VĂN hóa ỨNG xử nơi CÔNG CỘNG của SINH VIÊN THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

TP.HCM, 11/2017 TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH MARKETING KHOA MARKETING LỚP 17DMA1 MÔN:PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỀ TÀI: VĂN HÓA ỨNG XỬ NƠI CÔNG CỘNG CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

TP.HCM, 11/2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH MARKETING

KHOA MARKETING LỚP 17DMA1

MÔN:PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

VĂN HÓA ỨNG XỬ NƠI CÔNG CỘNG CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

GVHD: Nguyễn Võ Huệ Anh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH MARKETING

KHOA MARKETING LỚP 17DMA1

MÔN:PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

VĂN HÓA ỨNG XỬ NƠI CÔNG CỘNG CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

GVHD: Nguy ễn Võ Huệ Anh DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

Nguyễn Dương Minh Châu Cao Lê Hoàng Ánh Nguyễn Mỹ Uyên Nguyễn Thị Hồng Thắm Nguyễn Thị Ngọc Minh Tăng Vân Linh Trang Thị Ngọc Hiếu

TP.HCM, 11/2017 Page - 3 -

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Ứng xử có văn hóa nơi công cộng được xem là một kỹ năng cần được coi trọng đối với giới trẻ nói chung và sinh viên nói riêng Văn hóa ứng xử của người Việt đã được hình thành trong quá trình giao tiếp Cái đẹp trong văn hóa ứng xửa được cha ông ta lưu truyền từ đời này sang đời khác Ngày nay mặc dù xã hội đã có nhiều đổi thay nhưng giao tiếp ứng xử vẫn mang một tầm quan trọng đặc biệt trong việc đánh giá nhân phẩm của một con người Nó tạo nên những mối quan hệ có văn hóa, có đạo đức trong gia đình, trong cộng đồng dân cư,…

Giao tiếp ứng xử có văn hóa, có đạo đức là cơ sở để có những mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội Người Việt Nam luôn coi trọng tình nghĩa nên khi giao tiếp con người ta luôn đề cao vai trò của việc ứng xử hợp tình hợp lý, biết cách ứng xử một cách tinh tế, khôn khéo, thông minh trong mọi tình huống Từ đó đảm bảo một cuộc sống vui vẻ, hòa bình, văn minh

Cái đẹp trong ứng xử không chỉ phản ánh riêng về tầng lớp giới trẻ mà con phản ánh lên cái đẹp mang tính dân tộc, nét

đặc trưng riêng của một quốc

gia

Trong thời đại công

nghiệp hóa hiện nay, với sự

phát triển nhanh chóng của

khoa học kĩ thuật và công

nghiệp đã giúp cho giới trẻ dễ

dàng, thuận lợi hơn trong

việc giao lưu, tiếp xúc với các

nền văn hóa khác nhau

Chính vì thế, giới trẻ ngày càng năng động, nhạy bén hơn trong việc tiếp thu cái mới Mặc dù vậy,

việc trau dồi, rèn luyện để có được những cách ứng xử thực sự có văn hóa ở nơi công cộng vẫn còn bi ̣ nhiều bạn trẻ xem nhẹ, bỏ qua Thậm chí nó còn không theo một chỉnh thể nào, pha tạp đủ

kiểu làm mất đi nét đẹp vốn có của nó, mất đi những truyền thống văn hóa dân tộc Những điều tưởng chừng đơn giản và nhỏ nhặt như là nhường nhi ̣n người già, trẻ em và phụ nữ mang thai khi

đi xe buýt, hay khi kiên nhẫn xếp hàng mua vé khi đến sân vận động, bến xe… nhưng không ít

bạn trẻ vẫn không làm được hoặc biết nhưng không muốn làm vì sợ ảnh hưởng đến chút lợi ích

của bản thân Phải chăng các bạn không được sự quan tâm hướng dẫn, giáo dục của những người trong gia đình, của các thầy cô giáo ở nhà trường?

Thế nhưng, không chỉ có những

ứng xử thiếu văn hóa của giới trẻ mà

bên cạnh đó vẫn còn những hành

động cử chỉ văn minh, có ý nghĩa mà

giới trẻ là những người đi đầu thực

hiện như việc tổ chức thu gom, nhặt

rác ở những nơi công cộng, văn hóa đi

thang máy, xếp hàng nơi công cộng

của mọi người, hay chủ động trong

việc phát huy và gìn giữ những nét

đẹp văn hóa của dân tộc… Những

việc làm hành động đó cần được phát

huy, củng cố góp phần vào xây dựng nét đẹp văn hóa trong giới trẻ cũng như toàn xã hội

Ứng xử văn hóa là một hành vi không phải lúc nào cũng đến từ tinh thần tự nguyện nên con người ta thường chỉ màng đến lợi ích cho bản thân mà không để tâm đến những thứ xung quanh Xét cho cùng, khi mỗi người trong cuộc sống xem nhẹ nguyên tắc ứng xử văn hóa, con người ta không biết thông cảm, chia sẻ lẫn nhau thì dễ dẫn đến vô cảm, thiếu vị tha và từ đó hình thành những hành vi ứng xử thiếu văn hóa Các bạn trẻ ngày nay càng trở nên khiếm nhã, lối sống thực dụng, tinh thần vô cảm, thờ ơ trước cuộc sống Họ thiếu kĩ năng sống, thiếu tôn trọng thế giới xung quanh, bảo thủ với lối sống thực dụng, đua đòi vật chất Sự chia sẻ, cảm thông, đồng cảm bị xem thường Họ thiếu hẳn sự rung động trước cái đẹp, cái cao cả, không muốn thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với xã hội Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật chưa phát huy hiệu quả, bộ máy thực thi pháp luật thiếu công bằng sẽ khiến mọi người mất niềm tin vào công lý, đưa đến những hành vi không đúng đắn

TP.HCM, 11/2017 Page - 5 -

Trong giao tiếp hằng ngày, rất

ít nghe những câu nói xin lỗi, cảm

ơn, trong khi đó, những câu nói tục

chửi thề, sỉ vả, bắt vạ nhau thì rất nhiều, nhất là ở những nơi công cộng như chợ hay bến xe,…

Những hành vi đó lặp lại hằng ngày lâu dần trở thành quen mắt quen tai

Lối ứng xử thiếu lễ độ của một

bộ phận giới trẻ làm cho hình ảnh Việt Nam trở nên xấu đi, thậm chí

là tồi tệ trong cách nhìn nhận của các du khách nước ngoài Nhiều năm qua, số du khách các nước đến Việt Nam một lần và không quay trở lại phản ánh sâu sắc thực trạng ấy Nhu cầu thể hiện bản thân là quyền của mỗi người nhưng thể hiện lệch lạc, quá đáng sẽ làm mất đi sự tôn trọng của xã hội, làm tổn hại đến đất nước

Nâng cao văn hóa ứng xử trong xã hội cần bắt đầu điều chỉnh từ thế hệ trẻ và gốc rễ phải

là từ gia đình vì đây là nơi hình thành những hành vi ứng xử của thế hệ trẻ Các bậc bố mẹ trước hết phải làm gương cho con, không thể vượt đèn đỏ khi chở con, nhận tiền tham nhũng tại nhà

mà lại dạy con hành xử có văn hóa được Nhà trường cũng cần định hình những phong cách văn hóa ứng xử phù hợp và

đưa vào nội dung giảng

dạy cho học sinh các

cấp thông qua những

hình ảnh, tình huống,

câu chuyện cụ thể để

hướng dẫn các em

cách ăn mặc, ứng xử

trong giao tiếp như: Thế

nào là trang phục phù

hợp khi đi học, đi dã

ngoại, đi nhà hát , cách ăn uống, chào hỏi, cư xử khi đến nhà bạn, khi đến nơi công cộng Bên cạnh đó, những địa điểm như nhà hát, thư viện, trung tâm mua sắm, cần có quy tắc ứng xử rõ ràng cho cả người tham dự và nhân viên

Đồng thời, khuyến khích sinh viên đọc các loại sách về văn hóa ứng xử như “Đắc nhân tâm” hay các loại sách gần gũi, đời thường hơn như “Tony buổi sáng” Các nhà văn hóa có thể tổ chức

các khóa dạy văn hóa ứng xử cao cấp hơn cho thanh thiếu niên Các phương tiện thông tin đại chúng cũng cần vào cuộc, xây dựng các chương trình thực tế chung quanh chủ đề này Thực tế cho thấy, người trẻ rất khát khao học văn hóa ứng xử, chỉ là không biết học ở đâu và thế nào là chuẩn mực Từ việc xây dựng ý thức tuân thủ các quy định, cũng như bồi đắp nền tảng nhận thức

về văn hóa trong mỗi con người, sẽ là tiền đề để nâng cao văn hóa ứng xử cho cả xã hội

Ngày nay, trong thời đại mới, việc ứng xử nơi công cộng ngày càng trở nên cần thiế hơn, rèn luyện cho bản thân cung cách ứng xử tốt đẹp là trách nhiệm của thế hệ trẻ nói riêng và người dân Việt Nam nói chung Bởi nhìn vào cách ứng xử ở nơi công cộng, có thể thấy được trình độ văn minh của một dân tộc cũng như trình độ dân trí của dân tộc đó

2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu văn hóa ứng xử của sinh viên tại thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra biện pháp

để thay đổi nhận thức của sinh viên về văn hóa ứng xử nơi công cộng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

Khách thể: sinh viên thành phố Hồ Chí Minh

Đối tượng nghiên cứu: văn hóa ứng xử nơi công cộng

4 Giả thuyết khoa học:

Sức ảnh hưởng mạnh mẽ của truyền thông và mạng xã hội đã góp phần hình thành nên những hành vi ứng xử trong một bộ phận giới trẻ Những tác động đó sẽ mang lại lợi ích tích cực nếu chúng ta biết cách sử dụng chúng một cách hợp lí Nó có thể giúp chúng ta kết nối với mọi người, tiếp nhận thông tin, học hỏi kiến thức cũng như kỹ năng sống, kinh doanh, bày tỏ quan điểm cá nhân, giải trí giảm

bớt căng thẳng mệt mỏi Tuy

nhiên, nó cũng chứa đựng

nhiều nguy cơ, rủi ro tiềm ẩn

có thể ảnh hưởng xấu tới

công việc, mối quan hệ cá

nhân và cuộc sống của

người sử dụng như giảm

tương tác giữa người với

người, thường xuyên so

sánh bản thân với người

khác,…Từ đó, dẫn đến

những hành vi ứng xử

không đúng đắn của giới trẻ hiện nay

TP.HCM, 11/2017 Page - 7 -

Khi xu thế giao thoa giữa các nền văn hóa trên thế giới đang diễn ra mạnh mẽ, một dòng văn hóa có tính tiêu cực cũng có dịp tràn ngập vào Việt Nam khiến cho một số bạn trẻ có ý thức kém khi ứng xử trước cộng đồng Bên cạnh những điều tốt đẹp đáng học hỏi thì đó cũng là những nguy cơ san bằng và đồng nhất hóa các tiêu chuẩn, các giá trị Từ đó dẫn đến tha hóa về văn hóa nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng Cụ thể là “Phương Tây hóa” dẫn đến những hành vi

không kiểm soát, thiếu văn hóa trong cộng đồng

Chính vì việc quá đề cao cái tôi cá nhân, chỉ quan tâm đến sở thích của bản thân đã dẫn đến những nhận thức lệch lạc trong văn hóa ứng xử

Sinh viên hiện nay chăm

chút bề ngoài hơn là chú ý về

cách ứng xử nơi công cộng

Các nghiên cứu gần đây chỉ

ra rằng con người đầu tư vào

việc làm thế nào để xuất hiện

tử tế, chải chuốt nhiều hơn rất

nhiều đầu tư vào những việc

trau dồi kiến thức hay rèn

luyện kỹ năng giao tiếp thế

nào là văn minh, lịch sự Đó là

một hiện tượng tâm lý rất tự

nhiên, rằng con người có xu thế thích cái đẹp đẽ, bóng bẫy, ưu nhìn Tuy nhiên, chúng ta cần lưu tâm và kiểm soát nó để hình thức sẽ không chiếm ưu thế quá đà trong đánh giá cũng như nên đề cao việc đối nhân xử thế, cách đối xử giữa người với người để góp phần tạo nên một xã hội tốt đẹp

Ngoài ra, văn hóa ứng xử cũng một phần nào tỉ lệ thuận với trình độ học vấn của con người

Vì học vấn là thành tố khá quan trọng trong việc hình thành nên nhân cách của một con người Có thể thấy, người có học vấn cao sẽ có cơ sở để dễ tiếp nhận văn hóa hơn là người có học vấn thấp Khi kiến thức rộng, trải nghiệm nhiều thì người có trình độ học vấn cao sẽ thường ứng xử, giao tiếp lịch sự, văn hóa hơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

 Phân tích, chỉ ra cơ sở lí luận về văn hoá ứng xử quan trọng như thế nào đối với sinh viên ( sinh viên là thế hệ trẻ tiếp nối công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là bộ mặt của đất nước, là cơ sở để nước bạn đánh giá nền văn hoá của nước ta )

 Nghiên cứu sức ảnh hưởng của các tác nhân lên cách ứng xử của sinh viên ( cái tôi cá nhân, môi trường sống không lành mạnh, phương pháp giáo dục sai lệch của nhà trường, thầy

cô, văn hóa của Việt nam, những phong tục lạc hậu, theo bạn bè, phim ảnh bạo lực, theo trào lưu )

 Tìm hiểu thực tiễn về văn hoá ứng xử của sinh viên ( sinh viên ở từng khu vực, từng độ tuổi ), dễ bắt gặp nhất ở khu vựa công cộng nào?

 Biện pháp giúp thay đổi

cách ứng xử cho các sinh viên

thiếu văn hoá ( giáo dục rõ về

mặt tiêu cực của việc hành xử

thiếu văn hoá, tổ chức hội thảo

về chuyên đề giao tiếp, ứng xử

để các sinh viên được học hỏi

thêm kinh nghiệm, chia sẻ các

bài học về sự thành công trong

việc đối nhân xử thế ở đời,

khuyến khích sinh viên đọc các

loại sách về văn hoá ứng xử

như “Đắc Nhân Tâm” hoặc tham

khảo từ các loại sách gần gũi

hơn ở đời thường như “Tony

buổi sáng”,… )

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tìm hiểu tầm quan trọng của văn hóa ứng xử, thực trạng văn hóa ứng xử của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, những yếu tố làm ảnh hưởng đến hành vi ứng xử của giới trẻ Từ đò đề ra phương hướng nhằm thay đổi thực trạng trên

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, thu số liệu thực tế, phỏng vấn trực tiếp sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh

- Phương pháp xử lý thống kê số liệu tìm được từ việc khảo sát để phân tích, đánh giá thực trạng và đưa ra những đề xuất, góp ý

TP.HCM, 11/2017 Page - 9 -

7 Kế hoạch nghiên cứu:

Giai

đoạn Nội dung Phương pháp, Phương tiện

Người thực hiện Ghi chú

Chuẩn bị

-Chọn, xác

định, giới hạn

đề tài

-Thu thập tài liệu

-Soạn đề cương nghiên

cứu, trình Hội

đồng giáo

viên

-Thảo luận, thống nhất chọn đề tài phù hợp (“Văn hóa ứng xử nơi công cộng của giới trẻ TPHCM”)

-Tìm tài liệu tham khảo ở thư viện, sách báo khoa học, các bài luận văn, công trình nghiên cứu,

-Soạn đề cương NCKH

Thành viên trong nhóm

Thực

hiện

-Phân tích

và tổng hợp

CSLL của đề

tài

-Soạn thử công cụ NC

-Triển khai

NC

-Phân tích kết quả

-Phân tích và tổng hợp khái niệm văn hóa, ứng xử, công cộng ;quan hệ của môi trường với cách ứng xử;phân tích nguyên nhân dẫn tới các cách ứng xử hiện nay -Công cụ: các bài khảo sát, bài phỏng vấn, công trình nghiên cứu của chuyên gia

về xã hội học, hành vi học -Triển khai: đi thực tế nhằm tìm hiểu môi trường sống (giáo dục, gia đình, cộng đồng) của giới trẻ hiện nay Phỏng vấn trực tiếp các bạn trẻ ở TPHCM, ngoài ra phỏng vấn thêm người dân địa phương và người nước ngoài để xem xét cách nhìn nhận của

họ về văn hóa ứng xử nơi công cộng của giới trẻ hiện nay

-Rút ra kết quả: phương pháp để thay đổi những mặt tiêu cực trong văn hóa của giới trẻ nơi công cộng hiện nay

Thành viên trong nhóm

Hoàn

thành

-Hoàn thành báo cáo

kết quả

NCKH

-Chỉnh sửa và trình

nộp NCKH

-Tổng hợp tài liệu cũng như kết quả nghiên cứu thực tế

-Kiểm tra, chỉnh sửa sai sót

-Hoàn thiện bài NCKH

-Báo cáo kết quả

-Trình nộp

Thành viên trong nhóm

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ thời Văn Lang-Âu Lạc, đất nước ta đã cơ bản có một nền văn hóa dân gian sâu sắc Sau đó, từ năm 110 TCN nước ta đã hoàn toàn thuộc về tay nhà Hán Trong hơn 1000 năm đô hộ,

nhà Hán đã đưa vào nền văn hóa, hệ thống lễ giáo Khổng Tử với những quy tắc, chuẩn mực ứng

xử, nói chuyện, giao tiếp vô cùng nghiêm ngặt Người dân Việt Nam thời đó đã tiếp thu và dần

dần học hỏi theo, tạo nên một nền văn hóa vô cùng đặc sắc Trong đó phải kể đến những quy tắc ứng xử, những cách giao tiếp đối đãi với mọi người xung quanh Các quy tắc đó được truyền đạt dưới hình thức những câu ca dao, tục ngữ, bài vè dễ thuộc dễ nhớ:

““Lời nói chẳng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.”

Những cung cách ứng xử,

những quy tắc giao tiếp đó đã ăn

sâu vào tiềm thức của người dân,

của những thế hệ trẻ đi sau Bằng

những bản nội quy, những quy đi ̣nh

rõ rằng về cách cư xử, nói chuyện

với thầy cô, nhân viên ở trường

học Hay cách giao tiếp, làm việc

với cấp trên, với cơ quan Nhà

Nước, với đối tác, với đồng nghiệp

nơi công sở đã tạo thành một thói

quen cư xử đúng mực, nói chuyện

nhẹ nhàng, biết “Kính trên, nhường

dưới”, tạo thành một nét đẹp về

ứng xử trong cách sống hàng ngày,

mà người dân hay gọi nôm na rằng “Người có ăn có học” Các quy đi ̣nh đều rõ ràng, đến nghi

thức tổ chức một cuộc họp ra sao, đưa danh thiếp thế nào, đến cả cách ngồi trên oto cùng được ghi lại và quy đi ̣nh rất rõ ràng Những điều đó đều cho thấy rằng ki ̃ năng giao tiếp ứng xử là một ki ̃ năng giao tiếp không thể thiếu trong cuộc sống thường, nhất là trong công việc Văn hóa ứng xử

chính là chìa khóa xây dựng nên một nền văn hóa nơi công sở nghiêm túc, chuyên nghiệp

Tuy nhiên, để mà nói chính xác thì văn hóa ứng xử được thể hiện nhiều nhất và trực tiếp ảnh hưởng sâu sắc nhất tới thế hệ thanh thiếu niên, sinh viên hiện nay Sinh viên chính là nguồn lực,

chính là tế bào hồng cầu trong cơ thể con rồng Việt Nam Tuy nhiên sinh viên chính là những người tiếp cận với các nên văn hóa sớm nhất, và chịu ảnh hưởng từ những nền văn hóa khác nhau du nhập vào Việt Nam trong thời đại mở cửa

2 M ột số khái niệm cơ bản

2.1 Văn hóa là gì?

Định nghĩa văn hoá đầu tiên được chấp nhận rộng rãi là định nghĩa do nhà nhân chủng học E.B Tylor đưa ra: “ Văn hoá là một tổng thể phức hợp bao gồm các kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật lệ, phong tục và toàn bộ những kỹ năng, thói quen mà con người đạt được với tư cách là thành viên của một xã hội” Theo Tylor ta có thể hiểu: Văn hoá, là toàn bộ những ứng xử, giá trị và những thành tựu của con người như một thành viên của xã hội lịch sử trong các