Bài Giáo án cuối khóa Modul 3 môn sinh học dành cho giáo viên trung học phổ thông, thiết kế giáo án chuẩn các bước thực hành sư phạm theo công văn mới 5512. Thể hiện được các phương pháp giảng dạy cho giáo viên và học tập của học sinh.
Trang 1KẾ HOẠCH ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ CHỦ ĐỀ: CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT (Sinh học lớp 11)
Thời lượng: 4 tiết
1 Ma trận đánh giá theo mục tiêu chủ đề
Hoạt động
học
(thời gian)
Mục tiêu Ghi rõ YCCĐ (NL, SH, NLC, PC)
PP/K TDH chủ đạo
Sản phẩm học tập của HS
Phương án đánh giá Phương
pháp đánh giá
Công cụ đánh giá
HĐ1 Tìm
hiểu khái
niệm và vai
trò cảm ứng
của TV (25
phút)
Nêu được khái niệm cảm ứng ở thực vật Phân tích được vai trò cảm ứng đối với thực
vật
- Phương pháp: DH trực quan
- KTDH:
Động não
Các khái niệm cảm ứng của TV
và vai trò cảm ứng của TV
Hỏi đáp Câu hỏi
HĐ2 Tìm
hiểu đặc điểm
và cơ chế
cảm ứng ở
thực vật (20
phút)
Trình bày được đặc điểm và cơ chế cảm ứng ở thực vật
- Phương pháp: DH trực quan
- KTDH:
Động não
Nêu được đặc điểm và
cơ chế cảm ứng ở thực vật
Hỏi đáp Câu hỏi
HĐ3 Tìm
hiểu một số
hình thức
biểu hiện của
cảm ứng ở
thực vật (45
phút)
Nêu được một số hình thức biểu hiện của cảm ứng ở thực vật: vận động hướng động và vận động ứng động
- Phương pháp: DH trực quan
- KTDH:
Động não
- 3 chậu đậu xanh trồng ở
3 điều kiện chiếu sáng khác nhau
- 1 chậu khổ qua rừng quấn quanh giá đỡ
- Bài báo cáo powerpoint
về các kiểu hướng động
- Hoàn thành phiếu học tập về hướng động của TV
Đánh giá qua sản phẩm học tập
- Thang đo
- Bảng tiêu chí đánh giá
HĐ4 Vận
dụng được
hiểu biết về
cảm ứng ở
Vận dụng được hiểu biết về cảm ứng ở thực vật để giải thích một số
- Phương pháp: DH giải quyết đề, DH thực địa
Giải thích một số hiện tượng trong thực tiễn về
- Quan sát - Ghi
chép các
sự kiện thường
Trang 2giải thích một
số hiện tượng
trong thực
phút)
thực tiễn Động não,khăn trải bàn
TV
- Bài tập thực tiễn
2 Bộ công cụ đánh giá theo kế hoạch
2.1 Hoạt động 1 Tìm hiểu khái niệm và vai trò cảm ứng của TV (25 phút).
- Mục tiêu:
+ Nêu được khái niệm cảm ứng ở thực vật.
+ Phân tích được vai trò cảm ứng đối với thực vật.
- Sản phẩm của HS: Các khái niệm cảm ứng của TV và vai trò cảm ứng của TV
- Công cụ đánh giá: Câu hỏi.
Bộ câu hỏi:
Câu 1 Tại sao dây khổ qua có thể quấn quanh giá thể?
………
………
Câu 2 Yếu tố bên trong nào giúp tua cuốn dây khổ qua có thể quấn quanh giá thể? ………
………
Câu 3 Thân và ngọn cây sinh trưởng như thế nào khi được chiếu sáng từ các phía? ………
………
………
………
Câu 4 Các tua quấn ở các cây bầu là kiểu hướng động gì? ………
………
Câu 5 Các cây bầu leo lên giàn để làm gì? ………
………
Câu 6 Nếu cây bầu không có giàn (giá thể) thì có ảnh hưởng sự sinh trưởng và phát triển của chúng hay không? ………
………
Câu 7 Tại sao không làm giàn cho dưa hấu như cây bầu? ………
………
- Hướng dẫn cách sử dụng công cụ, có đáp án, thang điểm, cách lượng hoá,…
Trang 3GV cho HS quan sát một số hình ảnh (hoặc video) về cảm ứng ở thực vật Từ đó
GV thiết kế bộ câu hỏi định hướng HS khai thác kiến thức bài học, cụ thể:
Câu 1 Tại sao dây khổ qua có thể quấn
quanh giá thể?
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Gợi ý đáp án: Nhờ các tua cuốn mà dây khổ qua có thể quấn quanh giá thể Câu 2 Yếu tố bên trong nào giúp tua cuốn dây khổ qua có thể quấn quanh giá thể? ………
………
………
………
Gợi ý đáp án: Các hoocmon sinh trưởng (auxin) phân bố không đều để giúp dây khổ qua có thể quấn quanh giá thể Câu 3 Thân và ngọn cây sinh trưởng như thế nào khi được chiếu sáng từ các phía? ………
………
………
………
………
Gợi ý đáp án:
Trang 4Chậu cây được chiếu sáng 1 phí thì thân và cành hướng về phía ánh sáng.
Chậu cây được đậy lại trong thùng kín (trong tối) không có ánh sáng thì cây mọc vóng lên, có màu vàng
Chậu cây được chiếu sáng đầy đủ thì cây có màu xanh, thấp hơn chậu trong tối
Câu 4 Các tua quấn ở các cây bầu là kiểu
hướng động gì?
………
………
………
Gợi ý đáp án: Các tua quấn ở các cây bầu là kiểu hướng động tiếp xúc Câu 5 Các cây bầu leo lên giàn để làm gì? ………
………
Gợi ý đáp án: Các cây bầu có ngọn, thân leo lên giàn để lấy ánh sáng giúp sinh trưởng và phát triển tốt hơn Câu 6 Nếu cây bầu không có giàn (giá thể) thì có ảnh hưởng sự sinh trưởng và phát triển của chúng hay không? ………
………
Gợi ý đáp án: - Thân mềm, giá thể để leo lên thì mới sinh trưởng và phát triển tốt hơn - Khi có trái, quả sẽ chậm đất sẽ hư hỏng thiệt hại kinh tế Câu 7 Tại sao không làm giàn cho dưa hấu như cây bầu? ………
………
………
………
Gợi ý đáp án:
Trái to thì trọng lượng rất nặng nếu làm giàn sẽ không hiệu quả, phủ bạc hoặc rơm
Trang 5- GV đánh giá mức độ đạt được của các nhóm dựa trên số lượng tiêu chí đạt:
+ Thực hiện tốt: trả lời được 6-7câu hỏi
+ Thực hiện khá: trả lời được 4-5câu hỏi
+ Thực hiện trung bình: trả lời được 2-3câu hỏi
+ Không đạt: trả lời được 0-1câu hỏi
2.2 Hoạt động 2 Tìm hiểu đặc điểm và cơ chế cảm ứng ở thực vật (20 phút)
- Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm và cơ chế cảm ứng ở thực vật.
- Sản phẩm của HS: Nêu được đặc điểm và cơ chế cảm ứng ở thực vật
- Công cụ đánh giá: Câu hỏi
Câu 1: Quan sát hình nêu đặc điểm cảm ứng ở thực vật?
1.1
Trang 61.3
Trang 71.5
Trang 8Câu 2: Quan sát hình giải thích cơ chế cảm ứng của thực vật dưới tác động của Auxin?
- Hướng dẫn cách sử dụng công cụ:
Câu 1:
1.1
- Chậu 1: Trong điều kiện chiếu sáng từ một phía, thân cây vận động hướng đến nguồn kích thích (ánh sáng)
- Chậu 2: Trong điều kiện tối, thân cây mọc vống lên, là có màu vàng
- Chậu 3: Trong điều kiện chiếu sáng từ mọi phía, thân cây mọc thẳng đứng, sinh trưởng bình thường
1.2
- Thân vận động hướng lên ngược chiều trọng lực
- Rễ vận động hướng xuống cùng chiều trọng lực
1.3 Rễ vận động hướng đến nguồn nước
1.4
- Rễ vận động hướng đến nguồn hóa chất (phân bón)
- Rễ vận động tránh xa nguồn hóa chất độc hại
1.5 Thân cây quấn quanh giá thể
Câu 2: Tốc độ sinh trưởng không đồng đều của các tế bào tại 2 phía đối diện nhau của
cơ quan thực vật (thân, rễ) dưới tác dụng của hoocmon auxin
- GV đánh giá mức độ đạt được của các nhóm dựa trên số lượng tiêu chí đạt: (6 nội dung gồm 5 hình ảnh và 1 câu hỏi số 2)
+ Thực hiện tốt: trả lời được 5-6 nội dung
Trang 9+ Thực hiện khá : trả lời được 3-4 nội dung.
+ Thực hiện trung bình: trả lời được 1-2 nội dung
+ Không đạt: không trả lời được nội dung nào
2.3 Hoạt động 3 Tìm hiểu một số hình thức biểu hiện của cảm ứng ở thực vật (45 phút).
- Mục tiêu: Nêu được một số hình thức biểu hiện của cảm ứng ở thực vật: vận động
hướng động và vận động cảm ứng
- Sản phẩm của HS:
+ 3 chậu đậu xanh trồng ở 3 điều kiện chiếu sáng khác nhau
+ 1 chậu khổ qua rừng quấn quanh giá đỡ
+ Bài báo cáo powerpoint về các kiểu hướng động
+ Hoàn thành phiếu học tập về ứng động của TV
PHIẾU HỌC TẬP (Phân biệt ứng động sinh trưởng và ứng động không sinh trưởng)
Tiêu chí Ứng động sinh trưởng Ứng động không sinh trưởng Khái niệm Là kiểu ứng động có liên quan
đến sự phân chia và sinh trưởng dãn dài của các tế bào
Là kiểu ứng động không liên quan đến sự phân chia và sinh trưởng dãn dài của các tế bào
Nguyên
nhân Do sự phân bố không đều củahoocmon sinh trưởng (auxin) Do thay đổi hàm lượng nước, cáctác động cơ học hoặc hóa học gây
ra
Cơ chế Tốc độ sinh trưởng không đều
của các tế bào ở 2 phía của cơ quan (lá, cánh hoa,…)
- Sự thay đổi hàm lượng nước trong tế bào hoặc trong các cấu trúc chuyên hóa ,
- Sự lan truyền điện thế do kích thích cơ học hoặc hóa học gây ra
Ví dụ - Ứng động nảy chồi
- Ứng động nở hoa - Ứng động cụp lá do va chạm ởcây trinh nữ
- Ứng động đóng mở khí khổng
- Ứng động bắt mồi ở cây gọng
vó, cây nắp ấm
Gợi ý đáp án:
PHIẾU HỌC TẬP (Phân biệt ứng động sinh trưởng và ứng động không sinh trưởng)
Tiêu chí Ứng động sinh trưởng Ứng động không sinh trưởng Khái niệm Là kiểu ứng động có liên quan
đến sự phân chia và sinh trưởng dãn dài của các tế bào
Là kiểu ứng động không liên quan đến
sự phân chia và sinh trưởng dãn dài của các tế bào
Nguyên
nhân
Do sự phân bố không đều của hoocmon sinh trưởng (auxin)
Do thay đổi hàm lượng nước, các tác động cơ học hoặc hóa học gây ra
Cơ chế Tốc độ sinh trưởng không đều
của các tế bào ở 2 phía của cơ - Sự thay đổi hàm lượng nước trong tếbào hoặc trong các cấu trúc chuyên
Trang 10quan (lá, cánh hoa,…) hóa ,
- Sự lan truyền điện thế do kích thích
cơ học hoặc hóa học gây ra
Ví dụ - Ứng động nảy chồi
- Ứng động nở hoa - Ứng động cụp lá do va chạm ở câytrinh nữ
- Ứng động đóng mở khí khổng
- Ứng động bắt mồi ở cây gọng vó, cây nắp ấm
- Công cụ đánh giá:
+ Công cụ 1: Thang đo
Hướng dẫn cách sử dụng công cụ: Em đánh giá thế nào về kết quả thí nghiệm về các
hình thức cảm ứng ở thực vật?
Rất không tốt – không quan sát được
Không tốt – quan sát không rõ
Bình thường – có thấy sản phẩm
Tốt – thấy rõ sản phẩm Rất tốt –thấy rất rõ
sản phẩm
Thí nghiệm
1: Chậu đậu
xanh trồng
trong ĐK
ánh sáng
chiếu từ 1
phía.
Thí nghiệm
2: Chậu đậu
xanh trồng
trong tối.
Thí nghiệm
3: Chậu đậu
xanh trồng
trong ĐK
ánh sáng
chiếu từ mọi
phía.
Thí nghiệm
4: Chậu khổ
qua rừng
được trồng
có giá thể
(Theo tài liệu tập huấn trang 84)
Thực hiện tốt: 4 thí nghiệm đều ở mức 5, 1 thí nghiệm đều ở mức 4
Thực hiện khá: 3 thí nghiệm đều ở mức 5, 2 thí nghiệm đều ở mức 3 đến 4
Thực hiện trung bình: 2 thí nghiệm đều ở mức 5, 3 thí nghiệm đều ở mức 3 đến 4
Trang 11 Không đạt: các trường hợp còn lại
+ Công cụ 2: Phiếu đánh giá theo tiêu chí
Em đánh giá thế nào về kết quả thí nghiệm về các hình thức cảm ứng ở thực vật?
Xác định được các
laoị nguyên liệu để
làm thí nghiệm
Liệt kê đầy đủ các loại nguyên liệu để thực hành (7-10đ)
Liệt kê được các loại nguyên liệu chủ yếu
để thực hành (4-6đ)
Liệt kê rất ít các nguyên liệu để thực hành (0-3đ)
Xác định các bước
tiến hành thí
nghiệm
Xác định đúng các bước tiến hành thí nghiệm khoa học, logic (7-10đ)
Xác định đúng các bước tiến hành thí nghiệm khoa học, chưa logic (4-6đ)
Xác định chưa đầy
đủ các bước tiến hành thí nghiệm khoa học, chưa logic (0-3đ)
Thực hành thành
công, tạo được sản
phẩm
4 chậu cho sản phẩm đạt yêu cầu, khai thác được kiến thức bài học (7-10đ)
4 chậu cho sản phẩm chưa đạt yêu cầu, nhưng có thể khai thác được kiến thức bài học (4-6đ)
4 chậu cho sản phẩm chưa đạt yêu cầu, nhưng không thể khai thác được kiến thức bài học (0-3đ) (Theo tài liệu tập huấn trang 90)
Thực hiện tốt: 2 tiêu chí ở mức 3, 1 tiêu chí ở mức 2
Thực hiện khá: 1 tiêu chí ở mức 3, 2 tiêu chí ở mức 2
Thực hiện trung bình: 0 tiêu chí ở mức 3, 2 tiêu chí ở mức 2, 1 tiêu chí ở mức 1
Không đạt: các trường hợp còn lại
2.4 Hoạt động 4 Vận dụng được hiểu biết về cảm ứng ở thực vật để giải thích một số hiện tượng trong thực tiễn (90 phút).
- Mục tiêu: Vận dụng được hiểu biết về cảm ứng ở thực vật để giải thích một số hiện
tượng trong thực tiễn
- Sản phẩm của HS: Giải thích một số hiện tượng trong thực tiễn về cảm ứng của TV
- Công cụ đánh giá:
(1) Công cụ 1: Ghi chép các sự kiện thường nhật.
MẪU GHI CHÉP HIỆN TƯỢNG THỰC TIỄN VỀ CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT
Lớp:……… Tên HS: ………
Thời gian:………Địa điểm:………
Người quan sát:………
Nội dung ghi chép khi quan sát các hiện tượng thực tiễn bên dưới: 1 Quang ứng động: ………
2 Nhiệt ứng động:………
3 Ứng động sức trương:………
4 Ứng động tiếp xúc:………
5 Hóa hướng động:………
(2) Công cụ 2: Bài tập thực tiễn.
Giáo viên hướng dẫn học sinh tham quan vườn sinh thái Học sinh ghi chép, chụp ảnh một số loài thực vật về hướng động và giải thích hiện tượng
Nội dung thực hiện:
Trang 12Câu 1 Nêu tên các loài thực vật trong vườn sinh thái mà nhóm quan sát được về hiện
tượng hướng động (có chụp ảnh và sắp xếp phù hợp tên loài cây và tên kiểu hướng động)
Câu 2 Giải thích hiện tượng hướng động ở TV mà nhóm đã quan sát được.
Gợi ý hướng dẫn chấm cho các câu hỏi
- Thực hiện tốt: Quan sát, sắp xếp phù hợp tên loài cây và tên kiểu hướng động từ 15 đến 20 loài và giải thích được hiện tượng
- Thực hiện khá: Quan sát, sắp xếp phù hợp tên loài cây và tên kiểu hướng động từ 10 đến 14 loài và giải thích được hiện tượng
- Thực hiện trung bình: Quan sát, sắp xếp phù hợp tên loài cây và tên kiểu hướng động từ 5 đến 9 loài và giải thích được hiện tượng
- Thực hiện không đạt: Quan sát, sắp xếp phù hợp tên loài cây và tên kiểu hướng động dưới 5 loài và giải thích được hiện tượng
BẢNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ TỔNG THỂ CHỦ ĐỀ CẢM ỨNG CỦA THỰC VẬT
Hoạt động 1
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Hoạt động 4
Hướng dẫn sử dụng bảng tiêu chí đánh giá tổng thể chủ để cảm ứng cảu thực vật
Thực hiện tốt (9-10đ): 3 hoạt động tốt, 1 hoạt động khá
Thực hiện khá (7-8đ): 2 hoạt động tốt, 1 hoạt động khá, 1 hoạt động trung bình
Thực hiện trung bình (5-6đ): 1 hoạt động tốt, 2 hoạt động khá, 1 hoạt động trung bình
Không đạt (0-4đ): các trường hợp còn lại