de tai van hoa kinh doanh

Các hoạt động văn hoá tinh thần nhằm phục vụ một nhu cầu khôngkhông thể thiếu được của con người, nó đảm bảo chất lượng của yếu tố conngười - yếu tố cơ bản trong hoạt động sản xuất kinh

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU

Trước khi đi sâu vào nghiên cứu đề tài này, ta phải hiểu thế nào là vănhoá, thế nào là kinh doanh?

Văn hoá hay văn minh, xét theo nghĩa của nhân loại học và nói chung,

là tổng thể bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp phongtục và bất cứ khả năng và thói quen nào mà con người thu nhận được bới tưcách là thành viên của xã hội Điều kiện văn hoá trong các xã hội loài ngườikhác nhau ở một chừng mực có thể khảo sát được theo những nguyên tắcchung, là đối tượng thích hợp để nghiên cứu quy luật tư duy và hành động củacon người

Và kinh doanh được hiểu là quá trình đầu tư tiền của công sức vào mộtlĩnh vực nào đó nhằm thu lợi nhuận

Một thời gian dài trước đây và cho đến cả ngày nay vẫn tồn tại nhiều ýkiến cho rằng văn hoá và kinh doanh là hai lĩnh vực không những khác biệt

mà còn đối lập nhau trong việc định hướng giá trị hành vi của con người Mụcđích của kinh doanh là lợi nhuận: còn văn hoá thị trường tới cái đúng, cái tốtcái đẹp trong quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với cái tựnhiên và cả với bản thân Làm sao có thể đưa các nhân tố văn hoá vào trongkinh doanh làm sao có thể kêu gọi đao đức trong nền kinh tế thị trường, nơingự trị quy luật cạnh tranh nghiệt ngã "Khôn sống mống chết", "Mạnh đượcyếu thua".?

Và trong bối cảnh của nền kinh tế hiện nay ta có thể đưa ra những nhậnthức chung về văn hoá và kinh doanh như sau:

Trong điều kiện thế giới ngày cay có thể và cần thiết phải đưa các yếu

tố văn hoá vào kinh doanh để làm cho kinh doanh trở thành kinh doanh có vănhoá

Kinh doanh có văn hoá không hề loại trừ mục tiêu kiếm lời, mà là tạo ramối quan hệ mật thiết giữa sản xuất, người buôn bán và người tiêu dùng đểcác bên đều có lợi.

Văn hoá nói chung trong kinh doanh, nó có tác dụng nuôi dưỡng, củng

cố và phát triển kinh doanh

Ngược lại kinh doanh phát triển lại tạo ra môi trường thuận lợi cho pháttriển văn hoá Những yêu cầu của phát triển kinh doanh cũng là những "đơnđặt hàng" cho văn hoá và khoa học

Do vậy, phải ngăn ngừa những lối kinh doanh có văn hoá chạy theo lợinhuận đơn thuần, ích kỷ hại nhân, bỏ qua quyền lợi của người tiêu dùng, xemthường đạo đức và nhân dân, coi nhẹ các giá trị nhân văn

Theo đó ta nhận thấy văn hoá và kinh doanh nói riêng và văn hoá vàkinh tế nói chung có sự gắn bó tác động biện chứng với nhau, kinh tế phảiđảm bảo được nhu cầu sống tối thiểu của con người, sau đó mới đảm bảo điềukiện cho văn hoá phát triển Kinh tế không thể phát triển nếu không có mộtnền tảng văn hoá, đồng thời văn hoá không chỉ phản ánh kinh tế mà còn lànhân tố tác động đến phát triển kinh tế Với mối quan hệ đó sự phát triển củamỗi quốc gia dân tộc đủ có thể năng động hiệu quả của có tốc độ cao chừngnào quốc gia đó đạt được sự phát triển kết hợp hài hoà giữa kinh tế và vănhoá

Văn hoá mang tính đặc thù của từng quốc gia, từng khu vực được coi là

đi sâu quý báu tích luỹ được qua nhiều thế hệ, mang đậm bản sắc của quốcgia, dân tộc đó Nhưng đồng thời với quá trình phát triển, kế thừa và giữ gìnbản sắc riêng, nó còn tiếp thu những tinh hoa văn hoá của quốc gia, dân tộckhác, làm cho văn hoá vừa đậm đà bản sắc dân tộc, vừa có tính hiện đại, phùhợp với sự phát triển kinh tế trong điều kiện cách mạng khoa học - kỹ thuật,làm cho vai trò của văn hoá trong hoạt động kinh tế càng được nâng cao và

thiết thực, khơi dậy mọi tiềm năng sáng tạo của con người, đem lại sự pháttriển với tốc độ cao và hài hoà cả về kinh tế và văn hoá.

Nói tóm lại, điều ta cần làm sáng tỏ là cần thiết thấy được vai trò củavăn hoá với tư cách vừa là mục tiêu, vừa là động lực, và hệ điều tiết của pháttriển kinh tế - xã hội nói chung và của sản xuất kinh doanh nói riêng

Đứng trước một thực tiễn chung là như vậy thì kinh doanh Việt Namcần phải xác định tạo sao chúng ta phải xây dựng mối liên hệ chặt chẽ giữavăn hoá và kinh doanh Chúng ta phải làm gì và như thế nào để đạt được điều

đó Đem lại thành công cho mục tiêu chung là đến năm 2020 về bản nước ta làmột nước công nghiệp

PHẦN II: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

I- Cơ sở lý luận chung cho đề tài.

1- Vì sao phải giải quyết vấn đề văn hoá trong kinh doanh

Văn hoá, với tư cách là những giá trị vật chất và tinh thần do con ngườisáng tạo ra, đương nhiên nó trở thành di sản, thành tiền đề cho bất kỳ quá trìnhphát triển nào tiếp theo Những giá trị vật chất đã sáng tạo ra đương nhiên là

cơ sở không thể thiếu được sự phát triển ở các giai đoạn kế tiếp, là vấn đềkhông còn phải bàn luận Vậy còn lại với tư cách là những giá trị tinh thần,văn hoá có vai trò gì đối với kinh doanh

Ở Việt Nam trước khi có hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác thâm nhậpvào thị trường giá trị văn hoá truyền thống và những ảnh hưởng của tư tưởngKhổng giáo, Phật giáo đan xen với nhau

Những giá trị văn hoá này đã có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế

và kinh doanh mà dấu ấn của nó vẫn còn để lại cho đến ngày nay ở cả dạngvật chất và tinh thần, chẳng hạn như quan niệm 'Buôn có bạn, bán có phường".Đây thực sự là một điển hình của văn hoá trong kinh doanh, ta có thể hiểu rõbao hàm các ý nghĩa sau:

- Phải có một mức độ chuyên môn hoá trong kinh doanh

- Phải có quan hệ hợp tác bền chặt trên cơ sở các lợi ích

- Phải có sự tôn trọng và sự bình đẳng trong kinh doanh

Như vậy trong quá trình lịch sử lâu đời của mình, chính là bản sắc vănhoá của dân tộc đó và có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế và kinh doanh

Các hoạt động văn hoá tinh thần nhằm phục vụ một nhu cầu khôngkhông thể thiếu được của con người, nó đảm bảo chất lượng của yếu tố conngười - yếu tố cơ bản trong hoạt động sản xuất kinh doanh từ đó nâng caonăng suất, chất lượng và hiệu quả của con người trong sản xuất - kinh doanh

Và khi ta xem xét vai trò của văn hoá với tư cách là nững tri thức vàkiến thức, là những biểu hiện của trình độ cao trong sinh hoạt xã hội

Các di chỉ văn hoá của một nền văn minh cổ xưa cũng có vai trò tạo rađộng lực tinh thần trong hoạt động sản xuất - kinh doanh

Trên đây là vai trò của văn hoá đối với quá trình sản xuất kinh doanh,

và để giải quyết vấn đề này, chúng ta phải xem đến tầm quan trọng của việcđưa các yếu tố văn hoá cào sản xuất kinh doanh

Đưa yêu cầu yếu tố văn hoá vào kinh doanh là tạo ra động lực thúc đẩysản xuất kinh doanh phát triển Trong quá trình sản xuất kinh doanh con ngườiđược xem là yếu tố trung tâm Con người là con người vật chất và con người

xã hội mà sự phát triển về mặt xã hội phụ thuộc vào việc đưa yếu tố văn hoávào trong hoạt động cơ bản là sản xuất kinh doanh Điều này được thực hiện

đã tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh Quá trình sản xuất kinhdoanh thực chất là quá trình con người sử dụng toàn bộ kiến thức để tạo ra giátrị mới Bản thân kiến thức là các giá trị văn hoá được sử dụng trong môitrường hoạt động văn hoá Nếu không có môi trường văn hoá trong sản xuất -kinh doanh thì không sử dụng được các tri thức, kiến thức đó và đương nhiênkhông tạo ra hiệu quả sản xuất, không thể phát triển sản xuất - kinh doanh

Mối quan hệ giữa tri thức và kinh doanh như vậy, bắt buộc các giá trịvăn hoá dưới dạng tri thức Kiến thức phải được đưa vào sản xuất kinh doanhthì mới đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh phát triển được

Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh là tạo ra sự phát triểnhài hoà, lành mạnh cho mỗi quốc gia

Một nền sản xuất suy cho cùng đều nhằm thoả mãn ngày càng cao, cáclợi ích vất chất và tinh thần của con người Đó vừa là mục tiêu, vừa là động cơthúc đẩy hành động của con người Nếu không có tác động của yếu tố văn hoáthì cùng với việc tạo ra thuận lợi có thể xẩy ra các hậu quả to lớn:

- Quan hệ kinh doanh mang tính lừa đảo, chụp giật

- Quan hệ kinh doanh mang tính bóc lột và đối kháng

- Vì lợi nhuận con người có thể bất chấp tất cả

- Vì lợi nhuận con người có thể khai thác tài nguyên thiên nhiên đều cạnkiệt làm cho môi trường sinh thái bị huỷ hại

Nếu quá trình kinh doanh chỉ cì lợi nhuận đơn thuần như vậy thì về mặtkinh tế, quốc gia đó sẽ phát triển lệch lạc, những ngành và lĩnh vực ít lợinhuận sẽ không phát triển được và do vậy sẽ không thể đáp ứng mọi nhu cầucủa con người Về mặt xã hội, con người sẽ mất nhân cách, đạo đức xã hộixuống dốc, tội ác gia tăng

Việc đưa các yếu tố văn hoá vào trong kinh doanh làm cho kinh doanhkết hợp được giữa cái lợi và cái đẹp, giữa các giá trị vật chất và giá trị tinhthần, giúp cho mỗi người và cộng đồng dân tộc đó có sự phát triển hài hoà,lành mạnh

Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạ ra sức mạnhcộng đồng phát triển

Trong sản xuất kinh doanh trí tuệ của mỗi người sẽ bổ sung cho nhautạo ra trí tuệ tập thể ở một trình độ cao và hoàn thiện

Sự kết hợp đó là nét đẹp văn hoá trong sản xuất kinh doanh và chính nótạo ra sức mạnh của tập thể, của cộng đồng

Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạo ra sức sống củasản phẩm hàng hoá và dịch vụ trên thị trường coi đó là thành công của doanhnghiệp

Hoạt động sản xuất kinh doanh là nhằm đáp ứng những nhu cầu cụ thểcủa con người về sản phẩm hàng hoá và dịch vụ

Những sản phẩm hàng hoá và dịch vụ đó ngoài yêu cầu về số lượng vàchất lượng nhất định còn đòi hỏi những yêu cầu về tính thẩm mỹ tính tiện lợi

khi sử dụng những yêu cầu về số lượng, chất lượng công dụng, giá cả ở bất

kỳ đâu, ai tiêu dùng cũng đòi hỏi cơ bản giống nhau Những yêu cầu về thẩm

mỹ và tính tiện lợi như mầu sắc, kiểu dáng, kích thước bao gói, cách sửdụng thì tuỳ thuộc vào lứa tuổi, dân tộc, tôn giáo, giới tính, khu vực ca trù,trình độ văn hoá của người tiêu dùng có đòi hỏi về văn hoá tiêu dùng Các sảnphẩm hàng hoá dịch vụ nào đáp ứng được các đòi hỏi đó là đáp ứng văn minhtiêu dùng và sẽ có sức sống trên thị trường Để đạt được điều đó, sản xuất kinhdoanh phải gắn liền với các yếu tố văn hoá, thông qua việc tiếp cận các yếu tốvăn hoá mà chọn lọc và vật chất hoá chúng trong sản phẩm của mình cho phùhợp với thị hiếu tiêu dùng

Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ chống được tìnhtrạng vô trách nhiệm

Chỉ khi nào bản thân người kinh doanh có văn hoá tiến hành hoạt độngkinh doanh trong môi trường có văn hoá thì anh ta mới hiểu được hậu quả củaviệc chay theo lợi nhuận đơn thuần, mới hiểu được người tiêu dùng chính là

ân nhân, là người đem lại lợi nhuận Điều đó cho thấy phải đưa các yếu tố vănhoá vào kinh doanh và cả trong tiêu dùng, tạo ra môi trường văn hoá trong cảhai lĩnh vực này

Đưa các yếu tố văn hoá vào trong sản xuất - kinh doanh là tạo điều kiệncho tái sản xuất sức lao động, góp phần nâng cao năng suất lao động và hiệuquả kinh doanh

Các yếu tố văn hoá là món ăn tinh thần không thể thiếu được của đờisống con người, như những nhu cầu vật chất khác

Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh từ việc thiết kế nơilàm việc, các thiết bị và dụng cụ làm việc sẽ giảm bớt được tần suất của nhữngcăng thẳng Đặc biệt dưa các hình thức hoạt động văn hoá vào trước giờ làmviệc có thể tạo ra sự hưng phấn lao động, vào thời gian nghỉ ngơi và cuối giờ

làm việc có thể nhanh chóng xoá đi sự căng thẳng và mệt mỏi về tâm lý giúpcho con người nhanh chóng phục hồi sức lực hơn.

Là một nhà kinh doanh, hiểu được vai trò và tâm quan trọng của việcđưa

yếu tố văn hoá vào sản xuất kinh doanh tức là họ được bổ sung thêm hànhtrang kiến thức trên thương trường hay nói cách khác văn hoá và kinh doanhvới mục tiêu làm cho "kinh tế sẽ bắt rễ trong văn hoá"

2- Một số vấn đề chung về văn hoá và kinh doanh

a- Quan hệ: Giữa văn hoá và kinh tế trong phát triển

Đề chứng minh thấy mối quan hệ bền chặt giữa văn hoá và kinh doanh,kinh nghiệm thực tế của hàng loạt các nước trên thế giới trong những thập kỷqua cho thấy: "Hai mục tiêu tăng trưởng kinh tế được đặt ra mà tách rời nhaumôi trường văn hoá thì kết quả thu được sẽ rất khập khiễng, mất cân đối cả vềkinh tế lẫn văn hoá, đồng thời tiềm năng sáng tạo sẽ mỗi dân tộc sẽ bị suy yếu

đi rất nhiều"

Quả là như vậy, văn hoá và kinh tế là hai mặt có quan hệ mật thiết vớinhau, quy định và tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển của mọi quốcgia

Nền kinh tế Việt Nam hôm nay cũng đã có một bước tiến đáng kể sovới thời kỳ trước đây khi còn thực hiện nền kinh tế theo lối hành chính quanliêu, bao cấp Nguyên nhân thành công thực ra không chỉ do thúc đẩy cả cácnhân tố kinh tế đơn thuần (Như có thêm vốn, kỹ thuật, công nghệ, thị trường)

mà trước hết là nhờ đổi mới tư duy trên cơ sở làm sống lại bài học "lấy dânlàm gốc" đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chủ trương chính sách, kếhoạch phát triển, khơi dậy và nhân lên các tiềm năng của mọi tầng lớp nhândân bắt nguồn từ những giá trị truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân

loại, Điều đó có nghĩa rằng chính văn hoá đã là một động lực quan trọng thúcđẩy sự phát triển kinh tế của đất nước ta trong quá trình đổi mới hiện nay.

Kinh nghiệm thực tế của Việt Nam và của thế giới cho thấy Kinh tếkhông thể phát triển lành mạnh và lâu bền nếu thiếu nền tảng văn hoá và vănhoá không phải là sản phẩm thụ động của kinh tế, mà có một sức mạnh tinhthần lớn lao tác động ngược lại đối với kinh tế Chỉ có trên cơ sở mới quan hệhài hoà, hợp lý ngữa kinh tế và văn hoá thì mỗi quốc gia mới mong đạt tới sựphát triển năng động có hiệu quả và chất lượng về mọi mặt của đời sống

b- Vai trò và việc đưa các nhân tố văn hoá vào trong kinh doanh

Về nhận thức lý luận, nhiều người có thể dễ dàng đồng ý với quan điểm

kể trên về vai trò của văn hoá trong phát triển Song trong thực tế, cần làm gì

và làm thế nào để có thể kết hợp hài hoà giữa văn hoá và kinh tế, đặc biệt làđưa yếu tố văn hoá vào trong hoạt động kinh doanh (bao gồm 3 nội dung chủyếu: sản xuất tiếp thị, quản lý tài chính, vốn là những hoạt động cụ thể, sinhđộng trong mọi nền kinh tế hiện đại thì vấn đề lại không đơn giản chút nào

Nói đến kinh doanh, trước hết là nói đến việc đầu tư cho sản xuất, buônbán, và phân phối các hàng hoá và dịch vụ nhằm mục đích kiếm lời Khôngthu được lợi nhuận kể từ đó vừa thực hiện tài đầu tư, vừa đảm bảo lợi íchthiết thực cho người quản lý và người lao động thì kinh doanh không thể tồntại và phát triển Nhưng kiếm lời bằng cách nào thì lại có nhiều cách khácnhau: Như thực tế của nền kinh tế thị trường đã phát triển lâu năm ở nhiềunước trên thế giới, cũng như nền kinh tế thị trường còn non trẻ ở Việt Namcho thấy

- Có cách kiếm lời bằng cách khai thác bừa bãi các tài nguyên thiênnhiên, gây ô nhiễm môi trường và phải só sự cân bằng sinh thái

- Có cách kiềm lời bằng cách bóc lột của mức sức lao động của ngườilàm công, khiến cho người này chỉ đủ tồn tại với một mức sống tối thiểu

- Lại có cách kiếm lời bằng việc làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế, lừađảo, đầu cơ, ích kỷ hại nhân đối với cả trong nước.

- Nhưng cũng có cách kiếm lời bằng nhanh nhạy nắm bắt thông tin rasức cải tiến kỹ thuật và công nghệ, tiết kiệm, nguyên liệu, quan tâm thích đángđến đời sống vật chất, tinh thần của người làm công, bồi dưỡng và phát huytiềm năng sáng tạo của họ trong việc tạo ra những hàng rào, dịch vụ và chấtlượng tốt, hình thức đẹp và giá cả hợp lý đáp ứng nhu cầu thị trường, giữ đượcchữ tín với người tiêu dùng và bạn hàng trong và ngoài nước

Rõ ràng 3 cách kiếm lời đầu tiên là những biểu hiện tồi tệ của lời kinhdoanh chụp giật, thiếu văn hoá, vô đạo đức, phản tự nhiên và không tồn tại lâubền, do sự thiển cận sai lầm của bản thân những cách đó và do sự phân đôi của

xã hội

Còn cách kiếm lời thì không thể hiện những mặt ưu việt của phươngthức kinh doanh và văn hoá Nó đảm bảo kết hợp được cả cái đúng, cái đẹp -vốn là những giá trị cốt lõi của văn hoá - với cái lợi và mục đích trực tiếp củakinh doanh

c- Văn hoá và triết lý kinh doanh

Ở Nhật Bản, một nước có nền kinh tế thị trường phát triển vào bậc nhấttrên thế giới, người ta rất đề cao triết lý: "Cuộc sống hạnh phúc không gì kháchơn là sáng tạo tối đa Sáng tạo ra 3 loại giá trị:

Giá trị của cái đẹp, giá trị của cái lợi, gióa trị của cái thiện Ở Việt Nam:Tuy nền kinh tế thị trường còn sơ khai với không ít các hiện tượng tiêu cựctrong buôn bán, giáo dịch hùn vốn Nhưng càng ngày có thêm nhiều nhà kinhdoanh biết suy nghĩ và hành động vì mục tiêu dân giầu nước mạnh xã hộicồng bằng văn minh, trong đó có hạnh phúc của bản thân và gia đình mình

d- Văn hoá và cái "tâm" của nhà doanh nghiệp

Việc đưa nhân tố văn hoá vào kinh doanh có thành công hay không phụthuộc thuộc vào điều kiện Trong đó điều kiện quyết định là con người, baogồm tất cả mọi người trong dây chuyền sản xuất, phân phối và tiêu thụ cáchàng hoá và dịch vụ làm ra, nhưng trước hết và chủ yếu là người tiêu dùng,người quản lý doanh nghiệp.

Lâu nay, một số nhà kinh tế học Phương Tây thường cho rằng: kinhdoanh là kinh doanh, lợi nhuận là mục tiêu tối thượng Để đạt được lợi nhuậntối đa, nhà doanh nghiệp có thể sử dụng mọi biện pháp và thủ doạn, kể cảnhững thủ đoạn xấu xa và tàn ác Không thể hô hào đạo đức trong kinh doanh.không thể nói đến cái tâm của nhà doanh nghiệp

Nhưng ở các nước Phương Đông, vốn có truyền thống tôn trọng các giátrị văn hoá, đạo đức, nhiều nhà doanh nghiệp nổi tiếng lại quan niệm vừa phải

đề cao yếu tố trí tuệ, vừa phải hết sức coi trọng nhân tố đạo đức, tức "cáitâm" con người trong các hoạt động sản xuất, buôn bán và dịch vụ

Theo quan niện này trước hết các nhà doanh nghiệp phải là nhữngngười có tài năng Tài năng trong việc bắt các thành tựu khoa học và côngnghệ và vận dụng sáng tạo vào quy trình sản xuất làm cho hàm lượng trí tuệtrong mỗi đơn vị sản phẩm ngày càng cao đồng thời sự tiêu hao năng lượng,nguyên liệu giảm Tài năng trong việc tìm hiểu đánh giá thực trạng thị trường,

dự báo được chiều hướng thay đổi của cung - cầu, từ đó có thể đi trước, đónđầu trong việc vạch kế hoạch hành động của doanh nghiệp Tài năng trongquản lý tài chính đề mỗi đồng vốn bỏ ra đều mang lại hiệu quả mà không đểxẩy ra lãng phí, thất thoát

Những tài năng phải đi đôi với đạo đức, vì đạo đức là nền tảng nhâncách làm cho tài năng của nhà doanh nghiệp được nhân lên

Tiêu chuẩn hàng đầu về đạo đức của nhà doanh nghiệp là tính trungthực Trung thực trong việc chấp hàng luật pháp Nhà nước để không đi vào

con đường trốn thuế, lậu thuế, buôn bán những đồ quốc cấm, hoặc tiến hànhnhững dịch vụ có hại cho thuần phong mỹ tục của dân tộc như du lịch tình tục(sex tour) chẳng hạn Đối với những kẻ không lương thiện, có thể con đường

đó là để "hái" ra tiền, nhưng cũng là con đường ngắn nhất để đi tới nhà tù và

sự phá sản

Trung thực trong giao tiếp với bạn hàng và người tiêu dùng để đảm bảochất lượng hàng hoá đúng như những điều giới thiệu và quảng cáo Không thểdùng cái bóng bẩy hào nhoáng bề ngoài để che đậy cái giả dối, thậm chí cáiđộc hại bên trong miễn sao thu được nhiều lợi nhuận

Cùng với tính trung thực điều không thể thiếu trong đạo đức của nhàdoanh nghiệp có văn hoá là thái độ tôn trọng cuộc sống, phẩm giá và quyền lợichính đáng của những người cộng sự và những người dưới quyền Trong thờiđại ngày nay bất cứ 1 doanh nghiệp nào cũng chỉ có thể thành công và thànhcông lâu bền nếu nhà quản lý biết khởi động và phát huy được tinh thần tráchnhiệm, ý thức tự giác, niềm say mê sáng tạo của đội ngũ viên chức và nhữngngười lao động trực tiếp bằng cách đối xử với họ như những con người hơnnữa những người anh em gắn bó với nhau trong một cộng đồng

Tính trung thực, thái độ tôn trọng con người và nhiều đức tính quantrọng nữa của Nhà nước khó có thể chỉ do pháp luật hay bất cứ một chỉ thị,mệnh lệnh nào tạo ra được Những đức tính đó cần được gieo mầm, vun xới,bồi đắp, rnà luyện suốt đời từ trong gia đình, trường học và ngoài xã hội

Tóm lại ở nhiều nước trong khu vực chúng ta triết lý kinh doanh củanhững con người có lý tưởng đều mang nét dung nhan bản sắc Vì nó dựa trênnhững quan niệm đúng đắn về hạnh phúc của cá nhân không tách dời mà gắn

bó mật thiết với hạnh phúc của cộng động, phải chăng đó là sự kết tinh nhữnggiá trị văn hoá trong kinh doanh

3- Nâng cao văn hoá trong phát triển kinh doanh hàng tiêu dùng

Không thể có sự phát triển nếu không có được một tiềm năng văn hoá.văn hoá là sản phẩm của quá trình vận động các quan hệ xã hội trong đó cóquan hệ kinh tế là nền tảng, song văn hoá không chỉ là kết quả thuần tuý củacác quan hệ kinh tế mà còn là cộng sự cho sự phát triển kinh tế.

Xét vào thực tiễn nước ta để công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nướcbên cạnh sự đổi mới về các hoạt động kinh tế, chuyển từ kinh tế tập trungquan liêusang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, chúng taphải xây dựng được một nền văn hoá tương xứng Nói một cách cụ thể, để đẩymạnh các hoạt động kinh doanh, chúng ta phải có một nền văn hoá kinhdoanh Tức là có đầy đủ những quan điểm, nhận thức, tư duy những kiến thứcvăn hoá và đạo lý về sự kinh doanh, đáp ứng được những đòi hỏi thực tế

Để nâng cao văn hoá trong việc phát triển sản xuất và lao động hàngtiêu dùng, ta cần tập trung vào những công việc sau:

a- Lựa chọn phương thức kinh doanh có văn hoá

Kinh doanh phải có văn hoá Trước hết là xác định phương hướng cái gì

có lợi cho kinh tế và văn hoá thì làm Nếu có ảnh hưởng xấu đến thuần phong

mỹ tục thì dù cơ lợi nhuận này cũng không làm kể cả quảng cáo)

Nền kinh tế nước nào cũng vậy có một số lĩnh vực sản xuất và dịch vụmặc dù lợi nhuận thu được ít hơn các lĩnh vực nhưng bù lại có ý nghĩa vănhoá, xã hội cao bởi vậy không thể không làm Nhà nước cũng như các tổ chứckinh tế cần có các biện pháp riêng để hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào cáclĩnh vực kinh tế đó

Ở đây chúng ta không đặt duy nhất mục đích lợi nhuận lên cao nhất,phải tính đến những lợi ích về văn hoá - xã hội Trên thực tế về những hànghoá phục vụ vui chơi, giải trí, thưởng thức nghệ thuật đều có đóng góp vàoviệc nâng cao đời sống văn hoá

Nhiều ngành công nghiệp lớn trong thời kỳ phát triển công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước sẽ cần phải đến sự hợp tác của nước ngoài nhưng cũngcần phải có sự tính toán, chọn lựa kỹ, không thể vì lợi ích kinh tế trước mắt

mà từ bỏ những chuẩn mực về văn hoá đạo đức dẫn đến việc du nhập văn hoá

và lối sống không lành mạnh vào nước mình

b- Phát triển và bảo trợ những hàng hoá có bản săc văn hoá dân tộc

Trước hết, cần phải có chính sách phát triển và bảo trợ những hàng nộihoá có tính truyền thống

Khôi phục và phát triển các làng nghề là một hướng đúng cần đượckhuyến khích

c- Hướng dẫn tiêu dùng và xây dựng tập quán tiêu dùng có văn hoá

Trong lĩnh vực này sự hướng dẫn và định hướng tiêu dùng là nhiệm vụlớn Chúng ta cần phải có sự chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn phân cách có vănhoá trong ăn, mặc, ở, trang trí nội thất, xây dựng cảnh quan, trong chế tạo và

sử dụng hàng công nghiệp đối với những nhu cầu tiêu dùng trong đời sống củacon người

d- Giao lưu kinh tế đi đối với giao lưu văn hoá

Quan hệ quốc tế trong kinh doanh không chỉ có việc tiếp nhận đầu tư vàchuyển giao công nghệ đề rồi sản phẩm trên thị trường mang nhãn hiệu nướckhác

Quan hệ quốc tế còn nhằm mục đích giao lưu văn hoá và nâng cao vănhoá thông qua đó không chỉ tìm kiếm thị trường cho các hàng hoá mà còn đểgiới thiệu những tinh hoa văn hoá của dân tộc

Nền văn hoá Việt Nam và nền văn hoá đa dân tộc Đó cũng là một ưuthế của Việt Nam khi hội nhập với cộng đồng thế giới Các dân tộc khác trênthế giới nhìn thấy ở Việt Nam những sự đồng cảm về văn hoá gần gũi với họ

cần làm thế nào cho những sự giao lưu kinh tế sẽ mở đường cho những sựgiao lưu văn hoá và ngược lại những sự giao lưu văn hoá lại thúc đẩy sự giaolưu kinh tế.

e- Giáo dục văn hoá cho những người làm kinh tế

Ngoài luật lệ, chính sách, môi trường đầu tư Sự phát triển kinh tế tuỳthuộc rất nhiều vào những nhận thức và trình độ văn hoá của đội ngũ nhữngngười làm kinh tế

Các nhà kinh doanh là những người có điều kiện tiếp xúc rộng rãi vớicác cộng đồng người khác nhau có tập quán tiêu dùng và văn hoá khác nhau.nếu họ có trình độ văn hoá (không chỉ là bằng cấp chuyên môn) họ sẽ có nhiều

cơ hội đóng góp vào sự phát triển kinh tế có văn hoá, hạn chế rất nhiều sự pháttriển kinh tế không văn hoá

Người có văn hoá, hiểu biết lịch sử truyền thống dân tộc mình Hiểubiết văn hoá cao dân tộc khác, lại có nhân bản, chắc chắc sẽ có phong cáchgiao tiếp và ứng xử cao đẹp tỏ vẻ là sức hút không nhỏ trong quá trình giaolưu quốc tế, vị sự phát triển kinh tế - văn hoá

Phải bằng cách biện pháp giáo dục, đào tạo kiến thức văn hoá cho cácnhà kinh doanh để giúp họ nâng cao nhận thức và hành động Phải thông quacác chương trình văn học nghệ thuật để giáo dục những người làm kinh tếnhất là những người chủ chốt, cũng như những người tiêu dùng Chí có trênmột nền tảng văn hoá cao, chúng ta mới tạo điều kiện thuận lợi cho công việckinh doanh, mở đường cho sự tăng trưởng kinh tế với việc nâng cao khôngngừng đời sống vật chất, văn hoá tinh thần của con người, chúng ta mới có thểtạo ra được sự ổn định và phát triển của xã hội, hướng tới công cuộc hiện đạihoá đất nước

4- Đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

a- Quan niệm về đạo đức và đạo đức kinh doanh

- Đạo đức: Có rất nhiều các quan niệm về đạo đức tựu chung có một số

quan điểm chủ yếu sau:

Theo quan điểm của chủ nghĩa cá nhân: chỉ các hành vi hoạt động vì lợiích lâu dài của cá nhân con người thì mới là hành động có đạo đức

- Đạo đức kinh doanh: Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận

dụng vào trong quá trình, trong các hoạt động kinh doanh

Tuy nhiên kinh doanh là hoạt động gắn liền với các lợi ích kinh tế, dovậy khía cạnh thể hiện trong ứng xử về đạo đức không hoàn toàn giống cáchoạt động khác

b- Phạm vi của đạo đức kinh doanh

- Phạm vi xã hội: Vấn đề thể chế xã hội, chuẩn mực giá trị của thể chế

đố, quyền và nghĩa vụ của con người trong hoạt động kinh doanh

- Phạm vi những người có liên quan đến doanh nghiệp

Các nhà cung ứng, khách hàng, người bỏ vốn kinh doanh

- Phạm vi doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp đạo đức kinh doanh liên quan trực tiếp đến ngườilao động trong doanh nghiệp bao gồm quyền và nghĩa vụ trong lao động Cácquan hệ và lợi ích kinh tế của họ trong làm việc, trong kinh doanh

Trong thực tế kinh doanh, đẻ điều chỉnh các hành vi theo các chuẩnmực đạo đức thì vấn đề đạo đức cần phải được thể chế hoá Qua đó mà kiểmsoát và chi phối các hoạt động kinh doanh

Nội dung của việc thể chế hoá về đạo đức thường bao gồm:

- Trong phạm vi xã hội

Tăng cường phạm vi kiểm soát của luật pháp

Xây dựng những quy ước, quy tắc chung để thực hiện các hoạt động kinh doanh

-Xây dựng các nhóm bảo vệ đạo đức trên phạm vi xã hội

Xây dựng các nhóm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

- Trong pham vi doanh nghiệp

Thành lập bộ phận chuyên quản lý về đạo đức, bộ phận này làm nhiệm

vụ nghiên cứu đề ra các chính sách, quy tắc, về thể chế về đạo đức áp dụngtrong một tổ chức kinh doanh Ban này củng cố vai trò như một ban tư vấncho lãnh đạo doanh nghiệp về phương diện đạo đức kinh doanh

Xây dựng các quy chế, kiểm tra đạo đức trong kinh doanh Đó là xét xử

vi phạm các quy tắc đạo đức trong doanh nghiệp

Giáo dục đạo đức trong kinh doanh: Đó là việc thực hiện các chươngtrình giáo dục về đạo đức trong doanh nghiệp qua các hình thức khác nhau:phổ biến các quy chế và quy tắc đạo đức, mở các lớp bồi dưỡng về nhận thức

và quản lý việc thực hiện các quy tắc đạo đức.v.v

Nói chung, xuất phát từ việc nhìn nhận ra vai trò và tầm quan trọng củanhân tố văn hoá trong hoạt động kinh doanh, để từ đó thấy được rằng việc cầnphải giải quyết vấn đề văn hoá trong kinh doanh là hết sức đúng đắn Nó làm

cơ sở cho ta có tính xác định được Vậy tại sao chúng ta phải xây dựng mốiquan hệ bền chặt giữa văn hoá và kinh doanh? Trả lời được câu hỏi chúng taphải làm gì và làm như thế nào để đạt được mục đích này

Qua việc xây dựng mối quan hệ đó, chúng ta còn đồng thời phải nângcao dần yếu tố văn hoá trong kinh doanh Mục đích nói chung là tạo ra những

cơ sở lý luận đứng đầu xác thực cho nhà kinh doanh, các doanh nghiệp, tựuchung cả nhân viên kinh tế

II- Môi trường văn hoá trong kinh doanh ở Việt Nam

1- Môi trường văn hoá cho sự phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn hiện nay

a- Xu thế kết hợp tăng trưởng kinh tế với văn hoá

Nhận thức cai trò của văn hoá trong phát triển kinh tế thị trường của cácnhà quản lý và các chính khách xuất phát từ thực tiễn hai mặt

- Một là, sự xuất hiện của các chính sách điều chỉnh đối với kinh tế thị

trường tự do

- Hai là, sự xuất hiện những vấn đề nan giải trong lĩnh vực kinh tế và xã

hội, do tăng trưởng kinh tế tách rời văn hoá

Sự phát triển của một quốc gia, không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào mức

độ tăng trưởng kinh tế với các chỉ tiêu định lượng (GNP, GDP theo đầungười ) mà còn phụ thuộc vào chất lượng cuộc sống, dựa vào sự giầu có cả

về vật chất và tinh thần

Xu thế kết hợp tăng trưởng kinh tế với văn hoá đang và sẽ diễn ra trongbối cảnh hợp tác và đấu tranh vì sự phát triển, xu thế tuy phát triển khôngđồng đều ở các quốc gia và khu vực, nhưng ngày càng trở thành thách thứcsống còn đối với các hệ thống chính trị đương đại

Trong xu thế này có cả thời cơ lớn và thách thức lớn Đối với mỗi dântộc, các di sản vật chất và tinh thần cũng chứa đựng hai khả năng Nó có thểgóp vào việc nâng cánh bay lên, nhưng cũng có thể trói buộc, kìm hãm lại tuỳtheo tầm vóc của hệ thống chính trị và trí tuệ dân tộc

b- Làm gì cho dân tộc ta phát triển theo xu thế kết hợp tăng trưởng kinh

tế với văn hoá

- Đưa nhân tố văn hoá vào quá trình khôi phục và phát triển lực lượngsản xuất xã hội

Nước ta đang có nhu cầu tăng trưởng kinh tế mạnh Dó đó, khôi phục

và phát triển lực lưọng sản xuất của mọi thành phần kinh tế là khâu quyết định

Nhưng sự tăng lên về của cải vật chất có mang ý nghĩa phát triển khôngtuỳ thuộc vào tính chủ động đưa văn hoá vào công cuộc khôi phục và pháttriển lực lượng sản xuất xã hội Tuy nhiên tính chủ động này đang trở thànhcấp bách

- Việc triển khai cơ chế thị trường không điều chỉnh tốt nên nó đangthúc đẩy cả hai mặt tích cực và tiêu cực trong mọi lực lượng sản xuất mọinguồn lực

Muốn đưa nhân tố văn hoá hoà vào bồi dưỡng và khai thác các lựclượng sản xuất của đất nước cần có một số giải pháp thiết thực

- Lựa chọn và đổi mới công nghệ sản xuất phù hợp với điều kiện nước

ta chuẩn bị tiến vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá

- Đối với phương thức và phương pháp, quản lý Nhà nước và quản lýkinh doanh theo hướng động lực trực tiếp bao gồm cả lợi ích kinh tế và lợinhuận, lợi ích bộ phận và lợi ích quốc gia

- Tiến hành cải cách hệ thống giáo dục, đào tạo trên cơ sở mạnh dạnlàm thí điểm đổi mới đồng bộ về giáo trình, giáo viên

- Xây dựng kế hoạch hoá hợp tác quốc tế đào tạo, trước hết đối với độingũ giáo viên, đội ngũ quản lý, dần dần hình thành đội ngũ có trình độ cao vớitấm lòng vì dân, vì nước

- Để cùng tham gia trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và biếnđổi cơ cấu xã hội - dân cư

- Từng bước đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nângcao tầm vóc và hiệu quả của nó.

Bản chất chính trị - nhân văn của hệ thống chính trị phải được thể hiệnngày càng đầy đủ trong đảng cầm quyền - Nhà nước pháp quyền các đoàn thể

xã hội Đó là kết quả của sự kết hợp lớn giữa văn hoá với kinh tế và chính trị

Những giải pháp chủ yếu trên đây đi vào cuốcống sẽ tạo ra khuôn khôtcủa một môi trường của sự phát triển Môi trường văn hoá - kinh tế chính trị

Đối với các nước Phương Đông, môi trường này còn là sự hội tụ các giátrị của nền văn hoá mỗi nước

Trong môi trường văn hoá này, nền kinh tế thị trường sẽ vươn tới tầmcao mới Trên tầm cao ấy, động lực và mục tiêu gắn liền nhau và đạt đến độcung mãn

2- Nhân tố văn hoá trong nước chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

a- Hiện tượng đổi mới ở Việt Nam và nhân tố văn hoá đã thể hiện trong

đó như thế nào.

Công việc đổi mới trong lĩnh vực kinh tế của Việt Nam đã có thànhcông bước đầu, mặc dù tình huống đổi mới là rất khó khăn Khi xét nguyênnhân đưa tới cuộc đổi mới, thì vai trò của văn hoá đã có gì với tư cách vừa làmục tiêu, vừa là động lực và hệ điều tiết của phát triển kinh tế - xã hội? Đó làcâu hỏi không thể lảng tránh, và cũng là rất khó trả lời

Văn hoá, với hàm nghĩa là cái tinh hoa tiềm ẩn trong con người và cộngđồng Việt Nam đã tỏ ra có vai trò là mục tiêu động lực và tiêu chuẩn địnhhướng cho cuộc đổi mới

Việt Nam đã có thể từ bước đầu giải thoát khỏi mô hình cũ, nay liệu còn

đủ sức vào quỹ đạo mới và phát triển nhanh bền vững Không" có thể làmđược thậm chí làm hơn bước phát triển đã qua của các con rồng (à không! Với