DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢPCHỦ ĐỀ: HÌNH TƯỢNG NGƯỜI LÍNH TRONG THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MĨ QUA HAI BÀI THƠ “ĐỒNG CHÍ” CỦA CHÍNH HỮU VÀ BÀI THƠ “ BÀI T
Trang 1DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
CHỦ ĐỀ:
HÌNH TƯỢNG NGƯỜI LÍNH TRONG THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MĨ QUA HAI BÀI THƠ
“ĐỒNG CHÍ” CỦA CHÍNH HỮU VÀ BÀI THƠ “ BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI
XE KHÔNG KÍNH’’ CỦA PHẠM TIẾN DUẬT
I M ỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1.Yêu mến và tự hào về quê hương đất nước, anh bộ đội cụ Hồ qua hai cuộc kháng chiến của dân tộc.
2 Qua bài học, giúp hs luyện tập để có kiến thức và kĩ năng sau:
a, Đọc – hiểu:
- Biết đọc – hiểu văn bản thơ hiện đại
- Cảm nhận được vẻ đẹp của tình đồng chí, đồng đội và hình ảnh anh bộ đội thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp trong bài thơ “Đồng chí” và vẻ đẹp của người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mĩ.qua sự sáng tạo hình ảnh và giọng điệu trẻ trung, hóm hỉnh trong bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
+ Tình đồng đội keo sơn gắn bó của những người lính cách mạng
+ Hình ảnh chân thực về anh bộ đội thời kì kháng chiến chống Pháp và hình ảnh độc đáo chiếc xe không kính cùng hình tượng người lính lái xe hiên ngang, dũng cảm, lạc quan, chiến đấu vì sự nghiệp giải phóng miền Nam trong kháng chiến chống Mĩ
+Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Chính Hữu và nhà thơ Phạm Tiến Duật cùng những sáng tác của các ông trong 2 cuộc kháng chiến
- Thấy được những đặc điểm nghệ thuật nổi bật được thể hiện qua hai bài thơ :hình ảnh thơ chân thực giản dị mà giàu chất biểu cảm, ngôn ngữ bình dị, cô đọng, hàm súc trong bài thơ Chính Hữu và hình ảnh sáng tạo độc đáo, ngôn ngữ trẻ trung, giọng điệu hóm hỉnh trong bài thơ của Phạm Tiến Duật
- Cảm nhận, phân tích ý nghĩa của các hình ảnh, ngôn ngữ trong hai bài thơ
- Nhận ra mạch cảm xúc và đặc điểm kết cấu hình tượng của bài thơ “Đồng Chí” của Chính Hữu và hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội
xe không kính” của Phạm tiến Duật
- Làm việc nhóm, tham gia các hoạt động trong bài học đặc biệt là thực hành, ứng dụng, bổ sung để phát huy năng lực bản thân (năng lực giải quyết vấn đề, năng lực
Trang 2cảm thụ thẩm mỹ, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tự quản bản thân… )
- Có thái độ học tập nghiêm túc
- Trân trọng, tự hào về hình ảnh cao đẹp của người lính trong thời kì kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ cũng như thời nay Tự hào và biết ơn những người lính của quê hương lên đường kháng chiến góp phần vào thắng lợi của dân tộc
- Giữ gìn và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của anh bộ đội cụ Hồ Cố gắng học tập tốt để xứng đáng với các anh
b Kĩ năng viết
- Biết viết đoạn văn, bài văn cảm thụ một đoạn thơ, bài thơ.
- Biết viết một đoạn văn, bài văn về hình tượng người lính trong thời chiến và trong thời bình
c Kĩ năng nói và nghe:
- Trình bày miệng về hình tượng người lính trong thời kì kháng chiến và trong thời bình Thuyết trình các bảng biểu, hình ảnh minh họa, biết sắm vai, biết hát
- Nghe và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày, chỉ ra những hạn chế nếu có
II CÁC PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC:
1 Phương tiện dạy học:
a Giáo viên chuẩn bị:
- Máy tính, ĐTDĐ có internet, máy chiếu, loa
- Bài soạn, văn bản
- Clip trích phim tuyến đường Trường Sơn trong thời chiến tranh chống Mĩ
- Ảnh chân dung của cụ Phạm Văn Quỳ thời kháng chiến.chống Pháp
-Ảnh ba đồng chí trong kháng chiến chống Pháp: cụ Phạm Văn Quỳ, cụ Lương Văn Hòa ( Kim Giang - Đại Cường - Ứng Hòa - Hà Nội.) và cụ Lương Văn Tý quê
ở Thái Nguyên - Ảnh 2 đồng chí Đoàn Công Chức quê Kim Giang - Đại Cường cùng đồng chí đồng đội của mình ở Trường Sa
- Clip tranh ảnh phù hợp với nội dung bài học: ảnh tác giả, ảnh tập thơ, ảnh nước mặn đồng chua, ảnh đất cày lên sỏi đá, ảnh ngôi nhà tranh, ảnh biểu tượng người lính
Trang 3- Bảng tổng hợp những anh hùng liệt sĩ đã hi sinh trong hai cuộc kháng chiến của quê hương Đại Cường và số liệu thương binh, bệnh binh, bà mẹ Việt Nam anh hùng của xã Đại Cường
- Trang thiết bị, đồ dùng dạy học liên quan đến công nghệ thông tin.:
- Phần cứng (Máy tính kết nối mạng intrnet), máy chiếu
- Clip ngắn phỏng vấn nhân chứng lịch sử của quê hương – Bác thượng tá Phạm Đăng Cát- Nguyên chủ nhiệm hậu cần sư đoàn 361 Quân chủng phòng không không quân đã nghỉ hưu, quê Kim Giang - Đại Cường - Ứng Hòa - Hà Nội, từng tham gia kháng chiến chống Mĩ, lái xe trên tuyến đường Trường Sơn lịch sử cùng nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Ảnh thượng tá Phạm Đăng Cát Bác thượng tá Phạm Đăng Cát
- Bản đồ tư duy nội dung bài học, bảng so sánh vẻ đẹp chung và vẻ đẹp riêng của người lính trong thời kì kháng chiến chống Pháp và thời kì kháng chiến chống Mĩ
b Học sinh chuẩn bị:
- Học sinh tự vẽ bản đồ tư duy ở nhà:
+ 4 nhóm cùng vẽ bản đồ tư duy nội dung bài cũ văn bản “ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”của Nguyễn Đình Chiểu
+ Nhóm 1: Chuẩn bị phần Đọc – Tìm hiểu chung (Tác giả, tác phẩm, thể thơ) và sơ
đồ tư duy phần 1
+ Nhóm 2: Tập hát bài hát “ Đồng chí” do nhạc sỹ Minh Quốc phổ nhạc và sơ đồ
tư duy phần 2
+ Nhóm 3: sắm vai thể hiện tình huống với chủ đề: Giữ gìn và phát huy phẩm chất tốt đẹp của anh bộ đội cụ Hồ và sơ đồ tư duy phần 3
+Nhóm 4: vẽ 2 bức tranh phù hợp với nội dung chủ đề và sơ đồ tư duy phần 4
2 Hình thức tổ chức:
- Phương pháp dự án, phương pháp sắm vai
- Thảo luận nhóm
- Kĩ thuật phòng tranh
- Kĩ thuật công đoạn
- Kĩ thuật phân tích phim
Trang 4- Xử lý tình huống hoặc đóng vai.
- Kĩ thuật vẽ bản đồ tư duy
- Kĩ thuật KWL
III
TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌ C
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (4 TIẾT) BÀI THƠ “ĐỒNG CHÍ”, “BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH”
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
HS xem clip và trình bày bảng KWL để GV biết HS đã biết được những kiến
thức nào về chủ đề người lính.
Mời các em quan sát trên màn hình và xem đoạn clip (Liên môn lịch sử địa phương)
- GV: Nhân vật trong clip cô giáo đang trao đổi là ai vậy?
- HS: Nhân vật trong clip là bác thượng tá Phạm Đăng Cát- Nguyên chủ nhiệm hậu cần sư đoàn 361 Quân chủng phòng không không quân đã nghỉ hưu, quê Kim Giang - Đại Cường - Ứng Hòa - Hà Nội, từng tham gia kháng chiến chống Mĩ, Lái
xe trên tuyến đường Trường Sơn lịch sử cùng nhà thơ Phạm Tiến Duật
? Cảm xúc của em khi nghe bác tâm sự là gì?
Em xúc động tự hào về những con người của quê hương đã lên đường cứu nước Xúc động về tình đồng chí đồng đội, xúc động về hình ảnh người lính cao đẹp với những phẩm chất đáng quý
- GV yêu cầu lớp trưởng hoặc thư kí lên trình bày bảng K-W-L:
BẢNG K-W-L:
Những điều em đã biết
về người lính thời kháng
chiến qua hai thời kì
chống Pháp, chống Mỹ.
(K)
Những điều em muốn biết
về người lính thời kháng chiến qua hai thời kì chống Pháp, chống Mỹ.
(W)
Những điều em biết thêm về
người lính thời kháng chiến qua hai thời kì chống Pháp, chống Mỹ.
(L)
Trang 5GV dẫn vào bài: Đúng rồi các em ạ! Cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ gian khổ và oanh liệt biết bao! Dân tộc Việt Nam đã anh dũng chiến thắng kẻ thù viết lên những trang sử vàng chói lọi Góp phần vào chiến thắng ấy, từ những làng quê đất Việt, bao thế hệ người con yêu nước lên đường ra trận Họ từ bỏ tất cả, nén tình riêng để đi theo tiếng gọi của non sông đất nước Hình ảnh cao đẹp của họ được thể hiện trong biết bao bài thơ Tiêu biểu nhất là hai bài “Đồng chí” của
Chính Hữu và bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật
Hoạt động 2: Đọc – hiểu khái quát bài thơ “Đồng chí”
HS làm việc cá nhân, thảo luận đôi, thuyết trình nhiệm vụ đã chuẩn
bị ở nhà, điền khuyết để tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, thể thơ, bố cục.
Bảng số liệu những anh hùng liệt sĩ những thương
binh, bệnh binh của xã Đại Cường - Ứng Hòa –
Hà Nội trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và
chống Mĩ
Số lượng
Thương binh 46 người
Bệnh binh 37 người
Bà mẹ Việt Nam
anh hùng
7 bà mẹ
H
oạt động 6 : Hoạt động thực hành , ứng dụng:
Quan sát bản số liệu và trả lời câu hỏi?
Em cần làm gì để phát huy truyền thống của xã
anh hùng?
Học sinh trả lời cá nhân, giáo viên nhận xét, bổ
xung
Hoạt đông 7 : Hoạt động ứng dụng
Trang 6GV yêu cầu học sinh hoàn thiện và trình bày tranh
vẽ với chủ đề “Hình tượng người lính trong hai
cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ (Tích
hợp môn Mĩ thuật)
HS cử đại diện trình bày, giáo viên nhận xét, bổ
xung
-Tranh vẽ đúng chủ đề
-Thể hiện năng lực thẩm mĩ
GV nêu chủ đề học sinh sắm vai xử lý tình huống
Nếu em là người lính em sẽ sống và làm việc như
thế nào? Em hãy sắm vai trả lời câu hỏi đó?
Em hãy nhận xét phầm sắm vai của các bạn?
- Sắm vai đúng chủ đề
- Thể hiện cách cư xử tốt đẹp, phù hợp với phẩm chất cao đẹp của người lính
HĐ
8 : Hoạt động bổ sung
Giáo viên tổ chức thi hai dãy: Sưu tầm bài thơ, bài hát ca ngợi hình tượng người lính?
d Củng cố: Sử dụng bản đồ tư duy
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Những điều em đã biết
về người lính thời kháng
chiến qua hai thời kì
chống Pháp, chống Mỹ.
(K)
Những điều em muốn biết
về người lính thời kháng chiến qua hai thời kì chống Pháp, chống Mỹ.
(W)
Những điều em biết thêm về
người lính thời kháng chiến qua hai thời kì chống Pháp, chống Mỹ.
(L)
VIẾT: 2 TIẾT
GV tổ chức hoạt động khởi động: nêu câu hỏi và
yêu cầu HS suy nghĩ, trả lời:
Câu 1: Em hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về những phẩm chất
tốt đẹp của người lính trong bài thơ “ Đồng chí’ của Chính Hữu và bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật?
Trang 7Câu 2: Hiện nay một số thanh thiếu niên sống thiếu ý chí, thiếu quyết tâm, mờ nhạt lý tưởng không giống phẩm chất của người lính cách mạng Em hãy thuyết phục họ bằng đoạn văn khoảng 12 câu
Câu 3: Cảm xúc của em như thế nào mỗi khi đi viếng nghĩa trang liệt sĩ? Em định cùng các bạn làm một tập san với chủ đề “Uống nước nhớ nguồn” và có những hành động đền ơn đáp nghĩa Em hãy thuyết phục các bạn bằng đoạn văn khoảng 15 dòng nêu ý tưởng để các bạn làm cùng em?
1 Tìm hiểu đề và lập dàn ý (1 tiết)
2 Viết thành đoạn văn (1 tiết)
NÓI VÀ NGHE: 1 TIẾT Sau khi nhận xét bài viết trên lớp, GV yêu cầu HS trao đổi về bài tập đã chuẩn bị ở nhà; yêu cầu mỗi nhóm thống nhất nội dung và hình thức bài nói
để thuyết trình trước lớp.
Cuối cùng, GV chốt lại những yêu cầu cơ bản về cách cảm nhận, viết đoạn văn về hình tượng người lính trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc.
TƯ LIỆU THAM KHẢO
1 Tư liệu tham khảo : Đáp án tham khảo cho bài kiểm tra:
Câu 1: Em hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về những phẩm chất tốt đẹp của người lính trong bài thơ “ Đồng chí’ của Chính Hữu và bài thơ “ Bài thơ
về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật?
- Yêu cầu tốt thiểu đạt được các ý sau::
*Vẻ đẹp chung:
- Sống có lí tưởng, có hoài bão, sẵn sàng ra đi vì nghĩa lớn
-Dũng cảm, gan dạ, vượt qua mọi khó khăn gian khổ hoàn thành nhiệm vụ
- Lạc quan yêu đời
- Có tình đồng chí, đồng đội thắm thiết
- Có ý chí chiến đấu, chiến thắng kẻ thù
- Được khắc họa bằng thể thơ tự do
* Vẻ đẹp riêng
Vẻ đẹp người lính trong bài
“Đồng chí”
Vẻ đẹp của người lính trong bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
-Xuất thân từ nông dân
- Giản dị, chân thành, chất
phác
-Người lính lái xe trẻ trung
- Hồn nhiên, tinh nghịch, sôi nổi, têu đời
- Thể hiện tinh thần lạc quan , yêu đời, ý chí
Trang 8- Thể hiện tình đồng chí
đồng đội thắm thiết
giải phóng Miền Nam mạnh mẽ
Câu 2: Hiện nay một số thanh thiếu niên sống thiếu ý chí, thiếu quyết tâm, thiếu nghị lực không giống phẩm chất của người lính cách mạng Em hãy thuyết phục họ bằng đoạn văn khoảng 12 câu
- Diễn đạt tốt không sai chính tả, cú pháp
- Yêu cầu tốt thiểu đạt được các ý sau::
+Nêu thực trạng những biểu hiện sống thiếu ý chí, thiếu quyết tâm, mờ nhạt
lý tưởng Đó là biểu hiện trái với phẩm chất cao đẹp của người lính cần phê phán
+Trình bày ngắn gọn nguyên nhân: nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân khách quan
+Nêu tác hại: tác hại đối với bản thân, gia đình, xã hội
+ Nêu cách thuyết phục, nêu giải pháp
- Đáp ứng yêu cầu hình thức của đoạn văn
- Diễn đạt tốt không sai chính tả, cú pháp
Câu3: Cảm xúc của em như thế nào mỗi khi đi viếng nghĩa trang liệt sĩ? Em định cùng các bạn làm một tập san với chủ đề “Uống nước nhớ nguồn” và có những hành động đền ơn đáp nghĩa Em hãy thuyết phục các bạn bằng đoạn văn khoảng 15 dòng nêu ý tưởng để các bạn làm cùng em?
- Yêu cầu tốt thiểu đạt được các ý sau::
+Cảm xúc trân trọng, tự hào và biết ơn
+ Mong muốn sống xứng đáng và có hành động đền ơn đáp nghĩa
+Thuyết phục các bạn cùng làm tập san: nêu ý tưởng, dự kiến tên đầu báo, những bài viết về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, làm thơ, viết truyện ngắn,
vẽ tranh, sưu tầm hoặc sáng tác bài hát
- Đáp ứng yêu cầu hình thức của đoạn văn
- Diễn đạt tốt không sai chính tả, cú pháp
2 Các nguồn tài liệu tham khảo
-SGK, SGK, các loại sách bồi dưỡng ngữ văn lớp 9 tập 1
-Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh
- Dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng ngữ văn 9
Trang 9- Các tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp trên Internet.
-Tổng hợp 10 bài văn mẫu về tác phẩm “Đồng Chí” của Chính Hữu
- Nhưng tư liệu trên Internet về bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính.” của Phạm Tiến Duật