TỔNG QUAN VỀ ĐẤT NƯỚC NHẬT BẢN
Vị trí địa lý và diện tích lãnh thổ
Nhật Bản là một quần đảo lớn nằm ở phía Đông châu Á và phía Tây Thái Bình Dương, bao gồm 4 đảo chính là Honshu, Hokkaido, Kyushu và Shikoku, cùng với khoảng 3.900 đảo nhỏ Quốc gia này được bao quanh chủ yếu bởi biển và tiếp giáp với nhiều nước, với vùng biển phía Bắc giáp Nga, phía Tây giáp Triều Tiên và Hàn Quốc, và vùng biển phía Nam giáp Philippines.
[1]Về diện tích, Nhật Bản có diện tích là 377.815 km², đứng thứ 60 trên thế giới về diện tích và chiếm chưa đầy 0,3% tổng diện tích đất toàn thế giới.
Đặc điểm tự nhiên
Nhật Bản có địa hình chủ yếu là đồi núi thấp với nhiều núi lửa và đồng bằng nhỏ hẹp ven biển, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng hải cảng và phát triển du lịch với nhiều cảnh quan đẹp Tuy nhiên, quốc gia này cũng đối mặt với những thách thức như thiếu đất canh tác do diện tích đồng bằng hạn chế và nguy cơ động đất thường xuyên do hoạt động của núi lửa.
Nhật Bản có khí hậu ôn đới, phân hoá rõ rệt từ Bắc xuống Nam với bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông Khí hậu ôn hòa và lượng mưa dồi dào tạo điều kiện cho rừng cây xanh tốt và màu mỡ phát triển khắp quần đảo Tuy nhiên, đất nước này cũng thường xuyên đối mặt với bão lớn, lũ lụt và mùa đông lạnh giá.
Nhật Bản sở hữu hệ thống sông ngòi ngắn và dốc, thuận lợi cho việc phát triển các hệ thống tưới tiêu và công trình thủy điện Ngoài ra, đất nước này còn nổi tiếng với nhiều suối nước nóng, thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan và trải nghiệm.
Nhật Bản có nguồn khoáng sản rất hạn chế, chủ yếu chỉ bao gồm một số loại như than đá và đồng Sự thiếu thốn này đã ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nguyên liệu cho sự phát triển công nghiệp của quốc gia.
Nhân khẩu học
Nhật Bản có dân số khoảng 128 triệu người, mặc dù đông đúc nhưng tốc độ tăng trưởng hàng năm lại rất thấp Đặc biệt, đất nước này nổi bật với tuổi thọ trung bình cao, đạt 81,25 tuổi.
2006 Vì vậy mà Nhật Bản là nước có dân số già, nên nguồn lao động rất hạn hẹp
Tôn giáo tại Nhật Bản chủ yếu xoay quanh Thần đạo (Shinto), có nguồn gốc từ thuyết vật linh của người Nhật cổ Ngoài ra, Phật giáo cũng được du nhập từ Trung Quốc và Ấn Độ Đặc biệt, khoảng 84% đến 96% dân số Nhật Bản thực hành cả hai tôn giáo này.
Cấu trúc xã hội
Nhật Bản có khái niệm "Xã hội chiều dọc", thể hiện cấu trúc xã hội mà cá nhân được kết nối trong tập thể Các tập thể này liên kết với nhau, hình thành cấp bậc trong xã hội, điều này mang lại ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội.
Đặc điểm chính trị
Trong hệ thống chính trị Nhật Bản, có hai vị trí quan trọng là Thiên hoàng và Thủ tướng Thiên hoàng đứng đầu hoàng gia Nhật và theo Hiến pháp, là biểu tượng của quốc gia và sự thống nhất dân tộc Mặc dù Nhật hoàng tham gia vào các nghi lễ quốc gia, nhưng không nắm giữ quyền lực chính trị Quyền lực chính trị thuộc về Thủ tướng và các thành viên của nghị viện.
Đặc điểm kinh tế
Nhật Bản, mặc dù nghèo tài nguyên và thường xuyên phải đối mặt với thiên tai cũng như hậu quả của chiến tranh, đã trở thành một quốc gia phát triển vượt bậc, khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ Nhờ vào các chính sách hợp lý, nền kinh tế Nhật Bản đã nhanh chóng phục hồi và đạt được sự phát triển cao độ, giai đoạn này được gọi là “Thần kỳ Nhật Bản”.
Nhật Bản sở hữu nền kinh tế công nghiệp phát triển mạnh mẽ, với các ngành thương mại và dịch vụ đóng vai trò quan trọng Các lĩnh vực như ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, bán lẻ, giao thông và viễn thông đều là những ngành công nghiệp lớn Quốc gia này nổi bật với năng lực sản xuất công nghiệp, là nơi tập trung của nhiều nhà sản xuất công nghệ tiên tiến hàng đầu thế giới, bao gồm ô tô, thiết bị điện tử, máy móc, thép, phi kim loại, công nghiệp tàu thủy, hóa chất, dệt may và thực phẩm chế biến Nhật Bản cũng là trụ sở của nhiều tập đoàn đa quốc gia và các mặt hàng thương mại trong lĩnh vực công nghệ và máy móc, trong đó xây dựng đã trở thành một trong những ngành công nghiệp lớn nhất.
Giáo dục
Nhật Bản nổi bật với nền giáo dục đa dạng và phong phú, trong đó đạo đức được xem là yếu tố cốt lõi Hệ thống giáo dục Nhật Bản không chỉ tập trung vào kiến thức mà còn dạy trẻ em cách làm người và những lễ nghĩa trong cuộc sống Tư duy tự lập và kỷ luật cao cũng được đề cao, giúp học sinh phát triển toàn diện So với Việt Nam, hệ thống giáo dục Nhật Bản có sự khác biệt rõ rệt: học sinh phải trải qua 6 năm Cấp I, 3 năm Cấp II, 3 năm Cấp III và 4 năm Đại học.
VĂN HÓA KINH DOANH NHẬT BẢN
Sự đồng cảm và cách ứng xử tích cực lên người khác
Trong văn hóa xã hội Nhật Bản, mối quan hệ và cách cư xử với người khác được xem trọng Người Nhật thường chú trọng đến cảm xúc và tình huống của từng cá nhân Vì vậy, khi làm việc trong môi trường kinh doanh Nhật Bản, sự kiên nhẫn và đồng cảm là rất cần thiết khi giao tiếp với đồng nghiệp và các cá nhân khác.
Các giá trị và niềm tin mạnh mẽ đã ăn sâu vào văn hóa Nhật Bản, thể hiện rõ trong các tương tác kinh doanh Mỗi cuộc gặp gỡ đều kết thúc bằng việc trao đổi danh thiếp, thường được thực hiện bằng cả hai tay, điều này không chỉ thể hiện sự tôn trọng mà còn thể hiện sự quan tâm trong việc thiết lập mối quan hệ làm ăn.
Sự đúng giờ
Các nền văn hóa khác nhau trên thế giới có những quan niệm khác nhau về thời gian và sự đúng giờ, trong đó Nhật Bản nổi bật với sự coi trọng cao độ đối với những giá trị này Đúng giờ đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản, được xem như là “ý thức chung” mà mọi người đều tôn trọng Từ khi còn nhỏ, người Nhật đã được giáo dục về tầm quan trọng của thời gian trong cuộc sống hàng ngày Điều này khiến họ khó hiểu về những người có thể coi thường thời gian hoặc xem thời gian như một tài nguyên dồi dào Do đó, để hòa nhập vào xã hội Nhật Bản và hiểu biết về văn hóa kinh doanh của họ, cần nhận thức rằng thời gian là một nguồn lực quý giá đối với người Nhật.
Sự đúng giờ trong văn hóa Nhật Bản không chỉ thể hiện tầm quan trọng mà còn phản ánh giá trị của người Nhật Họ luôn phải đảm bảo có mặt đúng giờ hoặc thậm chí sớm hơn cho mọi cuộc họp kinh doanh, cũng như các cuộc gặp gỡ và bữa tối thông thường.
Không cho phép sự cạnh tranh hoặc đối đầu trực tiếp
Người Nhật thường có bản chất hướng nội và tránh các hình thức cạnh tranh trực tiếp, điều này khác biệt so với nhiều nền văn hóa hướng ngoại như Hoa Kỳ Họ tin rằng sự đối đầu hoặc cạnh tranh công khai là bất lịch sự và có thể dẫn đến xung đột không có lợi cho tất cả các bên liên quan.
Trong văn hóa Nhật Bản, hòa hợp được xem như một cách để tránh xung đột giữa các cá nhân trong cuộc sống hàng ngày Xung đột thường phát sinh từ sự kết nối giữa cá nhân và những người xung quanh, và sự tương đồng giữa các nhóm cá nhân là kết quả trực tiếp của việc tìm kiếm phương pháp phù hợp để điều chỉnh mong muốn của bản thân với mong muốn của người khác.
Im lặng được xem là một đức tính khiêm tốn và đáng kính trong văn hóa Nhật Bản Ở đây, sự yên tĩnh không chỉ đơn thuần là sự thiếu âm thanh mà còn là một phần quan trọng trong thực hành Thiền Đạo Phật, giúp con người tìm kiếm sự bình an và tĩnh lặng trong tâm hồn.
Sự hợp tác và làm việc nhóm hiệu quả
Văn hóa Nhật Bản thể hiện chủ nghĩa tập thể rõ nét trong cả cuộc sống hàng ngày và môi trường làm việc, với niềm tin rằng làm việc cùng nhau sẽ mang lại kết quả vượt trội so với chủ nghĩa cá nhân Người Nhật coi trọng sự hợp tác và làm việc nhóm, cho rằng đây là chìa khóa để đạt được thành công chung và tạo ra niềm tự hào cho mỗi thành viên Trong môi trường làm việc, điều này không có nghĩa là chấp nhận mọi kiểu người, mà cần sự đồng cảm và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên Chỉ khi mỗi cá nhân nhận thức rõ nghĩa vụ của mình, nhóm mới có thể tận dụng tối đa nỗ lực của từng thành viên, từ đó đạt được các mục tiêu chung.
Sự cạnh tranh nội bộ
Công việc nhóm ở Nhật Bản đòi hỏi cấu trúc kênh liên lạc rõ ràng, trong đó quyền hạn và trách nhiệm được phân định hợp lý Các kênh này cũng cần tạo ra sự khác biệt giữa các thành viên trong nhóm và những người không thuộc nhóm, nhằm thúc đẩy cảm giác cạnh tranh giữa các nhóm khác nhau Trong văn hóa Nhật Bản, sự hợp tác và hoạt động nhóm phụ thuộc nhiều vào sự cạnh tranh này.
Sự cạnh tranh nội bộ trong doanh nghiệp Nhật Bản diễn ra qua nhiều phương pháp, trong đó việc sử dụng các biểu tượng đóng vai trò quan trọng Người Nhật thường sử dụng bài hát, tên, đồng phục và biểu ngữ để phân biệt các nhóm khác nhau Những biểu tượng này không chỉ là cách để thể hiện sự khác biệt mà còn là tuyên bố về việc muốn trở thành một phần của hoạt động nhóm, thể hiện mong muốn cá nhân được liên kết và xác định bản thân với nhóm.
Giá trị văn hóa được truyền tải qua tôn giáo
Người dân Nhật Bản chủ yếu theo ba tôn giáo chính: Phật giáo Thiền tông, Thần đạo và Nho giáo Các giá trị từ những tôn giáo này thể hiện rõ trong cách thức kinh doanh của họ Vì vậy, không chỉ lịch sử và văn hóa mà các giá trị tôn giáo cũng đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch kinh doanh tại Nhật Bản.
Sự đồng lòng và nhất trí hướng về tập thể
Trong văn hóa Nhật Bản, hợp tác làm việc nhóm và sự đồng thuận đóng vai trò quan trọng trong quá trình ra quyết định Tại các nơi làm việc, việc đưa ra quyết định nhằm làm hài lòng càng nhiều thành viên trong nhóm càng tốt Quy trình này thường diễn ra sau khi tham khảo ý kiến của tất cả các thành viên, mặc dù không yêu cầu mọi người phải có cùng quan điểm Tuy nhiên, việc kết hợp ý kiến của từng thành viên là điều cần thiết để đạt được sự đồng thuận chung.
Sự đồng thuận trong nhóm không yêu cầu sự nhất trí tuyệt đối, mà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham vấn và đảm bảo mọi thành viên đều tham gia trao đổi thông tin Điều này giúp củng cố bản sắc nhóm và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ra quyết định, từ đó dễ dàng triển khai thực hiện.
Các chuẩn mực trong kinh doanh
2.1 Quy định trang phục trong kinh doanh: Điều đầu tiên mà có lẽ bất kì ai cũng sẽ đắn đo chính là nên mặc như thế nào là chỉnh tề khi đi gặp đối tác Nhật vào lần đầu tiên gặp mặt Theo lẽ thường tình, do sự ảnh hưởng và bảo hộ của nước Mỹ, nên văn hóa kinh doanh cũng nhưng đồng phục công sở của Nhật cũng một phần bị ảnh hưởng bởi văn hóa Âu - Mỹ chính là một bộ Com-lê chỉnh tề Tuy nhiên, có một số điểm cần lưu ý để giữ được sự tinh tế cho trang phục công sở ở Nhật
Theo dữ liệu nghiên cứu của Hofstede, Nhật Bản có tính tập thể cao với chỉ số cá nhân là 46 Tuy nhiên, sự thiếu vắng mô hình gia đình mở rộng cho thấy đặc điểm này không hoàn toàn giống với các quốc gia có chủ nghĩa tập thể cao khác Hơn nữa, sự trung thành với công ty, một yếu tố thường thấy ở các nước tập thể, cho thấy rằng chủ nghĩa tập thể của Nhật Bản mang tính linh động.
Nguồn: Nghiên cứu về Nhật Bản của website Hofstede Insights
Do tính chất chủ nghĩa tập thể và sự trung thành với doanh nghiệp, hầu hết doanh nhân Nhật Bản thường mặc vest khi đi làm, điều này giúp họ hòa nhập vào văn hóa trang phục kinh doanh của đất nước Trong khi các bộ com-lê phương Tây thường đa dạng về màu sắc và hoa văn, người Nhật ưu tiên những bộ com-lê đơn giản với màu đen hoặc xanh navy Sự lựa chọn này có thể được giải thích qua thang đo của Hofstede về chủ nghĩa cộng đồng, với chỉ số “Chủ nghĩa cá nhân” là 46/100, cho thấy sự kín đáo và dè dặt của người Nhật vẫn giữ được nét Á Đông, hòa quyện với tính tập thể từ các chuẩn mực phương Tây.
Việc ăn mặc gọn gàng từ đầu đến chân là rất quan trọng trong môi trường công sở Nhật Bản Đàn ông nên có kiểu tóc gọn gàng và phong cách tối giản, trong khi phụ nữ không nên trang điểm quá đậm hay xịt nước hoa nhiều Giày cần sạch sẽ và dễ tháo ra do nhiều văn phòng có bậc thang, và tất không được có lỗ rách Yếu tố văn hóa tập thể của người Nhật khiến họ coi trọng sự hòa hợp và lòng tự tôn, do đó, tác phong và trang phục chỉnh tề là điều cần thiết trong môi trường kinh doanh.
Trang phục công sở của người Nhật thường chú trọng đến sự tinh tế, vì vậy việc đầu tư vào một bộ vest chất lượng sẽ tạo ấn tượng tốt với đối tác Một bộ vest tối màu và gọn gàng không chỉ thể hiện sự tôn trọng mà còn là yếu tố quan trọng cần lưu ý trong môi trường làm việc.
Dành cho các nữ doanh nhân ở Nhật Bản, cần lưu ý rằng bộ quần áo có màu sắc hoặc phối hợp không phù hợp có thể gửi đi thông điệp sai Nên tránh những họa tiết bận rộn trên áo cánh và giày cao gót, mặc dù giày cao cổ vẫn được chấp nhận Trong môi trường kinh doanh, phụ nữ thường chọn mặc váy thay vì quần dài, nhưng nên đảm bảo váy không quá ngắn khi đến các quán Izakaya để dùng bữa cùng đồng nghiệp sau giờ làm việc.
Người Nhật thường thay đổi cách giao tiếp và xưng hô tùy thuộc vào mối quan hệ với người nghe, đặc biệt là trong việc gọi tên Văn hóa Nhật Bản rất coi trọng lễ nghĩa và chừng mực, thể hiện qua các hành vi và thái độ cần thiết để duy trì trật tự xã hội và mối quan hệ phù hợp Điều này có thể được lý giải qua chủ nghĩa cộng đồng trong thang đo văn hóa của Hofstede.
Khi gọi tên người trong xã hội Nhật Bản, ngay cả khi người đối diện không phải là người Nhật, bạn nên tuân theo phong tục của họ bằng cách thêm đại từ nhân xưng sau tên gọi.
Tên người Nhật thường được cấu thành theo thứ tự HỌ + TÊN, ví dụ như Edogawa Conan Họ đại diện cho gia đình, trong khi tên được cha mẹ đặt cho Việc sử dụng các từ xưng hô một cách kính cẩn rất quan trọng, với ba từ xưng hô phổ biến là “Chan”.
(2) “Kun” và (3) “ San” Các quy tắc được dùng theo từng trường hợp cụ thể như sau:
Từ "Chan" thường được dùng kèm với tên của bé gái trong giai đoạn tiểu học và cũng có thể áp dụng cho bé trai trước khi vào lớp một "Chan" mang ý nghĩa thể hiện sự dễ thương của trẻ nhỏ.
Và thường thì nó được dùng thêm vào sau tên Ví dụ: đối với con gái là Haibara Chan, đối với con trai là Conan Chan
Từ "Kun" thường được sử dụng để gọi những người nam trẻ tuổi hơn, và hiếm khi được áp dụng cho nữ giới Có hai cách sử dụng từ này: (1) Dùng cho các cậu bé nhỏ, ví dụ như "Conan Kun"; (2) Dùng cho nam giới từ cấp 2 trở lên, ví dụ như "Kudo Kun".
Khi gọi một người lớn đã hoàn thành việc học và bước vào đời, hoặc những người không quen biết, như cấp trên hay người lớn tuổi hơn, không phân biệt giới tính, từ "San" thường được thêm vào sau họ.
Ngoài ra, người Nhật có một cách gọi khác được gọi là “gọi trỏng”, thường dùng để gọi những người không thuộc gia đình hoặc có địa vị xã hội tương đương Tuy nhiên, du học sinh và tu nghiệp sinh không nên sử dụng cách gọi này, vì nó có thể khiến người Nhật cảm thấy không thoải mái Người Nhật rất coi trọng giao tiếp lịch thiệp và trang nhã, vì vậy việc sử dụng cách gọi không kính cẩn có thể gây mất thiện cảm.
Cách xưng hô trong gia đình người Nhật rất nghiêm trang và thể hiện sự tôn trọng Cha mẹ thường gọi con cái bằng tên, trong khi con cái gọi bố là “otosan” và mẹ là “okasan” Quy tắc này nhấn mạnh rằng người nhỏ tuổi luôn phải xưng hô lễ phép và kính cẩn đối với người lớn hơn.
Tại nơi làm việc như cơ quan hay công xưởng, cách xưng hô thường thay đổi để phù hợp với môi trường Trong các công ty, việc gọi tên không phân biệt chức vụ hay giới tính, thường sử dụng từ “San” sau họ Tuy nhiên, khi muốn thể hiện địa vị nghề nghiệp, người ta thường gọi theo chức vụ như giám đốc, trưởng khối hay trưởng nhà máy mà không kèm theo họ.
Cơ cấu tổ chức trong công ty
Bộ máy tổ chức của một công ty Nhật Bản thường có cấu trúc rõ ràng với quyền lực cao nhất thuộc về đại hội đồng cổ đông và hội đồng quản trị Theo Hofstede, Nhật Bản là một quốc gia theo chủ nghĩa tập thể, điều này giải thích cho việc quyền lực tập trung vào một hội đồng Các bộ phận kinh doanh được phân cấp từ “bộ” đến “phòng” và “ban” hoặc “tổ”, thể hiện sự phân chia quyền lực rõ ràng Với điểm số 54 trên thang đo khoảng cách quyền lực của Hofstede, có thể thấy rằng trong môi trường văn hóa doanh nghiệp, nhân viên phải tuân theo cấp trên và các trưởng phòng phải nghe theo chỉ đạo từ cấp bậc cao hơn.
Trong cơ cấu tổ chức của Nhật Bản, nhân viên cấp dưới cần thận trọng khi giao tiếp với cấp trên, điều này thể hiện qua một phân cảnh trong phim Gumho (1986) khi các đối tác Mỹ trình bày xong nhưng người Nhật lại im lặng, cho thấy sự né tránh rủi ro cao (92/100 theo thang đo của Hofstede) Đặc điểm này xuất phát từ vị trí địa lý thường xuyên chịu thiên tai, buộc người Nhật phải chuẩn bị cho mọi tình huống Hơn nữa, khoảng cách quyền lực trong doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến việc ra quyết định, khi mà các nhà quản lý yêu cầu thông tin chi tiết trước khi tiến hành bất kỳ dự án nào Sự tránh né không chắc chắn là lý do khiến thay đổi khó xảy ra ở Nhật Bản, nơi có định hướng lâu dài cao (88/100), với quan niệm rằng cuộc sống là một khoảnh khắc ngắn trong lịch sử nhân loại Trong lĩnh vực R&D, việc duy trì tỷ lệ đầu tư cao ngay cả trong thời kỳ khó khăn và ưu tiên tăng trưởng bền vững hơn là lợi nhuận ngắn hạn, cho thấy các công ty Nhật Bản tập trung vào việc phục vụ cổ đông và xã hội qua nhiều thế hệ, như trường hợp của Matsushita.
Các lưu ý trong đàm phán kinh doanh
Nhật Bản hiện đang là một đối tác kinh doanh quan trọng và tiềm năng tại thị trường Việt Nam Tìm hiểu văn hóa kinh doanh của người Nhật sẽ giúp chúng ta tích lũy nhiều kinh nghiệm quý giá về các phương thức, quan niệm và mô hình quản lý hiệu quả.
Phong cách đàm phán của các doanh nghiệp Nhật Bản mang những đặc tính cơ bản sau:
* Tôn trọng lễ nghi và trật tự thứ bậc
Xã hội Nhật Bản nổi bật với ý thức đẳng cấp cao, yêu cầu lễ nghi và trật tự trong mọi mối quan hệ, từ gia đình đến xã hội Điều này thể hiện rõ trong các đàm phán thương mại, nơi người Nhật luôn giữ thái độ lịch thiệp và ôn hòa để không làm mất lòng đối phương Tuy nhiên, ẩn sau sự lịch thiệp đó là phong cách đàm phán "Tôi thắng, anh bại," một đặc trưng tiêu biểu của người Nhật.
Đối với người Nhật, đàm phán được coi là một cuộc đấu tranh thắng bại, thể hiện chiến lược đàm phán cứng rắn Họ đưa ra yêu cầu vừa đảm bảo khả năng thắng lợi cao, vừa giữ gìn lễ nghi và sự lịch sự theo truyền thống Chính nhờ vào lễ nghi này, họ thường đạt được thành công trong các cuộc đàm phán Khi đối mặt với đối phương, người Nhật không phản ứng ngay lập tức mà khéo léo sử dụng tài liệu và thông tin có sẵn để giải quyết vấn đề một cách có lợi nhất cho mình.
*Tránh xung đột bằng cách thỏa hiệp
Người Nhật xem đàm phán như một cuộc đấu tranh nhưng không thích tranh luận trực tiếp Khi cảm thấy mình đúng mà đối phương vẫn tiếp tục, họ sẽ không phản hồi thêm Họ thường tránh xung đột bằng cách thỏa hiệp và không hành động nếu chưa suy nghĩ kỹ lưỡng về vấn đề.
* Tìm hiểu rõ đối tác trước đàm phán
Người Nhật có thói quen tìm hiểu kỹ lưỡng về đối tác trước khi bước vào đàm phán, với quan niệm rằng việc hiểu rõ ai là đối tác là điều cần thiết Họ không chỉ thu thập thông tin về công ty mà còn điều tra về các bạn hàng của công ty đó Đối với doanh nghiệp Nhật, việc nắm bắt cách thức kinh doanh và mối quan hệ của đối phương rất quan trọng, vì điều này có thể quyết định tỷ lệ thành công trong cuộc đàm phán.
Doanh nghiệp Nhật thường tìm cách thao túng nhật trình trong các cuộc đàm phán với đối tác nước ngoài, nhằm kéo dài thời gian và lợi dụng tâm lý không muốn ra về tay không của các doanh nghiệp này Điều này tạo ra tình huống bất lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài, khiến họ dễ bị áp lực trong quá trình thương thảo.
Để hiểu rõ hơn về phong cách đàm phán kinh doanh của người Nhật, cần chú ý đến bốn yếu tố quan trọng: sự kiên nhẫn (nintai), thể diện (kao), trách nhiệm (giri), và nghĩa vụ (on) Những yếu tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình thương thảo và quyết định trong kinh doanh của họ.
Kao, giri và on là ba yếu tố quan trọng trong văn hóa Nhật Bản, ảnh hưởng sâu sắc đến hành động của người dân nơi đây Nintai, hay sự kiên nhẫn, là yếu tố thiết yếu để đạt được thành công trong kinh doanh và giao tiếp, thể hiện sự tỉ mỉ, cẩn thận và phương pháp làm việc hiệu quả Thiếu kiên nhẫn dễ dẫn đến việc mất thể diện (kao), điều mà người Nhật coi trọng nhất, vì nó phản ánh sự kính trọng và tự trọng Do đó, người Nhật thường tránh chỉ trích hay xúc phạm người khác và thay vào đó, họ chỉ đưa ra góp ý một cách kín đáo.
Quan niệm về thể diện ở Nhật Bản gắn liền với trách nhiệm (giri) và nghĩa vụ (on) Người Nhật tin rằng mỗi cá nhân đều mang ơn và có nghĩa vụ phải hành động để đáp trả ân huệ từ người khác.
Ý thức trách nhiệm (giri) trong văn hóa Nhật Bản thể hiện đạo lý và con đường đúng đắn mà mọi người cần tuân theo, đồng thời là cách để bày tỏ lòng biết ơn Trách nhiệm này không chỉ đối với bản thân mà còn với xã hội, xuất hiện trong nhiều lĩnh vực như việc tặng quà vào dịp lễ “Oseibo” và “Chuugen” để duy trì mối quan hệ tốt đẹp Nó cũng được thể hiện qua sự chào đón và phục vụ khách hàng, lòng trung thành và sự tận tâm trong công việc Nhờ tinh thần trách nhiệm này, xã hội Nhật Bản đã duy trì sự ổn định và phục hồi kinh tế nhanh chóng sau chiến tranh, đồng thời tạo ra ảnh hưởng tích cực đến tâm lý và tình cảm của người dân.
Doanh nhân Nhật Bản nổi bật với kỹ năng đàm phán xuất sắc, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế Tuy nhiên, bạn vẫn có cơ hội chiến thắng trong các cuộc thương thảo nếu nắm vững nghệ thuật và phong cách đàm phán của họ.
Vấn đề thăng tiến, động viên
Nhật Bản nổi bật với môi trường làm việc nghiêm túc, đúng giờ và nền văn hóa độc lập Các công ty Nhật Bản đặt trọng tâm vào con người, coi việc đào tạo và phát triển nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao cả con người lẫn nền kinh tế.
Môi trường làm việc nhiều chuẩn mực, nghiêm khắc
Nhật Bản nổi tiếng với nhiều luật lệ và quy tắc nghiêm ngặt, từ sinh hoạt hàng ngày đến môi trường làm việc Những người mới làm quen với văn hóa Nhật có thể cảm thấy choáng ngợp trước sự chặt chẽ này Tại các công ty Nhật, một sai sót nhỏ có thể dẫn đến hình phạt nặng nề, và những người giữ chức vụ cao còn có nguy cơ bị sa thải chỉ sau một hoặc hai lần vi phạm.
Người Nhật thích sự ổn định, lâu dài
Người Nhật rất coi trọng sự gắn bó lâu dài với công ty, vì vậy những ai có ý định thăng tiến cần xác định rõ ràng tư tưởng này Việc cam kết lâu dài không chỉ giúp cá nhân phát triển mà còn tạo ra sự tin tưởng và ổn định trong môi trường làm việc.
Bạn phải cực giỏi và cực khéo ăn nói, cư xử
Để đạt được vị trí tốt trong công việc, tài năng là yếu tố quan trọng, nhưng không đủ Người Nhật rất coi trọng nhân tài, tuy nhiên, các sếp thường không dễ dàng chấp nhận việc nhân viên vượt qua họ Do đó, kỹ năng giao tiếp và ứng xử khéo léo trở thành lợi thế lớn cho những ai có ý định thăng tiến trong sự nghiệp.
Ở Việt Nam, mối quan hệ giữa nhân viên và sếp thường rất thân thiết, với sự cởi mở trong việc chia sẻ khó khăn Ngược lại, tại Nhật Bản, có một khoảng cách rõ rệt giữa sếp và nhân viên, với ít cơ hội giao lưu trong các buổi tiệc Sự chênh lệch quyền lực cao khiến việc duy trì khoảng cách này trở nên bình thường, do đó, nhân viên cần biết cách cư xử phù hợp với cấp trên.
Văn hóa kinh doanh của người Nhật đặc trưng bởi chế độ tuyển dụng và đào tạo nhân viên, thường ưu tiên nam giới hơn nữ giới Phụ nữ thường được xem là lao động tạm thời, chủ yếu thực hiện những công việc đơn giản với ít cơ hội thăng tiến Quan niệm truyền thống cho rằng phụ nữ chủ yếu lo việc gia đình và giáo dục con cái, tạo điều kiện cho nam giới tập trung vào công việc.
Công ty Nhật Bản thường tuyển dụng nhiều nhân viên mới vào tháng 4 và tập trung vào việc đào tạo họ về phong cách làm việc của công ty, vì giáo dục trong doanh nghiệp được coi là yếu tố quan trọng nhất Tất cả nhân viên đều nhận thức rằng mục tiêu kinh doanh của công ty là vì lợi ích chung, không phải lợi ích cá nhân Họ hiểu rằng kinh doanh hiệu quả mang lại lợi ích cho xã hội, trong khi kinh doanh kém có thể gây hại Mỗi cá nhân đều có trách nhiệm và nghĩa vụ đối với công ty, và sẽ nhận được giá trị tương xứng với những đóng góp của mình.
Chế độ tuyển dụng trọn đời ở Nhật Bản là một hình thức đặc thù, trong đó người lao động được thuê làm việc suốt đời tại các công ty Sau Thế chiến thứ 2, chế độ này trở nên phổ biến để đảm bảo nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế Dù người lao động ký hợp đồng, họ thường làm việc cho đến khi nghỉ hưu và việc từ chức không dễ dàng, ngay cả khi không hài lòng với chính sách công ty, do áp lực từ tập quán xã hội Tương tự, các doanh nghiệp cũng không dễ dàng sa thải nhân viên nếu họ không vi phạm quy định nào, nhằm bảo vệ thanh danh và quan niệm xã hội.
Khi gặp khó khăn trong kinh doanh, các công ty Nhật Bản ưu tiên giữ lại những nhân viên làm trọn đời, có thể điều chỉnh chế độ thưởng, tăng ca hoặc chuyển đổi bộ phận Nhân viên tạm thời thường bị sa thải trong tình huống này Quy trình tuyển dụng rất khắt khe, với nhiều ứng viên bị loại ngay từ đầu, và những người được nhận phải đáp ứng các yêu cầu cao, sẵn sàng chuyển đổi vị trí hoặc làm thêm giờ khi công ty phát triển Do đó, việc tuyển dụng nhân viên trọn đời đòi hỏi sự cẩn trọng và nhiều vòng phỏng vấn từ phía doanh nghiệp Nhật Bản.
Chế độ làm việc suốt đời và trả lương theo thâm niên ở Nhật Bản đang dần thay đổi do sự thiếu hụt vị trí và quỹ lương tăng cho nhân viên Giới trẻ hiện nay không còn mong muốn gắn bó trọn đời với một công ty, vì họ nhận thấy rằng để đạt được thành công và vị trí cao có thể tốn cả cuộc đời Thay vào đó, họ tìm kiếm cơ hội ở những môi trường khác nhau để phát huy tối đa năng lực và thỏa mãn khát vọng tuổi trẻ Mặc dù vậy, những giá trị tích cực từ chế độ tuyển dụng và đào tạo lao động của Nhật Bản vẫn còn rất hữu ích.
6 CÁC VẤN ĐỀ LÃNH ĐẠO:
Người Nhật thường phân chia công việc một cách rõ ràng cho từng nhân viên, giúp dễ dàng quản lý nhân sự và theo dõi khả năng, trách nhiệm cũng như sự tiến bộ của từng cá nhân Họ cũng ưa chuộng phong cách làm việc theo team, nhằm tăng cường tính đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau trong công việc, từ đó cùng nhau phát triển.
Phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận
Quản lý nhân sự của người Nhật nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong công ty Mục tiêu là tạo ra sự hiểu biết lẫn nhau giữa các phòng ban và nhân viên, giúp họ làm việc nhịp nhàng và hiệu quả Khi có vấn đề phát sinh, sự liên kết này sẽ hỗ trợ họ giải quyết nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Liên tục cải tiến trong thái độ làm việc
Một trong những phương pháp quản lý nhân sự hiệu quả của người Nhật là việc cải tiến liên tục thái độ làm việc Từ lãnh đạo đến nhân viên, mọi người đều cần tự đánh giá hiệu quả công việc của mình Người Nhật chú trọng vào việc thay đổi và cải tiến để nâng cao tinh thần làm việc của người lao động Sự cải tiến trong thái độ công việc không chỉ giúp nâng cao hiệu suất mà còn tạo cơ hội thăng tiến từ vị trí thấp lên cao.
Cùng nhau phát biểu, xây dựng công ty
Người Nhật coi trọng tinh thần tự chủ trong công việc, đặc biệt là ở cấp quản lý, nơi nhân viên được khuyến khích đóng góp ý kiến để phát triển công ty Mọi ý kiến đều được ghi nhận và xem xét kỹ lưỡng Tại các công ty sản xuất, mỗi quý, nhân viên phải tự lập bảng đề xuất hướng phát triển cho công ty; những ý kiến khả thi sẽ được áp dụng và người đề xuất sẽ nhận được phần thưởng khích lệ Đây là một phương pháp quản lý nhân sự hiệu quả của người Nhật, giúp phát hiện và phát triển nhân tài cho công ty.
Không la mắng nhân viên
Trong quản lý nhân sự, người Nhật không bao giờ la mắng nhân viên, vì họ tin rằng việc này là nguyên nhân gây ra nhiều sai lầm Thay vào đó, họ tập trung vào việc xác định nguyên nhân của lỗi và hợp tác để tìm giải pháp khắc phục.
Luân chuyển nhân viên giỏi