Trước cách mạng, hồn thơ HC chan chứa nỗi sầu nhân thế; sau CM, hồn thơ Huy Cận nảy nở trong niềm vui dào dạt - Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” tiêu biểu cho hồn thơ Huy Cận sau cách mạng
Trang 1LUYỆN ĐỀ BÀI ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ DẠY THÊM Ở NHÀ
ĐỀ BÀI
I PHẦN ĐỌC HIỂU Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Lá không vàng, lá không rụng, lá lại thêm xanh; ấy là mùa thu đã về; mùa thu mới về, yểu điệu thục nữ Trời bớt nóng và thêm mát Có ai thổi cơm mà khói nhẹ mơ hồ đâu đây Chưa có sương mù chưa có hẳn sương mờ; chỉ là đôi thoáng sương mơ, mỏng như chiêm bao Mặt trời nhạt vừa khuất mây, thì khối chiếc lá biếc hơi nhòa; mặt trời vừa ló lại ánh vàng, thì khối lá lại hiện nguyên sắc biếc; không biết có phải sương thu mới nhóm, hay đó chỉ là sự huyền ảo của chính hồn tôi? Mùa thu đến với cõi đời như một cô gái xưa đi về nhà chồng, nàng thu bước rất khoan thai, tà áo thướt tha, chân không có tiếng Thân hình nàng uốn éo rất thanh quí, mặt ngọc của nàng che sau cánh quạt mở, thỉnh thoảng cánh quạt khẽ chệch, để lộ đôi mắt êm như trời xanh buổi chiều
(Trích Trường ca - Xuân Diệu)
Câu 1 Nêu những phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2 Khoảnh khắc thu sang được Xuân Diệu phác họa bằng những hình ảnh, chi tiết nào?
Câu 3 Nêu hiệu quả của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: Mùa thu đến với cõi
đời như một cô gái xưa đi về nhà chồng, nàng thu bước rất khoan thai, tà áo thướt tha, chân không có tiếng
Câu 4 Ghi lại cảm nhận của anh/chị về khoảnh khắc thu sang
II PHẦN LÀM VĂN
Câu 1 (2,0 điểm) Triển khai câu chủ đề : “Chúng ta cần yêu thiên nhiên và sống hòa hợp với
thiên nhiên” thành một đoạn văn diễn dịch từ 8- 10 câu Doạn văn sử dụng một thành phần trạng ngữ Gạch chân trạng ngữ
Câu 2 (4,0 điểm) Phân tích khổ thơ đầu và khổ thơ cuối bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của
Huy Cận
Gợi ý:
I PHẦN ĐỌC HIỂU
Câu 1 Miêu tả, biểu cảm
Câu 2 Khoảnh khắc thu sang được Xuân Diệu phác họa bằng hàng loạt các hình ảnh, chi tiết:
lá thêm xanh, trời bớt nóng và thêm mát, khói nhẹ mơ hồ, đôi thoáng sương mơ, mỏng, cặp hình ảnh mặt trời – chiếc lá…
Câu 3 Hiệu quả của biện pháp so sánh được sử dụng trong câu văn: Thu sang được ví như
bước đi của cô gái xưa khi lấy chồng, hết sức chậm rãi, nhẹ nhàng, tha thướt, e lệ Biện pháp
so sánh làm nổi bật vẻ đẹp của mùa thu trong khoảnh khắc giao mùa Xuân Diệu không so sánh mùa thu đến với đối tượng nào khác mà so sánh với một cô gái Cách so sánh thể hiện quan niệm về cái đẹp của Xuân Diệu: coi con người là chuẩn mực của mọi vẻ đẹp, thiên nhiên chỉ đẹp khi được đối sánh với con người
Trang 2Câu 4 Thí sinh ghi lại cảm nhận về khoảnh khắc thu sang (ví dụ: cảm nhận về bầu trời, về làn
nước, về hoa lá cỏ cây, về lòng người…)
PHẦN LÀM VĂN
Câu 1:
- Hình thức: Đoạn văn diễn dịch (Câu chủ đề đã cho)
- Nội dung:
- Phải yêu thiên nhiên và sống hòa hợp với thiên nhiên vì:
+ Con người không thể sống tách mình ra khỏi thiên nhiên Thiên nhiên luôn có mặt trong đời sống con người Mọi nguồn sống của con người đều lấy từ thiên nhiên Có thể nói, con người
và thiên nhiên có mối quan hệ không thể tách rời
+ Thiên nhiên giúp tâm hồn sảng khoái, thoải mái và thư giãn tinh thần Sau những bề bộ của cuộc sống, được hòa mình vào thiên nhiên tươi xanh sẽ giúp tinh thần ta được bình yên, sức khỏe được phục hồi và sẵn sàng cho công việc
+ Thiên nhiên bảo vệ và gắn bó với cuộc sống con người Thiên nhiên cung cấp cho con người những thứ cần thiết cho cuộc sống, đáp ứng nhu cầu cho con người Thiên nhiên chính là môi trường sống của con người Không có thiên nhiên, con người không thể tồn tại được Bởi vậy, thiên nhiên được xem là tài sản chung vô giá của dân tộc và của cả nhân loại
+ Nếu thiên nhiên bị tàn phá sẽ làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống con người Một khi trái đất mất cân bằng sinh thái, thiên tai sẽ xảy đến,chất lượng cuộc sống và tồn tại của con người sẽ bị đe dọa nghiêm trọng
+ Yêu thiên nhiên và sống hòa hợp với thiên nhiên giúp ta bảo vệ được thiên nhiên và tránh làm tổn hại đến nó Tình yêu thiên nhiên giúp ta có sức mạnh chống lại mọi âm mưu và hành động hủy hoại thiên nhiên Bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ sự sống trên trái đất, bảo vệ sự sống của chính mỗi chúng ta
Con người có thể nhận được những điều may mắn, tốt đẹp khi biết vượt qua những khó khăn, trắc trở, những trở ngại trong cuộc sống
MB:
- Huy Cận là nhà thơ tiêu biểu của VHHĐ VN Trước cách mạng, hồn thơ HC chan chứa nỗi sầu nhân thế; sau CM, hồn thơ Huy Cận nảy nở trong niềm vui dào dạt
- Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” tiêu biểu cho hồn thơ Huy Cận sau cách mạng tháng Tám
- Bài thơ như một khúc hát về cuộc sống lao động khẩn trương sôi nổi của những người ngư dân vùng biển
- Ấn tượng nhất là khổ đầu và khổ cuối bài thơ tả cánh đoàn thuyền đánh cá ra khơi và cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
TB:
- Bài thơ ra đời năm 1958 khi Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh
Trang 3- Có hai nguồn cảm hứng lớn: cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về con người lao động
- Bài thơ được triển khai theo hành trình lao động của người ngư dân: từ lúc đoàn thuyền ra khơi lúc hoàng hôn đến cảnh đánh cá trên biển trong đêm trăng và cảnh đoàn thuyền trở về lúc bình minh
LĐ 1 Khổ đầu: cảnh đoàn thuyền ra khơi lúc hoàn hôn (Giới thiệu không gian, thời gian,
khí thế của đoàn thuyền lúc ra khơi)
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
- Hai câu thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên
+ Nghệ thuật nhân hóa: Mặt trời xuống, sóng cài, đêm sập: Giới thiệu thời gian đoàn thuyền đánh cá ra khơi Đó là lúc ngày đang dần khép lại, đêm bắt đầu kéo tới
+ Hình ảnh so sánh: như hòn lửa khiến không gian biển khơi trở nên rực rỡ Mặt trời như quả cầu lửa khổng khổng lồ đang rực cháy hết mình để dần dần nhường lại cho màn đêm.-> Trí tưởng tượng phong phú của nhà thơ làm không gian của một ngày tàn không hề tăm tối mà bừng lên ánh sáng
+ Nghệ thuật ẩn dụ: sóng đã cài then, đêm sập cửa: những con sóng trên mặt biển được nhà thơ
ví như những chiếc then cài còn màn đêm giống như cánh cửa, vũ trụ bí ẩn giống như ngôi nhà gần gũi thân thuộc của những người đi biển
+ Động từ “sập” diễn tả màn đêm buông xuống mau lẹ, bất ngờ, ngày tàn chỉ diễn ra trong khoảnh khắc-> sự quan sát vô cùng tinh tế của nhà thơ
-> Bức tranh TN hoàng hôn tuyệt đẹp, rực rỡ, kì vĩ, huy hoàng; không gian mênh mông, bao
la, khoáng đạt, nên thơ; ấm áp, quen thuộc với ng đi biển
- Bức tranh được miêu tả bằng cảm nhận tinh tế, trí tưởng tượng PP của thi nhân
*Hai câu sau: (Giữa không gian ấy, đoàn thuyền xuất hiện)
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
- Đoàn thuyền chứ không phải một con thuyền: gợi cảnh đông vui tấp nập; những người dân
vùng biển ra khơi với tinh thần đoàn kết tập thể
- Từ “lại” :
+ Chứng tỏ việc ra khơi vào ban đêm là công việc thường xuyên, quen thuộc tới mức thành thông lệ, thành quy luật nghề nghiệp
+ Đồng thời khẳng định khi ngày tàn, thiên nhiên vũ trụ ở vào trạng thái nghỉ ngơi thì đoàn thuyền lại ra khơi, bắt đầu một ngày lao động mới-> sự vất vả trong công việc
Trang 4- Ra khơi với tiếng hát lạc quan: Câu hát căng buồm cùng gió khơi
+ Hình ảnh cánh buồm no gió là có thật
+ Câu hát căng buồm lại là tưởng tượng-> Nổi bật tinh thần ra khơi đầy niềm tin tưởng, hy vọng về chuyến đánh bắt cá bội thu (Chỉ tiếng hát đã làm nên tinh thần của ng lao động mới trong công cuộc xây dựng CNXH Họ là những ng nô lệ được đứng lên làm chủ cuộc đời, làm chủ biển trời quê hương)
-> Khổ thơ đầu mở ra bức tranh thiên nhiên khi hoàng hôn buông xuống tuyệt đẹp, sinh đọng, hấp dẫn’ ngợi ca tinh thần hăng say lao động, đoàn kết của người ng dân
LĐ 2 Cảnh đoàn thuyền trở về lúc bình minh
- Nếu ở khổ thơ đầu là câu hát ra khơi chứa chan hi vọng của người dân chài thì khổ cuối câu hát ấy vang lên mừng thắng lợi, như khúc ca khải hoàn
- Hình ảnh “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời” là một hình ảnh đẹp và táo bạo:
+ Mặt trời vốn là biểu tượng cho quy luật và sức mạnh của thiên nhiên
+ Nhưng ở đây đoàn thuyền đánh cá cứ lao đi vun vút để đua cùng tốc độ với mặt trời
-> Như vậy nhà thơ đã nâng tầm vóc của con người sánh ngang với thiên nhiên vũ trụ đồng thời khẳng định ý chí, khát vọng của con người thật lớn lao, mạnh mẽ
- Khổ đầu là mặt trời xuống biển thì ở khổ cuối là hình ảnh mặt trời đội biển
+ Phép nhân hóa gợi cảnh tượng kì vĩ: mặt trời từ dưới lòng đại dương sâu thẳm đã nhô lên với sắc màu tinh khôi, tươi tắn
+ màu mới: là ánh sáng bình minh rạng rỡ báo hiệu 1 ngày mới cùng niềm vui thắng lợi của người lao động đòng thời đó cũng là ẩn dụ cho 1 cuộc sống mới ấm no, hạnh phúc của con người khi đc làm chủ biển trời quê hương, làm chủ cuộc sống mới
- Bài thơ kết thúc bằng câu thơ thật đẹp
- Hình ảnh “mắt cá huy hoàng”
+ Muôn triệu mắt cá li ti được ánh mặt trời phản chiếu trở nên huy hoàng, rực rỡ Vẻ đẹp lấp lánh của những khoang thuyền đầy ắp cá dưới ánh nắng ban mai như trải dài muôn dặm-> vẻ đẹp tuyệt vời của biển quê hương
+ Gián tiếp thể hiện niềm vui của người lao động
KL:
- Với nghệ thuật đầu cuối tương ứng
- Có nhiều sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh
- Trí tưởng tượng phong phú, bay bổng
- Âm hưởng thơ khỏe khắn, lạc quan
- Khổ thơ nói riêng, bài thơ nói chung đã diễn tả trọn vẹn hành trình mọt buổi ra khơi của người ng dân miền biển; ca ngợi sự giàu đẹp của biển quê hương; vẻ đẹp của con người lao động mới; ca ngợi không khí sôi nổi trong những năm đầu MB đi lên XDCNXH
Trang 5- Thể hiện niềm tự hào tha thiết của nhà thơ về đất nước, con người VN
DẠY THÊM Ở TRƯỜNG
I ĐỌC HIỂU (4.0 điểm).Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
[1] Hôm qua, mình share (chia sẻ) cái clip về tình cảm của động vật hoang dã với người giải cứu nó trên mạng và viết: “Tới một cô tinh tinh bị bỏ rơi, khi được cứu và thả cho trở về rừng,
cô còn biết ôm chầm lấy người từng cứu mình” Mọi người cảm thán quá chừng Hầu hết nghiêng về hướng “Cứu vật vật trả ơn – cứu nhân nhân trả oán” Còn mình, thú thật, khi ngắm mãi cái ôm đó của con tinh tinh với người phụ nữ của trạm cứu hộ, khi viết những dòng đó, mình đã nghĩ nhiều hơn đến ý: Đến con vật mà còn biết ôm choàng lấy con người để biểu lộ tình cảm, còn giữa con người chúng ta, vì sao hà tiện làm chi những cái ôm?
[2] Mình cứ xem đi xem lại cái ôm thắm thiết, đầy tình cảm thương yêu của cô tinh tinh và cái
vỗ vỗ lưng đầy động viên an ủi của người phụ nữ Mấy lần như một, cứ xem tới đoạn đấy, là nước mắt lại trào ra Và bạn nghiệm lại đi, đâu phải chỉ có mỗi trường hợp này
[3] Có phải một trăm lần như một, mỗi lần bạn được ngắm cảnh hai người (hoặc mở rộng ra, chúng sanh nói chung) ôm choàng lấy nhau - dẫu đó là vợ chồng, cha con mẹ con, anh chị em, hay bạn bè, người thân, đồng nghiệp, thậm chí những người xa lạ vì thương cảm hoặc cảm kích nhau mà ôm choàng lấy nhau, trái tim bạn lại trào dâng một dòng cảm xúc ấm áp, tựa như dòng nước chảy xuôi?
[4] Đó, tác động của những cái ôm đó Không chỉ làm rung cảm những người trong cuộc, mà còn làm những người xung quanh ấm áp lây
(Lê Đỗ Quỳnh Hương, Thương còn không hết - ghét nhau chi, Nxb Trẻ, 2017, tr.57 - 58)
Câu 1 (0.5 điểm) Xác định thành phần khởi ngữ trong đoạn văn số 1.
Câu 2 (0.5 điểm) Khi xem cái clip về tình cảm của động vật hoang dã với người giải cứu nó,
tác giả bài viết đã nghĩ về điều gì?
Câu 3(1.0 điểm) Xác định và nêu tác dụng của một phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn
số 3
Câu 4 (1.0 điểm) Em có đồng ý với ý kiến của tác giả về tác động của những cái ôm là
“Không chỉ làm rung cảm những người trong cuộc, mà còn làm những người xung quanh ấm
áp lây.” không? Vì sao?
II LÀM VĂN (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm) Viết một đoạn văn diễn dịch triển khai câu chủ đề: Là con người, hà tiện làm chi những cái ôm.
Câu 2 (4.0 điểm)
Cảm nhận vẻ đẹp của người lao động qua hai đoạn thơ sau:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Trang 6Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Và:
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
(Trích Đoàn thuyền đánh cá, Huy Cận, Ngữ văn 9, tập 1)
Từ đó, nhận xét về vẻ đẹp thơ Huy Cận sau Cách mạng tháng Tám
HẾT
-I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Câu 1: Thành phần khởi ngữ trong đoạn văn số 1: "Còn mình"
Câu 2: Khi xem cái clip về tình cảm của động vật hoang dã với người giải cứu nó, tác giả bài
viết đã nghĩ nhiều hơn đến ý: Đến con vật mà còn biết ôm choàng lấy con người để biểu lộ tình cảm, còn giữa con người chúng ta, vì sao hà tiện làm chi những cái ôm?
Câu 3: Phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn số 3: liệt kê, so sánh (Các em chỉ cần nêu 1
trong 2)
- Liệt kê: "vợ chồng, cha con mẹ con, , thậm chí những người xa lạ: để diễn tả đầy đủ, sâu sắc hơn những chủ thể muốn nói tới trong lời văn
- So sánh: So sánh "trái tim bạn lại trào dâng một dòng cảm xúc ấm áp, tựa như dòng nước chảy xuôi" giúp làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn khiến cho cái ôm dù là "thương cảm hoặc cảm kích nhau" đều khiến ta cảm thấy thật ấm áp và hạnh phúc biết bao
Câu 4: HS nêu quan điểm của bản thân rồi đưa ra lập lập để làm rõ quan điểm đó.
II LÀM VĂN (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Yêu cầu về hình thức: một đoạn văn khoảng 150 chữ
Yêu cầu về nội dung: chủ đề bàn luận: "Là con người, hà tiện làm chi những cái ôm."
Gợi ý: Sử dụng ngữ liệu đã được cho ở phần đọc hiểu làm dẫn chứng để minh họa
Câu 2 (4.0 điểm)
I.Mở bài:
- Huy Cận là một trong số những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại Trước Cách mạng thơ Huy Cận thường giàu chất triết lí và ngập tràn nỗi sầu nhân thế Nhưng từ khi Cách mạng tháng Tám thành công thì thơ ông là bài ca dào dạt niềm vui về cuộc đời, là bài thơ mến yêu thiên nhiên, con người và cuộc sống Ra đời năm 1958, trong chuyến đi thực tế của nhà thơ ra vùng mỏ Quảng Ninh, “Đoàn thuyền đánh cá” là một tác phẩm mang cảm xúc như thế Bài thơ miêu tả một chuyến đi khơi của đoàn thuyền đánh cá; là một khúc ca lao động tập thể, khúc ca về vẻ đẹp của thiên nhiên; là niềm vui, niềm ngưỡng mộ của tác giả trước con người và cuộc sống mới.Để lại nhiều ấn tượng nhất trong lòng người đọc là vẻ đẹp của biển cả, của đoàn thuyền và con người được thể hiện qua đoạn thơ:
“…Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Trang 7Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng
Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.”
II.Thân bài:
1.Dẫn dắt:
- Ở vị trí phần giữa của tác phẩm, đoạn thơ nổi bật với vẻ đẹp tráng lệ của biển khơi và vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh mẽ của đoàn thuyền, của con người trong lao động Tất cả được viết lên bằng trí tưởng tượng mãnh liệt,bằng niềm hứng khởi bay bổng và bút pháp tạo hình đầy sáng tạo
2.Phân tích, cảm nhận:
- Mở đoạn đoạn thơ là hình ảnh đoàn thuyền lướt nhanh giữa trời cao biển rộng có cái lâng lâng, sảng khoái lạ thường:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng”
* Hai câu đầu là vẻ đẹp của đoàn thuyền lướt sóng ra khơi giữa bao la trời biển:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
+ Hình ảnh thơ gợi nhiều liên tưởng: Khi sóng biển cồn lên, cánh buồm như chạm cả vào mây trời
+ Hình ảnh ẩn dụ, biện pháp khoa trương: lái gió (thuyền có gió làm lái), buồm trăng (có trăng làm buồm) kết hơp với việc sử dụng động từ “lướt” gợi không gian thần thoại: con thuyền như được chèo bằng sức mạnh của thần gió với tốc độ phi thường mà nhẹ nhàng thanh thoát; Hình ảnh buồm trăng gợi 1 đêm trăng tuyệt đẹp, lộng gió, cánh buồm căng phồng thấm đẫm ánh trăng; buồm trăng còn là cánh buồm trong thơ ca, của những ước mơ thú vị Đoàn thuyền như
tả oột hữu xung trên trận địa đại dương như một con tuấn mã dũng cảm
Trang 8->Con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé dưới cái nhìn đầy cảm hứng lãng mạn và tin tưởng của thi nhân nâng lên thành con thuyền khổng lồ hòa vào sự rộng lớn mênh ,mông của vũ trụ Đặt đoàn thuyền trong k gian lồng lộng tời mây mênh mông biển cả ấy Huy Cận đã thực sự thành công trong việc diễn tả sức mạnh của con người tự do và nâng con ng sánh ngang TN vũ trụ
- Nhưng đánh cá k phải một cuộc du ngoạn thảnh thơi:
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lưới vây giăng
- Họ còn nổi bật ở vị trí trung tâm : ra tận khơi xa dò bụng biển, tìm luồng cá, dàn đan thế trận, bủa lưới vây giăng
Chất lãng mạn bao trùm cả bức tranh lao động biến công việc nặng nhọc trên biển thành một cuộc chiến đấu đầy hăm hở, với khí thế đua tranh Nếu như ở đoạn đầu, thiên nhiên đã chìm vào trạng thái nghỉ ngơi, thư giãn “mặt trời xuống biển”,”sóng đã cài then”,”đêm sập cửa” thì
ở đây, con người đã đánh thức thiên nhiên, khiến thiên nhiên dường như bừng tỉnh, như cùng hòa vào niềm vui trong lao động Có thể nói, lòng tin yêu thiên nhiên, con người và cảm hứng lãng mạn bay bổng đã giúp nhà thơ xây dựng được một hình ảnh thơ tuyệt đẹp, vừa hoành tráng, lại vừa thơ mộng
- Bức tranh lao động được điểm tô bằng vẻ đẹp của thiên nhiên Cái nhìn của nhà thơ đối với biển và cá cũng có những sáng tạo bất ngờ, độc đáo:
Cá nhụ cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
- Thủ pháp liệt kê kết hợp với sự phối sắc tài tình qua việc sử dụng các tính từ chỉ màu sắc
“đen hồng”,”vàng chóe”… đã tạo nên một bức tranh sơn mài nhiều màu sắc, ánh sáng, lung linh huyền ảo như trong câu chuyện cổ tích nói về xứ sở thần tiên
- Mỗi loài cá là một kiểu dáng, một màu sắc: “Cá nhụ cá chim cùng cá đé/Cá song lấp lánh đuốc đen hồng” làm nên sự giàu đẹp của biển cả quê hương Như có một hội rước đuốc trong lòng biển đêm sâu thẳm Mỗi khi: “Cái đuôi em quẫy”, trăng như vàng hơn, rực rỡ hơn, biển cả như sống động hẳn lên Người xưa thường nói: “Thi trung hữu họa” – nghĩa là trong thơ có hình có ảnh Quả đúng như thế, mỗi loài cá ở đây là bức kí họa thần tình Chúng đâu chỉ là sản phẩm vô tri được đánh bắt bởi bàn tay con người Với họ - những người ngư dân này – cá là bạn, là “em”, là niềm cảm hứng cho con người trong lao động, và cũng chính là đối tượng thẩm mĩ cho thi ca
- Cảnh đẹp không chỉ ở màu sắc, ánh sáng, mà còn ở âm thanh.Nhìn bầy cá bơi lội, nhà thơ lắng nghe tiếng sóng vỗ rì rầm:
"Đêm thở :sao lùa nước Hạ long"
Trang 9- Bằng nghệ thuật ẩn dụ kết hợp nhân hóa, biển cả như một sinh thể sống động Tiếng sóng vỗ dạt dào dâng cao hạ thấp là nhịp thở trong đêm của biển Thế nhưng nhà thơ lại viết “Đêm thở:sao lùa nước Hạ Long” Thật ra, là sóng biển đu đưa rì rào va đập vào mạn thuyền Trăng, sao phản chiếu ánh sáng xuống nước biển, mỗi khi sóng vỗ nhịp tưởng như có bàn tay của sao trời đang“lùa nước Hạ Long” Đó là sự độc đáo, mới lạ trong sáng tạo nghệ thuật Có thể nói, bằng tâm hồn hết sức tinh tế, tác giả đã cảm nhận được hơi thở của thiên nhiên, vũ trụ Chính không khí say sưa xây dựng đất nước của những năm đầu khôi phục và phát triển kinh tế là cơ
sở hiện thực của những hình ảnh lãng mạn trên.Bởi thế, bài thơ như một khúc tráng ca mà Huy Cận sáng tác để ca ngợi những con người lao động mới hay chính những con người lao động
tự cất lên, tự viết lời cho khúc ca lao động của mình:
“Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Bài hát căng buồm đưa đoàn thuyền ra khơi, bài hát lại vang lên trong công việc, biến lao động cực nhọc thành niềm vui phơi phới, niềm vui lao động, niềm vui được hòa nhập gắn bó thân thiết với thiên nhiên Lời ca gọi cá vào lưới nâng cao thêm chất thơ mộng của bức tranh Người dân chài gõ thuyền xua cá vào lưới, nhưng đây không phải là con người mà là ánh trăng: trăng in xuống dòng nước, sóng vỗ như gõ nhịp vào mạn thuyền xua cá Hiện thực được trí tưởng tượng sáng tạo thành hình ảnh lãng mạn, giàu chất thơ Cái nhìn của nhà thơ đối với biển cả và con người là cái nhìn tươi tắn, lạc quan, ông như hòa nhập vào công việc, vào con người, vào biển cả
- Từ đó, cảm xúc dâng trào, không thể không cất lên tiếng hát,bài ca về lòng biết ơn mẹ biển giàu có và nhân hậu:
“Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
Biển ấm áp như người mẹ hiền chở che, nuôi nấng con người lớn lên, bao bọc con người với một tình cảm trìu mến, thân thương Biển là nguồn sống , gắn bó thân thiết, cho ta tất cả những
gì của cuộc đời như người mẹ “nuôi lớn đời ta tự buổi nào” Câu thơ như một sự cảm nhận thấm thía của những người dân chài đối với biển khơi Đến một lúc nào đó, họ chợt nhận ra biển đã gắn bó với mình từ bao đời, bao thế hệ, thật quý giá và thân yêu biết chừng nào!
III Kết bài:
- Có thể nói, với hình ảnh thơ tráng lệ, âm hưởng hào hùng,bút pháp lãng mạn, bay bổng, nhà thơ đã khắc họa thành công một bức tranh thiên nhiên thơ mộng, và vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh
mẽ của đoàn thuyền, của con người lao động giữa biển trời bao la
- Đọc đoạn thơ, bài thơ ta càng yêu hơn, trân trọng hơn vẻ đẹp của cảm hứng say sưa, niềm vui phơi phới trước cuộc đời và tình yêu thiên nhiên, con người thiết tha của nhà thơ Huy Cận
ÔN THI CẤP III
Trang 10Phân tích bài thơ: Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận
MB:
- Huy Cận là một cây bút nổi tiếng của phong trào thơ mới với tập thơ “Lửa thiêng”
- Ông tham gia cách mạng từ trước năm 1945 Sau cách mạng tháng Tám, ông giữ nhiều trọng trách trong chính quyền cách mạng, đồng thời là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam từ sau năm 1945
- Thơ Huy cận sau cách mạng tràn đầy niềm vui, niềm tin yêu cuộc sống mới Thiên nhiên, vũ trụ là nguồn cảm hứng dồi dào trong thơ Huy Cận và
nó mang những nét đẹp riêng
- Đoàn thuyền đánh cá là bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Huy cận sau CM
- Bài thơ thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống
TB:
Dẫn
- Bài thơ được viết vào năm 1958, khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới Không khí hào hứng, phấn chấn, tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội và ở khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất xây dựng đất nước Chuyến thâm nhập thực tế ở vùng mở Quảng Ninh vào nửa cuối năm 1958 đã giúp nhà thơ Huy Cận thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần quan trọng mở ra một chặng đường mới trong thơ Huy Cận
- Trong bài thơ có hai nguồn cảm hứng bao trùm và hài hoà với nhau: cảm hứng lãng mạn tràn đầy niềm vui hào hứng về cuộc sống mới trong thời kì miền Bắc bước vào xây dựng chủ nghĩa xã hội và cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ, vốn là một nét nổi bật của hồn thơ Huy Cận Sự thống nhất của hai nguồn cảm hứng ấy đã tạo ra những hình ảnh rộng lớn, tráng
lệ, lung linh như những bức tranh sơn mài của bài thơ này
a Hai khổ đầu.
* Cảnh hoàng hôn trên biển được miêu tả bằng một hình tượng độc đáo:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa”
- Với sự liên tưởng so sánh thú vị, Huy Cận đã miêu tả rất thực sự chuyển đổi thời khắc giữa ngày và đêm khiến cảnh biển vào đêm thật kì vĩ, tráng lệ như thần thoại NT nhân hóa giúp ng đọc hình dung Vũ trụ như một ngôi nhà lớn với màn đêm buông xuống là tấm cửa khổng lồ với những lượn sóng hiền hoà gối đầu nhau chạy ngang trên biển như những chiếc then cài cửa -> Cảnh hoàng hôn trên biển dưới con mắt quan sát tinh tế,trí tưởng tượng phong phú bay bổng của Huy cận thật kì vĩ, huy hoàng, rực rỡ