Bài tập thực hành case study Kế toán tài chính 2

Case study môn kế toán tài chính 2 bao gồm các case study, ví dụ và thảo luận như sau: Case study về phương thức ưu đãi cho khách hàng; Case study về hợp đồng xây dựng; Bài tập về phương thức bán hàng bằng ngoại tệ

I, Case study về phương thức ưu đãi cho khách hàng

1.1 Các vấn đề liên quan đến việc ghi nhận đối với phương thức ưu đãi dành cho khách hàng

1.1.1 Khái quát về phương thức ưu đãi dành cho khách hàng

a, Khái niệm

Theo khoản 1, Điều 88 Luật thương mại năm 2005: “Khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định" Để hoạt động khuyến

mại đạt được hiệu quả cũng như bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng, việc khuyếnmại cần phải tuân thủ theo những quy định nhất định

b, Nguyên tắc thực hiện khuyến mại:

Theo điều 4, Nghị định 37/2006/NĐ-CP có quy định về nguyên tắc thực hiệnkhuyến mại như sau:

 Chương trình khuyến mại phải được thực hiện hợp pháp, trung thực, công khai,minh bạch và không được xâm hại đến lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, của cácthương nhân, tổ chức hoặc cá nhân khác

 Không được phân biệt đối xử giữa các khách hàng tham gia chương trình khuyếnmại trong cùng một chương trình khuyến mại

 Thương nhân thực hiện chương trình khuyến mại phải bảo đảm những điều kiệnthuận lợi cho khách hàng trúng thưởng nhận giải thưởng và có nghĩa vụ giải quyết rõràng, nhanh chóng các khiếu nại liên quan đến chương trình khuyến mại (nếu có)

 Thương nhân thực hiện khuyến mại có trách nhiệm bảo đảm về chất lượng hànghóa, dịch vụ được khuyến mại và hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại

 Không được lợi dụng lòng tin và sự thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm của kháchhàng để thực hiện khuyến mại nhằm phục vụ cho mục đích riêng của bất kỳ thương nhân,

tổ chức hoặc cá nhân nào

 Việc thực hiện khuyến mại không được tạo ra sự so sánh trực tiếp hàng hóa, dịch

vụ của mình với hàng hóa, dịch vụ của thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân khác nhằmmục đích cạnh tranh không lành mạnh

 Không được dùng thuốc chữa bệnh cho người (kể cả các loại thuốc đã được phéplưu thông) để khuyến mại

c Các hình thức ưu đãi khuyến mại:

Theo Điều 92 Luật thương mại 2005 và cụ thể hóa trong Nghị định

37/2006/NĐ-CP, các hình thức khuyến mại bao gồm:

 Đưa hàng hóa mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không phải trảtiền

 Tặng hàng hóa cho khách hàng, cung ứng dịch vụ không thu tiền

 Bán hàng, cung ứng dịch vụ với giá thấp hơn giá bán hàng, giá cung ứng dịch vụtrước đó, được áp dụng trong thời gian khuyến mại đã đăng kí hoặc thông báo Trườnghợp hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước quản lý giá thì việc khuyến mại theo hìnhthức này được thực hiện theo quy định của Chính phủ

 Bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm theo phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ

để khách hàng được hưởng một hay một số lợi ích nhất định

 Bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm phiều dự thi cho khách hàng để chọn ngườitrao thưởng theo thể lệ và giải thưởng đã công bố

 Bán hàng, cung ứng dịch vụ kèm theo việc tham dự các chương trình mang tínhmay rủi mà việc tham gia chương trình gắn liền với việc mua hàng hóa, dịch vụ và việctrúng thưởng dựa trên sự may mắn của người tham gia theo thể lệ và giải thưởng đã côngbố

 Tổ chức chương trình khách hàng thường xuyên, theo đó việc tặng thưởng chokhách hàng căn cứ trên số lượng hoặc trị giá mua hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng thựchiện được thể hiện dưới hình thức thẻ khách hàng, phiếu ghi nhận sự mua hàng hoá, dịch

vụ hoặc các hình thức khác

 Tổ chức cho khách hàng tham gia các chương trình văn hóa, nghệ thuật, giải trí vàcác sự kiện khác vì mục đích khuyến mại

 Các hình thức khuyến mại khác nếu được cơ quan quản lý nhà nước về thươngmại chấp thuận.

Theo quy định của kế toán:

Trong lĩnh vực kinh doanh thương mại hiện nay, để tăng khả năng cạnh tranh và thu hút khách hàng, các doanh nghiệp đã áp dụng rất nhiều phương thức nhằm khuyến khích khách hàng như:

 Các chương trình khách hàng thân thiết hay các ưu đãi đưa ra cho khách hàngtruyền thống nên được ghi nhận như thế nào?

 Các chương trình khuyến mại ví dụ mau một tặng một, bán hoặc tặng phiếu muahàng…

 Dự phòng cho quyền trả lại hàng của khách

 Các thỏa thuận với nhà cung cấp để có được các ưu đãi hay còn gọi là khoản trợgiá của nhà cũng cấp (vendors’rebates)

1.1.2 Các vấn đề liên quan đến việc ghi nhận đối với các phương thức ưu đãi dành cho khách hàng

1.2.1.1 Doanh thu phát sinh từ chương trình dành cho khách hàng truyền thống

a) Giao dịch bán hàng hóa (HH), cung cấp dịch vụ (DV) theo chương trình dành chokhách hàng truyền thống phải thỏa mãn đồng thời tất cả các điều kiện sau:

 Khi mua HH, DV, khách hàng được tích điểm thưởng để khi đạt đủ số điểm theoquy định sẽ được nhận một lượng HH, DV miễn phí hoặc được chiết khấu (CK), giảm giá(GG)

 Người bán phải xác định được giá trị hợp lý của HH, DV sẽ phải cung cấp miễnphí hoặc số tiền sẽ CK, GG cho người mua khi người mua đạt được các điều kiện củachương trình (tích đủ điểm thưởng)

 Chương trình phải có giới hạn về thời gian cụ thể, rõ ràng, nếu quá thời hạn theoquy định của chương trình mà khách hàng chưa đáp ứng được các điều kiện đặt ra thìngười bán sẽ không còn nghĩa vụ phải cung cấp HH, DV miễn phí hoặc CK, GG chongười mua (số điểm thưởng của người mua tích lũy hết giá trị sử dụng)

 Sau khi nhận HH, DV miễn phí hoặc được CK GG, người mua bị trừ số điểm tíchlũy theo quy định của chương trình (đổi điểm tích lũy để lấy HH, DV hoặc số tiền CK,

GG khi mua hàng)

 Việc cung cấp HH, DV miễn phí hoặc CK, GG cho người mua khi đạt đủ số điểmthưởng có thể được thực hiện bởi chính người bán hoặc một bên thứ ba theo quy định củachương trình.

b) Nguyên tắc kế toán

- Tại thời điểm bán HH, DV người bán phải xác định riêng giá trị hợp lý của HH, DVphải cung cấp miễn phí hoặc số tiền phải CK, GG cho người mua khi người mua đạtđược các điều kiện theo quy định của chương trình

- Doanh thu được ghi nhận là tổng số tiền phải thu hoặc đã thu trừ đi giá trị hợp lý của

HH, DV phải cung cấp miễn phí hoặc số phải CK, GG cho người mua Giá trị của HH,

DV phải cung cấp miễn phí hoặc số phải CK, GG cho người mua được ghi nhận là doanhthu chưa thực hiện Nếu hết thời hạn của chương trình mà người mua không đạt đủ điềukiện theo quy định và không được hưởng HH, DV miễn phí hoặc CK, GG, khoản doanhthu chưa thực hiện được kết chuyển vào doanh thu bán hàng, cung cấp DV

- Khi người mua đạt được các điều kiện theo quy định của chương trình, việc xử lý khoảndoanh thu chưa thực hiện được thực hiện như sau:

+ Trường hợp người bán trực tiếp cung cấp HH, DV miễn phí hoặc CK, GG chongười mua: Khoản doanh thu chưa thực hiện tương ứng với giá trị hợp lý của số

HH, DV cung cấp miễn phí hoặc số phải CK, GG cho người mua được ghi nhận làdoanh thu bán hàng, cung cấp DV khi người mua đã nhận được HH, DV miễn phíhoặc được CK, GG theo quy định của chương trình

+ Trường hợp bên thứ ba có nghĩa vụ cung cấp HH, DV miễn phí hoặc CK, GG chongười mua: Nếu hợp đồng giữa người bán và bên thứ ba đó không mang tính chấthợp đồng đại lý, khi bên thứ ba thực hiện việc cung cấp HH, DV, CK, GG, khoảndoanh thu chưa thực hiện được kết chuyển sang doanh thu bán hàng, cung cấp DV.Nếu hợp đồng mang tính đại lý, chỉ phần chênh lệch giữa khoản doanh thu chưathực hiện và số tiền phải trả cho bên thứ ba mới được ghi nhận là doanh thu Sốtiền thanh toán cho bên thứ ba được coi như việc thanh toán khoản nợ phải trả.c) Phương pháp kế toán

 Xác định doanh thu khuyến mại khách hàng truyền thống

- Khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong chương trình dành cho khách hàng truyềnthống, kế toán ghi nhận doanh thu trên cơ sở tổng số tiền thu được trừ đi phần doanh thu

chưa thực hiện là giá trị hợp lý của hàng hóa, dịch vụ cung cấp miễn phí hoặc số tiềnchiết khấu, giảm giá cho khách hàng:

Nợ các TK 112, 131

Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Có TK 3387 – Doanh thu chưa thực hiện

Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước

- Khi hết thời hạn quy định của chương trình, nếu khách hàng không đáp ứng được cácđiều kiện để hưởng các ưu đãi như nhận hàng hóa, dịch vụ miễn phí hoặc chiết khấu giảmgiá, người bán không phát sinh nghĩa vụ phải thanh toán cho khách hàng, kế toán kếtchuyển doanh thu chưa thực hiện thành doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, ghi:

Nợ TK 3387 – Doanh thu chưa thực hiện

Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

- Khi khách hàng đáp ứng đủ các điều kiện của chương trình để được hưởng ưu đãi,khoản doanh thu chưa thực hiện được xử lý như sau:

+ Trường hợp người bán trực tiếp cung cấp hàng hóa, dịch vụ miễn phí hoặc chiết khấu,giảm giá cho người mua, khoản doanh thu chưa thực hiện được kết chuyển sang ghi nhận

là doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ tại thời điểm thực hiện xong nghĩa vụ với kháchhàng (đã chuyển giao hàng hóa, dịch vụ miễn phí hoặc đã chiết khấu, giảm giá cho kháchhàng):

Nợ TK 3387 – Doanh thu chưa thực hiện

Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

+ Trường hợp bên thứ ba là người cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc chiết khấu giảm giácho khách hàng thì thực hiện như sau:

o Trường hợp doanh nghiệp đóng vai trò là đại lý của bên thứ ba, phần chênh lệch giữakhoản doanh thu chưa thực hiện và số tiền phải thanh toán cho bên thứ ba đó được ghinhận là doanh thu bán hàng cung cấp dịch vụ khi phát sinh nghĩa vụ thanh toán với bênthứ ba, ghi:

Nợ TK 3387 – Doanh thu chưa thực hiện

Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (phần chênh lệchgiữa doanh thu chưa thực hiện và số tiền trả cho bên thứ ba được coi nhưdoanh thu hoa hồng đại lý)

Có các TK 111, 112 (số tiền thanh toán cho bên thứ ba).

o Trường hợp doanh nghiệp không đóng vai trò đại lý của bên thứ ba (giao dịch mua đứt,bán đoạn), toàn bộ khoản doanh thu chưa thực hiện sẽ được ghi nhận là doanh thu bánhàng, cung cấp dịch vụ khi phát sinh nghĩa vụ thanh toán cho bên thứ ba, số tiền phảithanh toán cho bên thứ ba được ghi nhận vào giá vốn hàng bán, ghi:

Nợ TK 3387 – Doanh thu chưa thực hiện

Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Đồng thời phản ánh số tiền phải thanh toán cho bên thứ ba là giá vốn hàng hóa,dịch vụ cung cấp cho khách hàng, ghi:

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán

Có các TK 112, 331 ”

 Xác định giá vốn hàng khuyến mại khách hàng truyền thống

Kết chuyển giá vốn hàng bán trong kỳ:

Điều 79, khoản 1 điểm 1.6, mục 1.6.3 Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định:

“Trường hợp xuất hàng hóa để khuyến mại, quảng cáo nhưng khách hàng chỉ được nhậnhàng khuyến mại, quảng cáo kèm theo các điều kiện khác như phải mua sản phẩm, hànghóa (ví dụ như mua 2 sản phẩm được tặng 1 sản phẩm….) thì kế toán phải phân bổ sốtiền thu được để tính doanh thu cho cả hàng khuyến mại, giá trị hàng khuyến mại đượctính vào giá vốn hàng bán (trường hợp này bản chất giao dịch là giảm giá hàng bán).”

Tại Điều 91 khoản 3 điểm g Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định như sau:

“Trường hợp xuất hàng hóa để khuyến mại, quảng cáo nhưng khách hàng chỉ được nhậnhàng khuyến mại, quảng cáo kèm theo các điều kiện khác như phải mua sản phẩm, hànghóa (ví dụ như mua 2 sản phẩm được tặng 1 sản phẩm….) thì kế toán phản ánh giá trịhàng khuyến mại, quảng cáo vào giá vốn hàng bán (trường hợp này bản chất giao dịch làgiảm giá hàng bán).”

Theo quy định trên, nếu hàng khuyến mại kèm theo điều kiện mua hàng, thì:

- Doanh thu bán hàng, được phân bổ cả cho hàng khuyến mại

- Chi phí sản xuất, giá vốn hàng hóa được hạch toán vào giá vốn hàng bán trong kỳb) Phương pháp kế toán

Thứ nhất, kế toán thực hiện đúng hướng dẫn của TT200/2014/TT- BTC nếu SPkhuyến mại, quảng cáo cũng chính là SP của giao dịch bán hàng (ví dụ: mua 5 SP A đượctặng thêm 1 SP A) Cụ thể bút toán doanh thu bán hàng được ghi nhận như sau:

Nợ các TK 111, 112, 131

Nợ TK 5211

Có TK 5112 (kể cả khuyến mại), 333

Thứ hai, giá trị SP khuyến mại, quảng cáo sẽ được ghi nhận vào chi phí bán hàng

và bút toán doanh thu chỉ ghi nhận cho số hàng bán chính thức (thực hiện giống nhưQĐ15/2006/QĐ- BTC) áp dụng cho các trường hợp khác như: Hàng khuyến mại, quảngcáo là các SP của DN đang kinh doanh nhưng khác với SP trong giao dịch bán hàng, SPkhuyến mại là do DN mua về làm quà tặng

1.1.2.3 Doanh thu phát sinh trong trường hợp bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp

- Khi bán hàng trả chậm, trả góp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng theo giá bán trảtiền ngay chưa có thuế, ghi:

HH được bán và SP HH, thiết bị giao cho khách hàng để thay thế phòng ngừa hỏng hóc.Giá trị của SP, HH, thiết bị thay thế được ghi nhận vào giá vốn hàng bán

Điều 79, Khoản 1, Điểm 1.6.14 của TT200/2014/TT- BTC, về trường hợp bán SP,

HH kèm theo SP, HH, thiết bị thay thế (phòng ngừa trong những trường hợp SP, HH bịhỏng hóc) đã đưa ra nguyên tắc ghi nhận doanh thu nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể, chitiết Do vậy, đề xuất cụ thể cho trường hợp này như sau:

- Bút toán ghi nhận doanh thu bán hàng:

Nợ TK 111, 112, 131, : Tổng giá thanh toán

Có TK 511X: Doanh thu bán SP, HH X

Có TK 511Y: Doanh thu SP, HH, thiết bị, phụ tùng Y thay thế

Có TK 33311: Thuế GTGT phải nộp (nếu có)

- Bút toán ghi nhận giá vốn hàng bán:

Nợ TK Chi phí bán hàng

Có TK Dự phòng phải trảSang kỳ sau, khi thanh toán quà tặng cho khách hàng liên quan đến doanh thu bánhàng kỳ trước, kế toán ghi:

Nợ TK Dự phòng phải trả

Có TK Hàng hóa, Thành phẩm, Tiền

1.2 Liên hệ đến hoạt động thực tế của các doanh nghiệp áp dụng phương thưc ưu đãi

cho khách hàng

1.2.1. Hoạt động

Siêu thị thế giới di động thuộc Công ty cổ phần Thế giới di động Việt Nam

THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH THỜI GIAN ĐẶT MUA: 01/05 - 31/05/2017.

Khách hàng mua sản phẩm Sạc dự phòng eSaver 10.000mAh LA Y325 sẽ được tặng thêm 1 Gậy Selfie.

Sản phẩm giới thiệu là Pin sạc dự phòng eSaver 10.000mAh LA Y325 Khi mua sản phẩm có giá 300.000đ nhưng bạn sẽ được tặng ngay gậy selfie trị giá 100.000đ.

số hàng đã dùng để khuyến mại cho người mua

- Khi hết chương trình khuyến mại, nếu không phải trả lại nhà sản xuất số hàng khuyếnmại chưa sử dụng hết, kế toán ghi nhận thu nhập khác là giá trị số hàng khuyến mãikhông phải trả lại :

Nợ TK 156 – Hàng Hóa (Theo giá trị hợp lý)

Có TK 711 –Thu nhập khác

Cụ thể, Thế Giới Di Động nhận 30 bộ Pin sạc dự phòng eSaver 10.000mAh

LA Y325 có giá là 300 ngàn đồng, Gậy selfie là 100.000đ thì phải theo dõi chi tiết số

lượng hàng trong hệ thống quản trị nội bộ của mình và thuyết minh trên Bản thuyết minhBáo cáo tài chính đối với hàng nhận được và số hàng đã dùng để khuyến mại cho ngườimua

Khi hết chương trình khuyến mãi, giá trị của số hàng khuyến mãi không phải trảlại là 3.000.000 kế toán ghi :

Nợ TK 156 : 3.000.000

Có TK 711 : 3.000.000

 Việc ghi nhận và hạch toán như vậy phù hợp với thông tư 200 quy định hiện hành vềchế độ kế toán.

II, Case study về hợp đồng xây dựng

Xây dựng là một trong những ngành nghề tạo ra những tài sản có giá trị, mang lạidoanh thu lớn cho doanh nghiệp Chính vì vậy báo cáo tài chính của các doanh nghiệpxây lắp thường thể hiện tổng tài sản và doanh thu có giá trị cao Đo lường và ghi nhậndoanh thu, chi phí trong lĩnh vực xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc phản ảnhtrung thực tình hình tài chính và kết quả hoạt động của các doanh nghiệp này Một trongcác quy định tạo ra nền tảng cho việc ghi nhận tại Việt Nam chính là Chuẩn mực kế toánViệt Nam số 15 “Hợp đồng xây dựng”

2.1 Các vấn đề liên quan đến việc ghi nhận doanh thu của một hợp đồng xây dựng

2.1.1 Doanh thu của hợp đồng xây dựng

Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm:

- Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng

- Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng vàcác khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu,

và có thể xác định được một cách đáng tin cậy

Ví dụ:

- Nhà thầu và khách hàng có thể đồng ý với nhau về các thay đổi và các yêu cầu làm tănghoặc giảm doanh thu của hợp đồng trong kỳ tiếp theo so với hợp đồng được chấp thuậnban đầu;

- Doanh thu đã được thỏa thuận trong hợp đồng với giá cố định có thể tăng vì lý do giá cảtăng lên;