- Những tấm gương người tốt việc tốt

- Nhiều bạn trẻ quên nói lời xin lỗi khi mắc lỗi

- Nhiều bạn trẻ quên nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ

- a MB: giới thiệu hiện tượng

- b TB

Gọi 2 HS nhận xét

Gv nhận xét, bổ sung, chốt

lại

Nêu rõ hiện tượng.

-Nêu nguyên nhân

- Nêu hậu quả

- Giải pháp -Bày tỏ thái độ, ý kiến về hiện tượng xã hội đó.

- C KB: đánh giá hiện tượng

- 2 Nghị luận về một tư tưởng đạo lí

- Vấn đề nhận thức: lí tưởng, mục đích sống…

- Vấn đề về đạo đức, tâm hồn, tính cách: lòng yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, bao dung, độ lượng; tính trung thực, dũng cảm, chăm chỉ, cần cù, thái độ hòa nhã, khiêm tốn; thói ích kỉ, ba hoa, vụ lợi…

- Vấn đề về các quan hệ gia đình: tình mẫu tử, tình phụ tử, tình anh em…

- Vấn đề về các quan hệ xã hội: tình đồng bào, tình thầy trò, tình bạn…

- Vấn đề về cách ứng xử, đối nhân xử thế của con người trong cuộc sống

a Mở bài:

- Dẫn dắt vào đề (…)

- Giới thiệu về tư tưởng, đạo lí nêu ở đề bài (…)

- Trích dẫn ý kiến, nhận định (nếu có) (…)

b Thân bài:

* Giải thích tư tưởng, đạo lí cần bàn luận (…)

Tùy theo yêu cầu đề bài mà có thể có những cách giải thích khác nhau:

- Giải thích khái niệm, trên cơ sở đó giải thích ý

nghĩa, nội dung vấn đề

- Giải thích nghĩa đen của từ ngữ, rồi suy luận ra nghĩa bóng, trên cơ sở đó giải thích ý nghĩa, nội dung

vấn đề

- Giải thích mệnh đề, hình ảnh trong câu nói, trên cơ

sở đó xác định nội dung, ý nghĩa của vấn đề mà câu nói

đề cập

* Phân tích và chứng minh những mặt đúng của

tư tưởng , đạo lí cần bàn luận (…)

Bản chất của thao tác này là giảng giải nghĩa lí của vấn đề được đặt ra để làm sáng tỏ tới cùng bản chất của

vấn đề Phần này thực chất là trả lời câu hỏi: Tại sao? (Vì sao?) Vấn đề được biểu hiện như thế nào?

* Phê phán, bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến vấn đề đang bàn luận (…)

* Bình luận, đánh giá (bàn bạc, mở rộng, đề xuất

ý kiến…):

- Đánh giá vấn đề: Nêu ý nghĩa của vấn đề, mức độ đúng – sai, đóng góp – hạn chế của vấn đề.

- Từ sự đánh giá trên, rút ra bài học kinh nghiệm trong cuộc sống cũng như trong học tập, trong nhận

Gv ra đề

Y/c HS xác định dạng đề

Gọi 2 HS lên bảng lập dàn

ý

Gọi 2 HS nhận xét

Gv nhận xét, bổ sung, chốt

lại

thức cũng như trong tư tưởng, tình cảm…

- Đề xuất phương châm đúng đắn…

c Kết bài:

- Khẳng định chung về tư tưởng, đạo lí đã bàn luận ở thân bài (…)

- Lời nhắn gửi đến mọi người (…)

- II LUYỆN TẬP

- ĐỀ 1

Rất nhiều điều kì diệu đến từ facebook Tuy nhiên, chính sức lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội này đã khiến cho nhiều chuyện tưởng chừng chỉ là đùa tếu táo

đã mang đến những hậu quả khôn lường Những phát ngôn gây sốc, những bức hình phản cảm, những lời cười cợt thái quá… đã khiến cho không ít người bị tổn thương nghiêm trọng.

(Theo nguồn Internet)

Từ những hiểu biết về mạng xã hội facebook, anh/chị viết một đoạn văn bàn về: Văn hóa của người dùng facebook hiện nay

-DÀN BÀI

- A MB: giới thiệu vấn đề

- - Trích dẫn “…”

- - Văn hóa của người dung facebook hiện nay

- B TB

1 Giải thích khái niệm:

Facebook là mạng xã hội có tính chất kết nối rộng rãi,

là trang mạng cá nhân, có thể chia sẻ thông tin, giao lưu, chia sẻ toàn cầu

2 Bàn luận về văn hóa dùng Facebook hiện nay

- Ý kiến trên nhấn mạnh mặt tiêu cực trong văn hóa facebook hiện nay: Chính sức lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội này đã khiến cho nhiều chuyện tưởng chừng chỉ là đùa tếu táo đã mang đến những hậu quả khôn lường Những phát ngôn gây sốc, những bức hình phản cảm, những lời cười cợt thái quá… đã khiến cho không ít người bị tổn thương nghiêm trọng

- Chứng minh : Chứng minh bằng cách nêu ra ví dụ về hậu quả khôn lường của facebook

VD: Đã có thời điểm cư dân mạng chưa hết sửng sốt về hành động của một cô gái trẻ tạo dáng chụp hình trên bia mộ Liệt sĩ thì không lâu sau đó, hình ảnh một chàng trai ngồi trên tượng đài Lý Thái Tổ chụp ảnh được

đăng tải trên facebook đã thể hiện sự thiếu ý thức và vô văn hóa trầm trọng

– Các bạn trẻ giờ đây quá thờ ơ, coi việc gây sốc, gây cười, gây chú ý để tạo nên những fan, những hội phát cuồng vì trao lưu này, trao lưu nọ Sự nhảm nhí và lối sống như vậy dù ít dù nhiều cũng phản ánh một thực trạng: có lẽ các bạn trẻ quá phóng thoáng trong suy nghĩ, xem những trang mạng xã hội như trò giải trí, mua vui tầm thường mà chưa đi vào khai thác những mặt tích cực của nó

4 Bài học rút ra:

Là người dùng facebook có văn hóa, cần phải:

– Nhận thức đúng đắn những phát ngôn, những hình ảnh mình đăng tải và chia sẻ trên facebook Thận trọng, suy nghĩ chính chắn tránh làm tổn thương đến người xung quanh và chính bản thân mình

-Suy nghĩ kĩ trước khi nhấn nút like

- Không nên dành quá nhiều thời gian cuốn theo

facebook trong khi cuộc sống còn rất nhiều điều thực tế quan trọng, thiêng liêng cần làm

Mỗi người nên và cần là người sử dụng facebook có văn hóa, nhất là lứa tuổi học trò

(Dù bạn đang ở đâu, là ai, làm gì, nếu bạn là một thành viên của facebook hãy nên là người chơi có văn hóa.) -Dùng nó để làm những việc có ích cho cộng đồng Không thể phủ nhận được vai trò của mạng xã hội với đời sống của con người hiện này Nhưng lạm dụng nó với những mục đích vô bổ thì không đáng Chỉ có thể thay đổi lối sống tích cực khi suy nghĩ của mỗi người được thay đổi nhân văn và tốt đẹp hơn, nhất là với giới trẻ thì điều ấy là vô cùng cần thiết

- C KB: Đánh giá khái quát về văn hóa facebook hiện

nay

ĐỀ 2

Viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ): Hãy bày tỏ quan điểm của mình về tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay

1 Tìm hiểu đề

- Dạng đề: Nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Vấn đề nghị luận: tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay

2 Dàn ý:

a Mở bài: Nêu vấn đề nghị luận

b Thân bài:

- Tình trạng ô nhiễm môi trường sống hiện nay ( thực trạng ):chất thải công nghiệp, động cơ xe xe ô tô , xe máy các loại làm vẩn đục bầu không khí Các ngành nghề thủ công, dùng túi ni lông, lượng rác thải nhiều,

- Nguyên nhân của Tình trạng ô nhiễm môi trường : + Khách quan : CNH, HĐH phát triển, dân số tăng, điều kiện tự nhiên, tài nguyên cạn kiệt…

+ Chủ quan : con người thiếu ý thức, khai thác rừng bừa bãi , nhà nước quản lí chưa nghiêm,

- Những hậu quả : làm ảnh hưởng sức khoẻ , tuổi thọ người dân giảm sút, góp phần lớn trì trệ sự phát triển hoà nhập của đất nước

- Giải pháp khắc phục :

+ Phê phán những việc làm ảnh hưởng tới môi trường + Thường xuyên tuyên truyền việc giữ gìn môi trường + Thông điệp đến với tất cả mọi người : “ Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính bạn”,

+ Xử lí triệt để những hành vi làm ảnh hưởng môi trường sống

c Kết bài: Đánh giá chung về vấn đề

Viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ): Hãy bày tỏ quan điểm của mình về tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay

1 Tìm hiểu đề

- Dạng đề: Nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Vấn đề nghị luận: tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay

2 Dàn ý:

a Mở bài: Nêu vấn đề nghị luận

b Thân bài:

- Tình trạng ô nhiễm môi trường sống hiện nay ( thực trạng ):chất thải công nghiệp, động cơ xe xe ô tô , xe máy các loại làm vẩn đục bầu không khí Các ngành nghề thủ công, dùng túi ni lông, lượng rác thải nhiều,

- Nguyên nhân của Tình trạng ô nhiễm môi trường : + Khách quan : CNH, HĐH phát triển, dân số tăng, điều kiện tự nhiên, tài nguyên cạn kiệt…

+ Chủ quan : con người thiếu ý thức, khai thác rừng bừa bãi , nhà nước quản lí chưa nghiêm,

- Những hậu quả : làm ảnh hưởng sức khoẻ , tuổi thọ người dân giảm sút, góp phần lớn trì trệ sự phát triển hoà nhập của đất nước

- Giải pháp khắc phục :

+ Phê phán những việc làm ảnh hưởng tới môi trường + Thường xuyên tuyên truyền việc giữ gìn môi trường + Thông điệp đến với tất cả mọi người : “ Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính bạn”,

+ Xử lí triệt để những hành vi làm ảnh hưởng môi trường sống

c Kết bài: Đánh giá chung về vấn đề

ĐỀ 3

Viết một bài văn ngắn ( không quá 400 từ ) nêu suy nghĩ của anh / chị về ý kiến sau của Ăng -ghen:

“Trang bị quý nhất của con người là khiêm tốn và giản dị ”

DÀN Ý THAM KHẢO

1 Giải thích:

- Khiêm tốn : có ý thức và thái độ đúng mức trong đánh

giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự cho mìKhiêm tốn nh là hơn người

- Giản dị : đơn giản một cách tự nhiên trong phong

cách sống

- Ý cả câu : Khiêm tốn và giản dị là hai phẩm chất đáng

quý của con người ; những đức tính ấy góp phần làm nên nhân cách và giá trị đích thực của con người

2 Phân tích – Chứng minh :

Ý 1: Khiêm tốn là phẩm chất đáng quý, giúp con người ngày càng tốt đẹp hơn.

- Trong học tập, trong quan hệ giao tiếp, người có đức tính khiêm tốn sẽ được mọi người quý trọng

- Khiêm tốn sẽ giúp cho con người luôn có ý thức phấn đấu, hướng con người không ngừng vươn lên để hoàn thiện bản thân

* Dẫn chứng : Đắc – uynh – nhà bác học không ngừng

học )

Ý 2 : Giản dị làm nên vẻ đẹp đích thực của con người trong lòng mọi người

- Giản dị trong cách sống, trong hành động, ngôn ngữ, sẽ giúp con người dễ hòa đồng với xã hội

- Giản dị và tạo ấn tượng tốt về giá trị đích thực của bản thân

( Dẫn chứng : Tấm gương Hồ Chí Minh –

nguyên thủ quốc gia nhưng cuộc sống hết sức giản dị

và khiêm tốn ( nơi ở và làm việc là ngôi nhà sàn đơn

sơ ; trang phục với bộ ka ki, đôi dép cao su, bữa ăn thường là những món dân dã; Người luôn khiêm tốn với tất cả mọi người – với những người giúp việc, Bác

luôn thân mật gọi là cô hay chú, luôn trân trọng, lễ độ

khi tiếp xúc với các vị nhân sĩ, Quốc hội đề nghị tặng Bác Huân chương cao quý nhất Nhà nước là Huân

chương Sao vàng, Bác khiên tốn từ chối và nói : Miền Nam còn chưa được giải phóng, khi nào thống nhất đất nước xin Quốc hội ủy quyền cho đồng bào miền Nam thay mặt Quốc hội trao tặng thì tôi xin nhận ; Di chúc Người còn dặn dò : « sau khi tôi qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình để khỏi lãng phí thì giờ và tiền bạc của nhân dân »

èKhiêm tốn và giản dị không hề làm giảm giá trị của bản thân mà trái lại sẽ được mọi người tôn trọng và tin cậy

3 Bình luận :

- Đánh giá : Câu nói của Ăng- ghen thể hiện một quan

niệm nhân sinh sâu sắc, hướng con người vươn tới những giá trị cao quý Nó giúp con người tránh khỏi thói hợm hĩnh, kiêu ngạo để hoàn thiện mình

- Phản biện : Phê phán thói tự cao, tự phụ, khoe

khoang, đua đòi, thích phô trương, chạy theo hình thức

- Mở rộng : Trong hành trang cuộc sống, mỗi người

cần biết làm giàu có tâm hồn mình từ trau dồi hai phẩm chất khiêm tốn và giản dị Giá trị đích thực của con người bắt đầu từ đấy

4 Bài học :

- Nhận thức : Khiêm tốn sẽ giúp con người luôn hướng

thượng, nêu cao tinh thần học hỏi, có ý thức phấn đấu không ngừng Giản dị là một trong nét đẹp của lối sống thời hiện đại hôm nay.Tuy nhiên, khiêm tốn không phải

là tự ti, giản dị không phải là xuề xòa, dễ dãi

- Hành động : Mỗi con người nên học lối sống khiêm

tốn và giản dị ( trong cách sống, học tập, hành động, ngôn ngữ ) để có thể hòa đồng với cộng đồng và luôn phấn đấu đóng góp thật nhiều cho xã hội

4 Củng cố:

Cách làm bài văn NLXH

5 Dặn dò

 Học bài

 Viết bài