Đoàn thuyền đánh cá

Với bố cục nh trên, bài thơ Đoàn thuyền đánh cá đãtạo ra một khung cảnh không gian và thời gian rất đáng chú ý: không gian rộng lớn bao la với mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió; thời

Đoàn thuyền đánh cá

I, Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

Huy Cận

Tác giả

Huy Cận (1919-2005), tên đầy đủ là Cù Huy Cận, quê ở làng

Ân Phú, huyện Vụ Quang, tỉnh Hà Tĩnh Huy Cận nổi tiếng

trong phong trào Thơ mới với tập Lửa thiêng (1940) Ông

tham gia cách mạng từ tr ớc năm 1945 và sau Cách mạng tháng 8 từng giữ nhiều trọng trách trong chính quyền cách mạng, đồng thời là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam Huy Cận đã đ ợc nhà n ớc trao tặng Giải th ởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.

Tác phẩm

Giữa năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày

ở vùng mỏ Quảng Ninh Từ chuyến đi thực tế này, hồn thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào trong cảm hứng về thiên nhiên đất n ớc, về lao động và niềm

vui tr ớc cuộc sống mới Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá

đ ợc sáng tác trong thời gian ấy và đ ợc in trong tập thơ

Trời mỗi ngày lại sáng (1958).

Bài thơ đ ợc viết vào năm 1958, khi đất n ớc đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc đã đ ợc giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới Không khí hào Hứng, phấn chấn, tin t ởng bao trùm trong đời sống xã hội và ở khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất xây dựng đất

n ớc Chuyến thâm nhập thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh vào nửa cuối năm 1958 đã giúp nhà thơ Huy Cận thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần quan trọng mở ra một chặng đ ờng mới trong thơ Huy Cận

II, Tìm hiểu tác phẩm

Bài thơ 7 khổ đ ợc viết với giọng vui, phấn chấn nhịp vừa phải Bài thơ đ ợc bố cục theo hành trình một chuyến ra khơi của

đoàn thuyền đánh cá Có thể chia bố cục bài thơ

thành ba phần:

• Hai khổ đầu: cảnh lên đ ờng và tâm trạng náo nức

của con ng ời

• Bốn khổ tiếp: cảnh Hoạt động của đoàn thuyền

đánh cá giữa khung cảnh biển trời ban đêm

• Khổ cuối: cảnh đoàn thuyền trở về trong

cảnh bình minh lên

Có thể tìm hiểu bài thơ theo bố cục hoặc theo

hệ thống hình ảnh thiên nhiên, con ng ời dọc cả bài thơ

Với bố cục nh trên, bài thơ Đoàn thuyền đánh cá đã

tạo ra một khung cảnh không gian và thời gian rất

đáng chú ý: không gian rộng lớn bao la với mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió; thời gian là nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ lúc hoàng hôn đến bình minh, cũng là thời gian của một chuyến ra biển rồi trở về của đoàn thuyền đánh cá: mặt trời xuống biển, cả trời đất vào

mặt trời đội biển nhô lên trong một ngày mới Điểm nhịp thời gian cho công việc của đoàn thuyền đánh cá là nhịp tuần hoàn của thiên nhiên,

vũ trụ

1, H×nh ¶nh th¬ vÒ thiªn nhiªn

Bài thơ là những bức tranh đẹp, rộng lớn, lộng lẫy, kế tiếp nhau về thiên nhiên

vùng biển

a, Cảnh biển vào đêm

Mặt trời xuống biển nh hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Trong hình ảnh liên t ởng này, vũ trụ nh một ngôi nhà lớn, với

đêm buông xuống là tấm cửa khổng lồ, những l ợn sóng là then

cửa Chi tiết Mặt trời xuống biển có thể gây ra sự thắc mắc của

ng ời đọc vì bài thơ tả cảnh đoàn thuyền đánh cá ở vùng biển miền Bắc, mà ở bờ biển n ớc ta, trừ vùng Tây Nam th ờng chỉ

thấy cảnh mặt trời mọc trên biển chứ không thể thấy cảnh mặt trời lặn xuống biển Thực ra hình ảnh mặt trời xuống biển là

đ ợc nhìn từ trên con thuyền đang ra biển hoặc từ một hòn đảo vào lúc hoàng hôn, nhìn về phía tây, qua một khoảng biển thì vẫn có thể thấy nh là mặt trời xuống biển

b, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

L ớt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận l ới vây giăng

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao… rồi sao mờ,

Sao mờ, kéo l ới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng… rồi sao mờ,

Những câu thơ miêu tả cảnh

đánh cá trên biển?

Cảm hứng lãng mạn đã giúp nhà thơ phát hiện những

vẻ đẹp của cảnh đánh cá giữa biển đêm, trong niềm vui phơi phới, khỏe khoắn của ng ời lao động làm

chủ công việc của mình

con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé tr ớc biển cả bao la

đã trở thành con thuyền kì vĩ, khổng lồ, hòa nhập với

mạn hơn, công việc lao động nặng nhọc của ng ời

đánh cá đã thành bài ca đầy niềm vui, nhịp nhàng

cùng thiên nhiên

2, Hình ảnh con ng ời lao động

Thơ Huy Cận tr ớc CM th ờng thiên về thiên nhiên kì vĩ,

là một thứ không gian bao la, rộng lớn đối lập với sự nhỏ

bé đơn côi của con ng ời

Sau CM, hình ảnh thơ của Huy Cận có sự đổi mới.Thiên nhiên nh một ng ời bạn đồng hành, nâng cao, làm nổi bật vẻ đẹp và sức mạnh của con ng ời trong sự hài hòa

đẹp đẽ với khung cảnh thiên nhiên

c, Vẻ đẹp của các loài cá trên b iển

- Cá thu biển Đông nh đoàn thoi

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng

- Cá song lấp lánh đuốc đen hồng Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe

- Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi

Những hình ảnh này có vẻ đẹp của tranh sơn mài lung linh, huyền ảo, đ ợc sáng tạo bằng liên t ởng, t ởng t ợng bay bổng từ sự quan sát hiện thực ở đây trí t ởng t ợng

đã nối dài, chắp cánh cho hiện thực trở nên kì ảo, làm giảu thêm cái đẹp vốn có trong tự nhiên,

Bài thơ là sự kết hợp hai nguồn cảm hứng: về lao động và về thiên nhiên vũ trụ Hình ảnh

ng ời lao động và công việc của họ đ ợc đặt

vào không gian rộng lớn của biển trời, trăng sao, để làm tăng thêm kích th ớc, tầm vóc và

vị thế con ng ời Thủ pháp phóng cùng với những liên t ởng nạnh bạo bất ngờ đã tạo nên hình ảnh ng ời lao động khỏe khoắn biết bao!

- Câu hát căng buồm với gió khơi

- Thuyền ta lái gió với buồm trăng

L ớt giữa mây cao với biển bằng

- Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời

Sự hài hòa giữa con ng ời lao động và thiên nhiên,

vũ trụ còn thể hiện giữa nhịp điệu vận hành của vũ trụ và trình tự công việc lao động của đoàn thuyền

đánh cá Khi mặt trời xuống biển, vũ trụ vào đêm cũng là lúc khởi đầu một chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá - một công việc quen thuộc, đều

đặn th ờng ngày Con thuyền ra khơi có gió làm lái trăng làm buồm, gõ thuyền đuổi cá vào l ới cũng theo nhịp trăng, sao Đến lúc sao mờ, tức là đêm sắp tàn thì cũng là lúc kéo l ới kịp trời sáng Bình minh lên, mặt trời đội biển cũng là lúc đoàn thuyền trở về, nặng khoang cá đầy mà l ớt đi

phơi phới nh chạy đua

cùng mặt trời

III, Kết luận chung

Về âm h ởng, giọng điệu của bài thơ

Bài thơ tạo đ ợc âm h ởng vừa khỏe khoắn sôi nổi lại vừa phơi phới, bay bổng Góp phần tạo nên âm h ởng

dạc, điệu thơ nh khúc hát say mê, hào hứng, phơi phới (4 lần điệp từ “hát”) Cách gieo vần trong bài thơ biến hóa, linh hoạt, các vần trắc xen lẫn vần bằng, vần liền xen với vần cách Các vần trắc tạo sức dội, sức mạnh, các vần bằng tạo sự vang xa, bay bổng, tạo nên những vần thơ khoáng đạt, kì vĩ, phơi

phới niềm vui

Bài thơ là những bức tranh đẹp, rộng lớn

kế tiếp nhau về hình ảnh thiên nhiên và

đoàn thuyền đánh cá Thiên nhiên nh một ng ời bạn thân thiết, đồng hành

cùng cuốc sống của con ng ời

Hình ảnh ng ời lao động trong bài thơ

đ ợc sáng tạo với cảm hứng lãng mạn, thể hiện niềm tin, niềm vui tr ớc cuộc

sống mới Đoàn thuyền đánh cá là một

bài thơ hay, thể hiện rõ nét sự thay đổi của hồn thơ Huy Cận

sau Cách Mạng